قطف
ق - ط - ف
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣
Salkım demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Salkım demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٧٤القاف والطاء والفاء معهما
ق ط ف، ط ف ق، ق ف ط مستعملات قطف:
القِطفُ: اسم الثمار المَقْطُوفةِ، والجميع القُطوفُ.
وقول الله عز وجل: "قُطُوفُها دانية"، أي ثمارها قريبة يتناولها القاعد والقائم.
والقَطْفُ: قطفك العنب وغيره.
وكل شيء تقطِفُه عن شيء فقد قَطفتَه حتى الجراد تَقْطِفُ رؤوسها.
وأقْطَفَ الكرم: أنى قِطافُه، والقِطافُ اسم وقت القَطْفِ.
وقال الحجاج: إني أرى رءوساً قد أينعت وحان قِطافها.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٥٥قَطَفْتُ العنبَ قَطْفاً. والقِطْفُ بالكسر: العنقود، وبجمعه جاء القرآن: "قُطوفُها دانِيَةٌ". والقِطافُ والقَطافُ: وقتُ القَطْفِ. والقُطافَةُ بالضم: ما يسقط من العنب إذا قُطِفَ، كالجُرامة من التمر. وأقْطَفَ الكَرمُ، أي دنا قِطافُهُ. وأقْطَفَ القومُ، أي حان قِطافُ كرومهم. والقَطوفُ من الدوابّ: البطيء. وقال أبو زيد: هو الضيِّقُ المشي. وقد قَطَفَتِ الدابّة قَطْفاً، والاسمُ القِطافُ. وأقْطَفَ الرجلُ،
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٦٥٠ق ط ف
قطف ، قفط ، طفق : مستعملة .
قطف : قالَ الليث وغيرُهُ : القَطْف : قَطْعُكَ العِنَبَ وغَيْرَهُ وكلُّ شَيْءٍ تقطَعُه ، فقد قَطَفْتَهُ ، حتَّى الجرادُ تُقْطَفُ رؤوسُها .
قالَ : والقِطْفُ : اسمٌ للثِمارِ المقْطُوفَةِ ، وجَمْعُها : قُطُوف .
قالَ : الله تعالى : ( عَالِيَةٍ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ ) ( الحاقة : 23 ) أي : ثِمَارُها قَريْبَة المُتَناوَلِ ، يَقطِفُها القَاعِدُ والقَائِمُ .
قالَ : والقطافُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٢٧٥(باب القاف والطاء وما يثلثهما)
(قطع) القاف والطاء والعين أصلٌ صحيحٌ واحد، يدل على صَرْمٍ وإبانة شيءٍ من شيء. يقال: قطعتُ الشيءَ أقطعه قَطْعاً. والقطيعة: الهِجران.
يقال: تقاطَعَ الرّجُلان، إذا تصارما. وبعثَتْ فلانةُ إلى فلانةَ بأُقطوعةٍ، وهي شيءٌ تبعثُه إليها علامةً للصَّريمة. والقِطْع، بكسر القاف، الطَّائفة من اللَّيل، كأنَّه قِطعةٌ. ويقال: قطعت قَطْعاً.*وقطعتِ الطير قُطوعاً، إذا خَرَجَتْ من
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٥٧- يقال: قطفت الثمرة قطفا، والقطف: المقطوف منه، وجمعه قطوف. قال تعالى: ﴿فطوفها دانية﴾ [الحاقة/23] وقطفت الدابة قطفا فهي قطوف، واستعمال ذلك فيه استعارة، وتشبيه بقاطف شيء كما يوصف بالنقض على ما تقدم ذكره، وأقطف الكرم: دنا قطافه، والقطافة: ما يسقط منه كالنفاية.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٥١ق ط ف
هو زمن القطاف.
وجنة دانية القطوف.
ومن المجاز: قطف رأسه.
قال أبو النجم:
نَشُقّ عنهُ بالعَرَاقي والدِّلا
قطائِفَ الأجْن الذي تجَلَّلا
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٢٦٨قطَف الشيءَ يَقْطِفُه قَطْفاً وقَطفاناً وقَطافاً وقِطافاً؛ عن اللحياني: قَطعه. والقِطْف: ما قُطِف من الثمر، وهو أَيضاً العُنْقود ساعة يُقْطَف. والقِطْف: اسم الثمار المقطوفة، والجمع قُطوف، والقِطف، بالكسر: العُنْقود، وبجمعه جاء في القرآن العزيز قال سبحانه: قُطوفُها دانِية؛ أَي ثمارها قريبة التناول يَقْطِفها القاعد والقائم. وفي الحديث: يجتمع النفَر على القِطف فيُشبِعهم؛ القِطف، بالكسر: العنقود، وهو
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٣* ق ط ف * * قَطَفَ * العنب من باب ضرب و * القِطْفُ * بالكسر العنقود وبجمعه جاء القرآن في قوله تعالى ﴿قطوفها دانية﴾ و * القِطَافُ * بكسر القاف وفتحها وقت القطف و * أقْطَفَ * الكرم دنا قطافه و * القَطِيفَةُ * دثار مخمل والجمع * قَطائِفُ * و * قُطُفٌ * أيضا مثل صحيفة وصحف كأنهما جمع قطيف وصحيف ومنه * القَطائِفُ * التي تؤكل
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٨٢٦قطف العنب يقطفه قطفا: جناه قال شيخنا: ظاهره أو صريحه أنه خاص بالعنب، ومثله في المغرب والمصباح والصحاح وغيرها، وفي كلام صدر الشريعة أنه جني الثمر من الأشجار. قلت: وفي التهذيب: الفطف: قطفك العنب، وكل شيء نقطفه عن شيء فقد قطفته حتى الجراد تقطف رؤوسها. ثم الذي يظهر من سياق عبارة هؤلاء أن مصدر قطف العنب القطف لا غير، والذي في المحكم أن قطف الشيء بمعنى قطعه مصدره القطف، والقطفان، والقطاف، والقطاف عن
قطف العنب يقطفه قطفا: جناه قال شيخنا: ظاهره أو صريحه أنه خاص بالعنب، ومثله في المغرب والمصباح والصحاح وغيرها، وفي كلام صدر الشريعة أنه جني الثمر من الأشجار. قلت: وفي التهذيب: الفطف: قطفك العنب، وكل شيء نقطفه عن شيء فقد قطفته حتى الجراد تقطف رؤوسها. ثم الذي يظهر من سياق عبارة هؤلاء أن مصدر قطف العنب القطف لا غير، والذي في المحكم أن قطف الشيء بمعنى قطعه مصدره القطف، والقطفان، والقطاف، والقطاف عن اللحياني، ثم نقل شيخنا عن البيضاوي في تفسير قوله تعالى: قطوفها دانية ما نصه: القطف: هو الاجتناء بسرعة، وقال الشهاب: إنه لا بد فيه من السرعة؛ لأنها شأنه، ومثله في كتب الأفعال وغيرها، قال: ثم ظاهر كلام المصنف أيضا بل صريحه، أن الفعل منه كضرب، وهو الأكثر، وفي المصباح أنه يقال من بابي ضرب وقتل، فتأمل. قلت: وسيأتي للمصنف قريبا أن الذي من البابين هو قطوف الدابة، فتأمل ذلك. كقطفه تقطيفا، وهو مبالغة في القطف، نقله الصاغاني، وأنشد للعجاج: كأن ذا فدامة منطفا قطف من أعنابه ما قطفا وقطفت الدابة: ضاق مشيها وقيل: أساءت السير وأبطأت، وفسره بعضهم بتقارب خطوها. وأسرعت تقطف بالضم وتقطف بالكسر قطافا بالكسر وقطوفا بالضم. أو القطاف بالكسر: الاسم كما في الصحاح، وجمع القطاف القطف وأنشد الجوهري لزهير: بارزة الفقارة لم يخـنـهـا قطاف في الركاب ولا خلاء
ودابة قطوف: بطيء، وقال أبو زيد: هو الضيق المشي، وفي التهذيب: القطاف: مصدر القطوف من الدواب، وهو المتقارب الخطو، البطيء، وفرس قطوف: يقطف في عذوه، وفي حديث جابر: فبينا أنا على جملي أسير، وكان جملي فيه قطاف وفي رواية على جمل لي قطوف وفي حديث آخر: ركب على فرس لأبي طلحة تقطف وفي رواية: قطوف. وقطف فلانا: خدشه يقطفه قطفا. كقطفة تقطيفا، قال حاتم: سلاحك مرقي فما أنت ضـائر عدوا ولكن وجه مولاك تقطف وأنشد الأزهري: وهن إذا أبصرنه مـتـبـذلا خمشن وجوها حرة لم تقطف أي: لم تخدش وبه قطوف: خدوش حكاه أبو يوسف عن أبي عمرو، والواحد قطف، كما في الصحاح. والقطف، بالكسر: العنقود ساعة يقطف، قال الجوهري: وبجمعه جاء القرآن: قطوفها دانية . وقال الليث: القطف اسم للثمار المقطوفة ومعنى الآية: أي ثمارها دانية من متناولها، لا يمنعها بعد ولا شوك، وفي الحديث: يجتمع النفر على القطف فيشبعهم وفي النهاية: القطف، بالكسر: اسم لكل ما يقطف كالذبح والطحن، ويجمع على قطاف وقطوف، وأكثر المحدثين يروونه بفتح القاف، وإنما هو بالكسر. والقطفة بهاء: بقلة ربعية من السطاح تسلنطح وتطول، شائكة كالحسك، جوفها أحمر، وورقها أغبر قال أبو حنيفة: وهذا عن الأعراب القدماء، وقال غيرهم من الرواة: القطف: يشبه الحسك، والقولان متفقان. والقطف، محركة، وكذا القطفة بهاء: الأثر نقله الصاغاني. والقطف: بقلة من أحرار البقول، وهو الذي يقال لها بالفارسية: السرمق وعبارة الصحاح: القطف: نبات رخص عريض الورق يطبخ، الواحدة قطفة، يقال له بالفارسية: سرنك قال ابن بري كذا ذكر الجوهري القطف بالتسكين، وصوابه القطف، بفتح الطاء، الواحدة قطفة وبه سمي الرجل قطفة. وقال أبو حنيفة: القطف: شجر جبلي بقدر الإجاص وورقته خضراء معرضة، حمراء الأطراف خشناء، وخشبه صلب متين، يتخذ منه الأصناق، أي الحلق التي تجعل في أطراف الأروية قال: أخبرني بذلك كله أعرابي، وأنشد: أمرة الليف وأصناق القطف وقوله: به قطوف: خدوش، الواحد قطف هكذا في سائر النسخ، وهو مكرر ينبغي التنبه لذلك. والقطاف، كسحاب وكتاب: وقت القطف نقله الجوهري، وفي التهذيب: القطاف: اسم وقت القطف، وقال الحجاج على المنبر: أرى رؤوسا قد أينعت وحان قطافها قال: والقطاف، بالفتح: جائز عند الكسائي أيضا، قال: ويجوز أيضا أن يكون القطاف مصدرا. والقطوف كصبور: فرس جابر هكذا في النسخ، وصوابه جبار بن مالك بن حمار الشمخي قال نجبة بن ربيعة الفزاري: لم أنس جبارا ومـوقـفـه الـذي وقف القطوف، وكان نعم الموقف وفي المثل: أقطف من ذرة وأقطف من أرنب فالأول والثاني من القطف، وهو الأخذ بسرعة، والثالث من قطاف الدابة. والقطيفة: دثار مخمل كما في الصحاح، وهي القرطفة، وقال بعضهم: هي كساء مربع غليظ له خمل ووبر، وفي الحديث: تعس عبد القطيفة قال ابن الأثير: أي الذي يعمل لها، ويهتم لتحصيلها ج: قطائف، وقطف بضمتين مثل: صحيفة وصحف، كأنها جمع قطيف وصحيف، قال ذو الرمة يصف ظليما:
هجنع راح في سوداء مخمـلة من القطائف أعلى ثوبه الهدب والقطيفة: ة، دون ثنية العقاب لمن طلب دمشق في طرف البرية من ناحية حمص نقله الصاغاني. وأبو قطيفة: شاعر من بني أمية، وهو عمرو بن الوليد بن عقبة ابن أبي معيط، وله قصة غريبة ذكرها ياقوت في معجمه في برام. وأما القطائف المأكولة فإنها لا تعرفها العرب، أو قيل لها ذلك لما عليها من نحو خمل القطائف الملبوسة وفي التهذيب: القطائف: طعام يسوى من الدقيق المرق بالماء، شبهت بخمل القطائف التي تفترش. والقطائف: تمر صهب متضمرة نقل الصاغاني. والقطيف، كشريف: د، بالبحرين يذكر مع الحساء. وقطاف، كقطام: الأمة نقله الصاغاني. والقطافة، ككناسة: ما يسقط من العنب إذا قطف كالجرامة من التمر، نقله الجوهري. وأقطف الرجل: صار له دابة قطوف قال ذو الرمة يصف جندبا: كأن رجليه رجلا مقطف عجل ذا تجاوب من برديه تـرنـيم وأقطف الكرم: دنا قطافه. وأقطف القوم: حان قطاف كرومهم كما في الصحاح. والمقطفة، كمعظمة: الرجل القصير نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: المقطف، كمنبر: المنجل الذي يقطف به. وأيضا: أصل العنقود. والقطيف، كأمير: المقطوف من التمر، فعيل بمعنى مفعول. والقطف في الوافر: حذف حرفين من آخر الجزء، وتسكين ما قبلهما، كحذفك تن من مفاعلتن، وتسكين اللام، فيبقى مفاعل، فينقل في التقطيع إلى فعولن، ولا يكون إلا في عروض أو ضرب، وليس هذا بحادث للزحاف، إنما هو المستعمل في عروض الوافر وضربه، وإنما سمي مقطوفا، لأنك قطفت الحرفين ومعهما حركة قبلهما، فصار نحو الثمرة التي تقطفها فيعلق بها شيء من الشجرة. وقطفت الدابة ككرم، فهي قطوف، مثل قطفت، وقد يستعمل القطوف في الإنسان، أنشد ابن الأعرابي: أمسى غلامي كسلا قطوفا موصبا تحسبه مجوفا والقطف: ضرب من مشي الخيل، وفي الحديث: أقطف القوم دابة أميرهم أي أنهم يسيرون بسير دابته، فيتبعونه كما يتبع الأمير. وقطف الماء في الخمر: قطره، قال جران العود: ونلنا سقاطا من حـديث كـأنـه جنى النحل في أبكار عوذ تقطف قال شيخنا: وكانوا يسمون الشمس قطيفة المساكين، ومنه قولهم: يا شمس يا قطيفة المساكين قربك الله متى تـعـودين كذا في منتخب ربيع الأبرار وقد سموا قطفة، محركة، نقله ابن بري. والمقطف، كمقعد: ما يجنى فيه الثمر، والجمع مقاطف. والقطف: العسل ساعة يجنى عامية. وأبو بكر أحمد بن عمر الحلاوي القطائفي، حدث عن الجوهري، مات سنة 519.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٩٢قِطْفٌ
قِطْفٌ ذ A bunch of grapes, &c.: pl. قُطُوفٌ: see an ex. voce ذَلَّلَ. ― -b2- قِطْفٌ i. q. مَقْطُوفٌ. (TA in art. بسط.) See بَسِيطٌ.
قَطَفٌ
قَطَفٌ ذ : see بَقْلٌ.
قَطَافٌ
قَطَافٌ ذ and ↓ قِطَافٌ The time of gathering the crop of grapes: (S, Mgh, K:) or the latter has this meaning; and the former is allowable accord. to Ks: (T, TA:) and the latter is also an inf. n., (Mgh,) or may be
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٥٦قَطَفَ
قَطَفَ I , U ( n. ac. قَطْف 1 ),
a. Plucked, gathered, picked ( fruit, grapes ).
b. Snatched away, carried off.
c. Scratched, lacerated.
d. ( n. ac. قِطَاْف 23 , قُطُوْف 27 ), Took short steps ( horse ).
قَطَّفَ
قَطَّفَ II ,
a. see I (a) , ( b ), ( c ).
d. [ coll. ], Sifted, bolted.
أَقْطَفَ
أَقْطَفَ IV ,
a. Had ripe grapes.
اِقْتَطَفَ
اِقْتَطَفَ VIII ,
a. see I (a) , ( b
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٥٬٩٢٧قطف
قَطَفَ - يَقْطِفُ - قَطْف (قِطْف) - قُطُوف
قَطَفَ - يَقْطِفُ + كائن + شيئاً: يقطع ويفصل جزءاً من شيء عن أصله وخاصة الثمرة والنبت عن أصلها
قَطْف (قِطْف): اسم فعل " قَطَفَ - يَقْطِفُ ": وهو كذلك بمعتى مفعول: ما " يُقْطَف ": المحصول الذي " يُقْطَف"
قُطُوف: جمع " قَطْف " أو " قِطْف"
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عملية الاستحواذ من خيرات
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣ (الإجمالي: ٤)
الآيات التي ورد فيها(٢)
قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ
Onun devşirmeleri
وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا
Onun devşirmeleri
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قطف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جني, حصد, صرم |
| Zıt Kök | غرس |
| Çekirdek Özet 1 | Ağaç veya asmadan olgunlaşmış meyveyi, salkımı el ile koparıp devşirme |
| Çekirdek Özet 2 | Zahmetsiz, erişilebilir, eğilerek boyun eğdirilmiş ilahi lütuf ve semere devşirimi |
| Çekirdek Özet 3 | Emek ve olgunlaşma sürecinin sonunda ulaşılan doğrudan ve zahmetsiz hasıla |
| Kritik Hata Riski | Meyvenin bizzat kendisi ile olgunlaşıp toplanmaya hazır hale gelme niteliğinin birbirine karıştırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قط | Bir şeyi sınırından kesme, koparma veya sonlandırma hareketi; قطع, قطط, قطم köklerinde olduğu gibi sert ve kesin bir ayrılma | ف | Dudak ve ağız harfi olan fe sesinin getirdiği yumuşaklık ve açıklıkla, kesme eylemini sert bir budama veya parçalamadan çıkarıp taze meyveyi daldan zedelemeden koparma ve devşirme anlamına özelleştirmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Olgunluğun son sınırına varma, meyvenin toplanacak kemale ermesi |
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Meyvenin salkım halinde bir araya toplanması, toplanacak kabın kuşatıcılığı |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Meyvenin daldan ayrıldığı yumuşak kopma ucu, ağıza ve tüketime hazır hale gelme açıklığı |
| قطف | Sınıra ulaşan ürünün toplanıp ayrılması | Tam olgunluğa erişmiş salkımın veya meyvenin, dal ile olan bağının nazikçe kesilerek elde toplanması hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Asma veya meyve ağacından olgunlaşmış salkımı ya da meyveyi elle veya küçük bir kesiciyle koparıp almak; toplanmaya hazır duruma gelmiş üzüm salkımı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında yüzü tırmalama veya hızlı adımlarla yürüyen binek hayvanının adımlarını yerden bir şey toplarcasına sık ve seri atması anlamında kullanılmıştır; Ebû’n-Necm el-İclî beytinde su kovasının yüzeyindeki yosun ve tortunun sıyrılıp toplanmasını nitelemektedir: نَشُقّ عنهُ بالعَرَاقي والدِّلا / قطائِفَ الأجْن الذي تجَلَّلا |
| Erken Arapça kullanım | Haccâc b. Yûsuf’un Kûfe minberindeki meşhur hitabında kellelerin olgunlaşıp hasat vaktinin geldiğini ifade eden mecazi kullanımı: إني أرى رءوساً قد أينعت وحان قِطافها |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Batı Sami dillerinde قطف kökü, meyvenin ve özellikle üzüm ile başakların el ile koparılması, devşirilmesi anlamında köklü ve ortak bir morfolojik mirasa işaret eder. İbranicede קָטַף (qāṭap) fiili, taze sürgünleri veya başakları elle koparmak, kırmak anlamında kullanılır (örneğin Tesniye 23:26 ve Hezekiel 17:4). Klasik Süryanicede ܩܛܦ (qṭap) ve Yahudi Aramicesinde קְטַף (qəṭap) doğrudan bağ bozumu yapmak, üzüm ve meyve devşirmek anlamındadır; bu dillerde türetilen isimler doğrudan salkım veya bağ bozumu mevsimini karşılar. Fonetik açıdan kökün ilk iki konsonantı olan قط çekirdeği, genel Sami zeminindeki kesme, budama ve biçme kök ailesine (Proto-Semitik *q-ṭ-) dayanmakta, üçüncü ses olan labiyal ötümsüz sızıcı konsonant ise eylemin darbesiz, çekip koparma niteliğini belirginleştirmektedir. Arapçada bu semantik çekirdek korunmuş, hem devşirilen salkım hem de binek hayvanının ayaklarını yerden hızlıca kesip toplaması gibi türev mecazlarla genişletilmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Meyve devşirmek, salkım, hasat zamanı | Kesme ve ayırma bildiren ikili çekirdekten yumuşak daldan koparmaya ve binek yürüyüşüne genişleyen semantik gelişme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice קָטַף (qāṭap), Süryanice ܩܛܦ (qṭap), Aramice קְטַף (qəṭap) | Meyve ve üzüm devşirme, başak koparma anlamında ortak Kuzeybatı Sami mirası | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قطف | Anlamlı | Meyve devşirmek, salkım | Olgunlaşan mahsulü daldan nazikçe koparıp alma | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| قفط | Anlamlı | Çiftleşmek, bağlamak | Birbirine dolanarak veya üzerine çıkarak birleşme | Kur'an'da geçmez |
| طقف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| طفق | Anlamlı | Bir işe girişmek, başlamak | Bir eylemi aralıksız yapmaya koyulma | Kur'an'da geçer |
| فقط | Anlamlı | Sınırlama, kesme | Yalnızca, sınırlandırma edatı olarak yerleşmiştir; müstakil fiil kullanımı nadirdir | Kur'an'da geçmez |
| فطق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel grubundadır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قطف | Merkez | Hasat ve devşirme | Olgunlaşmış meyve ve salkımı zedelemeden el ile koparma | Daldaki hazır ve erişilebilir mahsul |
| جني | Komşu | Meyve toplama | Ağaçtan veya topraktan taze ürünü genel anlamda toplama eylemi | Kök yönü doğrudan taze meyve toplamaktır; salkım biçimine odaklanmaz |
| حصد | Komşu | Ekin biçme | Ekin, buğday veya otu alet yardımıyla kökünden ya da sapından kesme | Tane ve başak hasadıdır; sert kesme eylemi içerir |
| صرم | Komşu | Hurma kesme | Hurma ve benzeri meyveleri daldan sertçe kesip ayırma | Kesip koparma vurgusu daha serttir, yoksun bırakma nüansı taşır |
| غرس | Zıt | Dikme ve üretme | Fidanı veya tohumu toprağa yerleştirerek üretim sürecini başlatma | Ürünü daldan alma eyleminin başlangıçtaki zıddı |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قطف | ثمار مقطوفة، عنقود، جني الثمر | Olgunlaşmış meyvenin devşirilmesi veya devşirilmeye hazır salkım | Kesin |
| Latince | carpere, racemus | Koparmak, devşirmek; üzüm salkımı | Carpere fiili el ile nazikçe koparma eylemini, racemus ise salkım nesnesini tam karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to pluck, fruit cluster, harvestable yield | Meyve/çiçek koparmak; salkım, hasıla | Pluck fiili daldan çekip almayı, cluster ise Kur'an'daki kutûf formundaki salkım yapısını karşılar | Güçlü |
| Almanca | pflücken, Fruchtstand, Weintraube | Kopararak toplamak; meyve salkımı | Pflücken dalından tek tek veya salkımla toplamayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | cueillir, grappe | Devşirmek, koparmak; salkım | Cueillir eylemi, grappe ise devşirilen salkım nesnesini karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ | Cennette zahmetsizce erişilen, eğilmiş meyveler ve salkımlar | Ahiret mükâfatı, cennet ehlinin otururken veya ayaktayken uzanıp alabileceği yakınlıktaki nimetler; Hâkka 69:23 |
| وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا | İnsanın emrine ve iradesine tam boyun eğdirilmiş hasat imkânı | Cennet nimetlerinin insana hiçbir güçlük çıkarmadan, arzu ettiği anda emrine amade kılınması; İnsân 76:14 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret nimetlerinin mahiyeti ve ebediyeti | Cennet nimetlerinin cismani mi yoksa salt manevi mi olduğu, nimetlerin zahmetsiz erişiminin külfetsiz mükâfat ilkesiyle ilişkisi | İlahi lütfun hiçbir meşakkat, engel ve aracı gerektirmeksizin kulun emrine verilmesi |
| Fıkıh | Ziraat ve bağ bozumu hükümleri | Meyve ve üzümün olgunlaşıp toplanma (kıtâf) vaktinin belirlenmesi, zekâtın (öşür) vacip olma zamanı ve selem akdinin teslim vadesi | Hasat olgunluğu ve hukuki mülkiyetin teslim edilebilir hale gelmesi |
| Tefsir | قطوف lafzının tasviri ve yakınlık derecesi | Meyvelerin ayaktaki, oturandaki veya uzanandaki insana kendiliğinden yaklaşması ve dalların eğilmesi (tedlîl) | Zahmetsiz, külfetsiz, tam tasarruf edilebilir hazır nimet tasviri |
| Hadis | Cennet salkımlarının büyüklüğü ve bereketi | Bir salkımın (kıtf) kalabalık bir topluluğu doyuracağına dair rivayetler ve bağ bozumu vakitleri | Olağanüstü bereket, salkım hacmi ve paylaşım bolluğu |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Amel-mükâfat dengesi | Hasıla ve lütuf | İbadet ve sabrın ahirette doğrudan devşirilebilir nimete dönüşmesi | Dünyadaki ekim ve bakım sürecinin ahirette külfetsiz bir devşirmeye varması | Kesin |
| İlmi | Bilgi üretimi ve sonuç alma | Semere ve sentez | Araştırma ve teorik çabanın uygulanabilir kesin bilgiye erişmesi | Olgunlaşmamış fikrin toplanmaması, kemale eren bilginin kolayca faydaya dönüştürülmesi | Güçlü |
| Siyasi | Yönetilenlerin refahı ve adalet | Erişilebilir kamu hizmeti | Toplumsal üretimin her kademedeki birey için kolay ulaşılabilir kılınması | Nimet ve hakların halka yukarıdan lütuf gibi değil, eğilmiş salkım gibi yakın tutulması | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim zinciri ve hasat | Nihai tüketim payı | Üretilen değerin aracısız ve engelsiz biçimde tüketiciye ulaşması | Üretim maliyetlerinin ve engellerin asgariye inerek çıktının doğrudan kullanılabilirliği | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonun yerel maksimumu ve hasat optimizasyonu (Yerel ekstremum) | Birikim ve büyüme eğrisinin tepe noktasına ulaştığı anda sistemden enerjinin veya çıktının en az kayıpla çekilip alınması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Marjinal faydanın doyuma ulaştığı anda zahmetsiz tüketim | İktisat ve psikolojide bir ihtiyacın karşılanmasında harcanan çabanın sıfıra yaklaşarak elde edilen doyumun en üst düzeye çıkması | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | قطف kökünü yalnızca sıradan bir botanik terim (bağ bozumu, meyve koparma) olarak görüp kelimenin taşıdığı olgunluk, zahmetsizlik ve tam boyun eğdirilme niteliğini göz ardı etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kök, insanın dünya hayatında sabırla gösterdiği çabanın karşılığı olarak ahirette hiçbir fiziksel çaba, merdiven, alet veya yorgunluk gerektirmeden emrine sunulan tam teslim edilmiş ürünleri anlatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki nimetlerin dünyadaki tarımsal çaba ve beden yorgunluğuyla aynı dinamiklere sahip olduğu yanılgısına düşülmesi; lütfun erişilebilirlik ve itaat (tedlîl) boyutunun metinden silinmesi |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Dünyadaki çaba ve ekim (amel) ile ahiretteki karşılık (cezâ) arasındaki nedensellik bağını; nihai mükâfatın meşakkatsiz, tam boyun eğdirilmiş ve doğrudan istifadeye hazır bir semere olduğunu kavramayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet nimetlerinin kalitesini, ehline olan yakınlığını ve ahiret mekânındaki mükemmel konforu tasvir eden eskatolojik ayetlerde (özellikle Hâkka ve İnsân sureleri) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiretteki mükâfatın soyut ve ulaşılamaz bir vaat olduğu fikrini yıkar; nimetin hem somut bir doygunluk taşıdığını hem de insanın iradesine tam bir kolaylıkla boyun eğdirildiğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamOlgunlaşmış bir asma veya ağaç meyvesinin, salkım bağından el ile kolayca koparılıp devşirilmesi.
- Soyut anlamUzun bir süreç ve sabırla kemale ermiş bir çabanın, hiçbir külfet ve aracı olmaksızın doğrudan faydaya, hazza ve semereye dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkÇıktı-fayda sistemlerinde hasıla erişim katsayısının bire yaklaşması, yani tüketim için harcanan direnç enerjisinin sıfırlanması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde kemal vaktinde () olgunlaşmış toplam meyve ve hasıla değerini temsil eder. değişkeni mahsul ile onu devşirecek olan fail arasındaki mesafeyi ve harcanması gereken fiziksel külfeti gösterir. Kur'an'daki daniye (yakın) ve tüzellilet (boyun eğdirildi) vasıfları gereği mesafe ve direnç sıfıra yaklaştığında (), elde edilen anlık hasıla ve intifa değeri () harcanan çabadan bağımsız olarak en yüksek seviyeye ulaşır. Küçük sabiti ise nesnenin varlığını koruyan asgari ayrılma payıdır.