كرر
ك - ر - ر
جذر- الورود: ٦
- الآيات: ٦
- الصيغ: ٤
- المعاجم: ٩
Kalın katmerli örülmüş urgan demektir. Kerre, bir sarmal demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Kalın katmerli örülmüş urgan demektir. Kerre, bir sarmal demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩١١الكاف والراء
ك ر، ر ك مستعملان كر: الكَرُّ: الحبل الغليظ، وهو أيضاً حبل يصعد به على النخل، قال أبو الوازع:
فإن يك حاذقاً بالكَرِّ يغنم بيانع معوها أثر الرقي
وقال أبو النجم:
كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله
والكَرُّ: الرجوع عليه، ومنه التَّكرار.
والكَريرُ: صوت في الحلق كالحشرجة. والكَريرُ: بحة تعتري من الغبار.
والكُرّةُ: سرقين وتراب يجلى به الدروع.
والكُرُّ: مكيال لأهل العراق. والكر نهر يقال إنه في
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٠٠الكَرُّ بالفتح: الحبل يُصْعَدُ به على النخلة. والكَرُّ أيضاً: واحد الأكْرارِ، وهي التي تُضَمُّ بها الظَلِفَتانِ وتُدْخَلُ فيهما. والكَرُّ أيضاً: حبلُ الشِراعِ، وجمعه كرورٌ. وقال الفراء: الكِرارُ: الاحْساءُ، واحدها كَرٌّ وكُرٌّ. قال الشاعر:
به قُلُبٌ عادِيَّةٌ وكِرارُ
والكَرَّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّاتُ، والكَرَّتانِ: القَرَّتانِ، وهما الغداةُ والعَشِيِّ، لغةٌ حكاها يعقوب. والكرَّةُ بالضم:
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٣٤ك ر ر
انهزم عنه ثم كرّ عليه كروراً وكرّ عليه رمحه وفرسه كراً وكرّ بعد ما فرّ وهو مكرٌّ مفرٌّ وكرّار فرّار.
وكررت عليه الحديث كراً وكرّرت عليه تكراراً وكرّر على سمعه كذا وتكرّر عليه.
وناقة مكرّة: تحلب في اليوم مرتين.
ولهم هرير وكرير.
قال الأعشى: نفسي فداؤك يوم النزال إذا كان دعوى الرجال الكريرا وهو صوت في الصدر كالحشرجة.
وفعل ذلك كرة بعد كرة وكراتٍ وآتيه في الكرتين والقرّتين:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٨٨٤الكَرُّ: الرجوع. يقال: كَرَّه وكَرَّ بنفسه، يتعدّى ولا يتعدّى. والكَرُّ: مصدر كَرَّ عليه يَكُرُّ كرًّا وكُروراً وتَكْراراً: عطف. وكَرَّ عنه: رجع، وكَرّ على العدوّ يَكُرُّ؛ ورجل كَرَّار ومِكَرّ، وكذلك الفرس. وكَرَّرَ الشيء وكَرْكَره: أَعاده مرة بعد أُخرى. والكَرّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّات. ويقال: كَرَّرْتُ عليه الحديث وكَرْكَرْتُه إِذا ردّدته عليه. وكَركَرْتُه عن كذا كَرْكَرةً إِذا رَدَدْته.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٨٤* ك ر ر * * الكَرُّ * بالفتح الحبل يصعد به على النخلة و * الكَرَّةُ * المرة والجمع * الكَرَّاتُ * و * الكَرُّ * بالضم واحد * أكْرَارِ * الطعام وفرس * مِكَرٌّ * بالكسر يصلح للكر والحملة و * المَكَرُّ * بالفتح موضع الحرب و * الكَرُّ * الرجوع وبابه رد يقال * كَرَّهُ * و * كَرُّ * بنفسه يتعدى يولزم و * كَرَّرَ * الشيء * تكريرا * و * تَكْرَاراً * أيضا بفتح التاء وهو مصدر وبكسرها وهو اسم
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٧١٤كر عليه يكر كرا وكرورا كقعود، وتكرارا، بالفتح: عطف. وكر عنه: رجع، فهو كرار ومكر، بكسر الميم، يقال في الرجل والفرس. وكرره تكريرا وتكرارا، قال أبو سعيد الضرير: قلت لأبي عمرو: ما بين تفعال وتفعال? فقال: تفعال اسم، وتفعال بالفتح مصدر، وتكرة كتحلة وتسرة وتضرة وتدرة، قاله ابن بزرج. وكركره: أعاده مرة بعد أخرى، قال شيخنا: معنى كرر الشيء أي كرره فعلا كان أو قولا، وتفسيره في كتب المعاني بذكر الشيء مرة بعد
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٠٢كَرَّ
كَرَّ U ( n. ac. كَرّ 1 , كُرُوْر 27 ),
a. Returned, came back.
b. ( n. ac. كَرّ 1 , كَرِيْر 25 , كُرُوْر 27 , تَكْرَاْر 62 ) [ 'Ala ], Returned to; turned, wheeled round upon.
c. [ 'An ], Returned from.
d. ( n. ac. كَرّ 1 ), Made, caused to return, brought back.
e. [ 'Ala ], Turned against.
f. A , I ( n. ac. كَرِيْر 25 ), Had a rattling in the throat; gave up his spirit.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٤٬١٠٠كرر
كَرَّ - يَكُرُّ - كَرَّة - كَرَّتَيْن
كَرَّ - يَكُرُّ + الكائن: يتحرك بعيداً عن موقعه ثم عائداَ إليه: يتحرك من نقطة بدء، فيقوم بانتقال أو عمل، ثم ينهي الانتقال أو العمل، ثم يعود إلى نقطة البدء ويقف
كَرَّة: على وزن " فَعْلَة " اسم فعل للمرة من " كَرَّ - يَكُرُّ ": القيام بفعل " كَرَّ - يَكُرُّ " لمرة واحدة: في عمل أو فعل " دوري " تكون
كرر كَرَّ - يَكُرُّ - كَرَّة - كَرَّتَيْن كَرَّ - يَكُرُّ + الكائن: يتحرك بعيداً عن موقعه ثم عائداَ إليه: يتحرك من نقطة بدء، فيقوم بانتقال أو عمل، ثم ينهي الانتقال أو العمل، ثم يعود إلى نقطة البدء ويقف كَرَّة: على وزن " فَعْلَة " اسم فعل للمرة من " كَرَّ - يَكُرُّ ": القيام بفعل " كَرَّ - يَكُرُّ " لمرة واحدة: في عمل أو فعل " دوري " تكون الكرة هي الشوط أو دورة العمل الكاملة لمرة واحدة كَرَّتَيْن: مثنى " كَرَّة ": عدد اثنان من " كَرَّة ": شوطين من العمل: بدء ثم توقف ثم بدء ثم توقف لنا كَرَّة: يكون لنا إمكانية القيام " بـِ كَرَّة ": يكون لنا وقت متاح أو إمكانية أو سماح للقيام بفعل " كرَّ : القيام بفعل ما كاملاً من جديد ﴿ثم رددنا لكم الكرة عليهم﴾: رددنا لكم الإمكانية للقيام بالفعل الذي تريدون، كاملاً بكل خطواته، منذ بدئه إلى نهايته من جديد ملاحظة: كرَّر - يُكّرِّر" على وزن " فَعَّل" منه، و" تَكَرَّرَ- يتَكَرَّرُ- تكرار " على وزن " تَفَعَّلَ " منه واللفظ ينتمي إلى محموعة ألفاظ " الحركة المعاودة والمتكررة على مسار مستقيم "، وهي: نَابَ - يَنُوْبُ، كَرَّ - يَكُرُّ، حَارَ - يَحَارُ، دَالَ - يَدُوْلُ، تَارَ - يَتُوْرُ، رَكَسَ - يَرْكُسُ
كرة ﴿ارجع البصر كرتين ينقلب إليك البصر خاسئا وهو حسير(4)﴾ الملك ﴿قالوا تلك إذا كرة خاسرة(12)﴾ النازعات
لنا كرة﴿فلو أن لنا كرة فنكون من المؤمنين(102)﴾ الشعراء ﴿أو تقول حين ترى العذاب لو أن لي كرة فأكون من المحسنين(58)﴾ الزمر ﴿وقال الذين اتبعوا لو أن لنا كرة فنتبرأ منهم كما تبرءوا منا كذلك يريهم الله أعمالهم حسرات عليهم وما هم بخارجين من النار(167)﴾ البقرة ﴿ثم رددنا لكم الكرة عليهم وأمددناكم بأموال وبنين وجعلناكم أكثر نفيرا(6)﴾ الإسراء مختار الصحاح ● [كرر] ك رر الكَرُّ بالفتح الحبل يصعد به على النخلة و الكَرَّةُ المرة والجمع الكَرَّاتُ و الكَرُّ بالضم واحد أكْرَارِ الطعام وفرس مِكَرٌّ بالكسر يصلح للكر والحملة و المَكَرُّ بالفتح موضع الحرب و الكَرُّ الرجوع وبابه رد يقال كَرَّهُ و كَرُّ بنفسه يتعدى يولزم و كَرَّرَ الشيء تكريرا و تَكْرَاراً أيضا بفتح التاء وهو مصدر وبكسرها وهو اسم الراغب كر - الكر: العطف على الشيء بالذات أو بالفعل، ويقال للحبل المفتول: كر، وهو في الأصل مصدر، وصار اسما، وجمعه: كرور. قال تعالى: }ثم رددنا لكم الكرة عليهم﴿[الإسراء/6]،﴾فلو أن لنا كرة فنكون من المؤمنون﴿[الشعراء/102]،﴾وقال الذين اتبعوا لو أن لنا كرة﴿[البقرة/167]،﴾لو أن لي كرة{ [الزمر/58] والكركرة: رحى زور البعير، ويعبر بها عن الجماعة المجتمعة، والكركرة: تصريف السحاب، وذلك مكرر من كر. ملخص السان 1. الكَرُّ: الرجوع. يقال: كَرَّه وكَرَّ بنفسه، يتعدّى ولا يتعدّى. والكَرُّ: مصدر كَرَّ عليه يَكُرُّ كرًّا وكُروراً وتَكْراراً: عطف. وكَرَّ عنه: رجع، وكَرّ على العدوّ يَكُرُّ 2. وكَرَّرَ الشيء وكَرْكَره: أَعاده مرة بعد أُخرى. والكَرّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّات - . والكَرُّ: الرجوع على الشيء، ومنه التَّكْرارُ. 3. وكَرّ المريضُ يَكِرُّ كَرِيراً: جاد بنفسه عند الموت وحَشْرَجَ 4. والكَرْكَرة: صوت يردّده الإِنسان في جوفه. 5. والكَرُّ: قَيْدٌ من ليف أَو خوص. والكَرّ، بالفتح: الحبل الذي يصعد به على النخل، وجمعه كُرورٌ 6. والكُرُّ: مكيال لأَهل العراق 7. وتكرْكَرَ هو: تَرَدَّى في الهواء . 8. وتَكَرْكَرَ الماءُ: تَراجَع في مَسِيلِه. والكُرْكُورُ: وادٍ بَعِيدُ القَعْرِ يَتَكَرْكَرُ فيه الماء. وكَرْكَرَهُ: حَبَسه. وكَرْكَرَه عن الشيء: دَفَعَه ورَدَّه وحَبَسه. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: لما قَدِمَ الشامَ وكان بها الطاعونُ تَكَرْكَرَ عن ذلك أَي رجع، من كَرْكَرْتُه عنِّي إِذا دَفَعْتَه ورَدَدْتَهُ. وفي حديث كناية: تَكَرْكَرَ الناسُ عنه. 9. والكَرْكَرَة: ضرب من الضحك، وقيل: هو أَن يَشْتَدَّ الضَّحِكُ. وفلان يُكَرْكِرُ في صوته: كيُقَهْقِهُ. لسان العرب ● - كرر: الكَرُّ: الرجوع. يقال: كَرَّه وكَرَّ بنفسه، يتعدّى ولا يتعدّى. والكَرُّ: مصدر كَرَّ عليه يَكُرُّ كرًّا وكُروراً وتَكْراراً: عطف. وكَرَّ عنه: رجع، وكَرّ على العدوّ يَكُرُّ؛ ورجل كَرَّار ومِكَرّ، وكذلك الفرس. وكَرَّرَ الشيء وكَرْكَره: أَعاده مرة بعد أُخرى. والكَرّةُ: المَرَّةُ، والجمع الكَرَّات. ويقال: كَرَّرْتُ عليه الحديث وكَرْكَرْتُه إِذا ردّدته عليه. وكَركَرْتُه عن كذا كَرْكَرةً إِذا رَدَدْته. والكَرُّ: الرجوع على الشيء، ومنه التَّكْرارُ. ابن بُزُرجٍ: التَّكِرَّةُ بمعنى التَّكْرارِ وكذلك التَّسِرَّة والتَّضِرَّة والتَّدِرَّة. الجوهري: كَرَّرْتُ الشيء تَكْرِيراً وتَكْراراً؛ قال أَبو سعيد الضرير: قلت لابي عمرو: ما بين تِفْعالٍ وتَفْعالف فقال: تِفْعالٌ اسم، وتَفْعالٌ، بالفتح، مصدر. وتَكَرْكَرَ الرجلُ في أَمره أَي ثردّد. والمُكَرر من الحروف: الراء، وذلك لأَنك إِذا وقفت عليه رأَيت طرف اللسان يتغير بما فيه من التكرير، ولذلك احْتُسِبَ في الإِمالة بحرفين. والكَرَّةُ: البَعْث وتَجْديدُ الخَلْق بعد الفَناء. وكَرّ المريضُ يَكِرُّ كَرِيراً: جاد بنفسه عند الموت وحَشْرَجَ، فإِذا عَدَّيته قلت كَرَّه يَكُرّه إِذا رَدَّه. والكَرِير: الحَشْرَجَة، وقيل: الحشرجة عند الموت، وقيل: الكَرِيرُ صوت في الصدر مثل الحَشْرَجَة وليس بها؛ وكذلك هو من الخيل في صدورها، كَرَّ يَكِرُّ، بالكسر، كَرِيراً مثل كرِيرِ المُخْتَنِقِ؛ قال الشاعر (* الشاعر هو امرؤ القيس:) يَكِرُّ كَرِيرَ البَكْرِ شُدَّ خِناقُه ليَقْتُلَنِي، والمرءُ ليسَ بقَتَّال والكَرِيرُ: صوت مثل صوت المُخْتَنِق أَو المَجْهُود؛ قال الأَعشى: فأَهْلي الفِداءُ غَداةَ النِّزال، إِذا كان دَعْوَى الرجالِ الكَرِيرَا والكَرِيرُ: بُحَّة تَعْتَرِي من الغبار. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، وأَبا بكر وعمر، رضي الله عنهما، تَضَيَّفُوا أَبا الهَيْثَم فقال لامرأَته: ما عندك؟ قالت: شعير، قال: فكَرْكِري أَي اطْحَنِي. والكَرْكَرة: صوت يردّده الإِنسان في جوفه. والكَرُّ: قَيْدٌ من ليف أَو خوص. والكَرّ، بالفتح: الحبل الذي يصعد به على النخل، وجمعه كُرورٌ؛ وقال أَبو عبيد: لا يسمى بذلك غيره من الحبال؛ قال الأَزهري: وهكذا سماعي من العرب في الكَرّ ويُسَوَّى من حُرِّ اللِّيف؛ قال الراجز: كالكَرِّ لا سَخْتٌ ولا فيه لَوَى وقد جعل العجاج الكَرّ حبلاً تُقاد به السفن في الماء، فقال: جَذْبَ الصَّرَارِيِّينَ بالكُرورِ والصَّرارِيُّ: المَلاَّحُ، وقيل: الكَرّ الحبل الغليظ. أَبو عبيدة: الكَرّ من الليف ومن قِشْرِ العراجين ومن العَسِيب، وقيل: هو حَبْل السَّفِينة، وقال ثعلب: هو الحبل، فَعَمَّ به. والكَرُّ: حبلُ شِراعِ السفينة، وجمعه كُرورٌ؛ وأَنشد بيت العجاج: جذب الصراريِّين بالكرور والكِرَارانِ: ما تحت المِيرَكَةِ من الرَّحْل؛ وأَنشد: وَقَفْتُ فيها ذاتَ وَجْهٍ ساهِمِ سَجْحاءَ ذاتَ مَحْزِمٍ جُراضِمِ، تُنْبِي الكِرارَيْن بصُلْبٍ زاهِمِ والكَرّ: ما ضم ظَلِفَتي الرَّحْلِ وجَمَع ب
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٤٤)
- حسر
الآيات المشتركة: ٢ · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir
- خسأ
الآيات المشتركة: ١ · Hasi : Buruşmuş, kırışmış elbise demektir
- نفر
الآيات المشتركة: ١ · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
- برأ
الآيات المشتركة: ١ · Berr kara parçası demektir
- مدد
الآيات المشتركة: ١ · Kiriş demektir
- حين
الآيات المشتركة: ١ · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- رأي
الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- ردد
الآيات المشتركة: ١ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
- خسر
الآيات المشتركة: ١ · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir
- مول
الآيات المشتركة: ١ · Onların malları
- رجع
الآيات المشتركة: ١ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
- بنو
الآيات المشتركة: ١ · Oğullar
الآيات التي ورد فيها(٦)
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ …
Tekrar
فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
Tekrar
أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
Tekrar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كرر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ردد, رجع, عود |
| Zıt Kök | فرر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin bükülerek kendi üzerine katlanması, kalın urgan ve geriye dönüp hamle yapma |
| Çekirdek Özet 2 | Bir halin, vaktin veya eylemin döngüsel olarak yeniden üretilmesi ve ikinci fırsat arayışı |
| Çekirdek Özet 3 | Süreçlerin doğrusal bir kopuş değil, geriye dönüşlü sınama ve teyit mekanizmalarıyla işlemesi |
| Kritik Hata Riski | Anlamın yalnızca sıradan bir sayısal tekrar sanılarak, bünyesindeki hamle, dönüş ve katlanma dinamizminin gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كر | Bir şeyi bükmek, sıkıştırmak, katlamak veya kendi üzerine dolamak; nitekim كرب sıkıntı ve bağ ile sarılmayı, كرس tabakaların üst üste yığılmasını, كرم bereketin yoğunlaşmasını, كره zorlayıcı baskıyı ifade eder. | ر | İkinci ر harfinin katılmasıyla hareket mükerrer hale gelmiş; bükme ve katlama eylemi kesintisiz bir geri dönüşe, ardışık hamleye ve periyodik devire dönüşmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesneyi veya durumu kavrayarak kendi ekseni etrafında bükme ve tutma iradesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Başlangıç noktasına yönelme, öne atılma ve hareketi yöneten öncü dinamik |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Öne atılmanın peş peşe yinelenmesi, geri çekilip yeniden başa dönen döngüsel hareket |
| كرر | Avuç içiyle bükülüp peş peşe başa döndürülen dinamik hareket | Bir durumun kavranıp bükülerek başlangıç noktasına yeniden yöneltilmesi, katmerli örgü ve geri dönüş hamlesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma ağacına tırmanmak için liflerin birbiri üzerine katlanarak bükülmesiyle yapılan kalın ve dayanıklı urgan (el-kerr); ayrıca atın veya savaşçının geri çekildikten sonra cepheye yeniden hamle yapması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde savaş anındaki göğüs hırıltısını ve döngüsel soluk alıp vermeyi bu kökle tasvir eder: نفسي فداؤك يوم النزال إذا كان دعوى الرجال الكريرا |
| Erken Arapça kullanım | Ebü’n-Necm urganın bükülüşünü tasvir ederken kökü fiziksel örgü anlamında kullanır: كالكَرِّ واتاه رفيق يفتله / Ebü’l-Vâzi‘ ise hurmaya urganla çıkan yetkin toplayıcıyı överek kelimenin ilk zanaat zeminini aktarır. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesi genelinde كر ve türevleri, temel olarak dönme, daire çizme, bükülme ve geriye hamle yapma semantik ekseni üzerinde şekillenir. İbranicede kikar biçimi çevrili alan, yuvarlak ekmek ve döngüsel havza anlamlarını taşırken, Süryanice ve Aramicede kar veya karkā etrafı çevrilmiş hisar, sur ve dönerek sarma fiilleriyle örtüşür. Akadcada kurru / kâru kökleri belirli bir dairesel hacim veya dönme hareketiyle ilişkilendirilir. Klasik Arapçada bu ilksel dairesellik ve bükülme, liflerin üst üste sarılarak oluşturduğu katmerli urgan (el-kerr) ve savaşta geriye çekilip yeniden saldırma (el-kerr ba‘de’l-ferr) şeklinde somut bir kinetik nitelik kazanmıştır. Dolayısıyla kök, durağan bir yinelemeyi değil, geriye bükülüp güç toplayarak tekrar eden hamleli bir hareketi bildirir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Liflerin bükülmesiyle oluşan urgan ve savaşta geri dönüp saldırma | Somut bükme ve katlama eylemi, zaman ve eylem düzleminde geri dönüş ve tekrar manasına evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice kikar (çevre, döngü), Süryanice ve Aramice karkā (çevrili alan) | Dairesel hareket, kendi üzerine katlanma ve başlangıç sınırına dönme ana teması ortaktır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik diğer kollarda düzenli ve kesin bir soydaşlık kanıtı tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كرر | Anlamlı | Katlamak, geri dönmek, hamle yapmak | Lifleri bükerek urgan yapmak; savaşa veya eyleme geri dönmek; bir hali tekrarlamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ركر | Anlamlı | Zayıf ve gevşek olmak | Yağmurun az ve çisenti halinde yağması (er-rakk); zayıf ve cılız akıntı. | Fonetik akraba; Kur'an'da geçmez. |
| ررك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir üçlü kök kaydı bulunmamaktadır. | Mühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كرر | Merkez | Geri dönüş ve hamle | Bir önceki noktaya güç toplayarak, bükülerek veya ikinci bir fırsat niyetiyle geri dönmek. | Dinamik ve hamle içeren döngüsel tekrar. |
| ردد | Komşu | Geri çevirme ve yankı | Bir tesire karşı engelleme, geri püskürtme veya bir şeyi kaynağına itme vurgusu taşır. | Kendi iradesiyle dönmekten ziyade dış bir etkiyle geri çevrilme öne çıkar. |
| رجع | Komşu | Dönüş ve intikal | Ayrılınan yere veya asıl sahibe fiziksel ya da manevi olarak intikal etme hali. | Hamle ve katlanma amacı gütmeksizin yalın geri dönüş bildirir. |
| عود | Komşu | İtiyat ve alışkanlık | Önceden var olan bir duruma, âdete veya zamana periyodik olarak yeniden yönelme. | Eylemin süreklilik ve alışkanlık haline gelmesi boyutunu vurgular. |
| فرر | Zıt | Kaçış ve terk etme | Tehdit veya baskı karşısında geriye bakmaksızın uzaklaşma, cepheden firar etme. | Kerr saldırı ve dönüş hamlesi iken, ferr yüz çevirip kaçıştır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كرر | Katlanarak geri dönme, hamle | Bükülerek başlangıca dönme, tekrar saldırma ve ikinci defa denenme halini kapsar. | Kesin |
| Latince | recurrere, iterare | Geri koşmak, yinelemek | recurrere başlangıç noktasına dönüş hareketini karşılarken hamle ve urgan metaforunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | recurrence, rally, reiteration | Tekrarlanma, toparlanıp geri dönme | rally bozulan gücün yeniden hamle yapmasını, recurrence döngüsel tekrarı verir; kökün tekil katmer manasını tam taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | Wiederkehr, Rückkehr | Geri dönüş, periyodik tekrar | Sürecin başa dönmesini anlatır; Arapçadaki savaşçı hamlesi veya örgü kalınlığı boyutu eksiktir. | Güçlü |
| Fransızca | retour, récurrence | Dönüş, tekrarlanma | Olayın veya vaktin yeniden belirmesini açıklar, fakat kökün dinamik atak nüansı karşılanamaz. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كَرَّةً | Dünyaya dönüş ve ikinci fırsat arzusu | Ahirette azabı veya gerçekleri gören inkârcıların ve pişmanların, telafi amacıyla dünyaya bir kez daha dönme talebi (Bakara 2:167, Şuarâ 26:102, Zümer 39:58). |
| كَرَّةً | Yeniden dirilişi hafife alma veya ziyan sayma | Ba‘s hadisesini imkânsız ya da alay konusu görenlerin, gerçekleşmesi halinde bunu hüsran dolu bir dönüş saymaları (Nâziât 79:12). |
| الْكَرَّةَ | Mücadelede üstünlüğü yeniden kazanma (rövanş) | İsrailoğullarının uğradıkları hezimet ve sürgünün ardından düşmanlarına karşı askeri ve siyasi galibiyeti tekrar elde etmeleri (İsrâ 17:6). |
| كَرَّتَيْنِ | Gözün ve dikkatin peş peşe çevrilmesi | Kozmik nizamda bir kusur bulmak üzere bakışın tekrar tekrar, ısrarla göğe yöneltilip sınanması (Mülk 67:4). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret, ba‘s ve rec‘at tartışmaları | Dünyaya bir kerrat (geri dönüş) imkânının bulunmadığı, imtihanın tekilliği ve ölüm sonrası telafinin imkânsızlığı ilkesi. | Fırsatın tekrar edilemezliği ve ahiretteki taleplerin reddi. |
| Fıkıh | Hükümlerin ve fiillerin tekerrürü | İbadetlerin vakit girdikçe yinelenmesi (tekerrür), cezalarda tekerrür hükümleri ve talakta rücû şartları. | Bir fiilin hukuki sonuç doğuracak şekilde yeniden icrası. |
| Tefsir | Pişmanlık sahneleri ve ilahi nizam | İnkârcıların telafi arzusu olarak dile getirdikleri kerre talebinin psikolojik tahlili ve kâinattaki kusursuzluğun kerrateyn ile teyidi. | İnsanın çaresiz dönüş arzusu ve gözün döngüsel sınaması. |
| Hadis | Savaş taktikleri ve lisan özellikleri | Savaşta geri çekilip tekrar hamle yapma (el-kerr ba‘de’l-ferr) ile kıraatte dilin ra harfini titretmesi (tekrîr). | Hamleli dönüş ve fonetik titreşim. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Dünya imtihanı ve sorumluluk bilinci | Tekil ve tekrarsız fırsat alanı | Pişmanlığa mahal vermeden ameli vaktinde tamamlama bilinci | Ahirette kerrat arzusu karşılıksız kalacağından, din sistemi insanın bu tekil ömrünü en yüksek bilinçle yaşamasını hedefler. | Kesin |
| İlmi | Gözlem, deney ve tahkik yöntemi | Döngüsel sınama ve teyit süreci | Hipotezi ve olguyu tekrar tekrar kontrol ederek hatasızlığa ulaşma | Hakikatin ortaya çıkması, bakışın ve deneyin peş peşe yinelenmesiyle (kerrateyn) kesinleşir. | Güçlü |
| Siyasi | Devletlerin ve toplumların tarihsel döngüsü | Güç temerküzü ve rövanş hamlesi | Yenilgi sonrası toparlanıp egemenliği yeniden elde etme | Tarih sahnesinde hezimete uğrayan yapılar, şartları yerine getirdiklerinde kerratan galibiyeti yeniden kazanabilirler. | Güçlü |
| İktisadi | Sermaye ve üretim çevrimi | Döngüsel sermaye devri (rotasyon) | Kaynakların katlanarak yeniden piyasaya sürülmesi | İktisadi döngü, sermayenin atıl kalmayıp katmerli biçimde sisteme dönmesi ve verimin yinelenmesiyle sürer. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | İterasyon, geri besleme döngüsü (feedback loop) | Bir algoritmanın veya fonksiyonun çıktısının yeniden girdi yapılarak ardışık biçimde işletilmesi; hata payı sıfırlanana kadar sürecin tekrarlanması. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Tarihsel devir teorisi ve kriz sonrası toparlanma (resilience) | Toplumların veya bireylerin kriz evresinden sonra geriye çekilip güç toplayarak sistemi yeniden inşa etme ve dengeye kavuşturma dinamiği. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca mekanik ve ruhsuz bir sayısal işlem ya da aritmetik yineleme (kere, defa) seviyesine indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; bükülmüş bir urgan sağlamlığında güç toplayarak geri dönmeyi, varoluşsal bir hesaplaşma hamlesini ve epistemik bir sınama döngüsünü ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki كَرَّةً ifadeleri kuru bir ikinci tur talebi sanılır; oysa bu talep, bir önceki hayatın katmerli bir bilinç ve güçle bütünüyle dönüştürülmek istenmesi çaresizliğidir. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın ve tarihin doğrusal bir yok oluş çizgisiyle değil; sınama, telafi, geri dönüş ve döngüsel hamle mekanizmalarıyla inşa edildiğini kavramayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların cehennem eşiğindeki telafi feryatlarında, İsrailoğullarının tarihsel devir ve rövanş anlatılarında ve kâinatın kusursuzluğunu gözler önüne seren sınama ayetlerinde. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hayatın sıradan bir tekerrürden ibaret olduğu vehmini yıkar; her geri dönüş talebinin veya hamlesinin gerisinde biriktirilmiş bir potansiyel ve ağır bir sorumluluk bulunduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamLiflerin kendi üzerine bükülerek katmerli urgan yapılması ve savaşçının geriye çekilip hızla yeniden hamle yapması.
- Soyut anlamBir durumun, eylemin veya zaman diliminin başlangıç noktasına yönelerek güç toplanmış halde döngüsel olarak yeniden üretilmesi.
- Sistematik karşılıkDinamik sistemlerde hatayı gidermek veya üstünlük sağlamak amacıyla işletilen geri beslemeli ardışık hamle döngüsü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sistemin mevcut andaki durumunu, başlangıç koşullarına yönelen bükülme ve geri dönüş fonksiyonunu, geri çekilme esnasında toplanan potansiyel kuvvet ve hamle farkını, ise yinelenen yeni çevrimde ortaya çıkan katmerli hamle durumunu temsil eder.