لوط
ل - و - ط
جذر- الورود: ٢٧
- الآيات: ٢٧
- الصيغ: ٥
- المعاجم: ١٣
“Liyat” sıva harcı demektir. Mastar olarak yapıştırmak, sıvamak anlamlarına gelir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Liyat” sıva harcı demektir. Mastar olarak yapıştırmak, sıvamak anlamlarına gelir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٧٤٦باب الطاء واللام و و ا ي ء معهما
ط و ل، ل و ط، ط ل ي، ل ي ط، ل ط أ، أ ط ل مستعملات
طول:
طال فلانٌ فلاناً، أي: فاته في الطّول، قال:
تَخُطّ بقَرْنـيهـا بَـرِيرَ أَراكـه وتَعْطُو بظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها
أي: طاولها فلم تَنَله.
وطال الشّيء يَطُولُ طُولاً فهو طويل والأَطْوَلُ: نَقِيضُ الأَقصر. والطُّوال: إذا كان أهوج الطُّول، امرأةٌ طُوالة، قال:
ألم تر إنّـنـي وأبـا يزيدٍ لفي حربٍ مما
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٤٤الكسائي: لاطَ الشيءُ بقلبي يَلوطُ ويَليطُ. يقال: هو أَلْوَطُ بقلبي وأَلْيَطُ، وإنِّي لأجِدُ له في قلبي لَوْطاً ولَيْطاً، يعني الحُبَّ اللازقَ بالقلب. وهذا أمرٌ لا يَلْتاطُ بصَفَري، أي لا يَلصَق بقلبي. ويقال: اسْتَلاطوهُ، أي ألزَقوه بأنفسهم. وفي الحديث: "اسْتَلَطْتُمْ دَمَ هذا الرجل" أي استوجبتم. ولُطْتُ الحوضَ بالطين لَوْطاً، أي مَلَطته به وطيَّنته. واللَوْطُ: الرِداءُ. يقال: لبس لَوْطَيْهِ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٠٩٢ط ل ( وايء )
طول ، طلي ، أطل ، لأط ، لطأ ، لوط ، ليط .
طول : الليث : طال فلانٌ فلاناً إذا فاقَه في الطُّول ، وأنشد :
تَخُطُّ بقَرْنَيْها بَرِيرَ أَراكةٍ
وتَعْطُو بِظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها
أي طاوَلَهَا فَلم تَنَلْه .
قال : ويقال للشيء الطويل : طال يَطُول طُولاً فهو طَوِيل ، قال : والأطوَل نقيضُ الأقصَر ، وتأنيثُ الأطوَل الطُّولى ، وجمعُها الطُّوَل . قال : ويُقَال لِلرَّجل إذا كان أهوَجَ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٥٣٣(باب اللام والواو وما يثلثهما)
(لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٧٦- لوط: اسم علم، واشتقاقه من لاط الشيء بقلبي يلوط لوطا وليطا، وفي الحديث: (الولد ألوط - أي: ألصق - بالكبد) (وهذا من حديث أبي بكر رضي الله عنه، فقد قال: (إن عمر لأحب الناس إلي، ثم قال: كيف قلت؟ قالت عائشة: قلت: والله، إن عمر أحب الناس إلي، فقال: للهم أعز، والولد ألوط). انظر: الفائق 3/334؛ والنهاية 4/277) وهذا أمر لا يلتاط بصفري (انظر: المجمل 3/456؛ والمنتخب من غريب كلام العرب 1/52، ومجمع الأمثال
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٩٨ل و ط
لاط الحوض: مدره لئلا ينشف الماء.
وفي الحديث: " الولد ألوط ": ألصق بالقلب.
وقال عبيد بن أيوب العنبري: وطال احتضاني السيف حتى كأنما يلاط بكشحي غمده وجمائله يريد كأنه مخلوق مني.
وفلان مستلاط: دعي.
واستلاط ولداً ليس منه: ادعاه.
قال: وهل كنت إلا بهثةً فاستلاطها شقيٌّ من الأقوام وغدٌ ملحّق البهثة: ولد البغي: ومن المجاز: " لا يلتاط بصفرى " أي لا أحبه.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٤٢٤لاط الحوْضَ بالطين لَوْطاً: طَيَّنه، والتاطَه: لاطَه لنفسه خاصّة. وقال اللحياني: لاط فلان بالحوْض أَي طَلاه بالطِّين وملَّسه به، فعدّى لاط بالباء؛ قال ابن سيده: وهذا نادِر لا أَعرفه لغيره إِلا أَن يكون من باب مَدَّه ومَدَّ به؛ ومنه حديث ابن عباس في الذي سأَله عن مال يَتِيم وهو والِيه أَيُصِيب من لبن إِبله؟ فقال: إِن كنت تَلُوط حَوْضَها وتَهْنَأُ جَرْباها فأَصِبْ من رِسْلها؛ قوله تلُوط حوضَها
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٢٧* ل و ط * * اسْتَلاَطَهُ * ألزقه بنفسه وفي الحديث ﴿استلطتم دم هذا الرجل﴾ أي استوجبتم و * لُوطٌ * اسم ينصرف مع العُجمة والتعريف وكذا نُوح ويلزم صرفهما لمُقاومة خفتهما أحد السببين بخلاف هِند ودَعد فإنك مُخير فيه بين الصرف وعدمه
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬١٧١لوط، بالضم: من الأنبياء عليهم الصلاة والسلام وهو لوط بن هاران ابن تارح بن ناحور بن ساروغ بن أرغو بن فالغ بن عابر، وهو رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى سدوم وسائر القرى المؤتفكة. وقيل: آمن لوط بإبراهيم عليهما السلام، وشخص معه مهاجرا إلى الشام. فنزل إبراهيم فلسطين، ونزل لوط الأردن، فأرسل إلى أهل سدوم، وهو اسم منصرف مع العجمة والتعريف، وكذلك نوح، قال الجوهري: وإنما ألزموهما الصرف لأن الاسم على ثلاثة
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬٥٨٩لَاطَ بِهِ
1 لَاطَ بِهِ ذ , aor. يَلُوطُ, inf. n. لَوْطٌ; (Msb, TA;) and aor. يَلِيطُ, inf. n. لَيْطٌ; (TA;) It (a thing, Msb, or anything, TA) clave, stuck, or adhered, to it. (Msb, TA.) You say, لَاطَ الشَّىْءُ بِقَلْبِى, aor. يَلُوطُ and يَلِيطُ, (Ks, S, K,) inf. n. لَوْطٌ and لَيْطٌ, (K,) and لِيَاطٌ, (TA,) (assumed tropical:) The thing was rendered an object of love, and made to cleave, to
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٩١لَاطَ
لَاطَ ( w ) U ( n. ac. لَوْط 1 )
a. [ Bi ], Stuck, clung to.
b. [ acc. & Bi ], Repaired; plastered, coated with.
c. Collected.
d. [ Bi ], Deprived of.
e. [ acc. & Bi ], Joined, united to.
f. ( n. ac.
لَاط
لَاط [ 1A ] )
a. [ Fī ], Insisted upon.
g. [ n. ac. لَوَاْط 22 ], Was a sodomite.
لَوَّطَ
لَوَّطَ II
a. [ acc. & Bi ], Smeared with.
لَاْوَطَ
لَاْوَطَ III , أَلْوَطَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٨٬٧٠٨لوط
لَاطَ - يَلُوْطُ - لُوْط
لَاطَ - يَلُوْطُ + كائن شيئاً + بشيء: يطينه: يلصق ويلزق به وحوله الطين والجص والكلس: يغطيه بطبقة من النراب والطين والجص وما شابه لستره أو دفنه مع تغطية عيوبه
لُوْط: اسم فعل من " لَاطَ - يَلُوْطُ ": التطيين والتلزيق بطين أو كلس: وهو اسم النبي المعروف، والذي كان قومه يأتون الذكران
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٠ (الإجمالي: ١١٥)
- نجو
الآيات المشتركة: ٦ · Özel konuşmak
- قوم
الآيات المشتركة: ١٢ · Hayvanların ön ayaklarına denir
- مرأ
الآيات المشتركة: ٤ · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- ذرع
الآيات المشتركة: ٢ · Zira’ (zal) : Kol demektir
- فحش
الآيات المشتركة: ٣ · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…
- غبر
الآيات المشتركة: ٢ · Ğubar, Toz demektir
- رسل
الآيات المشتركة: ٨ · Saçak demektir
- وصل
الآيات المشتركة: ٢ · Birleştirirler
- ضيق
الآيات المشتركة: ٢ · Dar geçit, boğaz demektir
- قول
الآيات المشتركة: ١٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- أول
الآيات المشتركة: ٤ · Alet kaldıraç demektir
- سبق
الآيات المشتركة: ٢ · Yarış meydanı demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٧)
فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ
Lut
فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ
Lut
وَيَاقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ
Lut
إِلَّا آلَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ
Lut
فَلَمَّا جَاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ
Lut
وَقَوْمُ إِبْرَاهِيمَ وَقَوْمُ لُوطٍ
Lut
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ
Lut
فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا أَخْرِجُوا آلَ لُوطٍ مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُنَاسٌ يَتَطَهَّرُونَ
Lut
وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ
Lut
وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَانُ لُوطٍ
Lut
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لوط |
| Yapı | Özel ad (Kur'an içi kullanım) / Üçlü kök (Arap dili morfolojisi) |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi vâv) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لصق, طين, ملط |
| Zıt Kök | فصل |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvamak, yapıştırmak, bir yüzeyi balçık veya harçla kaplayıp sızdırmaz kılmak |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da yalnızca Hz. İbrahim dönemi peygamberlerinden Hz. Lût'un özel adı olarak geçiş |
| Çekirdek Özet 3 | Fıkıh ve ahlak literatüründe kavmin fiiline nispetle türetilen kavramlaşma |
| Kritik Hata Riski | Kur'an'da bir peygamberin tertemiz şahsiyetini ifade eden özel adı, kavminin işlediği cürmün asıl kökü zannetmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لو | Dolaşma, bükülme, yönelme ve kuşatarak sarma hareketini ifade eder; لوح, لوذ, لوم, لون ve لوي köklerinde bu bükülme ve tutunma karakteri belirgindir. | ط | ط harfinin getirdiği kuşatma ve baskılama etkisiyle hareket, bir sıvının veya harcın yüzeye sıvanması, sımsıkı yapışması ve sızdırmazlık sağlaması yönünde özelleşmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir nesneyi veya maddeyi belirli bir doğrultuda hedefe sürme ve yöneltme kuvvetini simgeler. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İki ayrı yüzeyi veya nesneyi birbirine rabtedip bir arada tutma gücünü temsil eder. |
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Yüzeyi bütünüyle çevreleme, dış etkilerden yalıtma ve içine hapsetme etkisini katar. |
| لوط | Yönlendirme, bağlama ve kuşatma hareketlerinin birleşimi | Harcın veya balçığın bir yüzeye sürülerek oraya sımsıkı tutturulması ve yüzeyin dış sızıntılara karşı bütünüyle sıvanıp kapatılması eylemini resmeder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Su sızmasını önlemek amacıyla havuzun veya sarnıcın taban ve kenarlarını killi balçıkla sıvamak, harçla kaplamak (maderetü'l-havz). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ubeyd b. Eyyûb el-Anberî, kılıcının böğrüne ayrılmaz bir parça gibi yapışmasını tasvir ederken kökün yapışma anlamını kullanmıştır: وطال احتضاني السيف حتى كأنما / يلاط بكشحي غمده وجمائله |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ebû Bekir evlat sevgisinin kalbe sımsıkı yapışmasını ifade etmek üzere الولد ألوط بالقلب buyurmuş; İbn Abbas ise yetim malına bakan kimsenin hakkını tarif ederken devenin su havuzunu sıvayıp tamir etmesini تلُوط حَوْضَها ifadesiyle zikretmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça لوط kökü, Sami dil ailesinde iki farklı koldan ele alınır. Birinci kol, kökün Arapçadaki özgün fiziksel anlamı olan sıva harcıyla yapıştırma, tutturma ve örtme tabakasıdır; bu anlam katmanı Batı Sami dillerinde örtmek, gizlemek, sarmak anlamlarına gelen köklerle semantik paralellik gösterir. İkinci kol ise Kur'an'da geçen peygamber adının etimolojisidir. Bu özel ad, İbranicede לֹוט biçiminde kayıtlı olup kelime anlamı itibarıyla "örtü, peçe, gizlenmiş olan" anlamına bağlanan arkaik bir Sami ismidir. İsmin Arapçadaki kökten türemiş öz Arapça bir isim mi yoksa İbrani/Aramice kökenden Arapçalaşmış bir özel ad mı olduğu klasik dilciler arasında tartışılmıştır; ancak her iki durumda da kökün taşıdığı temel semantik matris "bir şeyi diğerinin üzerine geçirip kaplama, sarma ve yapışma" ekseninde kalmaktadır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Balçıkla sıvama ve kalbe yapışma | Kökün lügat anlamı bir nesneyi diğerine sımsıkı yapıştırmak ve havuzu su sızdırmayacak şekilde çamurla kaplamaktır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice לֹוט (Lot) ve Aramice formlar | İbranicede örtmek, sarmak, peçe takmak kökünden türeyen ve Eski Ahit'te şahıs adı olarak geçen biçimle özdeştir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kaplama ve yapıştırma tabakası | Yüzeyleri harç veya reçineyle kaplama ve sızdırmaz kılma zanaatına dair ortak semantik köklerle benzeşir. | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لوط | Anlamlı | Sıvamak, yapışmak | Bir yüzeyi balçıkla sıvayarak sağlamlaştırmak; kalbe sevgiyle yapışmak. | Hedef kök; Kur'an'da peygamber adı olarak geçer. |
| لطو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bağımsız kullanım alanı tespit edilmemiştir. | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| ولط | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle işlek bir kök oluşturmaz. | Kitābü'l-ʿAyn'da mühmel grubundadır; Kur'an'da geçmez. |
| وطل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Fonetik yapı Arap dilinde kök türetimine elverişli bulunmamıştır. | Kullanım dışı (mühmel) diziliş; Kur'an'da geçmez. |
| طلو | Anlamlı | Sürmek, sıvamak, örtmek | Boya, katran veya merhem gibi maddeleri bir yüzeye sürmek; geyik yavrusu anlamı da taşır. | طلي ile geçişli olup hedef kökle sıvama/kaplama ekseninde ortak çekirdeği paylaşır; Kur'an'da geçmez. |
| طول | Anlamlı | Uzunluk, boy, ihsan, lütuf | Mesafenin, sürenin veya cömertliğin genişlemesi ve uzaması. | Hedef kökün harf dönüşümüdür; Kur'an'da birçok formda geçer. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لوط | Merkez | Sıvama, yapışma, kaplama | Bir nesneyi diğerine sıva veya harç aracılığıyla yapıştırıp sızdırmaz kılma. | Havuz tamiri ve kalbe sımsıkı bağlanma durumlarını karşılar. |
| لصق | Komşu | Bitişme, yapışma | İki yüzeyin arada harç olmaksızın doğrudan temasla birbirine tutunması. | لوط harçlı veya maddeli yapıştırmayı öne çıkarırken لصق genel yapışma halidir. |
| طين | Komşu | Balçık, çamur | Yapıştırma ve sıvamada kullanılan asıl malzemenin kendisi. | طين maddenin cevherini, لوط ise o maddenin sıvama eylemine dönüştürülmesini bildirir. |
| ملط | Komşu | Düzleştirme, perdahlama | Sıvanan harcın üzerini el veya aletle düzleyip pürüzsüz hale getirme. | لوط sızdırmazlığı sağlarken ملط yüzeyin estetik ve düzgün kapanışını ifade eder. |
| فصل | Zıt | Ayırma, koparma, bölme | Bitişik veya yapışık olan iki unsuru birbirinden bütünüyle ayırma. | Yapışma ve sıvanmanın zıddı olarak nesneleri birbirinden uzaklaştırıp temasını kesme. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لوط | Sıvamak, yapıştırmak | Yüzeyi sızdırmaz harçla kaplamak ve kalbe kuvvetle bağlanmak. | Kesin |
| Latince | oblinere, adhaerere | Sıvamak, yapışmak | Oblinere harçla veya çamurla kaplamayı; adhaerere ise sımsıkı tutunup yapışmayı karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to plaster, to cling, to adhere | Sıva yapmak, yapışmak | To plaster fiziksel kaplama zanaatını, to cling ise duygusal ve fiziksel yapışmayı verir. | Güçlü |
| Almanca | verputzen, anhaften | Sıvamak, yapışıp kalmak | Verputzen inşaat ve su yalıtımındaki sıvamayı, anhaften ise ayrılmaz biçimde tutunmayı karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | plâtrer, adhérer | Harçla kaplamak, yapışmak | Plâtrer yüzeyin sıvayla örtülmesini, adhérer ise bir bütüne katılma ve yapışmayı ifade eder. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لُوط / لُوطًا / لُوطٍ | Peygamber olarak risalet ve tevhid tebliği | Hz. İbrahim ile çağdaş olan elçinin kavmine yönelik tevhid, takva ve fıtrata dönüş davetini anlatan ayetler; örnekler: Şuarâ 26:160-167, Enbiyâ 21:74. |
| لُوطًا / لُوطٍ | Hicret yoldaşlığı ve aile bağı | Hz. İbrahim'e ilk iman edenlerden biri olarak onunla birlikte bereketli topraklara hicretini bildiren ayetler; örnekler: Ankebût 29:26, Enbiyâ 21:71. |
| لُوط / لُوطٍ | İlahi kurtuluş ve helakten istisna kılınma | Cürme batan kavim gökten yağan taşlarla helak edilirken Hz. Lût ve ailesinin seher vakti ilahi korumayla kurtarılışı; örnekler: Hûd 11:77-81, Kamer 54:33-35. |
| امْرَأَتَ لُوطٍ | İman bağı ile kan bağının ayrışması | Peygamber eşi olmasına rağmen hıyanet ederek helake uğrayan inkârcı kadın örneği; örnek: Tahrîm 66:10. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve ismet | Peygamberlerin günahlardan masumiyeti ilkesi çerçevesinde, kavminin işlediği fıtrat dışı fiilin peygamberin şahsına asla izafe edilemeyeceği; ilahi adaletin helak yasaları. | İsmet sıfatının korunması ve ilahi azabın gerekçelendirilmesi. |
| Fıkıh | Ceza hukuku (ukûbât) | Fıkıh literatüründe kavmin işlediği eşcinsel cürüm için kullanılan livâta teriminin türetimi ve bu fiile uygulanacak had veya tâzir cezasının mahiyeti. | Peygamberin adından türetilen galat-ı meşhur bir terimin hukuki sınırları. |
| Tefsir | Kıssa tahlili ve ahlak | Hz. Lût'un kavmine karşı sergilediği tebliğ, misafirperverlik, fıtratı savunma ve toplumun ahlaki çöküşüne karşı gösterdiği nebevî direnç. | Fıtratın tahribine karşı ilahi vahyin koyduğu ahlaki ve ontolojik sınırlar. |
| Hadis | Lügat ve ahlak şahitleri | Hadis rivayetlerinde hem peygamberin örnekliği hem de kökün ilk anlamı olan havuz sıvama ve kalbe yapışan evlat sevgisi ifadelerinin yer alışı. | Çekirdek anlam olan sımsıkı yapışma ve koruma vasfının korunması. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Nebevî ıslah ve tevhid | Fıtratı koruma kalkanı | İfsada karşı duruş | Toplumun ontolojik ve fıtri dengesini bozan sapkınlıklara karşı ilahi vahyin koyduğu sınırları tebliğ etmek. | Kesin |
| İlmi | Leksikoloji ve semantik | Galat-ı meşhur analizi | Kavramsal ayrıştırma | Bir peygamberin pak isminin, kavminin günahına isim kılınmasındaki dilsel türetim hatasını tahlil edip düzeltmek. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal düzen ve asayiş | Kamusal ahlak otoritesi | Haddi aşanları engelleme | Azgınlaşan kitlelerin meşru sınırlara ve yabancıların dokunulmazlığına tecavüzünü önleme iradesi. | Güçlü |
| İktisadi | Su yapıları ve bakım zanaatı | Sızdırmazlık ve bakım | Kaynak koruma | Havuz ve su kanallarını harçla sıvayarak (levt) kıt su kaynaklarının zayi olmasını engelleme altyapısı. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüzey adhezyonu ve sızdırmazlık kaplaması | Fizik ve malzeme biliminde iki farklı maddenin arayüzeyde birbirine moleküler düzeyde yapışması ve geçirimsiz bir bariyer oluşturması hadisesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Aidiyet yapışması ve gayrimeşru intisap (istilât) | Sosyoloji ve hukukta bir bireyin başka bir aileye veya toplumsal yapıya sımsıkı bağlanması ya da nesebi olmayan bir çocuğu kendine mal etmesi olgusu. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | لوط kökünü ve Hz. Lût'un adını salt kavminin cinsel sapkınlığını niteleyen bir cürüm unvanına (livâta) indirgeyerek tefekkür etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kök bir fiil veya kötülük ismi olarak değil; şirke, zulme, yol kesmeye ve fıtri sapmaya karşı dimdik duran yüce bir peygamberin ismi olarak kullanılır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberin adını kötülükle özdeşleştirme gafletine düşmek ve kavminin işlediği münker fiili Kur'an'ın nebevî ıslah bağlamından koparıp dar bir lafız kargaşasına hapsetmek. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın peygamber tasavvurunu anlamada kritik bir arınma noktasıdır; bir kavmin cürmünün o cürmü ortadan kaldırmak için mücadele eden elçinin ismiyle anılmasının dildeki ve algıdaki arızasını tashih eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. İbrahim ve Hz. Lût kıssalarının geçtiği Hûd, Hicr, Enbiyâ, Şuarâ, Neml, Ankebût ve Kamer surelerindeki risalet ve helak anlatılarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | "Lût" isminin cinsel bir sapkınlığın kökeni olduğu yönündeki kültürel yanılgıyı düzeltir; kelimenin öz lügatte "yapışmak, sıvamak" olduğunu ve Kur'an'da sadece şerefli bir peygamberin özel adı olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir sıvayı veya killi balçığı su sızdıran çatlaklara sürerek havuzu geçirimsiz kılmak, iki nesneyi birbirine kuvvetle yapıştırmak.
- Soyut anlamBir inancın, sevginin veya aidiyet bağının kalbe ayrılmaz bir biçimde sıvanıp tutunması; bir şahsın veya davanın hakikate sarsılmaz bağlılığı.
- Sistematik karşılıkBozulan ve çatlayan toplumsal dokuyu tevhid ve fıtrat harcıyla sıvayıp sızıntıları önleyen, sapkın akımların cemiyete sızmasına set çeken nebevî bariyer.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde çatlak veya ayrık yüzey elemanlarını, bu yüzeye tatbik edilen harcın yapışma ve yapıştırma katsayısını temsil eder. Yapışma kuvveti limit durumunda sonsuza yaklaştığında yüzeyde oluşan bütünsel sınır kaplaması (), dışarıdan gelebilecek veya içeriden kaybolabilecek sızıntı akısını () sistemin sınırında () sıfırlar; böylece kökün fizikseldeki havuz sıvama ve soyuttaki fıtratı dış sızıntılara karşı yalıtma hareketi matematiksel olarak modellenmiş olur.