طول
ط - و - ل
جذر- الورود: ١٠
- الآيات: ١٠
- الصيغ: ٨
- المعاجم: ١٣
Tivel” hayvanın çayıra bağlandığı ip demektir. Uzun iptir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Tivel” hayvanın çayıra bağlandığı ip demektir. Uzun iptir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٧٤٦باب الطاء واللام و و ا ي ء معهما
ط و ل، ل و ط، ط ل ي، ل ي ط، ل ط أ، أ ط ل مستعملات
طول:
طال فلانٌ فلاناً، أي: فاته في الطّول، قال:
تَخُطّ بقَرْنـيهـا بَـرِيرَ أَراكـه وتَعْطُو بظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها
أي: طاولها فلم تَنَله.
وطال الشّيء يَطُولُ طُولاً فهو طويل والأَطْوَلُ: نَقِيضُ الأَقصر. والطُّوال: إذا كان أهوج الطُّول، امرأةٌ طُوالة، قال:
ألم تر إنّـنـي وأبـا يزيدٍ لفي حربٍ مما
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٥٥الطولُ: خِلاف العرض. وطال الشيء، أي امتدّ. وطُلْتُ، أصله طَوُلْتُ بضم الواو، لأنك تقول طويلٌ فإن أردت أن تعدّيه قلت طَوَّلتُهُ أو أَطَلْتُهُ. وأمَّا قولك طاوَلَني فلان فطُلْتُهُ، فإنما تعني بذلك كنت أطْوَلَ منه، من الطولِ والطَوْلِ جميعاً. وطالَ طِوالُكَ وطِيَلُكَ، أي عُمرك، ويقال غيبتك. قال القطامي:
إنَّا محيُّوكَ فاسْلَمْ أيُّها الطَـلَـلُوإنْ بَليتَ وإنْ طالَتْ بك الطِوَلُ
ويروى الطِيَلُ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٠٩٢ط ل ( وايء )
طول ، طلي ، أطل ، لأط ، لطأ ، لوط ، ليط .
طول : الليث : طال فلانٌ فلاناً إذا فاقَه في الطُّول ، وأنشد :
تَخُطُّ بقَرْنَيْها بَرِيرَ أَراكةٍ
وتَعْطُو بِظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها
أي طاوَلَهَا فَلم تَنَلْه .
قال : ويقال للشيء الطويل : طال يَطُول طُولاً فهو طَوِيل ، قال : والأطوَل نقيضُ الأقصَر ، وتأنيثُ الأطوَل الطُّولى ، وجمعُها الطُّوَل . قال : ويُقَال لِلرَّجل إذا كان أهوَجَ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٥٢٦(باب الطاء والواو وما يثلثهما)
(طوي) الطاء والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إدراج شيءٍ حتَّى يدرَج بعضُه في بعض، ثم يحمل عليه تشبيهاً. يقال طويت الثَّوبَ والكِتاب طَيّاً أطويه. ويقال طَوَى الله عُمر الميّت. والطَّوِيّ: البئر المطوية. قال:
فقالت له: هذا الطَّوِيُّ وماؤه *** ومحترقٌ من يابسِ الجِلْدِ قاحِلُ([1])ومما حمل على هذا الباب قولهم *لمن مضى على وجهه: طوى كَشْحَه. وأنشد:
وصاحبٍ لي طوى
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٦١- الطول والقصر من الأسماء المتضايفة كما تقدم، ويستعمل في الأعيان والأعراض كالزمان وغيره قال تعالى: ﴿فطال عليهم الأمد﴾ [الحديد/16]، ﴿سبحا طويلا﴾ [المزمل/7]، ويقال: طويل وطوال، وعريض وعراض، وللجمع: طوال، وقيل: طيال، وباعتبار الطول قيل للحبل المرخي على الدابة: طول (انظر: أساس البلاغة ص 287؛ والمجمل 2/590)، وطول فرسك، أي: أرخ طوله، وقيل: طوال الدهر لمدته الطويلة، وتطاول فلان: إذا أظهر الطول، أو
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٦٠ط و ل
شيء طويل ومستطيل.
وطاولني فطلته.
وفلان طوال لا تطوله الطوال.
وتطاول: تمدد قائماً لينظر إلى بعيد.
ولا أكلمه طول الدهر وطوال الدهر.
وأرخى طول فرسه وهو الحبل الطويل جداً.
وطوّل لفرسك: أرخ له الطول.
قال طرفة: لعمرك إن الموت ما أخطأ الفتى لكالطول المرخى وثنياه باليد وأطالت المرأة: ولدت طوالاً.
وأطال غيبته وطولها.
وطول له: أمهله.
وطاوله في الدين وفي العدة
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٢٨٥الطُّولُ: نقيض القِصَر في الناس وغيرهِم من الحيوان والمَوات. ويقال للشيء الطَّويلِ: طالَ يَطُولُ طُولاً، فهو طَويلٌ وطُوالٌ. قال النحويون: أَصْلُ طالَ فَعُلَ استدلالاً بالاسم منه إِذا جاء على فَعِيل نحو طَويل، حَمْلاً على شَرُفَ فهو شَرِيف وكَرُمَ فهو كَريم، وجَمْعُهُما طِوال؛ قال سيبويه: صَحَّت الواو في طِوال لصِحَّتها في طَويل، فصار طِوال من طَويل كجِوار من جاوَرْت، قال: ووافَقَ الذين قالوا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥٤* ط و ل * * الطُّولُ * ضد العرض ز و * طالَ * الشيء يطول * طُولاً * امتد و * طَوَّلَهُ * غيره و * أطَالَهُ * أيضا و * طاوَلَني * فلان * فطُلْتُهُ * أي كنت أطول منه من * الطُّولِ * و * الطَّوْلِ * جميعا وبابه قال ز و * الطِّوَلُ * بوزن العنب الحبل الذي يُطَوَّل للدابة فترعى فيه وهو * الطَّوِيلةُ * أيضا و * الطُّوال * بالضم * الطَّوِيلُ * فإن أفرط في * الطُّولِ * فهو * طُوَّالٌ * بالتشديد و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٩٦٠طال، يطول، طولا، بالضم: أي امتد، وكل ما امتد من زمن أو لزم من هم ونحوه فقد طال، كقولك: طال الهم والليل، والطول: خلاف العرض، كما في الصحاح،وفي المحكم: نقيض القصر، يكون في الناس، وغيرهم من الحيوان والموات، وقال الراغب: الطول والقصر من الأسماء المتضايفة، ويستعمل في الأعيان، والأعراض، كالزمان ونحوه. قال شيخنا عند قوله: امتد: أي فهو لازم، ولا يتعدى إلا للمبالغة، كاستطال، قال شيخنا: كلام المصنف صريح في
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢١٬٣١٤طَالَ
1 طَالَ ذ , (S, O, Msb, K,) said by some to be of the class of قَرُبَ, being made by them to accord in from with its contr., which is قَصُرَ, and by others said to be of the class of قَالَ, (Msb,) first pers. طُلْتُ, [said to be] originally طَوُلْتُ, because one says طَوِيلٌ, [not طَائِلٌ, when using it as an intrans. v.,] (S, O,) aor. يَطُولُ, (TA,) inf. n. طُولٌ, (S, * O, * Msb, K,) It (a
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٢٨طَالَ
طَالَ ( w ) U ( n. ac. طُوْل 3 ),
a. Was, became long; was extended, lengthened, elongated; was prolonged, protracted; lasted.
طَوَّلَ
طَوَّلَ II ,
a. Lengthened, elongated, extended; prolonged, protracted.
b. [ La ], Granted a delay, a respite to.
c. [ 'Ala or Fī ], Delayed, deferred, was long about, dawdled, loitered over; was prolix, tedious.
طَاْوَلَ
طَاْوَلَ III
a. [ acc. &
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٠٬٦٣٨طول
طَالَ - يَطُوْلُ - طُوْل - طُوْلاً- طَوِيْل - طَوْل - ذو الطَوْل - أُولو الطَوْل - تَطاوَل - يَتَطاوَلُ
طَالَ - يَطُوْلُ + الكائن أو الأمر (العمر - الأمد - بعد الشيء): يكون أو يصير طويلاً: يصبح البعد أو المسافة كبيرة وزائدة عن ما هو متوقع، أو تصير المدة أو المقدار الزمني زائداً وأكبر مما هو معتاد
طَالَ - يَطُوْلُ + الأمد أو العهد أو
الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٦ (الإجمالي: ١١٢)
- عمر
الآيات المشتركة: ٢ · “U’mare” katlı bina demektir
- خدن
الآيات المشتركة: ١ · Gizli dost demektir
- خرق
الآيات المشتركة: ١ · Hırka elbiselik kumaş demektir
- مرح
الآيات المشتركة: ١ · Derlenmiş hasattır
- أمد
الآيات المشتركة: ١ · Medede direkleri (kolonları) birbirine bağlayan kirişlerdir
- سفح
الآيات المشتركة: ١ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
- أسف
الآيات المشتركة: ١ · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir
- عنت
الآيات المشتركة: ١ · Sıkıntıya düştünüz
- قسو
الآيات المشتركة: ١ · قسور Arslan demektir
- سبح
الآيات المشتركة: ٢ · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
- نصف
الآيات المشتركة: ١ · Yarısı
- أذن
الآيات المشتركة: ٢ · Kulak demektir
الآيات التي ورد فيها(١٠)
وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَعَ الْقَاعِدِينَ
Fazladan maddi güç
غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ
Fazladan maddi güç
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طول |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مدد, بسط, فضل |
| Zıt Kök | قصر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin, mesafenin, zamanın veya ipin doğrusal hat boyunca uzaması ve fazlalık içermesi |
| Çekirdek Özet 2 | Zamanın ve ömrün uzaması ile insana bahşedilen fazladan maddi imkân, lütuf ve zenginlik |
| Çekirdek Özet 3 | Tükenmeyen ontolojik zenginlik ile zaman içinde gerçekleşen imtihan ve mühlet dengesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün salt fiziksel boy olarak algılanıp bağış, lütuf ve sosyoekonomik kapasite (fazlalık) boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طو | Bir nesneyi çevreleme, katlama, sınırlandırma veya kendi ekseninde çevirerek genişletme hareketi; طود, طور, طوع, طوف, طوق, طوي köklerinde olduğu gibi çevreleme ve kuşatma dairesi kurma | ل | Çevreleyen ve dairesel olan hareket çoban değneği imgesinin verdiği yönelme ve uzanma etkisiyle doğrusal bir hatta uzatılmış, ipin salınması gibi mesafeye, zamana ve fazlalığa doğru doğrusal yayılım kazanmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark | Kuşatma, içine alma ve hacimsel bir potansiyeli bünyesinde barındırma |
| و | Çengel, çadır kazığı | İki durumu birbirine bağlama, tutturma ve sürekliliği sağlama |
| ل | Çoban değneği, üvendire | İleriye doğru uzanma, yöneltme, sevk etme ve mesafeyi katetme |
| طول | Potansiyel hacmin bir bağ ile doğrusal yönde ileriye doğru uzatılması ve mesafenin açılması | Sepetin taşıdığı imkânın bir iple ileriye sevk edilmesi gibi, nesnenin, vaktin veya kudretin sınırları aşarak fazlalık oluşturacak biçimde uzaması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir hayvanın (özellikle at veya devenin) otlaması için merada bir kazığa bağlandığı uzun ip (et-tivel / et-tavel); ipin salınarak hayvanın hareket alanının genişletilmesi ve enin zıddı olarak boyun uzaması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd muallakasında ecelin insanı adım adım takip edişini, boynuna bağlı uzun ipiyle otlayan ve ipin ucu sahibinin elinde bulunan hayvana benzeterek bu kökü kullanır: لَعَمْرُكَ إِنَّ المَوْتَ مَا أَخْطَأَ الفَتَى / لَكَالطِّوَلِ المُرْخَى وَثِنْيَاهُ فِي اليَدِ |
| Erken Arapça kullanım | İmkân ve zenginlik bildirmek üzere cömertlik gösteren ve elinde fazladan servet bulunan kişiye lütuf sahibi denilmiş; faydasız ve sonuçsuz işler için de bir fazlalığı ve verimi bulunmayan anlamında خطة غير طائل tabiri kullanılmıştır |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Tarafe Muallakası.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça طول kökü, merkezi Sami dillerinde doğrusal uzama, zamanın uzaması, boy ve geniş imkân anlam matrisine oturur. Kökün İbranicedeki doğrudan fonetik soydaşlığı ve semantik paralelliği טול (t-w-l) kökünde belirir; burada kök ileri fırlatmak, uzatmak ve uzağa sürmek hareketini taşır. Aramice ve Süryanicede de uzağa atmak, uzatmak ve sarkıtmak anlam çizgisi devam eder. Arapçada ise kök, hem fiziksel boyun doğrusal uzamasını (kısalığın zıddı) hem de mülkiyet ve kudretin sınırlarını aşan fazlalığı ve serveti (et-tavl) ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Ge'ez (Etiyopya) dilinde mesafenin ve sürenin uzunluğunu niteleyen biçimlerle de semantik temas bulunur. Kökün ilksel çekirdeği bir nesnenin başlangıç noktasından itibaren ileriye doğru kesintisiz sürdürülmesi ve iki uç arasındaki mesafenin genişlemesidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İpin uzatılması ve boyun artması (ط-و-ل) | Bir şeyin boyca uzaması, ipin gevşetilip otlama sahasının artırılması, oradan da insanın cömertlik ve harcama imkânının (fazlalığının) genişlemesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice טול, Süryanice ܛܘܠ | İleriye doğru uzatma, fırlatma ve mesafeyi açma eksenindeki fonetik ve semantik akrabalık | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik uzama ve fırlatma kökleri | Doğrusal yayılma ve mesafeyi ileriye taşıma fonksiyonu | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طول | Anlamlı | Uzamak, fazlalık, lütuf | Nesnede, zamanda ve imkânda doğrusal uzama ve fazlalık | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طلو | Anlamlı | Sürmek, örtmek, geyik yavrusu | Bir şeyin üzerine sıvı sürmek, sıvamak veya boyamak | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| وطل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil kök kaydı yoktur | Mühmel |
| ولط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf dizilişinde klasik sözlüklerde kök oluşmamıştır | Mühmel |
| لطو | Anlamlı | Yere yapışmak, gizlenmek | Bir yere sımsıkı yapışıp sinmek, örtünmek | Kur'an'da geçmez |
| لوط | Anlamlı | Yapışmak, tutunmak, sarmak | Kalbe sevginin yapışması veya çamurun sıvanması; kavim adı | Kur'an'da geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طول | Merkez | Doğrusal uzama ve fazlalık | Mesafenin, sürenin ve imkânın tek bir eksende uzayıp fazlalaşması | Boy, mühlet ve harcama zenginliği |
| مدد | Komşu | Yayarak uzatma | Bir şeyi çekerek, ekleyerek veya sererek geriye doğru yayma | مدد ekleme ve çekme yoluyla yaymayı, طول ise kendiliğinden veya doğrusal hatta uzamayı öne çıkarır |
| بسط | Komşu | Genişletme ve açma | Katlanmış bir şeyi düzleme yayarak açma ve genişlik sağlama | بسط iki boyutlu alansal yayılmadır, طول tek boyutlu doğrusal uzamadır |
| فضل | Komşu | Fazlalık ve üstünlük | İhtiyaçtan arta kalan pay ve diğerlerinden üstün olma hali | فضل genel artık ve derece üstünlüğüdür, طول güç ve imkân kapasitesindeki doğrusal fazlalıktır |
| قصر | Zıt | Kısalık ve yetersizlik | Mesafenin, vaktin veya boyun kısa kalması, daralması | Uzamanın ve boyca erişimin tam karşıtı |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طول | Doğrusal uzama, boy, fazlalık ve lütuf | Hem fiziksel ve zamansal boyutu hem de sosyoekonomik kapasite fazlalığını aynı anda karşılar | Kesin |
| Latince | Longitudo, opulentia | Uzunluk, boy; zenginlik ve bolluk | Longitudo fiziksel ve zamansal boyutu verirken, opulentia lütuf ve imkân fazlalığını karşılar; tek kök ikisini birleştirmez | Güçlü |
| İngilizce | Length, duration, bounty | Uzunluk, süre, ihsan ve mali güç | Fiziksel boyut için length, zaman için duration, servet ve kudret için bounty veya affluence kullanılır | Güçlü |
| Almanca | Länge, Dauer, Vermögen | Uzunluk, süre, mal varlığı ve kudret | Länge boyutsal uzamayı, Dauer süreyi, Vermögen ise güç ve mali kapasiteyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Longueur, durée, aisance | Uzunluk, zaman uzaması, varlık | Longueur uzamsal boyutu, durée zamanı, aisance ise evlilik masrafına ve infaka yeten mali ferahlığı belirtir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طَوْل / ذُو الطَّوْلِ | Maddi imkân, genişlik, lütuf ve zenginlik | Hür kadınlarla evlenmeye yetecek mali güç veya savaşa katılmaktan muafiyet isteyebilecek servet gücü; Allah'ın lütufkârlığı (Nisâ 4:25, Tevbe 9:86, Mü'min 40:3) |
| طَوْلًا | Fiziksel boy ve dikey yükseliş | İnsanın yeryüzünü yırtamayacağı ve dağların boyuna erişemeyeceği uyarısı (İsrâ 17:37) |
| طَوِيلًا | Zamansal süreklilik ve uzun vakit | Gece ve gündüz içindeki ibadet, meşguliyet ve tesbih süresi (Müzzemmil 73:7, İnsân 76:26) |
| طَالَ / تَطَاوَلَ | Sürenin uzaması, zaman aşımı ve gaflet | Üzerlerinden uzun zaman geçmesi sebebiyle kalplerin katılaşması veya mühletin uzaması (Tâhâ 20:86, Enbiyâ 21:44, Kasas 28:45, Hadîd 57:16) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar bağlamında zü't-tavl | Allah'ın kullarına karşılıksız lütufta bulunması, mühlet tanıması ve sınırsız ihsan sahibi olması | Mutlak cömertlik, in'âm ve ceza öncesi mühlet verme sıfatı |
| Fıkıh | Nikâh ve cihat ahkâmında et-tavl | Hür kadınların mehir ve nafakasını karşılayacak mali güç; sefere bizzat veya binek temin ederek katılma zenginliği | Evlilik ve mükellefiyet doğuran sosyoekonomik kapasite fazlalığı |
| Tefsir | Emelin uzaması ve kalplerin katılaşması | Ayetlerdeki sürenin uzamasının (tâle'l-emed) kalpte gaflet doğurması psikolojisi | Zaman uzamasının nefis üzerindeki olumsuz aşındırıcı etkisi |
| Hadis | Cömertlik ve ibadette uzunluk | Sadaka vermede eli en uzun olan (etveluhunne yeden) mecazı ve gece namazındaki uzun kıyam | İhsanda yarışma ve ibadette sürenin uzatılması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi mühlet ve lütuf | Lütuf ve imtihan vaktinin uzatılması | İnsana tövbe ve kemal için zaman tanıma | Allah'ın fazlı kulu kuşatırken mühletin uzaması kalbi rehavete sürüklememelidir | Kesin |
| İlmi | Zaman ve mesafe boyutu | Süreklilik ve doğrusal hat | Olguların zamansal seyrini izleme | Bilgide derinleşme ve tekamül belirli bir sürenin istikrarlı kullanımına bağlıdır | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve nüfuz kapasitesi | Otoriter güç ve mühlet verme | İktidarın imkân fazlalığı ile toplum üzerindeki etkisi | Güç sahiplerinin imkân bolluğuyla toplumu yönlendirmesi veya mühletin onları yanıltması | Güçlü |
| İktisadi | Mali fazlalık ve artık değer | Zenginlik ve harcama fazlalığı | Sosyal sorumlulukları ve akitleri yerine getirme gücü | Temel ihtiyacın üzerindeki mali kapasite evlilik ve infak yükümlülüğünü doğurur | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doğrusal vektör ve zaman integrali | Bir boyutlu uzayda başlangıç noktasından itibaren skaler büyüklüğün doğrusal hatta artması; zaman ekseninde integral alanın genişlemesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Marjinal kapasite ve sosyoekonomik likidite | Bireyin veya topluluğun asgari yaşam standardını aşan, karar alma ve eylem serbestisi tanıyan artı kaynak fazlalığı | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fiziksel boy uzunluğuna veya saat cinsinden süreye indirgenip, servet ve lütuf anlamının gözden kaçırılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; fiziksel boy, zamansal süreklilik, kalpleri katılaştıran zaman aşımı, evliliğe yeten mali güç ve Allah'ın mutlak ihsanı olmak üzere bütüncül bir fazlalık kavramıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Zü't-tavl ifadesini kavrayamamak; mali güç ve imkân ayetlerini doğru bağlamına oturtamamak ve sürenin uzamasının ahlaki sonuçlarını gözden kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem fiziksel boyutları hem zaman psikolojisini hem de sosyoekonomik kapasiteyi tek bir fazlalık ve uzama kavramı üzerinden inşa ettiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nikâh ve mehir hukuku ayetlerinde, tebliğ ve cihattan geri kalan varlıklı zümrelerin tasvirinde ve emel-ecel dengesini kuran zaman uyarılarında |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Varlık ve servetin sadece statik bir yığma değil, eyleme dönüştürülmesi gereken bir hareket sahası (uzatılmış ip) olduğu bilincini verir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamHayvanın hareket alanını genişletmek için kazığa bağlanan uzun ip (et-tivel) ve doğrusal boy uzaması.
- Soyut anlamZamanın, mühletin, kudretin ve servetin sınırları aşarak fazlalık oluşturması ve lütfa dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkAsgari ihtiyacı ve başlangıç noktasını aşan, zamansal veya mali hareket serbestisi sağlayan marjinal kapasite.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ulaşılan toplam doğrusal uzunluğu veya imkân fazlalığını temsil eder. nesnenin veya durumun başlangıçtaki asgari konumudur. anından anına kadar olan zamansal uzama ve hız integrali sürenin uzamasını ve mühleti () simgeler. ise temel sınırların üzerine eklenen harcama gücünü, serveti, nimeti ve fazladan mali kapasiteyi (et-tavl) gösterir.