وجل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: و-ج-لالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٢٣ · الآيات: ٥ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رجعذكرتَوْجَلْزيدوَجِلُونَتلوبشروجلقلبصبرغلموَجِلَتْصلووَجِلَةٌصوبسلموكلرزق

الجذرالصيغ ٤الآيات ٥السور ٤المجاورة ٢٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

وجل

و - ج - ل

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٠

معناه في القرآن: Ürperdi

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٩٤١
باب الجيم واللام و و ا ي ء معهما ج أ ل، ل ج أ، أ ج ل، ج ي ل، ج ل و، ج و ل، و ج ل، و ل ج مستعملات جأل: الجيألُ: الضَّبعُ. والجميع: الجيائل. قال الكُميتُ: نُطعم الجيأل الِّهيد من الكـو مِ ولم تدع من يُشيط الجَزُورا لجأ: لجأ فلان إلى كذا مَلجأ ولجأ وهو يلجأُ ويلتجىءُ. وألجأنا الأمر إلى كذا أي: إضطرّني إليه. ولجأ: اسم رجل. أجل: الأجلُ: غاية الوقت في الموت. ومحل الدَّين ونحوه. وتقول: أجل هذا
رابط المدخل

باب الجيم واللام و و ا ي ء معهما ج أ ل، ل ج أ، أ ج ل، ج ي ل، ج ل و، ج و ل، و ج ل، و ل ج مستعملات جأل: الجيألُ: الضَّبعُ. والجميع: الجيائل. قال الكُميتُ: نُطعم الجيأل الِّهيد من الكـو مِ ولم تدع من يُشيط الجَزُورا لجأ: لجأ فلان إلى كذا مَلجأ ولجأ وهو يلجأُ ويلتجىءُ. وألجأنا الأمر إلى كذا أي: إضطرّني إليه. ولجأ: اسم رجل. أجل: الأجلُ: غاية الوقت في الموت. ومحل الدَّين ونحوه. وتقول: أجل هذا الشيءُ يأجل، فهو آجل، وهو نقيضُ عاجل. والأجيلُ: المُؤجل إلى وقت، قال: وغاية الأجيل مهواة الرُّدى وتقول: فعلت ذاك من أجل كذا ومن جراءِ كذا أي: من أجله، وإن شئت طرحت:من: فقلت: فعلتُ ذاك أجل كذا، ولا فعل له. قال عديّ بن زيد: أجلَ أنّ الله قد فـضـلـكـم فوق من أحكى بصُلبٍ وإزار وتقول: أجنَّك بمعنى: أجل أنك فحذفت اللام والألف، كما قال الله عز اسمه: "لكنّا هو الله ربي" معناه، والله أعلم: لكن أنا، فحذفت الألف فألتفتِ النّونان. فجاء التشديد. وفي الحديث: "أجنك من أصحاب رسول الله" أي: من أجل أنك. ومثله: لهنك لرجلٌ عاقلٌ، أي: والله إنك لرجلٌ عاقلٌ. والإجلُ: القطيعُ من بقر الوحش، والجميعُ: الأجالُ. وتأجلَ الصّوار: صار قطيعاً قطيعا. والأجلة: الآخرة، والعاجلة: الدُّنيا. والمأجلُ: شبه حوضٍ واسع يُؤجل فيه ماءُ البئر. وماء القناة المحفورة أياماً، ثم يُفجَّرُ في الزّرع، وهو بالفارسية: طرخة، والجميع: المآجِل. والأجلُ: مصدرُ قولك: أجلوا إبلهم يأجِلُونها أجلاً، أي: حبسُوها في المرعى، والأجلُ: الضِّيق أيضاً. وتقول: أجلَ عليهم شراً أجلاً، أي: جناه وبحثه. والأجلً: وجعٌ في العُنُق. جيل: الجيلُ: كلُّ صنفٍ من الناس، التُّركُ: جيلٌ، والصِّينُ: جِيلٌ والعربُ: جِيلٌ، وجمعُه: أجيال.. وجَيلانُ: جِيلٌ من المشركين خلف الدَّيلم يُقالُ لهم: جِيلُ جَيلان. جلو: جلال الصَّيقلُ السَّيف جِلاءً، ممدود، واجتلاه لنفسه، قال لبيد: جُنوح الهالكي على يديه مُكبَّا يجتلي نقب النِّصال

والماشطةُ تجلو العروس جلوه وجِلوة، وقد جُليت على زوجها واجتلاها زوجها، أي: نظر إليها. وأمرٌ جليِّ: واضح. وتقول: أجل لنا هذا الأمر، أي: أوضحهُ. وما أقمتُ عندهم إلا جَلاءَ يومٍ واحدٍ، أي: بياض يومٍ، قال: مالي إن أقصيتني من مقعدِ ولا بهذي الأرض من تجلُّدِ إلا جلاءَ اليوم أو ضُحى الغَدِ وتقول: جلا الله عنك المرض، أي: كشفه. وجَليت عن الزَّمان، وعن الشيء، إذا كان مدفوناً فأظهرته.. والله يُجلِّي الساعة، أي: يُظهرها.. والبازي يُجلِّي، إذا الصَّيد فرفع طرفه ورأسه.. وتجليتُ الشَّيءَ، نظرتُ إليه. قال الله عز وجل: "فلمّا تجلَّى ربُّه للجبل". أي: ظهر وبان، قال الحسن: تجلّى، أي: بدا للجبل نُورُ العَرش. والجلا، مقصور: الإثمِدُ، لأنه يجلو البَصر. والجبهةُ الجلواءُ: الواسعة الحسنة.. والرَّجُلُ أجلى. والجَلاءُ: أن يخلو قوم عن بلادهم.. يقال: أجليناهم عن بلادهم فجلوا، أي: تحولوا وتركوها. والجالية: أهلُ الذِّمّة الذين تحولوا من أرض إلى أرض، والجميع: الجوالي. وأجلى القوم عن الشيء، أي، أفرجوا عنه بعد ما كانوا مُقبلين عليه، مُحدِقين به. وتقول: أجلو عنه، وأجليت عنه الهمّ، أي: فَجته عنه. والأنجلاء: الانكشاف عن الهموم. وجلال: اسم، قال: أنا ابن جلا وطلاّع الثَّـنـايا متى أضعِ العِمامة تعرفوني وهذا اللّيثي، وكان صاحب قتل يطلع في المغارات من ثنية الجبل على أهلها، فضربت العرب المثل هذا البيت، فقوله: أنا ابن جلا، أي: أنا ابن الواضح الأمر المشهور. جول: تجوّلت البلاد، وجوَّلتُها، أي: جُلتُ فيها كثيراً. والجَولانُ: التُّراب الذي تجول به على وجه الأرض. والجَول والجُولُ، كلٌّ لغة في الجَولان. ويقال: جال التُّراثُ وانجال، وانجيالهُ: انكشاطُه. وإذا ترك القومُ القصد والهُدى قِيل اجتالهم الشَّيطانُ، أي: جالوا معه في الضّلالة. والجُول: لبُّ القلب ومعقول، يقال: له جُولُ، وله عقل ولا فعل له. والجائل: السَّلِسُ من الوشُجِ والبُطنِ. يقال: وشاجٌ جالٌ. وجالا كلِّ شيء جانباهُ والجالا الوادي: ناحيتاه وجانِبا مائة. وجالا البحرِ: شطّاه. والجميع: الأجوالُ والجِيلانُ. وأجالوت السِّهام بين القوم، إذا حُرِّكت ثم أفضى بها في القسمة. وأجالوا الرَّأي والأمر ونحوه فيما بينهم. وجل: الوَجَلُ: الخَوفُ. وجِل يَوجَلُ وجَلاً، فهو وجِلٌ وأوجلُ، قال: لعمرك ما أدري وإنيّ لأوجلُ على أيِّنا تغدو المـنـيّةُ أولُ الولوج: الدُّخول. والوَليجة: بطانةُ الرَّجُلِ ودِخلتُهُ. قال جلّ وعزّ: "ولم يتَّخِذوا من دون الله ولا رسوله ولا المُؤمنين وليجةً". والتَّولجُ: كِناسُ الظَّبي، وقد اتَّلجَ الظَّبي في تولجة، وأتلجَهُ الحرُّ فيه وأولجه: أدخلهُ كِناسهُ. ويقال: أعوز بالله من كل نافث ورافث. وشرِّ كلٌ تالجٍ ووالجٍ.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٩١
الوَجَلُ: الخوف. تقول منه: وَجِلَ وَجَلاً ومَوْجَلاً بالفتح، وهذا مَوْجِلُهُ بالكسر، للموضع. وفي المستقبل منه أربع لغات: يَوْجَلُ، وياجَلُ، ويَيْجَلُ، ويِيجَلُ بكسر الياء. والأمر منه ايجَلْ، صارت الواو ياءً لكسرة ما قبلها. وتقول: إني منه لأوْجَلُ، ولا يقال في المؤنث وَجْلاءُ، ولكن وَجِلَةٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٤٩٩
ج ل ( و ا ي ء ) جلا ، جلى ، جال ، لجأ ، ولج ، وجل ، أجل ، جلأ ، جيل . جلا : قال اللّيث : يقال جَلا الصيْقَلُ السَّيفَ جِلاءً ، واجتَلاه لِنَفسه . قال لَبِيد : جُنوحُ الهالِكيِّ على يَدَيْه مُكِبّاً يجتَلِي نُقَبَ النِّصَالِ قال : والماشِطَة تَجلُو العروس جَلْوةً وجِلْوَة . وقد جُلِيَتْ على زواجها . واجتلاَها زوْجُها ، أي نَظَر إليها . وأمْرٌ جَلِيٌّ : واضِحٌ . وتقول : أَجْلِ ليِ هذا الأمرَ ، أي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٠٥
- الوجل: استشعار الخوف. يقال: وجل يوجل وجلا، فهو وجل. قال تعالى: ﴿إنما المؤمنون الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم﴾ [الأنفال/2]، ﴿إنا منكم وجلون * قالوا لا توجل﴾ [الحجر/52 - 53]، ﴿وقلوبهم وجلة﴾ [المؤمنون/ 60].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٢٣
و ج ل رجل وجل وقوم وجال وقد وجل وجلاً وفي قلبه وجل وفي قلوبهم أوجال وإني منه لأوجل أي وجل‏.‏ قال‏:‏ لعمرك ما أدري وإنّي لأوجل على أيّنا تعدو المنيّة أوّل وتقول‏:‏ لو واجلت فلاناً لوجلته‏:‏ لغلبته في الوجل وكنت أوجل منه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٧٠٩
الوَجَل : الفزع والخوف وَجِلَ وَجَلاً بالفتح . وفي الحديث : وَعَظَنا مَوْعِظة وَجِلَتْ منها القلوب و وَجِلْتَ تَوْجَل وفي لغة تَيْجَل ويقال : تَاجَل قال سيبويه : وَجِلَ يَاجَلُ و يِيجَل أَبدلوا الواو أَلفاً كراهية الواو مع الياء وقلبوها في يِيجَل ياءً لقربها من الياء وكسروا الياء إِشْعاراً بوجل وهو شاذ الجوهري : في المستقبَل منه أَربع لغات يَوْجَل و ياجَل و يَيْجل و يِيجَل بكسر الياء قال : وكذلك
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٣٥
* و ج ل * * الوَجَلُ * الخوف وقد * وَجِلَ * بالكسر يَوْجَل * وَجَلاً * و * مَوْجَلا * أيضا بفتح الجيم فيهما والموضع * مَوْجِلٌ * بالكسر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬١٥٩
| | ( * ! الوَجَلُ ، مُحَرَّكَة ) : الفَزَعُ | و ( الخَوْفُ ) ، وَجَمْعُهُ * ! أَوْجَالٌ ، تَقُولُ | مِنْهُ : ( * ! وَجِلَ ، كَفَرِحَ ) ، وَفِي | الحَدِيثِ : * ! وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوب . | وَفِي مُسْتَقْبَله أَرْبَعُ لُغَاتٍ ( * ! يَاجَلُ | * ! وَيَيْجَلُ * ! وَيَوْجَلُ * ! وَيِيْجَلُ بِكَسْر أَوَّله ) ، | وَكَذلِكَ فِيْما أَشْبَهَهُ مِنْ بَابِ المِثَالِ | إِذا كَانَ لاَزِمًا ، فَمَنْ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٨٥
وَجَلَ وَجَلَ U ( n. ac. وَجْل 1 ), a. Was more cowardly than. وَجِلَ وَجِلَ A [& a. يَاجَلُ , يَيْجَلُ ] ( n. ac. وَجَل 4 , مَوْجَل 17 ), Was afraid. وَجُلَ وَجُلَ U ( n. ac. وَجَاْلَة 22t ), a. Was aged. وَاْجَلَ وَاْجَلَ III , a. see I . وَجَل وَجَل 4 , ( pl. أَوْجَاْل 38 ), a. Fear. وَجِل وَجِل 5 , ( pl. reg. & وِجَاْل 23 ), a. Afraid; timid, nervous. أَوْجَلُ أَوْجَلُ 14 , a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٬٦٩٣
وجل وَجِلَ - يَوْجَلُ - وَجِلٌ - وَجِلَة وَجِلَ - يَوْجَلُ + الكائن: يترقب بخوف وحذر ورجاء: يكون في موقف فيه شك وعدم يقين، فيشعر في نفسه بالخوف والترقب والحذر والرجاء والأمل، بأن لا يأتي الموقف إلا بخير وَجِلَ - يَوْجَلُ + كائن + من شيء أو كائن: يترقب بحذر ورجاء ما سيأتي من الكائن أو الشيء وَجِلٌ: على وزن " فَعِل" اسم فاعل مبالغة من "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قلب

    الآيات المشتركة: ٣ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  2. غلم

    الآيات المشتركة: ١ · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  3. ذكر

    الآيات المشتركة: ٢ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  4. صوب

    الآيات المشتركة: ١ · Sağanak yağmur demektir

  5. زيد

    الآيات المشتركة: ١ · Zade : Azık demektir

  6. تلو

    الآيات المشتركة: ١ · Tilvi toklu demektir

  7. وكل

    الآيات المشتركة: ١ · Kuşların yumurta bıraktığı yerdir

  8. نفق

    الآيات المشتركة: ١ · İki yüzlüler

  9. صلو

    الآيات المشتركة: ١ · Namaz

  10. صبر

    الآيات المشتركة: ١ · Granit taş demektir

  11. رجع

    الآيات المشتركة: ١ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  12. رزق

    الآيات المشتركة: ١ · Üzüm demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

    Ürperdi

  2. الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَالصَّابِرِينَ عَلَى مَا أَصَابَهُمْ وَالْمُقِيمِي الصَّلَاةِ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

    Ürperdi

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökوجل
YapıÜçlü kök
Özel DurumMisâl vāvî
Bağlamsal Yakın Köklerخوف, خشي, رهب, وجف, فزع
Zıt Kökأمن
Çekirdek Özet 1Kalbin ansızın ürpermesi, sarsılması ve derinden gelen korku hissiyle titremesi
Çekirdek Özet 2Allah’ın anılması veya ilahi azamet karşısında müminin kalbinde doğan saygı dolu ürperme
Çekirdek Özet 3Amelin kabul edilip edilmediği endişesiyle daimi bir uyanıklık ve içsel teyakkuz hali
Kritik Hata RiskiKökün anlamını panik, çaresizlik ve felç edici bir korkuya indirgeyerek müminin bilinçli ve saygılı ürpertisini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وجİçsel çarpma, ansızın vuran etki, sarsılma ve yönelim. Bu çekirdek وجب kökünde yere düşüp sarsılma veya vacip olma, وجد kökünde içte bir halin belirmesi ve varlığa ulaşma, وجس kökünde gizli iç ses veya iç ürpertisi, وجف kökünde kalbin şiddetle çarpıp titremesi ve وجه kökünde bir hedefe yönelme anlamlarında görülür.لÇoban değneği ve yönlendirici sınırlama imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle içteki sarsıntı ve çarpma hissi, kalbin bütününe yayılan, kişiyi teyakkuza sevk eden ve davranışları dizginleyen bilinçli bir iç ürpertisine ve korkuya dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDışarıdan gelen bir etkinin veya idrakin özneye kilitlenmesi, kişiyi o ana ve duruma sımsıkı bağlaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBünyede veya iç dünyada hareketlenmenin başlaması, içsel bir yükün ve ağırlığın taşınması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi belli bir sınırda tutma, kişiyi hizaya getirme, kontrol altına alma ve yönlendirme
وجلÇengel ile bağlanan etkinin içte hareket başlatıp kişiyi dizginlemesiİlahî bir uyaran veya tehlike hissinin kalbe tutunup içsel bir sarsıntı doğurması ve bu sarsıntının insanı sınırlarını bilen teyakkuz haline sevk etmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKalbin göğüs kafesinde aniden sarsılması, bir tehlike ya da beklenmedik durum karşısında bedenin ve iç organların titreyip ürpermesi.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi şu beytinde ecelin belirsizliği ve ansızın gelişi karşısında duyduğu içsel ürpertiyi ifade eder: لعمرك ما أدري وإنيّ لأوجلُ / على أيِّنا تغدو المـنـيّةُ أولُ
Erken Arapça kullanımKlasik rivayetlerde kalbin derin bir vaaz veya ilahi azamet karşısında titremesini nitelemek için وعظنا موعظة وجلت منها القلوب ifadesi kullanılmış, bu hal bir tehlikeden kaçıştan ziyade derinden etkilenme olarak aktarılmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça وجل kökü, içsel ürperme ve korku duyma semantik dairesinde yer alır. Güney Sami ve Arap Yarımadası leksikonunda belirginleşen bu kök, doğrudan fiziksel tehdit karşısında kaçışı anlatan köklerden ziyade, nefiste uyanan dehşet ve ürperti duyumunu niteler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) kökün doğrudan ses denkliğiyle korunmuş yaygın bir formu bulunmamakta; benzer semantik alan genellikle titreme, sarsılma ve huşu bildiren köklerle karşılanmaktadır. Arapçada misâl vāvî yapısıyla korunan kök, kalbin vurulması ve sarsılması anlamındaki وج çekirdeğine son harfin yönlendirici etkisi eklenerek Arapçaya özgü derin bir psikolojik ve ahlaki duyuş haline gelmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوجل — وج kök ailesiKalbin aniden çarpması, titremesi ve sarsılması gibi içsel bedensel duyumdan kaynaklanan soyut korku ve huşu anlamı.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami leksikal katmanıDoğrudan üçlü kök denkliği sınırlı olmakla birlikte sarsılma ve korku duyma anlam matrisinde Güney Sami kullanımına aittir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik veya diğer ailelerde güvenilir bir soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وجلAnlamlıKalbin ürpermesi ve korkmasıİlahî azamet veya tehlike karşısında kalpte beliren derin sarsıntı.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ولجAnlamlıBir yere girmek, nüfuz etmekDar bir yere sızmak, gecenin gündüze girmesi, içli dışlı sırdaş edinmek.Kur'an'da geçer; zıt yönde içe giriş hareketi.
جولAnlamlıDolaşmak, dönüp durmakBir alan içinde serbestçe hareket etmek, teftiş etmek veya savaş alanında gezinmek.Kur'an'da geçmez; serbest ve dağınık hareket bildirir.
جلوAnlamlıAçığa çıkmak, parlamak, ayrılmakKaranlığın veya örtünün kalkması, sürgün edilmek, parıldamak.Kur'an'da geçer; ortaya çıkış ve berraklık bildirir.
لوجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
لجوAnlamlıSığınmak, iltica etmekTehlikeden korunmak için sarp bir yere veya bir koruyucuya yönelmek.Kur'an'da geçmez; korkudan sonra gelen sığınma fiili.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وجلMerkezKalbin ürpermesi ve saygı dolu korkuTehlikeden kaçmaktan ziyade idrak edilen azamet karşısında kalpte uyanan ani ve derin titreşimdir.İçsel sarsıntı ve saygıyla karışık teyakkuz hali.
خوفKomşuGenel korku ve tehlike beklentisiGelecekte zarara uğrama veya acı çekme ihtimaline karşı duyulan genel korkudur.Akıl ve tecrübeyle bilinen somut tehlikeler karşısındaki tedirginlik.
خشيKomşuBilgiye ve azamete dayalı saygı korkusuKarşıdakinin büyüklüğünü ve kudretini bilmekten doğan, tağzim içeren bilinçli çekinmedir.İlim arttıkça artan, saygıyla şekillenen korku hali.
رهبKomşuSürekli çekinme ve sakınma haliKorkulan şeyden uzak durmak için devamlı bir dikkat ve içsel baskı içinde bulunmaktır.İbadette ve ahlakta devamlılık arz eden tedbirli sakınma.
وجفKomşuKalbin şiddetle çarpmasıKorku veya telaş anında kalbin göğüste hızla vurması ve fiziksel olarak yerinden oynar gibi olmasıdır.Fiziksel çarpıntı ve panik boyutu daha ağır basan hal.
فزعKomşuAni panik ve dehşetBeklenmedik bir tehlike karşısında kalbin aklî dengeyi bozacak derecede aniden dehşete düşmesidir.Şaşkınlık ve kaçış refleksi doğuran ani şok hali.
أمنZıtGüven, emniyet ve huzurKorku, endişe ve sarsıntının yokluğu; kalbin tehditlerden emin olarak yatışmasıdır.İçsel dinginlik ve korkudan kurtulmuşluk hali.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوجلKalbin ürpermesiBir azamet veya uyarı karşısında kalpte doğan sarsıntı ve iç korkusu; pasif bir korku değil uyanıklık halidir.Kesin
Latincetremor, reverentia, consternatioTitreme, saygı korkusu, iç sarsıntısıTremor fiziksel titremeyi, reverentia saygılı çekinmeyi verir; kökün içsel şok boyutunu kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceawe, trepidation, dreadSaygı dolu korku, ürperme, iç titremesiTrepidation içsel ürpertiyi, awe ilahi azamet karşısındaki saygılı çekinmeyi karşılar; gündelik fear kelimesinden daha derindir.Güçlü
AlmancaEhrfurcht, Bangen, SchauderSaygı korkusu, ürperme, iç titremesiSchauder bedensel ve ruhsal ürpertiyi, Ehrfurcht ise ilahi saygıyı karşılar; anlık çarpıntı halini tam vermez.Güçlü
Fransızcaeffroi, appréhension, frissonÜrperti, çekinme, iç sarsıntısıFrisson duyusal ürpertiyi, appréhension endişeyi karşılar; kökün imanî saygı boyutunu tek başına taşımaz.Güçlü

المصدر Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْAllah anıldığında kalplerin saygıyla ürpermesiMüminlerin temel vasfı; ilahi azamet ve buyruk karşısında kalbin derhal teyakkuza geçmesi (Enfâl 8:2, Hac 22:35).
قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌAmelin kabul edilip edilmediği endişesiyle duyulan iç ürpertisiİbadet ve sadaka verenlerin, Rablerine dönecekleri bilinciyle taşıdıkları sorumluluk ve teyakkuz hali (Mü'minûn 23:60).
وَجِلُونَ / لَا تَوْجَلْBeklenmedik ilahi elçilerden duyulan insani tedirginlik ve ürpermeİbrahim'in tanımadığı melek misafirlerin geliş tarzından ürpermesi ve meleklerin bu ürpertiyi gidermesi (Hicr 15:52, Hicr 15:53).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman psikolojisi, havf ve recâ dengesiKalpteki ürpertinin imanın zâtından mı yoksa semeresinden mi olduğu; müminin Allah'tan korkarken aynı zamanda O'na ümit beslemesi dengesi.İmanın kemali ve ilahi azametin kalpte somutlaşması.
Fıkıhİbadette huşû ve niyet teyakkuzuKalpteki haşyet ve ürpertinin namazın sıhhatine ve kurbiyete etkisi; amelin ifası sırasında kendini beğenme (ucub) halini kıran içsel kontrol.Amelin kabul şartı sayılan içsel dikkat ve ihlas.
TefsirMüminin vasıfları ve peygamber halleriEnfâl 8:2 ve Mü'minûn 23:60 bağlamında kalbin ürpermesi ile mutmain olması arasındaki zahiri tezatın izahı; ayetin amel kusuru korkusuna hamletmesi.İlahi hitap duyulduğunda kalbin anında sarsılıp teslim olması.
HadisVaaz ve nasihatin kalp üzerindeki tesiriHz. Peygamber'in gözleri yaşartan ve kalpleri ürperten beliğ öğütlerini niteleyen lafızlarda geçmesi; tebliğin kalbe nüfuz derecesi.Duyu organlarından kalbe inen derin manevi sarsıntı.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAllah ile kul arasındaki manevi ilişkiSaygı dolu iç ürpertisi ve teyakkuzİbadette lakayıtlığı ve kibri önlemeKulun ibadetine güvenmeyip daima ilahi lütfa muhtaç olduğu bilinciyle hareket etmesini sağlar.Kesin
İlmiHakikat arayışı ve bilgi ahlakıHakikatin azameti karşısında duyulan mesuliyetYanılgıdan sakınma ve ilmi tevazuAraştırıcının bildikleriyle gururlanmayıp ulaştığı hakikat karşısında mesuliyetle titremesi.Güçlü
SiyasiHukuk ve otorite yönetimiAdaletin tecellisinde duyulan vicdani çekinmeGücün keyfileşmesini ve zulmü engellemeYöneticinin elindeki gücü kullanırken ilahi ve hukuki hesap verme korkusuyla teyakkuzda olması.Güçlü
İktisadiServet ve kaynak tasarrufuMülkün asıl sahibine karşı hesap verme bilinciİsrafı, sömürüyü ve kibirlenmeyi dizginlemeKazanırken ve harcarken hakkı gözetme, sadaka verirken bile amele güvenmeme ahlakı.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde eşik uyarılması ve sönümlü rezonansDışsal bir kuvvet veya enerji darbesiyle bir sistemin denge noktasından aniden titreşip daha yüksek bir dikkat ve gerilim fazına geçmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerVicdani denetim mekanizması ve oto-kontrol refleksiBireyin içselleştirdiği ahlaki norm veya aşkın otorite karşısında benliğin ani bir frenleme ve dikkat mekanizmasıyla davranışlarını tartması.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiوجل kökünün sıradan, mantıksız bir panik, fobi ya da insanı hareketsiz bırakan patolojik bir korku gibi anlaşılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da aksine amelle birlikte zikredilir; insanı eylemsizliğe değil, daha duyarlı, daha dikkatli ve daha ihlaslı amele sevk eden diri bir kalp hissiyatıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüminin Allah anıldığında veya Rabbe dönüş hatırlandığında hissettiği ürpertiyi travmatik bir korku sanarak, Kur'an'ın inşa ettiği saygı dolu içsel uyanıklığı ve manevi asaleti yitirmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mümin psikolojisini nasıl dengeli bir teyakkuz üzerine kurduğunu gösterir; mümin ne ameline güvenerek şımarır ne de ümidini keser, kalbindeki ürperti onu diri tutar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin temel ahlaki ve kalbi niteliklerinin anlatıldığı ayetlerde (Enfâl 8:2, Hac 22:35, Mü'minûn 23:60) ve peygamberlerin ilahi tecellilerle karşılaşma anlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığı salt şekilsel ritüellere indirgeyen veya amellerine güvenip cenneti garantilenmiş sayan anlayışı yıkar; kalbin daimi bir rikkat ve sorumluluk bilincinde olması gerektiğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKalbin beklenmedik bir etki veya tehlike hissiyle aniden sarsılması, vurulması ve bedenin titremesi.
  • Soyut anlamİlahi azamet, ilahi kelam veya hesap verme bilinci karşısında nefiste uyanan saygılı ürperti, derin endişe ve uyanıklık.
  • Sistematik karşılıkOtorite ve adalet karşısında teyakkuz halinde bulunarak bireyi lakayıtlıktan ve kibirden koruyan dinamik bir içsel frenleme sistemi.
  • LaTeX modeliS(t)=α⋅dΦdt⋅exp⁡(−βt)
  • LaTeX açıklaması

Modelde S(t), t anında kalpte ortaya çıkan ürperti ve teyakkuz şiddetini; Φ, kalbe ulaşan ilahi hatırlatma veya azamet potansiyelini; dΦdt, uyarının kalbe gelişindeki aniliği ve sarsıcı değişim hızını; α, kalbin manevi duyarlılık ve idrak katsayısını; β ise sarsıntının panik ve felce dönüşmeden bilinçli bir iç huzuruna ve hayırlı amele evrilmesini sağlayan itidal ve sönüm katsayısını temsil eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: و