ألل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ل-ل27 sîga, 625 mücavir kök, 1.247 ayet, 88 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قتلعذبفَالَّذِينَعملوَالَّذِيأللأمنبِالَّتِيكفروَالَّذِينَأييقبلنورالَّذِينَ

KökSîga 27Ayet 1.247Sure 88Mücavir 625

▶ Ağı aç (3B)

ألل

أ - ل - ل

KÖK
  • 1.470 geçiş
  • 1.247 ayet
  • 27 sîga
  • 10 sözlük

Elelu bıçağın iki yüzünden biridir. Dayanışma anlamında kullanılmaktadır.devamı ›

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءلل · ألّ

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Elelu bıçağın iki yüzünden biridir. Dayanışma anlamında kullanılmaktadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR18.277 harf
باب الّلفيف من الّلام لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات لو: لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب. وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR852 harf
أَلَّهُ يَؤُلُّهُ أَلاَّ: طعنه بالحَرْبة. يقال: ما له أُلَّ وغُلَّ. وأَلَّ لونُه يَؤُلُّ ألاًّ: صَفا وَبَرَقَ. وأَلَّ أيضاً، بمعنى أسرع. وفرسٌ مِثَلٌّ، أي سريعٌ. والأَليلُ: الأنينُ. قال ابن مَيَّادَةَ: وقولا لها ما تأمرين بوامِقٍله بعد نَوْماتِ العيون أليلُ وقد ألَّ يَئِلُّ أَلاًّ وأَليلاً. يقال له الويلُ والأَليلُ. وأَليلُ الماء: خَريرُهُ وقَسيبه. وأَلِلَ السِقاءُ، بالكسر: تغيَّرتْ ريحُه.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR yok31.658 harf
Madde başı: ألّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR333 harf
أ ل ل ‏"‏ لا يرقبـون فـي مؤمـن إلاً ولا ذمـةً ‏"‏ أي قرابـة‏.‏ وعجـب ربكم من ألكم وقنوطكم أي من جؤاركم بالفتـح‏.‏ يقـال‏:‏ ألّ فـي دعائه يؤلّ ألاً وأللاً وأليلاً‏:‏ إذا جأر‏.‏ وبات له أليل كأنه أبيل ومر وفي يده ألة أي حربة‏.‏ ومنها قولهم‏:‏ أذن مؤللة أي محددة‏.‏ وأله‏:‏ طعنه بالأة‏.‏ ومنه قول الأعرابية في خاطبها‏:‏ أل وغل‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.204 harf
الأَلُّ: السرعة، والأَلُّ الإِسراع. وأَلَّ في سيره ومشيه يَؤُلُّ ويَئِلُّ أَلاًّ إِذا أَسرع واهْتَزَّ؛ فأَما قوله أَنشده ابن جني: وإِذْ أَؤُلُّ المَشْيَ أَلاًّ أَلاَّ قال ابن سيده: إِما أَن يكون أَراد أَؤُلُّ في المشي فحذف وأَوصل، وإِما أَن يكون أَؤُلُّ متعدياً في موضعه بغير حرف جر. وفرس مِئَلَّ أَي سريع. وقد أَلَّ يَؤُلُّ أَلاًّ: بمعنى أَسرع؛ قال أَبو الخضر اليربوعي يمدح عبد الملك بن مروان وكان
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR67 harf
* أ ل ل * * الإِلُّ * بالكسر هو الله عز وجل وهو أيضا العهد والقرابة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.898 harf
أل في مشيه يؤل ويئل: أسرع وجد، نقله السهيلي، وأنشد الصاغاني لأبي الخضر اليربوعي: مهر أبي الحارث لا تشلي بارك فيك الله من ذي أل أي من فرس ذي سرعة. وأبو الحارث هو بشر بن عبد الملك بن بشر بن مروان. وقيل: اهتز أو اضطرب وأما قول الشاعر، أنشده ابن جني: وإذ أؤل المشى ألا ألا قال ابن سيد: إما أن يكون أراد: أؤل في المشي، فحذف وأوصل، وإما أن يكون أؤل متعديا في
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR866 harf
Madde başı: ءللأَلَّ أَلَّ I , U ( n. ac. أَلّ 1 ), a. Hastened. b. Was agitated. c. Shone, glittered. d. Chased. e. ( n. ac. أَلَل 4 , أَلِيْل 25 ), Groaned, moaned. اِلّ اِلّ 2 , a. Covenant, compact. b. Oath. c. Relationship. d. Anger, enmity. e. Noble origin. f. Inspiration. g. Faith. h. Sacred. أَلَاْل أَلَاْل 22 , a. Error. آل آل a. House, race, dynasty, family, clan. آلَة
Maddenin bağlantısı

أَلَّ أَلَّ I , U ( n. ac. أَلّ 1 ), a. Hastened.

b. Was agitated.

c. Shone, glittered.

d. Chased.

e. ( n. ac. أَلَل 4 , أَلِيْل 25 ), Groaned, moaned.

اِلّ اِلّ 2 , a. Covenant, compact.

b. Oath.

c. Relationship.

d. Anger, enmity.

e. Noble origin.

f. Inspiration.

g. Faith.

h. Sacred.

أَلَاْل أَلَاْل 22 , a. Error.

آل آل a. House, race, dynasty, family, clan.

آلَة آلَة ( pl. reg. ), a. Instrument, implement; machine.

أَلْ أَلْ ( a. def. art. Always prefixed ), The.

أَلَا أَلَا ( a. interrog. & neg. particle ), Does it not? Is there not? Is it not? May there not?

أَلَّا أَلَّا a. In order not to.

b. Wherefore not?

لِئَلَّا لِئَلَّا a. That not, so that not, lest.

اِلَّا اِلَّا a. Except, save; but; unless, besides; otherwise; other than.

b. Less, minus.

وَ اِلَّا وَ اِلَّا a. Or else, nevertheless; if not.

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR36.312 harf
Madde başı: ءللءلل أَلَّ - يَؤُلُّ (أَلَّ - يَئِلُّ) - إلّ أَلَّ - يَؤُلُّ (أَلَّ - يَئِلُّ) - إلّ أَلَّ - يَؤُلُّ (أَلَّ - يَئِلُّ) + كائن + شيئاً أو أمراً: حفظه ولم يضيعه إلّ: على وزن " فـِعـْل" : اسم فعل " أَلَّ - يَؤُلُّ (أَلَّ - يَئِلُّ) ": العهد والأمر الواجب الحفظ وعدم التضييع ويمكن أن بكون لفظ " إلّ ": أصلها ( إال) على وزن " فـِعـْل": اسم فعل " آلَ -
Tamamını oku

Sîgalar(27)

Mücavir kökler625 mücavir (1.092 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أمن

    373 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  2. كفر

    260 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  3. أله

    594 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. أيي

    228 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  5. عمل

    143 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  6. صلح

    83 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  7. قبل

    105 ortak ayet · Önce

  8. وقي

    91 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  9. سبل

    67 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  10. ظلم

    102 ortak ayet · Zalimler

  11. عذب

    113 ortak ayet · Su yosunudur

  12. نور

    67 ortak ayet · Ateş demektir

Geçtiği ayetler(1.247)

Bu kök 1.247 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

Sîga sayfası: الَّذِينَ
  1. صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ

    -an kimselerNimete erdirdiklerinin yoluna, gazaba uğrayanların ve dalalete düşenlerinkine değil.

  2. الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

    -an kimselerOnlar ki gayba inanırlar. Namazı kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeylerden de infak ederler.

  3. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

    -an kimselerŞüphesiz ki o küfretmiş olanları uyarsan da uyarmasan da birdir, inanmazlar.

  4. وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ

    -an kimselerMü’minlere rastlayınca; inandık, derler. Şeytanları ile başbaşa kalınca da; biz sizinle beraberiz, onlarla sadece istihza etmekteyiz, derler.

  5. أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

    -an kimselerOnlar; hidayet karşılığı sapıklığı satın almış kimselerdir. Ticaretleri kendilerine kar sağlamamıştır. Ve onlar hidayete ermişlerden değildirler.

  6. وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ …

    -an kimselerİman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  7. … أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ …

    -an kimselerŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  8. … الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ …

    -an kimselerŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  9. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    -an kimselerAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

  10. الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

    -an kimselerOnlar ki; Rablarına kavuşacaklarını, O’na döneceklerini kesinlikle bilirler.

Sîga sayfası: وَالَّذِينَ
Sîga sayfası: لِلَّذِينَ
Sîga sayfası: فَالَّذِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökألل
YapıÜçlü (muzaaf kök)
Özel DurumMükerrer / Şeddeli
Bağlamsal Yakın Köklerحلف, عقد, ذمم, رحم
Zıt Kökغدر
Çekirdek Özet 1Keskinlik, parlama, net sınır ve sesin tizleşip belirginleşmesi
Çekirdek Özet 2Hukuki ve ahlaki bağlayıcılığı olan kutsal ahit, ilahi yemin veya yakın akrabalık bağı
Çekirdek Özet 3İlahi otorite ve vicdani sorumluluk altında dokunulmaz kılınmış koruma ve dayanışma hukuku
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca alelade bir akrabalık bağı sayılarak ilahi ve hukuki bağlayıcılığının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ألBelirginleşme, parlama, keskinleşme, yönelme ve sınır koyma; أله, ألف, ألت, ألو köklerinde görülen ilahi yöneliş, birleşme ve bağlayıcılık nüveleriلAnlamdaki parlamayı, keskinliği ve sınır koymayı pekiştirerek iki tarafı birbirine kesin ve parlak bir ahit, yemin veya akrabalık bağıyla bağlama haline dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlahi otoriteden kaynaklanan bağlayıcı gücü ve birincil başlangıç ilkesini temsil eder
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaTarafları belirli bir istikamete sevk eden, sınırlandıran ve birbirine bağlayan yönlendirici gücü ifade eder
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBağlayıcılığın ve sınırlamanın yinelenerek teyit edilmesini, ahdin kesinleştirilmesini gösterir
أللGüç ve otoriteyle yönlendirip iki kat bağlamaİlahi kudret ve öncelik taşıyan bir ilkeyle tesis edilen, kesilip atılamayan çift yönlü bağlayıcı yemin ve dokunulmazlık ilişkisi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBıçağın ve mızrak ucunun iki keskin yüzünden her biri, harbenin sivri demiri, kulağın dikleşip sivrilmesi, bir nesnenin parlaması ve inilti/sızlanma sesi
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Hassân b. Sâbit Cahiliye dönemi nesep bağlarını tasvir ederken kökü akrabalık bağı anlamında kullanmıştır: لَعَمْرُك إنّ إلَّكَ في قُرَيشٍ / كإِلّ السَّقْب من رَأْل النَّعامِ
Erken Arapça kullanımEbû Bekir es-Sıddîk, Müseylime’nin düzmece sözlerini işittiğinde ilahi menşe ve vahiy irtibatını kastetmek üzere şu ifadeyi kullanmıştır: ما خرج هذا من إلّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça ألل kökü, Sami dil ailesinin en arkaik katmanlarında parıldama, öne çıkma, güç ve tanrısal otorite bildiren ilksel çekirdekle doğrudan irtibatlıdır. Doğu ve Batı Sami dillerinde görülen tanrı ve güç tasavvurlarıyla ortak bir semantik tabana dayanır. Akatça ilu (tanrı, ilahi güç), İbranice el (güç, tanrı) ve Ugarit dilindeki il formları, bu kökün yalnızca akrabalık veya fiziksel parlaklık değil, ilahi bir otoriteye dayanan bağlayıcılık taşıdığını gösterir. Arapçada kökün muzaaflaşarak ألل biçimini alması, hem fiziksel keskinlik ve parlamayı (harbe, bıçak ağzı, parlak renk) hem de bu keskinliğin doğurduğu kesin ahit, yemin ve nesep bağını (إلّ) ifade edecek şekilde özelleşmesini sağlamıştır. Bu semantik kayma, soyut ahit kavramının çiğnenemez bir ilahi şahitlik ve keskin bir sınır olarak algılandığı Sami zihniyetini yansıtır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأللKeskinleşmek, parlamak, tiz ses çıkarmak eylemlerinden hareketle keskin sınırlı bağ, yemin ve ilahi rabıta anlamına genişlemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkatça ilu, İbranice el, Süryanice alahaİlahi güç, tanrılık ve mutlak otorite bildiren kadim Sami çekirdeği ile fonetik ve semantik paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ilksel güç köküErken dönem dillerinde göksel ışık, parlama ve üstün kuvvet kavramlarıyla örtüşürMuhtemel

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أللAnlamlıKeskinlik, ahit, parlama, sızlanmaBıçak ağzı, mızrak ucu, ilahi bağ, yemin ve nesep bağıHedef kök; Kur'an'da geçer
لألAnlamlıParlama, ışıma, çakmaYıldızın, ateşin veya incinin göz alıcı şekilde parıldamasıOrtak çekirdek; Kur'an'da geçmez
للأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök türetilmemiştirFonetik uyumsuzluk; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أللMerkezKutsal bağ ve ahitİlahi otorite, vicdani yemin ve doğal akrabalığın birleştiği kesin dokunulmazlık bağıİlahi ve fıtri bağlayıcılık
حلفKomşuYemin ve ittifakİki tarafın iradi olarak sözleşip birbirine destek yemini vermesiİradi ve kurgusal antlaşma
عقدKomşuHukuki sözleşmeKarşılıklı irade beyanlarının birbirine düğümlenmesiyle doğan akdi bağDüğümlenmiş formel akit
ذممKomşuHimaye ve taahhütÇiğnendiğinde kınanma ve ayıp gerektiren ahlaki ve hukuki sorumlulukKınanma korkusuyla korunan taahhüt
رحمKomşuBiyolojik akrabalıkŞefkat ve kan bağı temelli doğal yakınlık ilişkisiDoğal merhamet ve soy rabıtası
غدرZıtHıyanet ve ahdi bozmaVerilen taahhüdü gizlice ve arkadan vurarak geçersiz kılmaAhdi ve dokunulmazlığı çiğneme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأللKutsal ahit, ilahi bağ, akrabalıkHem ilahi yemini hem de kan bağı kaynaklı kutsal hukuku karşılarKesin
LatinceFoedus, pietas, sacramentumKutsal antlaşma, dindarca sadakatFoedus hukuki ittifakı, pietas ise ilahi ve ailesel vazife bilincini verirGüçlü
İngilizceSacred pact, covenant, kinship tieKutsal bağ, ahit, kan bağıCovenant ilahi ve sarsılmaz akdi, kinship ise fıtri bağı ifade ederGüçlü
AlmancaHeiliger Bund, BlutsbandeKutsal antlaşma, kan bağıHukuki ve dini koruma altındaki kutsal bağı yansıtırGüçlü
FransızcaPacte sacré, lien de sangKutsal ahit, kan bağıÇiğnenmesi lanet gerektiren dokunulmaz bağı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
إِلاًّ (İll)İlahi bağ, yemin ve kutsal ahitMüşriklerin müminlere karşı hiçbir ilahi ahde, yemine ve kutsal sınıra riayet etmediklerini bildiren bağlam; Tevbe 9:8
إِلاًّ (İll)Akrabalık bağı ve nesep hukukuDüşmanlıkta sınır tanımayanların ne kan bağına ne de ahlaki taahhüde saygı duyduklarını vurgulayan bağlam; Tevbe 9:10

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRububiyet ve ilahi isimlerKelimenin bizzat Allah Teâlâ’nın bir ismi veya ilahi rububiyet makamı olup olmadığı tartışmasıİlahi otorite ve aşkın bağlayıcılık
FıkıhSavaş ve ahitler hukuku (Siyer)Gayrimüslimlerle yapılan antlaşmalarda riayet edilmesi gereken dokunulmazlık sınırlarıHukuken çiğnenemez kutsal taahhüt
TefsirTevbe suresi ahit tahlilleriAyetteki kelimenin Allah, yemin veya akrabalık anlamlarından hangisini öncelikli taşıdığıYemin, ahit ve kan bağı sentezi
HadisPeygamberlik alametleri ve duaHz. Peygamber’in dualarında ve ilk sahabelerin müşrik sözlerini ayırt etmedeki ifadeleriFıtri ve ilahi nizamın tescili

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi şahitlik ve rububiyetKutsal bağ ve yeminDokunulmazlık sınırı çizmeİnsanlar arası ilişkileri ilahi gözetim altına yerleştirirKesin
İlmiTemel aksiyom ve ilkelerSarsılmaz kurucu ilkeSistemi keyfilikten korumaBilgi üretiminin dayandığı çiğnenemez metodolojik esasları belirlerGüçlü
SiyasiUluslararası hukuk ve barışDokunulmaz pakt ve antlaşmaGüç dengesini aşan meşruiyetÇıkar çatışmalarında bile ihlal edilemeyecek temel insanlık paktıdırGüçlü
İktisadiAkit güvenliği ve ortaklıkGüvenilirlik ve dayanışmaPazar anarşisini önlemeTarafların haksız rekabet ve aldatmadan uzak durmasını temin eden ahlaki zeminGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKorunum yasaları ve değişmezler (Invariants)Fiziksel ve matematiksel bir sistemde dış etkiler ne olursa olsun sabit kalan, ihlal edilemez temel simetri ve korunum ilkeleriyle örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerTabu ve fıtri dokunulmazlık hukukuToplumsal yapıyı kaos ve yok oluştan koruyan, pragmatik hesapların üstünde tutulan en temel ahlaki ve ontolojik normatif çerçeveGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece kabilevi veya biyolojik bir kan bağına indirgeyerek siyasal ve ahlaki sözleşme boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamHem ilahi huzurda verilen yemini, hem nesep hukukunu, hem de varoluşsal adalet taahhüdünü kuşatan bütüncül kutsal güvence
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüşriklerin vefasızlığının sadece basit bir aile hukuku ihlali sanılması; böylece ayetin evrensel antlaşma ve insan hakları ahlakını hedef alan uyarısının gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İslam’ın getirdiği ahlak ve hukuk nizamında, düşmana karşı dahi olsa çiğnenemeyecek ilahi ve fıtri sınırların varlığını tek bir kavramla özetlediği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerle ilişkileri, ahitlerin bozulmasını, savaş hukukunu ve barış antlaşmalarının sınırlarını düzenleyen Tevbe suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Karşı tarafın ahlak tanımaz tavrının sadece konjonktürel bir siyasi çekişme olduğu zannını yıkar; meselenin kutsalı, fıtratı ve hukuku hiçe sayan ontolojik bir bozgunculuk olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBıçağın iki keskin yüzünden biri, harbenin sivri ucu, nesnenin ışıldayıp parlaması ve sınırın netleşmesi.
  • Soyut anlamİlahi otorite, vicdani yemin veya fıtri yakınlık temeline dayanan, ihlali haram kılınmış kesin ve kutsal dokunulmazlık bağı.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki ilişkilerde pragmatik çıkarların bozamayacağı, ilahi koruma altındaki sarsılmaz meşruiyet ve dayanışma normu.
  • LaTeX modeliB(x,y)=inf⁡{C(x,y)∣Ω}  ⟹  ∀t [R(x,y,t)=1]
  • LaTeX açıklamasıFormülde x ve y antlaşma veya akrabalık bağı kuran tarafları, B(x,y) bu iki taraf arasındaki kutsal bağı temsil eder. Ω ilahi ve aşkın referans zeminini, C(x,y) tarafların karşılıklı yükümlülük kümesini simgeler. R(x,y,t) fonksiyonu zamanın her t anında bu taraflar arasındaki dokunulmazlık ve riayet durumunun 1 (kesin ihlal edilemez) değerini koruduğunu, yani zamana ve şarta göre çiğnenemeyecek mutlak bir ilahi koruma altında olduğunu gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا