برح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ر-ح3 sîga, 26 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلصعكفنجوبرحأَبْرَحَحقبوثقموسىيوسفنَبْرَحَفرطأذنيأسبحر

KökSîga 3Ayet 3Sure 3Mücavir 26

▶ Ağı aç (3B)

برح

ب - ر - ح

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir. BRH kökü aslında olumsuzluk anlamı taşır. Yapmaya devam etmeyeceğim anlamındadır. Başına olumsuzluk harfleri gelince yapmaya devam edeceğim anlamında kullanılır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir. BRH kökü aslında olumsuzluk anlamı taşır. Yapmaya devam etmeyeceğim anlamındadır. Başına olumsuzluk harfleri gelince yapmaya devam edeceğim anlamında kullanılır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.616 harf
باب الحاء والراء والباء معهما ح ر ب، ر ح ب، ر ب ح، ح ب ر، ب ر ح، ب ح ر كلهن مستعملات حرب: الحرب: نقيض السَّلم، تُؤَنَّث، وتصغيرها حُرَيْب رواية عن العرب، ومثلها ذُرَيْع وفُرَيْس وقُرَيْس أنثى، ونُيَيْب يعني الناقة وذُوَيْد وقُدَيْر وخُلَيْق، يقال: مِلْحَفةٌ خُلَيْق، كلُّ ذلك تأنيث يُصَغَّر بغير الهاء. ورجلٌ مِحْرَب: شُجاع. وفلانٌ حَرْبُ فلانٍ أي يُحاربُه. ودار الحرب: بلادُ المشركين الذين لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.543 harf
لَقيت منه بَرْحاً بارِحاً، أي شِدَّةً وأَذىً. قال الشاعر: أَجِدَّكَ هذا عَمْرَكَ اللهَ كُلَّـمـادَعاكَ الهوى بَرْحٌ لِعَيْنَيْكَ بارِحُ ولقيت منه بناتِ بَرْحٍ، وبني بَرْحٍ، ولقيت منه البِرَحًين وَالبُرَحينَ، بكسر الباء وضمها، أي الشدائد والدواهي. ويقال: هذه بُرْحَةٌ من البُرَح بالضم، للناقة إذا كانت من خيار الإبل. والبارِحُ: الريح الحارة. قال أبو زيد: البوَارِحُ: الشَمالُ الحارَّةُ في
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok30.510 harf
باب الحاء والراء ممع والبَاء حرب ، حبر ، ربح ، رحب ، بحر ، برح : مستعملات . حرب : قال أبو العباس قال ابن الأعرابي : الحارِبُ : المُشَلح ، يقال حَرَبَه إذا أخَذَ مَالَه ، وأَحْرَبَه دَلَّه على ما يَحْرُبُه ، وحَرَّبَه إذا أطعمه الحَرَب وهو الطَّلْع ، وأَحْرَبَهُ : وجده مَحْرُوباً . وقال اللَّيْثُ : الحرب : نقيضُ السَّلْم ، تؤنث ، وتصغيرها حُرَيْبٌ بغير هاء روايةً عن العرب ومثلها ذُرَيْع وَقُوَيْسٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR32.381 harf
(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.258 harf
- البراح: المكان المتسع الظاهر الذي لا بناء فيه ولا شجر، فيعتبر تارة ظهوره فيقال: فعل كذا براحا، أي: صراحا لا يستره شيء، وبرح الخفاء: ظهر، كأنه حصل في براح يرى (انظر: البصائر 2/236)، ومنه: براح الدار، وبرح: ذهب في البراح، ومنه: البارح للريح الشديد، والبارح من الظباء والطير، لكن خص البارح بما ينحرف عن الرامي إلى جهة لا يمكنه فيها الرمي فيتشاءم به، وجمعه بوارح، وخص السانح بالمقبل من جهة يمكن رميه،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR922 harf
ب ر ح لا يبرح يفعل كذا وبرح مكانه وأبرحته أنا‏.‏ وبرح بي فلان‏:‏ ألح عليّ بالأذى والمشقة وأنا مبرح بـي من قبله‏.‏ وبه تباريح الشوق وبرحاء الحمى وبرح به الهم وضربه ضرباً مبرحاً وأبرح فلان رجلاً‏!‏ وأبرح فارساً‏!‏ إذا فضلته وتعجبت منه‏.‏ قال العباس بن مرادس‏:‏ وقرة يحميهم إذا ما تبددوا ويطعنهم شزراً فأبرحت فارساً وأبرحت كرماً وأبرحت لؤماً وهذا الأمر أبرح من ذاك‏.‏ قال جران العود‏:‏ خذا حذراً
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.190 harf
بَرِحَ بَرَحاً وبُرُوحاً: زال. والبَراحُ: مصدر قولك بَرِحَ مكانَه أَي زال عنه وصار في البَراحِ. وقولهم: لا بَراحَ، منصوب كما نصب قولهم لا رَيْبَ، ويجوز رفعه فيكون بمنزلة ليس؛ كما قال سعدُ بنُ ناشِبٍ في قصيدة مرفوعة: مَنْ فَرَّ عن نِيرانِها، فأَنا ابنُ قَيْسٍ لا بَراحُ قال ابن الأَثير: البيت لسعد بن مالك يُعَرِّضُ بالحرث بن عَبَّاد، وقد كان اعتزل حَرْبَ تَغْلِبَ وبكرٍ ابني وائل؛ ولهذا يقول: بِئْسَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR315 harf
* ب ر ح * * البَارِحةُ * أقرب ليلة مضت وهي من * بَرِحَ * أي زال تقول لقيته البارحة ولقيته البارحة الأولى و * بُرَحاءُ * الحمى وغيرها بالضم والمد شدة الأذى تقول منه * بَرَّحَ * به الأمر * تَبْريحاً * أي جهده وضربه ضربا * مُبَرِّحاً * بتشديد الراء وكسرها و * تَبَاريحُ * الشوق توهجه ولا أبرح أفعل كذا أي لا أزال أفعله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.602 harf
البرح ، بفتح فسكون : الشدة والشر والأذى والعذاب الشديد والمشقة. البرح: ع باليمن. و يقال: لقي منه برحا بارحا ، أي شدة وأذى، مبالغة وتأكيد، كليل أليل، وظل ظليل؛ وكذا برح مبرح. فإن دعوت به فالمختار النصب، وقد يرفع. وقول الشاعر: أمنحدرا ترمي بك العيس غربة ومصعدة? برح لعينيك بارح يكون دعاء، ويكون خبرا. وفي حديث أهل النهروان: لقوا برحا ، أي شدة. وأنشد
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR23.106 harf
بَرِحَ 1 بَرِحَ برح is syn. with زَالَ [in two senses; i. e. as an attributive verb, and also as a non-attributive verb; as will be shown by what follows]. (S, A, Mgh.) [Using it as an attributive verb,] you say, لَا أَبْرَحُ حَتَّى تَقْضِىَ حَاجَتِى I will not go away, or depart, or withdraw, (لَا أَزُولٌ, and لَا أَتَنَحَّىِ,) until thou accomplish my want: from بَرِحَ المَكَانُ, inf. n.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR797 harf
بَرَحَ بَرَحَ U ( n. ac. بَرْح 1 ), a. Was angry, vexed. بَرِحَ بَرِحَ A ( n. ac. بَرَح 4 , بَرَاْح 22 ) a. [ acc. or Min ], Ceased, desisted, left off; quitted, abandoned, left. b. [ prec. by neg. مَا ], Did not cease to [ treated like the verb زَالَ زَالَ ]. بَرَّحَ بَرَّحَ II a. [ Bi ], Grieved, vexed, troubled. بَاْرَحَ بَاْرَحَ III a. [ coll. ], Departed. أَبْرَحَ أَبْرَحَ IV ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok35.062 harf
برح بَرِحَ - يَبْرَحُ بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + كائناً أو مكاناً أو أمراً: يزول عنه ويفارقه ويتركه ولا يثبت فيه أو عليه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + كائناً: يفارقه ولا يعود يلتزم به وبصحبته والبقاء معه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + مكاناً: يفارقه ولا يعود يلتزم بالبقاء والثبات والاستقرار فيه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + أمراً: يفارقه ولا يعود
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

برح بَرِحَ - يَبْرَحُ بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + كائناً أو مكاناً أو أمراً: يزول عنه ويفارقه ويتركه ولا يثبت فيه أو عليه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + كائناً: يفارقه ولا يعود يلتزم به وبصحبته والبقاء معه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + مكاناً: يفارقه ولا يعود يلتزم بالبقاء والثبات والاستقرار فيه بَرِحَ - يَبْرَحُ + كائن + أمراً: يفارقه ولا يعود يلتزم بالبقاء والاستمرار والثبات عليه لن يَبْرَحَ + كائن + كائناً أو مكاناً أو أمراً + حتى يقع فعل: لن يفارقه ولن يتركه ولن ينتهي عن الالتزام به حتى يقع الأمر أو الفعل ﴿فلن أبرح الأرض حتى يأذن لي أبي﴾ ﴿قالوا لن نبرح عليه عاكفين حتى يرجع إلينا موسى﴾ واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الهجر ومغادرة الشيء وتخليفه وعدم التوجه للارتباط به ومصاحبته"، وهي: غَدِرَ - يَغْدِرُ، هَجَرَ - يَهْجُرُ، وَذِرَ - يَذَرُ، وَدَعَ - يَدَعُ، بَرِحَ - يَبْرَحُ، جَلَا - يَجْلُوْ أبرح - نبرح ﴿فلما استيئسوا منه خلصوا نجيا قال كبيرهم ألم تعلموا أن أباكم قد أخذ عليكم موثقا من الله ومن قبل ما فرطتم في يوسف فلن أبرح الأرض حتى يأذن لي أبي أو يحكم الله لي وهو خير الحاكمين(80)﴾ يوسف ﴿وإذ قال موسى لفتاه لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين أو أمضي حقبا(60)﴾ الكهف ﴿قالوا لن نبرح عليه عاكفين حتى يرجع إلينا موسى(91)﴾ طه مختار الصحاح ● [برح] ب ر ح: البَارِحةُ أقرب ليلة مضت وهي من بَرِحَ أي زال تقول لقيته البارحة ولقيته البارحة الأولى و بُرَحاءُ الحمى وغيرها بالضم والمد شدة الأذى تقول منه بَرَّحَ به الأمر تَبْريحاً أي جهده وضربه ضربا مُبَرِّحاً بتشديد الراء وكسرها و تَبَاريحُ الشوق توهجه ولا أبرح أفعل كذا أي لا أزال أفعله الراغب برح - البراح: المكان المتسع الظاهر الذي لا بناء فيه ولا شجر، فيعتبر تارة ظهوره فيقال: فعل كذا براحا، أي: صراحا لا يستره شيء، وبرح الخفاء: ظهر، كأنه حصل في براح يرى (انظر: البصائر 2/236)، ومنه: براح الدار، وبرح: ذهب في البراح، ومنه: البارح للريح الشديد، والبارح من الظباء والطير، لكن خص البارح بما ينحرف عن الرامي إلى جهة لا يمكنه فيها الرمي فيتشاءم به، وجمعه بوارح، وخص السانح بالمقبل من جهة يمكن رميه، ويتيمن به، والبارحة: الليلة الماضية، وما برح: ثبت في البراح، ومنه قوله عز وجل: }لا أبرح﴿[الكهف/60]، وخص بالإثبات، كقولهم: لا أزال؛ لأن برح وزال اقتضيا معنى النفي، و (لا) للنفي، والنفيان يحصل من اجتماعهما إثبات، وعلى ذلك قوله عز وجل:﴾لن نبرح عليه عاكفين﴿[طه/91]، وقال تعالى:﴾لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين{ [الكهف/60]، ولما تصور من البارح معنى التشاؤم اشتق منه التبريح والتباريح فقيل: برح بي الأمر، وبرح بي فلان في التقاضي، وضربه ضربا مبرحا، وجاء فلان بالبرح، و: - 47 - أبرحت ربا وأبرحت جارا (هذا عجز بيت للأعشى وصدره: تقول ابنتي حين جد الرحيل وهو في ديوانه ص 82؛ والأفعال 4/82؛ وجمهرة اللغة 1/218؛ والمجمل 1/123؛ وديوان الأدب 2/288) أي: أكرمت، وقيل للرامي إذا أخطأ: برحى (انظر: المجمل 1/123) دعاءا عليه، وإذا أصاب: مرحى، دعاءا له، ولقيت منه البرحين (البرحين: مثلثة الباء، أي: الدواهي والشدائد، وانظر المستقصى 2/184) والبرحاء، أي: الشدائد، وبرحاء الحمى: شدتها. ملخص اللسان 1 - بَرِحَ بَرَحاً وبُرُوحاً: زال. والبَراحُ: مصدر قولك بَرِحَ مكانَه أَي زال عنه وصار في البَراحِ. 2 - بَرِحَ الرجلُ يَبْرَحُ بَراحاً إِذا رامَ من موضعه 3 وما بَرِحَ يفعل كذا أَي ما زال، 4 ولا أَبْرَحُ أَفعل ذاك أَي لا أَزال أَفعله. 5 وبَرِحَ الأَرضَ: فارَقَها. 6 والبَراحُ: الظهور والبيان. وبَرِحَ الخَفاء وبَرَحَ،: ظَهَر؛ 7 بَراحِ الأَرض، وهو البارز الظاهر، 8 معناه ظهر ما كنت أُخْفِي. 9 وجاء بالكفر بَراحاً أَي بَيِّناً. وفي الحديث: جاء بالكفر بَراحاً أَي جِهاراً، 10 بَرِحَ الخَفاءُ إِذا ظهر، 11 وأَرض بَراح: واسعة ظاهرة لا نبات فيها ولا عُمرانَ. والبَراح، بالفتح: المُتَّسِع من الأَرض لا زرع فيه ولا شجر. 12 وبَراحُ وبَراحِ: اسم للشمس، 13 ويقال للشمس إِذا غربت: دَلَكَتْ بَراحِ يا هذا، على فَعالِ: المعنى: أَنها زالت وبَرِحَتْ حين غَرَبَتْ، فَبَراحِ بمعنى بارحة، 14 وبَرَّحَ بنا فلان تَبْريحاً، وأَبْرَحَ، فهو مُبَرِّحٌ بنا ومُبْرِحٌ: : آذاك بإِلحاح المشقة، والاسم البَرْحُ والتَّبْريحُ، 15 وبرَّحَ به: عذبه. 16 والتباريح: الشدائد، وقيل: هي كُلَفُ المعيشة في مشقة. وتَبارِيحُ الشَّوْق: تَوَهُّجُه. 17 ولقيت منه بَرْحاً بارِحاً أَي شِدَّةً وأَذىً؛ 18 وهذا أَبْرَحُ عليّ من ذاك أَي أَشق وأَشدّ؛ 19 والبُرَحاءُ: الشِّدَّة والمشقة، وخص بعضهم به شدّة الحُمَّى؛ 20 بَرَّحَتْ بي الحمى أَي أَصابني منها البُرَحاءُ، وهو شِدتُها. 21 وحديث الإِفْكِ: فأَخذه البُرَحاءُ؛ هو شدّة الكرب من ثِقَلِ الوَحْيِ. 22 بَرَّحَتْ بنا امرأَته بالصِّياح. وتقول: بَرَّحَ به الأَمرُ تَبْريحاً أَي جَهَدَه، 23 والبَرِيحُ: التَّعَبُ أَيضاً؛ 24 والبَوارِحُ: شدّة الرياح من الشمال في الصيف دون الشتاء، كأَنه جمع بارِحَة، 25 البوارح الرياح الشدائد التي تحمل التراب في شدة الهَبَواتِ، واحدها بارِحٌ، 26 وقد بَرَحَتْ تَبْرُحُ وكذا برح بمعنى غضب. وأَما بمعنى زال ووضح 27 بَرَحَ ظَبْيٌ؛ هو من البارح ضد السانح. والبارِحُ: ما مر من الطير والوحش من يمينك إِلى يسارك، والعرب تتطير به لأَنه لا يُمَِكِّنُك أَن ترميه حتى تَنْحَرِفَ، والسانح: ما مرَّ بين يديك من جهة يسارك إِلى يمينك، والعرب تَتَيَمَّنُ به لأَنه أَمكن للرمي والصيد. 28 ولا يكاد الناس يَرَوْنَها سانِحةً ولا بارِحةً إِلاَّ في الدهور مرة. 29 وقَتَلُوهم أَبْرَحَ قتلٍ أَي أَعجبه؛ 30 نهى عن التَّوْلِيهِ والتَّبْرِيح؛ قال: التبريح قَتْلُ السَّوْءِ للحيوان مثل أَن يلقى السمك على النار حيّاً، - وأَصلُ التَّبْرِيحِ: المشقَّةُ والشدّة. وبَرَّحَ به إِذا شَقَّ عليه. 31 وما أَبْرَحَ هذا الأَمرَ أَي ما أَعجبه 32 أَبرَحْتِ بالَغْتِ. 33 وأَبرَحَ فلانٌ رجلاً إِذا فضَّله؛ وكذلك كل شيء تُفَضِّلُه. 34 وبَرَّحَ اللهُ عنه أَي فَرَّج الله عنه؛ 35 والعرب تقول: فعلنا البارِحَةَ كذا وكذا لِلَّيلَةِ التي قد مضت، يقال ذلك بعد زوال الشمس، ويقولون قبل الزوال: فعلنا الليلة كذا وكذا؛ 36 ما أَشبه الليلة بالبارحة أَي ما أَشْبه الليلة التي نحن فيها بالليلة الأُولى التي قد بَرِحَتْ وزالت ومضت. والبارِحَةُ: أَقربُ ليلة مضت؛ تقول: لقيته البارِحَةَ، ولقيته البارِحَةَ الأُولى، وهو من بَرِحَ أَي زال، ولا يُحَقَّرُ؛ 37 وللعرب كلمتان عند الرمي: إِذا أَصاب قالوا: مَرْحَى، وإِذا أَخطأَ قالوا: بَرْحى. 38 وقولٌ بَرِيحٌ: مُصَوَّبٌ به؛ 39 قال الهذلي: أَراه يُدافِعُ قَوْلاً بَرِيحا وبُرْحةُ كل شيء: خِيارُه؛ ويقال: هذه بُرْحَةٌ من البُرَحِ، بالضم، للناقة إِذا كانت من خيار الإِبل؛ 40 وأُمُّ بَرِيحٍ: اسمٌ للغراب معرفةٌ، سمِّي بذلك لصوته؛ وهُنَّ بناتُ بَرِيحٍ 41

Sîgalar(3)

Mücavir kökler26 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حقب

    1 ortak ayet · Hagab kolan (atın göğsüne bağlanan kayışın ipi, heybenin…

  2. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  3. مضي

    1 ortak ayet · Geçip gitmek

  4. فرط

    1 ortak ayet · Fert (tı) Topluluktan ayrılan kişidir

  5. عكف

    1 ortak ayet · Örgülü saç demektir

  6. قول

    3 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. يأس

    1 ortak ayet · Hayızdan kesilen kadın demektir

  8. فتي

    1 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir

  9. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  10. وثق

    1 ortak ayet · Anlaşma

  11. خلص

    1 ortak ayet · Hales : Çekirdek içidir

  12. بحر

    1 ortak ayet · Bahr deniz demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. … اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ …

    Yapmaya devam ederimOndan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزول, فارق, ريم, ثبت
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir mekândan, konumdan veya durumdan bütünüyle ayrılmak, yerinden oynamak ve açık sahaya çıkmak
Çekirdek Özet 2Nefiy edatıyla birlikte bir mekândan veya tutumdan ayrılmamak, sebat ve kesintisiz devamlılık göstermek
Çekirdek Özet 3Bir taahhüt veya hedefe bağlılığın dış mekânsal veya iradî şartlar gerçekleşinceye kadar terk edilmemesi
Kritik Hata RiskiKökün Kur'an'daki olumsuz çekimlerini salt zihinsel bir kararlılık sanıp mekânsal ve eylemsel ayrılmama şartını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışarı çıkma, engellerden arınma, açığa çıkıp belirginleşme ve yüzeyin genişlemesi; nitekim برأ engelden kurtulmayı, برز bütünüyle açığa çıkmayı, برد yüzeydeki hararetin çekilmesini ifade ederحBoğazın orta harfi olan sürtünmeli ses, açığa çıkma hareketine bir mekândan bütünüyle sıyrılma, yerinden kopup uzaklaşma ve geride boşluk bırakma yönünde zorlu ve kesin bir sınır çizmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırBelirli bir sınırlı alanı, ikamet edilen veya içinde bulunulan mevkiyi temsil eder
رİnsan başıBilinçli yönelişi, önceliği, hareketin başlangıç iradesini gösterir
حÇit, duvarSınırlandırıcı engeli, bir yerin etrafını çeviren çizgiyi simgeler
برحSınırlı mekândan iradî yönelişle çitin dışına çıkışKişinin bulunduğu korunaklı veya sınırlı mevziden (ب) iradesiyle (ر) sınır çitini aşarak (ح) ayrılması, açık alana fırlaması veya tam tersine sınırın içinde kalarak bu ayrılışı reddetmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimsenin veya hayvanın durduğu yerden kımıldaması, yerini bütünüyle terk edip açık, otsuz ve yapısız düzlüğe (براح) çıkması; ayrıca havanın aşırı sıcak veya fırtınalı esintisiyle örtünün kalkıp gizli şeyin açığa çıkması
Cahiliye şiiri kullanımıSa‘d b. Mâlik savaştan kaçanları kınadığı beyitte yerinden asla ayrılmayacağını ve mevziyi terk etmeyeceğini şu ibareyle ifade eder: مَنْ فَرَّ عن نِيرانِها / فأَنا ابنُ قَيْسٍ لا بَراحُ
Erken Arapça kullanımBir meselenin gizliliğinin kalkıp herkesçe bilinir hale gelmesini anlatan بَرِحَ الخَفَاء darbımeseli; ayrıca şiddetli meşakkat ve zorlayıcı acıyı ifade eden بَرَّحَ بِهِ ibaresi

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça برح kökü, merkezi Sami dillerinde belirginleşen fiziksel olarak yer değiştirme, ayrılma, ortadan kalkma ve şiddetli bir etkiye maruz kalma semantik alanına aittir. İbranicede yer alan ve kaçmak, firar etmek, sürgü gibi geçmek anlamlarını taşıyan ברח kökü ile doğrudan fonetik ve anlamsal örtüşme içindedir. Süryanice ve Klasik Aramicede benzer kökler bir sınırın ötesine geçme, hızla uzaklaşma ve şiddet gösterme anlam katmanını barındırır. Kökün ana Sami çekirdeğindeki somut hareket, bir nesnenin sabitlendiği yuvadan veya sınırdan kurtularak dışarı fırlamasıdır. Arapçada bu çekirdek iki ana hatta çatallanmıştır: Biri mekândan ve durumdan tamamen zail olmak, diğeri ise bu ayrılışın ve zorlanmanın getirdiği şiddet ve meşakkattir. Kur'an'da kökün olumsuz edatlarla birlikte süreklilik ve yerinden ayrılmama bildiren bir yapı kazanması, Arapçanın olumsuzlamayı olumsuzlayarak sebat inşa etme mantığının klasik bir semantik sonucudur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبراح ve برحAğaçsız ve yapısız açık araziye çıkmak; bulunduğu noktayı terk edip gitmekKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ברח ve Aramice türevlerBir mevziden kaçmak, bir engeli aşarak hızla uzaklaşmak ve sürgü gibi bir noktadan diğerine geçmekGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanAçığa çıkma, yüzeyden sıyrılma ve dış uzama intikal etme ekseninde fonetik paralelliklerMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
برحAnlamlıAyrılmak, zail olmakMekândan veya tutumdan uzaklaşmak, yerini terk etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
بحرAnlamlıYarıp genişletmekSuyun toprağı yarmasıyla oluşan engin su kütlesi, genişlikOrtak çekirdek; Kur'an'da geçer
ربحAnlamlıArtmak, nema bulmakTicarette ana sermayenin üstüne çıkan fazlalık ve kazançTers dizilim; Kur'an'da geçer
رحبAnlamlıGeniş ve ferah olmakBir alanın veya göğsün darlıktan kurtulup ferahlamasıOrtak genişleme vurgusu; Kur'an'da geçer
حبرAnlamlıİz bırakmak, güzelleştirmekSevinç eseriyle yüzün parlaması veya yazının derinleşmesiKalb/farklılaşma; Kur'an'da geçer
حربAnlamlıSoyup almak, çatışmakMalı ve mülkü zorla çekip almak, ölümcül mücadeleye girmekZıtlık ve şiddet ilişkisi; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
برحMerkezAyrılmak, zeval bulmakBulunulan yerden bütünüyle kalkıp gitmek; nefiy ile sebatBir mevkiyi veya konumu bütünüyle terk etmek
زولKomşuOrtadan kalkmak, yok olmakBir şeyin varlığının veya vasfının sona ermesi yönü öne çıkarبرح daha çok mekânsal ve bedensel duruşu anlatır
فارقKomşuBirbirinden ayrılmakİki şeyin temasının kesilip aralarında mesafe oluşmasıdırبرح tekil bir mevziden kımıldamama vurgusu taşır
ريمKomşuYerinden oynamakOlduğu yerden hafifçe kımıldamak veya gecikmekبرح kesin ve köklü ayrılışı içerir
ثبتZıtYerinde çakılı kalmakHiçbir kımıldama ve zeval göstermeden sabit durmakبرح kökünün olumlu halinin doğrudan zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبرحAyrılmak, zeval bulmakBir yerden kalkıp açık sahaya çıkmak; olumsuzla devam etmekKesin
LatinceCedere, discedereAyrılmak, çekilmekBir mevkiyi terk etmeyi karşılar fakat Arapçadaki nefiy ile süreklilik kipini tam vermezGüçlü
İngilizceDepart, cease, desistAyrılmak, vazgeçmekEylemi bırakmayı veya mekânı terk etmeyi karşılar; olumsuz ekiyle sebat anlamı kazanırKesin
AlmancaWeichen, ablassenÇekilmek, vazgeçmekKonumu bırakma boyutunu iyi yansıtır, bağlamsal sürekliliği dolaylı içerirGüçlü
FransızcaQuitter, cesserTerk etmek, kesilmekBir mekândan ayrılma veya bir fiili durdurma anlamını karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أبرحMekândan fiziki olarak ayrılmamakBir coğrafyayı veya yurdu terk etmeme kararlılığı; Yûsuf 12:80
أبرحHedefe varıncaya dek yürüyüşü kesmemekİlmî ve amelî yolculukta menzile ulaşana kadar sebat etme; Kehf 18:60
نبرحBir inanç veya ibadet tutumunda ısrar etmekİlah edinilen nesneye yönelik tapınmayı terk etmeme inadı; Tâhâ 20:91

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve itikatta sebatSâmirî'nin buzağısına tapanların şirkteki inadı bağlamında sapkın sebat ile hakiki imandaki sebatın ayrımıYanlış inançta geri adım atmama ısrarı
FıkıhMekândan ayrılmama ve ahitİkrar veya kefalet gereği bir bölgeden izinsiz ayrılmama taahhüdünün bağlayıcılığıFiziki mevziyi koruma yükümlülüğü
Tefsirİstisna ve şart tahakkukuÂyette geçen gayeli edatların süreklilik fiiline koyduğu sınırın incelenmesiŞart gerçekleşene dek eylemi sürdürme
HadisŞiddetli meşakkat ve darpDarp bağlamında geçen مُبَرِّح ifadesi üzerinden can yakıcı ve iz bırakıcı ceza yasağıŞiddet, aşırılık ve ağır yıpratma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhidî ve amelî istikametİbadet ve itaatte sebatKesintisiz bağlılıkİlahi buyruğun veya ahdin gerektirdiği duruşu terk etmeme iradesiGüçlü
İlmiHakikati arama metodolojisiYorulmaksızın devamAraştırma azmiBilgiye ulaşmak için yol meşakkatine rağmen duraksamadan ilerlemeGüçlü
SiyasiHukuki ve ahlaki sorumlulukMevziyi terk etmemeKararlılık ilkesiLiderin veya sorumlu kişinin meşru izin çıkmadıkça görev yerinden ayrılmamasıGüçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün klasik iktisadi kurumlara doğrudan temel teşkil eden bir ıstılahı yokturVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDurma koşuluna bağlı döngüBir algoritmanın belirli bir sınır şartı veya hedef değer doğrulanana kadar kesintisiz çalışmasıGüçlü
Beşeri bilimlerNormatif bağlılık ve sebatBireyin dışsal baskılara rağmen içselleştirdiği amaç veya sorumluluk alanını terk etmeyi reddetmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca dildeki yardımcı bir devamlılık edatı sayarak fiilin asıl maddesindeki mekânsal ayrılma ve zorluk boyutunu gözden kaçırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün daima bir hedefe, izne veya ilahi hükme bağlanarak mekândan ayrılmama iradesini ve sarsılmaz adanmışlığı ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yûsuf'un ağabeyinin tavrını soyut bir inat, Hz. Mûsâ'nın kararlılığını ise salt zihinsel bir niyet sanarak eylemin fiziki ve coğrafi zeminini yitirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yer alan sebat ve kararlılık kavramlarının yalnızca duygusal bir niyet değil, mekânsal ve eylemsel bir direniş olduğunu gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmtihan anında verilen sözün tutulmasını anlatan kıssalarda ve hakikat arayışındaki kesintisiz yürüyüş bağlamlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kararlılığın şartlar zorlaştığında hemen vazgeçilebilir bir tutum olduğu zannını yıkarak sınır koşulu gerçekleşene kadar terk etmeme disiplinini kurar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kimsenin bulunduğu sınırlı alandan bütünüyle kalkıp gitmesi, yerini terk ederek açık sahaya çıkması.
  • Soyut anlamBir davadan, inançtan veya taahhüt edilen ilkeden dış şartlar ya da meşru merciler izin vermedikçe asla vazgeçmeme kararlılığı.
  • Sistematik karşılıkBir hedefe kilitlenmiş öznenin, hedefi sınırlayan parametre gerçekleşinceye kadar konumunu ve yönelimini değiştirmemesi.
  • LaTeX modeliS(t)=S0∀t<T,lim⁡t→TS(t)≠S0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), öznenin t anındaki mekânsal veya davranışsal konumunu temsil eder. S0 başlangıçta alınan duruş veya bulunulan yerdir. T ise babanın izni veya iki denizin birleştiği nokta gibi ayetlerde zikredilen nihai hedef ve sınır anını simgeler. Durum, sınır şartı olan T anına kadar sabit kalmakta, ancak bu şart gerçekleştiğinde değişime uğramaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب