بحر
ب - ح - ر
KÖK- 42 geçiş
- 40 ayet
- 11 sîga
- 13 sözlük
Bahr deniz demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Bahr deniz demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.616 harfباب الحاء والراء والباء معهما
ح ر ب، ر ح ب، ر ب ح، ح ب ر، ب ر ح، ب ح ر كلهن مستعملات
حرب:
الحرب: نقيض السَّلم، تُؤَنَّث، وتصغيرها حُرَيْب رواية عن العرب، ومثلها ذُرَيْع وفُرَيْس وقُرَيْس أنثى، ونُيَيْب يعني الناقة وذُوَيْد وقُدَيْر وخُلَيْق، يقال: مِلْحَفةٌ خُلَيْق، كلُّ ذلك تأنيث يُصَغَّر بغير الهاء.
ورجلٌ مِحْرَب: شُجاع. وفلانٌ حَرْبُ فلانٍ أي يُحاربُه. ودار الحرب: بلادُ المشركين الذين لا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.045 harfالبَحْرُ: خلاف البرِّ. يقال: سمِّي بحراً لعُمقه واتساعه. والجمع أَبْحُرٌ وبِحارٌ وبُحورٌ. وكلُّ نهرٍ عظيمٍ بَحْرٌ. قال عديّ:
سَرَّهُ مالُهُ وكَـثْـرَةٌ مـا يَمْلِكُ والبَحْرُ مُعْرِضاً والسَديرُ
يعني الفرات. ويسمَّى الفرسُ الواسعُ الجري بَحْراً. وماءٌ بَحْرٌ، أي مِلْحٌ. وأَبْحَرَ الماءُ: مَلُحَ. قال نُصَيبٌ:
وقد عادَ ماءُ الأرضِ بَحْراً فَـرَدَّنـي إلى مَرَضي أَنْ أَبْحَرَ المَشْرَبُ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR30.510 harfباب الحاء والراء ممع والبَاء
حرب ، حبر ، ربح ، رحب ، بحر ، برح : مستعملات .
حرب : قال أبو العباس قال ابن الأعرابي : الحارِبُ : المُشَلح ، يقال حَرَبَه إذا أخَذَ مَالَه ، وأَحْرَبَه دَلَّه على ما يَحْرُبُه ، وحَرَّبَه إذا أطعمه الحَرَب وهو الطَّلْع ، وأَحْرَبَهُ : وجده مَحْرُوباً .
وقال اللَّيْثُ : الحرب : نقيضُ السَّلْم ، تؤنث ، وتصغيرها حُرَيْبٌ بغير هاء روايةً عن العرب ومثلها ذُرَيْع وَقُوَيْسٌ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.188 harf(باب الباء والحاء وما معهما في الثلاثي)
(بحر) الباء والحاء والراء. قال الخليل سمِّي البَحر بحراً لاستبحارِه وهو انبساطُه وسَعَتُه. واستبحر* فلانٌ في العلم، وتبَحَّر الرّاعي في رِعْيٍ كثير. قال أميّة([1]):
انعِقْ بِضَانِكَ في بَقْلٍ تَبَحَّرُهُ *** بَيْنَ الأباطِح واحبِسْها بِجِلْدَانِ([2])وتبحَّر فلانٌ في المال. ورجلٌ بَحْرٌ، إذا كان سخيّاً، سمَّوْه لفَيضِ كفِّه بالعطاءِ كما يَفيض البحر. قال
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.809 harf- أصل البحر: كل مكان واسع جامع للماء الكثير، هذا هو الأصل، ثم اعتبر تارة سعته المعاينة، فيقال: بحرت كذا: أوسعته سعة البحر، تشبيها به، ومنه: بحرت البعير: شققت أذنه شقا واسعا، ومنه سميت البحيرة. قال تعالى: ﴿ما جعل الله من بحيرة﴾ [المائدة/103]، وذلك ما كانوا يجعلونه بالناقة إذا ولدت عشرة أبطن شقوا أذنها فيسيبونها، فلا تركب ولا يحمل عليها، وسموا كل متوسع في شيء بحرا، حتى قالوا: فرس بحر، باعتبار سعة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR767 harfب ح ر
هو من البحارة وهم الذين يتبحرون في البحر.
وبحر أذن الناقة: شقها طولاً وهي البحيرة.
ومـن المجـاز: استبحـر المكـان: اتسـع وصار كالبحر في سعته.
وتبحر في العلم واستبحر فيه.
واستبحر الخطيب: اتسع له القول وفي مديحك يستبحر الشاعر.
قال الطرماح: بمثـل ثنائك يحلو المديح وتستبحـر الألسـن المادحـه و " إن وجدناه لبحراً " وصف بالبحر لسعة جريه.
قال العجاج: بحـر الأجـاري
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok15.519 harfالبَحْرُ: الماءُ الكثيرُ، مِلْحاً كان أَو عَذْباً، وهو خلاف البَرِّ، سمي بذلك لعُمقِهِ واتساعه، قد غلب على المِلْح حتى قَلّ في العَذْبِ، وجمعه أَبْحُرٌ وبُحُورٌ وبِحارٌ. وماءٌ بَحْرٌ: مِلْحٌ، قَلَّ أَو كثر؛ قال نصيب:
وقد عادَ ماءُ الأَرضِ بَحْراً فَزادَني،
إِلى مَرَضي، أَنْ أَبْحَرَ المَشْرَبُ العَذْبُ
قال ابن بري: هذا القولُ هو قولُ الأُمَوِيّ لأَنه كان يجعل البحر من الماء الملح فقط. قال: وسمي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR475 harf* ب ح ر * * البَحْرُ * ضد البر قيل سمي به لعمقه واتساعه والجمع * أبْحُرٌ * و * بِحَارٌ * و * بُحُورٌ * وكل نهر عظيم بحر ويسمى الفرس الواسع الجري * بَحْراً * ومنه قول النبي عليه الصلاة والسلام في مندوب فرس أبي طلحة ﴿إن وجدناه لبحرا﴾ وماء بحر أي ملح و * أَبْحَرَ * ملح وأبحر الرجل ركب البحر و * بَحْرَيْن * بلد والنسبة إليه بحراني و * بَحَرَ * أذن الناقة شقها وخرقها وبابه قطع ومنه * البَحِيرةُ *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR21.650 harfالبحر: الماء الكثير، ملحا كان أو عذبا، وهو خلاف البر، سمي بذلك لعمقه واتساعه، أو الملح فقط، وقد غلب عليه حتى قل في العذب، وهو قول مرجوع أكثري. ج أبحر وبحور وبحار. وماء بحر: ملح، قل أو كثر، قال ابن بري، هذا القول هو قول الأموي، لأنه كان يجعل البحر من الماء الملح فقط، قال: وسمي بحرا لملوحته، وأما غيره فقال: إنما سمي البحر بحرا لسعته وانبساطه، ومنه قولهم: إن فلانا لبحر، أي واسع المعروف، وقال: فعلى
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR15.432 harfبَحَرَ
1 بَحَرَ حر بحر , (TA,) [aor. بَحَرَ ,] inf. n. بَحْرٌ, (K,) He slit; cut, or divided, lengthwise; split; or clave; (K, TA;) and enlarged, or made wide. (TA.) Hence the term بَحْرٌ [as meaning “ a sea ” or “ great river ”] is said to be derived, because what is so called is cleft, or trenched, in the earth, and the trench is made the bed of its water. (TA.) ― -b2- بَحَرَهَا, (M,) or بَحَرَ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.336 harfبَحَرَ
بَحَرَ A ( n. ac. بَحْر 1 ),
a. Slit, ripped open.
بَحِرَ
بَحِرَ A ( n. ac. بَحَر 4 ),
a. Was terror-stricken.
أَبْحَرَ
أَبْحَرَ IV ,
a. Voyaged, embarked upon the sea.
b. Was salt, briny.
c. Became consumptive.
تَبَحَّرَ
تَبَحَّرَ V ,
a. Went deep, plunged into.
c. Had in abundance.
c. Was fluent, copious ( in words ).
اِسْتَبْحَرَ
اِسْتَبْحَرَ X ,
a. see V (a) .
بَحْر
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR62.457 harfبحر
بَحَرَ - يَبْحَرُ - بَحْر - بَحْرَيْن - أبْحُر - بِحار - بَحيْر - بَحيْرَة
بَحَرَ - يَبْحَرُ + الكائن أو الشيء أو المكان: يتسع ويعظم في انبساط: يكون الشيء أو المكان واسع المساحة وعظيمها ومنبسطاً وممتداً لا حدود ظاهرة له
بَحْر: على وزن " فـَعـْل" اسم فعل " بَحَرَ - يَبْحَرُ ": وهو أيضاً اسم مكان أو آلة منه: الشيء الواسع العظيم المساحة
Sîgalar(11)
- الْبَحْرِDeniz(الْفَعْلِ)×14
- وَالْبَحْرِVe deniz(وَالْفَعْلِ)×8
- الْبَحْرَDeniz(الفَعْلَ)×7
- الْبَحْرَيْنِİki deniz(الْفَعْلَيْنِ)×4
- الْبَحْرُDeniz(الْفَعْلُ)×2
- الْبِحَارُDenizler(الْفِعَالُ)×2
- أَبْحُرٍDenizler(أَفْعُلٍ)×1
- الْبَحْرَانِİki deniz(الْفَعْلَانِ)×1
- بَحِيرَةٍDeniz tanrısı(فَعِيلَةٍ)×1
- بَحْرٍDeniz(فَعْلٍ)×1
Mücavir kökler74 mücavir (243 toplam)
- فلك
9 ortak ayet · Fülk (kef), İğ topacı demektir
- برر
9 ortak ayet · Berr kara, burr buğday demektir
- جري
8 ortak ayet · Cariye yelkenli sandal demektir
- حوت
3 ortak ayet · Balık demektir
- سخر
5 ortak ayet · Sahr kayalık sahadır
- شكر
6 ortak ayet · Sütle dolu memedir
- طري
2 ortak ayet · Taze
- مخر
2 ortak ayet · Suyu yaranlar
- ملح
2 ortak ayet · Tuzlu
- أجج
2 ortak ayet · Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır
- سجر
2 ortak ayet · Tasmadır
- فرت
2 ortak ayet · Fırat Çoşkulu akan nehre fırat, durgun akan suya nil denir
Geçtiği ayetler(40)
… وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ …
DenizŞüphesiz ki göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde, insanlara yararlı şeylerle denizde akan gemilerde, Allah’ın gökten indirip, yeryüzünü ölümünden sonra dirilttiği suda, her türlü canlıyı orada yaymasında, rüzgarların değiştirilmesinde, gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta elbette akleden bir kavim için ayetler vardır.
أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
DenizDeniz avı ve onu yemek; size de, yolculara da geçimlik olmak üzere helal kılınmıştır. İhramlı bulunduğunuz sürece, kara avı haram kılınmıştır. Hem, huzuruna varıp toplanacağınız Allah’tan korkun.
وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ …
DenizOnlara; denizin kıyısındaki o kasabanın durumunu sor. Hani onlar, cumartesi gününü ihlal ederek haddi aşmışlardı. Zira cumartesi günleri balıkları sürüyle geliyor, cumartesi tatili yapmayacakları gün ise gelmiyordu. İşte biz, fasıklık eder oldukları için onları böylece imtihan ediyorduk.
… الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ وَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهَارَ
DenizAllah O’dur ki; gökleri ve yeri yaratmış, indirdiği su ile size rızık olarak ürünler çıkarmıştır. Emri gereğince denizde yüzmek üzere gemileri ve nehirleri buyruğunuza verdi.
رَبُّكُمُ الَّذِي يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا
DenizRabbınız O’dur ki; lutfundan elde edesiniz diye gemileri sizin için denizde yüzdürür. Muhakkak ki O; sizin için Rahim olandır.
وَإِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْإِنْسَانُ كَفُورًا
DenizDenizde size bir sıkıntı dokununca; yalvardıklarınızın hepsi kaybolur. Ancak O, kalır. Ama O, sizi kurtarıp karaya çıkarınca, yüz çevirirsiniz. Ve insan, zaten pek nankör olandır.
فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا
Denizİkisi, iki denizin birleştiği yere gelince; balıklarını unuttular. O, bir delikten kayıp denizi boyladı.
قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا
DenizBak sen, kayalığa vardığımızda balığı unutmuşum. Şeytandan başkası unutturmadı onu bana. Şaşılacak şekilde o, denizi boylayıvermiş, dedi.
أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا
DenizGemi; denizde çalışan yoksullara aitti. Onu kusurlu kılmak istedim. Zira arkalarında, her sağlam gemiye zorla el koyan bir hükümdar vardı.
وَلَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا فِي الْبَحْرِ يَبَسًا لَا تَخَافُ دَرَكًا وَلَا تَخْشَى
DenizAndolsun ki; Musa’ya şöyle vahyettik: Kullarımı geceleyin yürüt. Denizde onlara kuru bir yol aç. Batmaktan ve düşmanların yetişmesinden korkma, endişe etme.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بحر |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | يمم, نهر, غمر |
| Zıt Kök | برر |
| Çekirdek Özet 1 | Genişçe yarılmak, derin ve engin bir yarık açılıp suyla dolarak yayılmak |
| Çekirdek Özet 2 | Engin su kütlesi, ilahi kudret ve nimet alanı, derinlik ve tükenmezlik |
| Çekirdek Özet 3 | Sonsuz bilgi, genişleyen kapasite ve sınırlanmamış potansiyelin sisteme akışı |
| Kritik Hata Riski | Kökü sadece tuzlu açık deniz coğrafyasına indirgeyip yarma, genişlik ve bolluk bildiren kurucu vasfını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بح | Bir yüzeyi deşmek, yarmak, ortaya çıkarmak ve derine doğru açmak (karşılaştırınız: toprağı eşeleyip deşmek anlamındaki بحث) | ر | Çekirdeğin deşme ve yarma eylemine süreklilik, akışkanlık, boyutsal genişlik ve tükenmez bir hacim katarak yarılan alanın engin bir su havzasına dönüşmesini sağlamıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içine alma | Muazzam bir kütleyi kendi haznesinde toplayan, barındıran korunaklı iç hacim |
| ح | Çit, duvar; kuşatma, çevirme, sınır çekme | İki alanı birbirinden ayıran, kıyı ve engellerle çevrelenmiş doğal bent veya sınır |
| ر | İnsan başı; öncelik, üstünlük, hareket ve süreklilik | Akışkanlığın zirveye ulaşması, dalgalanma ve yüzeyin baştan başa yayılması |
| بحر | Sınırlandırılmış ve kuşatılmış bir havza içinde toplanan muazzam su kütlesinin yarılıp açılarak sürekli bir enginlik kazanması | Kendi sınırları ve derinliği olan, yarıldığında tükenmez bir akış ve genişlik sunan devasa kütle |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Toprağın derince yarılması, geniş bir yarık açılarak bol suyun toplanması ve de devenin kulağının boylu boyunca yarılması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ümeyye b. Ebi’s-Salt şiirinde otlağın bolluğunu ve genişliğini ifade etmek üzere şu beyitte kullanılmıştır: انعق بضانك في بقل تبحره / بين الأباطح واحبسها بجلدان |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde tuzlu veya tatlı ayrımı yapılmaksızın her engin su havzasına, kesintisiz koşan atlara ve ilmi tükenmeyen âlimlere genişliğinden ötürü bu isim verilmiştir |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde بحر kökü, özellikle Güney Sami ve Arapça sahasında geniş su kütlelerini, yarma ve açma eylemlerini ifade eden belirgin bir semantik alana sahiptir. İbranicede doğrudan engin su anlamında kullanılmaktan ziyade daha çok yarma, deşme ve sınama kökleriyle akraba kabul edilir; geniş su kütlesi için genellikle ים kökü işletilirken Arapça, kökün taşıdığı yarma ve yarılma eylemini suyun oluşturduğu engin havzaya tahsis etmiştir. Süryanice ve diğer Kuzeybatı Sami dillerinde de benzer fonetik yapılar deşmek, yarık açmak ve içine almak anlam eksenine oturur. Arapçada kök, hem bu fiziksel yarma hareketini (kulağı yarılan deve anlamındaki bahire) hem de yer kabuğundaki devasa yarığın suyla dolup alabildiğine genişlemesini ortak bir semantik matriste birleştirmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane’s Arabic-English Lexicon ve Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yarmak, açmak ve alabildiğine genişlemek | Kökün asıl hareketi toprağı veya nesneyi yararak genişletmektir; deniz bu geniş yarığın suyla dolması sebebiyle türetilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arap Yarımadası merkezli su havzası terimi | Kuzeybatı Sami dillerinde yarma ve deşme kökleriyle fonetik ve anlamsal temas halindedir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik diğer kollarda bu üçlü ses dizilimine ait doğrulanabilir ortak köken saptanamamıştır | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بحر | Anlamlı | Genişçe yarmak, engin su | Derin ve geniş su havzası, ilmin ve cömertliğin yaygınlığı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| برح | Anlamlı | Bir yerden ayrılmak, zail olmak | Mekândan veya durumdan çıkıp gitmek, serbest kalmak | Kur'an'da geçer; ayrılma yönüyle yarma eylemine komşudur |
| حبر | Anlamlı | Güzelleştirmek, iz bırakmak, sevinç | Yazı mürekkebi, derin bilgin, zinet ve iz bırakıcı neşe | Kur'an'da geçer; derinlik ve eser bırakma bağı |
| حرب | Anlamlı | Savaşmak, soymak, öfkelenmek | Barışın bozulması, varlığın soyulup alınması, çatışma | Kur'an'da geçer; şiddetli yarılma ve ayrışma boyutu |
| ربح | Anlamlı | Ticarette kazanmak, kâr etmek | Girişilen işten artış ve fazlalık sağlamak | Kur'an'da geçer; genişleme ve bereket yönü |
| رحب | Anlamlı | Geniş olmak, ferahlamak | Bir yerin veya göğsün genişleyip darlıktan kurtulması | Kur'an'da geçer; hedef kökle doğrudan genişlik eşanlamlısı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بحر | Merkez | Engin su havzası, derinlik ve genişlik | Yarma ve genişleme kökünden gelen, tatlı veya tuzlu muazzam su kütlesi | Hacimce genişlik, derinlik ve tükenmezlik boyutu |
| يمم | Komşu | Açık deniz, dalgalı ve tehlikeli derin su | Belirsizlik, korku ve yutuculuk vasfı öne çıkan engin su kütlesi | İnsanın çaresizliğini ve suyun ezici gücünü hissettiren yön |
| نهر | Komşu | Yatağında akan tatlı su, ırmak | Geniş bir havza değil, belirli bir mecrada akan su çizgisi | Hacimden ziyade akış, yararak akma ve süreklilik vasfı |
| غمر | Komşu | Kuşatan, örten ve boyu aşan su | Hacimden ziyade örtme, boğma ve dibe çekme niteliği | Nesneyi görünmez kılacak şekilde üstünü bütünüyle kapatan su |
| برر | Zıt | Kuru toprak, açık ova, karasal alan | Sıvı, devingen ve derin olanın zıddı olarak sabit ve kuru kara parçası | İnsanın yerleşik hayatını kurduğu, basılabilir katı zemin |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بحر | Engin su kütlesi, genişlik | Genişçe yarılmış, içine çok miktarda su almış derin havza | Kesin |
| Latince | Mare, pelagus | Deniz, açık deniz | Mare genel olarak deniz yüzeyini ve kıyısını karşılarken, kökün yarma ve sınırsız genişlik boyutu pelagus ile kısmen verilir | Güçlü |
| İngilizce | Sea, ocean, deep | Deniz, okyanus, enginlik | Sea coğrafi su kütlesini belirtir; kökün ilmi vüsat ve soyut genişlik boyutu deep ve vastness ile tamamlanır | Güçlü |
| Almanca | Meer, See | Deniz, engin su | Meer açık ve engin su kütlesini karşılar; yarma ve derinleşme boyutu ek kavramlar gerektirir | Güçlü |
| Fransızca | Mer, océan | Deniz, okyanus | Coğrafi deniz sınırlarını karşılar, kökün ilmi ve felsefi genişleme boyutunu doğrudan içermez | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Kluge Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْبَحْرِ / الْبَحْرَ | Coğrafi su kütlesi, açık deniz ve yarılan su yolu | İsrailoğullarının kurtuluşunda yarılan deniz veya gemilerin akıp gittiği nimet alanı (Bakara 2:50, Nahl 16:14, Tâhâ 20:77) |
| وَالْبَحْرِ | İlim, kudret ve yaratılış ayetlerinin bütünü | Karayla birlikte zikredilerek yeryüzünün tamamını, ilahi ilmin kuşatıcılığını gösteren bağlamlar (En'âm 6:59, Yûnus 10:22, Neml 27:63) |
| الْبَحْرَيْنِ / الْبَحْرَانِ | Tatlı ve tuzlu iki büyük su kütlesi yahut iki coğrafi havza | Aralarında aşılmaz bir berzah bulunan, birbirine karışmayan iki su alanı (Furkân 25:53, Rahmân 55:19, Fâtır 35:12, Kehf 18:60) |
| أَبْحُرٍ | İlahi kelimelerin tükenmezliğini simgeleyen mürekkep denizi | Yeryüzündeki tüm ağaçlar kalem, denizler de mürekkep olsa tükenmeyecek ilahi kelimeler bağlamı (Lokmân 31:27) |
| الْبِحَارُ | Kıyamet gününde kaynatılan, taşırılan veya tutuşturulan denizler | Kozmik düzenin bozulması, suların birbirine katılması ve alevlenmesi (Tekvîr 81:6, İnfitâr 82:3) |
| بَحِيرَةٍ | Cahiliye döneminde putlar adına kulağı boydan boya yarılarak serbest bırakılan dişi deve | Şirk adetlerinin reddi ve dinde uydurulan haramların geçersizliği bağlamı (Mâide 5:103) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ilmin ve kudretin sonsuzluğu | Yaratılmış bir varlık olarak denizin nihayeti varken Allah’ın kelimelerinin tükenmezliği arasındaki ontolojik fark | Kudretin ve ilmin sonsuzluğuna işaret eden tükenmezlik mecazı |
| Fıkıh | Deniz avı ve deniz suyunun tahareti | Deniz suyunun temizleyici olup olmadığı ve denizden çıkan hayvanların helallik sınırları | "Suyu temiz, ölüsü helaldir" ilkesiyle geniş bir ruhsat alanı |
| Tefsir | İki denizin birleştiği yer (Mecmeu'l-Bahreyn) ve berzah | Hz. Musa ile Hızır kıssasındaki iki denizin fiziki mi yoksa zahir-batın ilimlerini temsil eden birer sembol mü olduğu | Zahiri ilim ile ledünni bilginin cem olduğu enginlik ve sınır |
| Hadis | Cömertlik ve sürat tasviri | Hz. Peygamber’in bindiği atı "onu bir deniz bulduk" diye nitelemesi ve ilimde derinleşen sahabilere bahr denmesi | Kesintisiz akış, tükenmeyen kuvvet ve geniş ilmi kavrayış |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık alanı ve ilahi kudret | Ayet ve nimet havzası | İnsana acziyetini hissettirmek ve tükenmez lütfu göstermek | İnsanın sığınacağı tek merciin Allah olduğunu fırtına ve tehlike anlarında idrak ettirir | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve metodoloji | Sonsuz bilgi rezervi (tebahhur) | Sığ ve yüzeysel bilgiden derin ve kuşatıcı kavrayışa geçiş | Bilgide derinleşme, bir ilmin alt kollarını ve genişliğini bütünüyle ihata etme | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki egemenlik ve berzah | Doğal sınırlar ve ayrışma dengesi | Farklı yapıların birbirinin alanını istila etmesini önleyen engel | Kendi yasası olan toplumların ortak alanda birbirini yok etmeden var olabilmesi | Muhtemel |
| İktisadi | Ticaret, rızık ve kaynak yönetimi | Uluslararası taşımacılık ve zenginlik | Yük taşıma, taze et ve zinet çıkarma yoluyla küresel akış | Yeryüzünün en zengin ve ortak kullanım alanını sağlayarak toplumsal refahı yayar | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sürekli ortamlar mekaniği ve sonsuz potansiyel kuyusu | Sürekli bir akışkan içinde basınç gradyanı ve sonlu bir hacimde sonsuz sayıda enerji seviyesini barındıran kuantum potansiyel modeli | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif bilinçdışı ve açık toplum sistemi | Bireysel sınırları aşan, toplumun tüm hafıza ve birikimini alttan alta besleyen engin kültürel rezervuar | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca tuzlu okyanus sularına ve turistik/coğrafi bir mekâna indirgemek; kökün yarma, derinlik ve tükenmezlik taşıyan kurucu ilkelerini dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök sadece bir su kütlesi değil; ilahi kelimelerin tükenmezliğinin, rızıkların zenginliğinin, hakikat yolculuğundaki aşılmaz engellerin yarılmasının ve iki farklı alemin birbirine karışmadan bir arada durabilmesinin sistemik adıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'daki deniz tasvirlerini sadece ilkel insanın deniz korkusu veya antik deniz yolculukları olarak okumak; ayetlerin sunduğu ontolojik derinliği, bilgi kuramını (tebahhur) ve berzah dengesini ıskalamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem kevni ayetlerini (doğa yasaları, suyun kaldırma kuvveti, akıntılar) hem de gaybi/ahlaki ayetlerini (kurtuluş mucizeleri, şirk tabularının kırılması) birbirine bağlayan kilit bir kavram olduğu için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Musa ve İsrailoğullarının Firavun'dan kurtuluşunu anlatan kıssalarda, nimet ve şükür bağlamındaki kozmik delil ayetlerinde ve kıyamet sahnelerinin tasvirinde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın insan için düşman bir kaos olduğu anlayışını düzeltir; denizin kendi içinde muazzam bir nizam, ilahi lütuf, rızık ve teslimiyet mektebi olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYerin yarılarak derin bir havza haline gelmesi ve içine dolan engin suyun sınırsızca yayılması; nesnenin yarılması.
- Soyut anlamKavrayışta derinleşme, tükenmez bilgi potansiyeli, sınırların açılması ve iki farklı boyut arasındaki dengeleyici berzah.
- Sistematik karşılıkDinamik ve sürekli bir potansiyel alanının, bir sınır/yarık aracılığıyla ortaya çıkarak sonsuz alt bileşenleri besleyen bir akış havzasına dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki , yarılan ve genişleyen bir hacim içindeki toplam potansiyeli; , sınırları kuşatılmış ancak iç hacmi enginleşen havzayı; , o havza içindeki kesintisiz yoğunluğu gösterir. İkinci bağıntıda yer alan , yüzey alanı sonsuza yaklaşırken o yarıktan geçen kesintisiz akıyı ve tükenmez potansiyeli matematiksel olarak simgeler.