ربح
ر - ب - ح
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
Rebh yeni doğan deve yavrusu demektir. Ticarette kazanç anlamına gelmiştir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Rebh yeni doğan deve yavrusu demektir. Ticarette kazanç anlamına gelmiştir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.616 harfباب الحاء والراء والباء معهما
ح ر ب، ر ح ب، ر ب ح، ح ب ر، ب ر ح، ب ح ر كلهن مستعملات
حرب:
الحرب: نقيض السَّلم، تُؤَنَّث، وتصغيرها حُرَيْب رواية عن العرب، ومثلها ذُرَيْع وفُرَيْس وقُرَيْس أنثى، ونُيَيْب يعني الناقة وذُوَيْد وقُدَيْر وخُلَيْق، يقال: مِلْحَفةٌ خُلَيْق، كلُّ ذلك تأنيث يُصَغَّر بغير الهاء.
ورجلٌ مِحْرَب: شُجاع. وفلانٌ حَرْبُ فلانٍ أي يُحاربُه. ودار الحرب: بلادُ المشركين الذين لا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR352 harfرَبِحَ في تجارته، أي استشَفَّ. والرِبْحُ والرَبَحُ مثال شِبْهٍ وشَبَهٍ: اسم ما رَبِحَهُ. وكذلك الرَباحُ بالفتح. وتجارة رابِحَةٌ: يُرْبَحُ فيها. وأَرْبَحْتُه على سِلْعَتِه، أي أعطيته رِبْحاً. وبِعْتُ الشيءَ مُرابَحَةً. والرَباحُ أيضاً: بلد يُجْلَبُ منه الكافور. والرُبَّاحُ، بالضم والتشديد: الذَكر من القرود. والرُبَحُ: الفَصيلُ. والرُبَحُ: أيضاً طائرٌ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok30.510 harfباب الحاء والراء ممع والبَاء
حرب ، حبر ، ربح ، رحب ، بحر ، برح : مستعملات .
حرب : قال أبو العباس قال ابن الأعرابي : الحارِبُ : المُشَلح ، يقال حَرَبَه إذا أخَذَ مَالَه ، وأَحْرَبَه دَلَّه على ما يَحْرُبُه ، وحَرَّبَه إذا أطعمه الحَرَب وهو الطَّلْع ، وأَحْرَبَهُ : وجده مَحْرُوباً .
وقال اللَّيْثُ : الحرب : نقيضُ السَّلْم ، تؤنث ، وتصغيرها حُرَيْبٌ بغير هاء روايةً عن العرب ومثلها ذُرَيْع وَقُوَيْسٌ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR15.048 harf(باب الراء والباء وما يثلثهما)
(ربت) الراء والباء والتاء ليس أصلاً، لكنَّه من باب الإبدال يقال ربَّتَه تَرْبيتاً، إذا ربَّبَه. قال:
والقَبْرُ صِهْرٌ صالحٌ زِمِّيتُ *** ليس لمن ضُمِّنَه تَرْبيتُ([1]) (ربث) الراء والباء والثاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على اختلاطٍ واحتباسٍ. تقول ربّثْْتُ فلاناً أرَبِّثُه عن الأمر، إذا حبَستَه عنه. والرَّبِيثة: الأمر يَحبِسك. وفي الحديث: "إذا كان يوم الجمعة بعثَ إبليسُ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR810 harfالربح: الزيادة الحاصلة في المبايعة، ثم يتجوز به في كل ما يعود من ثمرة عمل، وينسب الربح تارة إلى صاحب السلعة، وتارة إلى السلعة نفسها، نحو قوله تعالى: ﴿فما ربحت تجارتهم﴾ [البقرة/16] وقول الشاعر:
*قروا أضيافهم ربح ببح *
(هذا شطر بيت، وعجزه:
*تجيء بعبقري الودق سمر*
وهو لخفاف بن ندبة في شعره ص 474؛ ومعاني الشعر للأشنانداني ص 107؛ والجمهرة 1/220؛ وأساس البلاغة ص 15؛ والمجمل 2/413)
فقد قيل: الربح:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR471 harfر ب ح
ربـح فـي تجارتـه.
واشتـرى سلعة يطلب فيها الرّبح والرّبح والرّباح.
وهو يتربح ويترقّح أي يطلب الأربـاح ويتكسـب.
ورابحتـه علـى سلعتـه.
وامـرأة ربحلـة: لحيمـة عظيمـة الخلق.
ورجل ربحل وهو من الربح: الزيادة واللام مزيدة.
وأملح من رباحٍ بالتخفيف والتثقيل.
وهو القرد.
وأكل فلان زب رباح وهو ضرب من التمر.
ومن المجاز: تجـارة رابحـة.
وقـد ربحـت تجارتـك وربحـت دارك
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.040 harfالرِّبْح والرَّبَحُ
(* قوله «الربح إلخ» ربح ربحاً وربحاً كعلم
علماً وتعب تعباً كما في المصباح وغيره.) والرَّباحُ: النَّماء في التَّجْر. ابن الأَعرابي: الرِّبْحُ والرَّبَحُ مثل البِدْلِ والبَدَلِ، وقال الجوهري: مثل شِبْهٍ وشَبَهٍ، هو اسم ما رَبِحَه.
ورَبِحَ في تجارته يَرْبَحُ رِبْحاً ورَبَحاً ورَباحاً أَي اسْتَشَفَّ؛ والعرب تقول للرجل إِذا دخل في التجارة: بالرَّباح والسَّماح. الأَزهري: رَبِحَ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR252 harf* ر ب ح * * رَبِحَ * في تجارته بالكسر * رِبْحاً * استشف و * الرِّبْحُ * و * الرَّبَحُ * بفتحتين مثل شِبهٍ وشَبه اسم ماربحه وكذا * الرَّبَاحُ * بالفتح وتجارة * رابِحَةٌ * أي يُربح فيها و * أرْبَحَهُ * على سلعته أعطاه * رِبْحاً * وباع الشيء * مُرَابَحَةً
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.826 harfربح في تجارته، كعلم يربح ربحا وربحا ورباحا: استشف . والعرب تقول للرجل إذا دخل في التجارة: بالرباح والسماح. والربح، بالكسر، والتحريك و الرباح كسحاب : النماء في التجر. وقال ابن الأعرابي: هو اسم ما ربحه . وفي التهذيب: ربح فلان ورابحته. وهذا بيع مربح: إذا كان يربح فيه. والعرب تقول: ربحت تجارته: إذا ربح صاحبها فيها. من المجاز تجارة رابحة: يربح فيها . وقوله تعالى: فما ربحت تجارتهم أي ما
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.837 harfرَبِحَ فِى تِجَارَتِهِر
1 رَبِحَ فِى تِجَارَتِهِر ذ (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. رَبَحَ , (Msb, K,) inf. n. رِبْحٌ (Mgh, Msb, TA) and رَبَحٌ and رَبَاحٌ, (Msb, TA,) He gained; or made gain, or profit; in his traffic; (MA, KL, TK;) i. q. اِسْتَشَفَّ (S, K) or أَفْضَلَ. (Az, Msb.) The Arabs say to a man when he enters upon traffic, بِالرَّبَاحِ وَالسَّمَاحِ [With gaining and liberality.] (TA.) ― -b2-
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR505 harfرَبِحَ
رَبِحَ A ( n. ac. رِبْح 2 , رَبَح 4 , رَبَاْح 22 ),
a. Gained, made profits.
رَبَّحَ
رَبَّحَ II ,
a. Made to gain.
رَاْبَحَ
رَاْبَحَ III ,
a. Sold advantageously, made a profit on.
أَرْبَحَ
أَرْبَحَ IV ,
a. Made to gain; rendered profitable.
تَرَبَّحَ
تَرَبَّحَ V ,
a. Sought gain, profit.
b. Was perplexed, bewildered.
رِبْح
رِبْح 2 , ( pl. أَرْبَاْح 38 ),
a. Gain, profit.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.453 harfربح
رَبِحَ - يَرْبَحُ
رَبِحَ - يَرْبَحُ + كائن أو بيع أو تجارة أو عرض التجارة: يكسب ويزيد في ملكه شيء: يزيد ثمنها على ثمن الاشتراء: في تبادل تجاري يبيع البضاعة ويحصل على ثمن أعلى من الثمن الذي اشتراها به
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " انتهاء الفعل إلى هدفه بالنجاح وتحقق ثمرة ونفع "، وهي:
فازَ - يَفُوْزُ، ثَابَ - يَثُوْبُ، فَلَحَ - يَفْلَحُ،
Sîgalar(1)
Mücavir kökler5 mücavir (8 toplam)
Geçtiği ayetler(1)
أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ
Kâr ettiOnlar; hidayet karşılığı sapıklığı satın almış kimselerdir. Ticaretleri kendilerine kar sağlamamıştır. Ve onlar hidayete ermişlerden değildirler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ربح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كسب, غنم, فضل, نفع |
| Zıt Kök | خسر |
| Çekirdek Özet 1 | Ticarette veya mübadelede anaparanın üzerine eklenen net fazlalık, nemâ ve getiri. |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın varoluşsal tercih ve takaslarının (hidayet-dalalet değişimi) getirdiği nihai kazanç ya da tükeniş. |
| Çekirdek Özet 3 | Eylemin ve tercihin net artı değer üretme zorunluluğu; varoluşsal verimlilik ilkesi. |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece dar maddi-finansal kâra indirgenerek Kur'an'ın ahlaki ve ontolojik takas modelinin gözden kaçırılması. |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رب | Besleyip büyütme, çoğaltma, artırma ve aşama aşama kemale erdirme. Bu çekirdek ربب kökünde terbiye ve sahiplik, ربو kökünde şişme ve mutlak fazlalık, ربط kökünde sabitleyip güçlendirme formlarında tezahür eder. | ح | Boğaz harfi olan ح sesinin getirdiği dışa açılma, ferahlama ve belirginleşme etkisiyle büyüme ve çoğalma eylemini mübadele ve dolaşım sonucu elde edilen somut artı değere ve getiriye özelleştirmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Mübadeleye sokulan anaparayı, başlangıç sermayesini, iradeyi ve öncelikli gayeyi temsil eder. |
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Sermayenin işletildiği, korunduğu kabı, mahalli veya işlem sürecini temsil eder. |
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Süreç sonunda ortaya çıkan fazlalığın elde tutulmasını, korunmasını ve sınırlandırılmış net getirisini temsil eder. |
| ربح | Başlangıçtaki bir varlığın kapalı bir süreçten geçirilerek korunan bir fazlalıkla sonuçlanması | Sermayenin bir mübadele alanına sokulup işlem görerek başlangıç noktasından daha korunaklı ve artmış bir payla dışarı çıkması hareketini ifade eder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ticarette satılan bir malın ana maliyeti üzerine elde edilen fazlalık (şeff, nemâ); ayrıca panayırlara kâr ve ticaret amacıyla sevk edilen deve ve at sürüleri (er-rabaḥ). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ Meymûn beytinde satılmak üzere getirilen develerin bağlandığı ipler anlamında geçer: مِثْلَ ما مُدَّ نِصاحاتُ الربَحْ |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Hufâf b. Nüdbe'nin şiirinde ziyafet verilerek kazanılan şeref ve övgü hasılası anlamında geçer: قَرَوْا أضْيافَهُمْ رَبَحاً بِبُحٍّ |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt.
Sami etimolojik katman
Arapça ربح kökü, Sami dil ailesinde genişleme, büyüme ve rahatlama ifade eden kök kümeleriyle irtibatlıdır. Proto-Sami düzeyindeki artış, ferahlama ve büyüme matrisi İbranice ve Aramicede daha çok genişlik ve nefes alma ekseninde (*rwḥ / *rby) korunurken, Arapçada kök ticari mübadele bağlamında anaparaya eklenen somut getiri (nemâ) manasına odaklanarak leksikalleşmiştir. Kökün biliteral tabanı olan رب, Semitik dillerin ortak mirası olan büyüme, çoğalma ve efendilik/sahiplik semantizmini taşır. Arap yarımadasındaki yoğun kervan ticareti, kökün genel büyüme anlamını doğrudan pazar ilişkileri ve kâr mefhumu üzerine sabitlemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | رب çekirdeğinden türeyerek nemâ ve mübadele fazlalığı | Büyüme ve fazlalık anlamının ticari kazanç alanına daraltılması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice *rwḥ ve *rby kökleriyle büyüme ve genişlik bağı | Semitik artış ve ferahlama alanından Arapçada ticari kâra özelleşme | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afroasyatik dışı doğrudan soydaşlık tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen, Brown-Driver-Briggs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ربح | Anlamlı | Kazanç ve artı değer | Mübadelede anapara üzerine elde edilen fazlalık | Hedef kök |
| رحب | Anlamlı | Genişlik ve ferahlık | Mekânın, göğsün veya sahanın darlıktan kurtulup geniş olması | Ortak çekirdek; kâr da darlıktan genişliğe ve ferahlığa çıkarır |
| برح | Anlamlı | Ayrılmak, zail olmak, zahmet | Bir yerden uzaklaşmak, güçlük çekmek, yerini terk etmek | Zıt yönelim; kâr sabitleşen kazanç iken berah ayrılma ve zahmettir |
| بحر | Anlamlı | Engin su kütlesi, genişlik | Geniş su birikintisi, derinlik, yarıp açma | Genişlik ve bolluk semantiğiyle ilintilidir |
| حرب | Anlamlı | Çatışma, malı soyup alma | Savaşmak, birinin malını mülkünü elinden alıp tüketmek | Zıt kutup; kârın ve sermayenin şiddet yoluyla gasp edilip yok edilmesi |
| حبر | Anlamlı | İz bırakmak, güzelleştirmek, sevinç | Yazı mürekkebi, derin âlim, nimet ve sevinç eseri | Sevinç ve zinet, kârın sağladığı refah ve güzellikle örtüşür |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ربح | Merkez | Mübadele artığı, kâr | Takas edilen nesnenin başlangıç değerini aşan net getiri | Bir değer takası sonucunda elde edilen artı değer |
| كسب | Komşu | Çaba ve amel hasılası | Doğrudan bir eylemin, emeğin ve gayretin karşılığı olarak elde edilen | Mübadele şartı olmaksızın fiilin doğrudan sonucu |
| غنم | Komşu | Zahmetsiz veya mücadeleyle ele geçen getiri | Beklenmedik bir fırsatla veya mücadeleyle elde edilen mal | Ticari takas dışı yollarla sağlanan karşılıksız veya ani kazanç |
| فضل | Komşu | Mutlak fazlalık ve lütuf | Bir şeyin diğerine nispetle aşkın, üstün ve fazla olması | İhsan, ikram veya niceliksel/niteliksel üstünlük fazlalığı |
| نفع | Komşu | Fayda ve yarar | Bir şeyin özündeki kullanılabilirlik ve sağladığı net menfaat | Kârın somutlaşmış fayda boyutu; zararın zıddı |
| خسر | Zıt | Sermaye kaybı, hüsran | İşlem sonucunda anaparanın eksilmesi, zayi olması ve iflas | Net değer kaybı, tükeniş ve boşa gitme |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ربح | Ticarette elde edilen fazlalık, kâr | Mübadele yoluyla anaparaya eklenen net kazanç | Kesin |
| Latince | lucrum, quaestus | Kâr, ticari getiri, menfaat | lucrum net kazancı ve menfaati, quaestus ticari geliri karşılar; ahlaki takas boyutunu tam kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | profit, gain | Kâr, kazanç, artı değer | profit ticari kârı tam karşılar, gain genel kazanımı içerir; varoluşsal takas boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Gewinn, Profit | Kâr, kazanç | Gewinn hem ticari hem manevi kazancı verir, Profit dar iktisadi alana sıkışır | Güçlü |
| Fransızca | profit, bénéfice | Kâr, getiri, fayda | bénéfice muhasebesel ve ahlaki getiriyi, profit artık değeri ifade eder | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, TLFi.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَبِحَتْ | Ticarette ve takasta kâr elde etme, getiri sağlama | Hidayet karşılığında dalaleti satın alan münafıkların bu tercihten hiçbir kazanç sağlayamadıklarını ve sermayeleri olan fıtratı zayi ettiklerini bildiren bağlam (Bakara 2:16). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tercih ve akıbet muhasebesi | İman ve küfür tercihlerinin varoluşsal bir takas olarak nihai netice doğurması | Hidayeti bırakıp dalaleti seçmenin ebedi hüsran ve mutlak iflas sayılması |
| Fıkıh | Akitler hukuku (murabaha) | Sermayeye eklenecek kâr oranının tespiti, faiz (riba) ile meşru kâr (ribh) ayrımı | Risk ve emek karşılığı meşru mübadeleden doğan artık değer |
| Tefsir | İsnâd-ı mecâzî (mecaz-ı aklî) | Kâr etme eyleminin şahıslara değil doğrudan ticarete isnat edilmesi (فما ربحت تجارتهم) | Eylemin kendisinin bereketsiz, kısıtlı ve hedefsiz kaldığını vurgulayan edebi derinlik |
| Hadis | Ticaret ahlakı ve bereket | Dürüst tüccarın kazancı ve alışverişte müsamaha (er-ribh ve's-samâḥ) anlayışı | Kazancın salt niceliksel fazlalık değil, bereket ve adaletle anlam kazanan bir getiri olması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve irade sermayesinin kullanımı | Varoluşsal kârlılık | İnsanın sınırlı dünya ömrünü ebedi felaha dönüştürme teminatı | Hayat bir takas sürecidir; hidayeti tercih eden kâr eder, dalaleti alan iflas eder | Kesin |
| İlmi | Bilgi üretimi ve ameli sonuç | Bilişsel ve pratik verimlilik | Bilginin insan zihnine ve topluma faydalı bir artı değer katması | Amelsiz veya saptırıcı bilgi, zihinsel sermayeyi tüketen zararlı bir ticarettir | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve tercihleri | Meşruiyet ve toplumsal fayda | Yönetimin toplumun can, mal ve nesil sermayesini koruyup artırması | Yanlış ittifaklar ve adaletsiz politikalar kamusal sermayeyi çökerten kârsız tercihlerdir | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa dolaşımı ve ticaret | Meşru artı değer (kâr) | Risk, sermaye ve emeğin birleşimiyle sürdürülebilir artık değer üretimi | Ekonomik faaliyetin devamı adil mübadele ve reel getiriye bağlıdır | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Net pozitif türev / Pozitif enerji bilançosu () | Bir sisteme uygulanan işlem veya çevrim sonucunda net faydalı iş veya enerji artışı elde edilmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Rasyonel tercih teorisi ve marjinal fayda | Bireyin elindeki kaynakları takas ederken fırsat maliyetini aşan net pozitif doyum elde etmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamının yalnızca modern finansal bilançolardaki parasal kâra indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın tüm varoluşsal donanımını (zaman, akıl, fıtrat) kapsayan ve nihai akıbeti belirleyen kozmik bir tercih ve takas bilançosu olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara 2:16 ayetindeki ifadenin basit bir ticari benzetme zannedilerek insanın her an bir değer takası içinde olduğu gerçeğinin gözden kaçırılması. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan hayatını baştan sona bir mübadele modeliyle tasvir ettiğini; tercihlerimizin nötr kalmayıp mutlaka bir kâr ya da zarar bilançosu ürettiğini gösterdiği için temel önemdedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların psikolojik ve ahlaki iflasını tasvir eden ayetlerde ve imanın stratejik bir kazanç olduğunu bildiren bağlamlarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dini yükümlülüklerin hayattan kopuk teorik kabuller olduğu sanrısını yıkarak inancın doğrudan kâr-zarar hesabı taşıyan dinamik bir takas olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamTicari mübadelede anaparanın üzerine çıkan, elde tutulan net fazlalık ve nemâ.
- Soyut anlamİnsanın iradi tercihlerinin başlangıçtaki varlık durumunu koruyup artı değere ulaştırması veya aksi durumda iflas üretmesi.
- Sistematik karşılıkBir sistemin girdi-çıktı dengesinde entropiyi aşarak net pozitif verim ve sürdürülebilir getiri sağlama kapasitesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde başlangıç sermayesini (insanın sahip olduğu fıtrat, zaman ve irade potansiyelini), tercih ve mübadele operatörünü (dünya hayatındaki eylem ve akitleri), işlem sonrası elde edilen nihai durumu, ise net kârı veya hasılayı temsil eder. Çıktının girdiden büyük olması () kârı (); tersi veya eşitliği ise iflası ve hüsranı () gösterir. Kur'an'daki kullanım münafıkların takasının sonucunu verdiğini formüle eder.