تجر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ت-ج-ر6 sîga, 94 mücavir kök, 8 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.مولربحتِجَارَةٌتجررضيتِجَارَتُهُمْبيعتِجَارَةٍدللقومفسقتِجَارَةًبور

KökSîga 6Ayet 8Sure 7Mücavir 94

▶ Ağı aç (3B)

تجر

ت - ج - ر

KÖK
  • 9 geçiş
  • 8 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir. Ve harfi t’ ye dönüşmüş, ticaret, dolaşıp alıp satmakla kazanmak anlamında masdar olmuştur. Tilki ini demektir. “Ticaret” “vicare”den dönüşmüştür.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir. Ve harfi t’ ye dönüşmüş, ticaret, dolaşıp alıp satmakla kazanmak anlamında masdar olmuştur. Tilki ini demektir. “Ticaret” “vicare”den dönüşmüştür.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR372 harf
باب الجيم والتاء والراء معهما ت ج ر، ر ت ج، ت ر ج مستعملات تجر: والتجر والتجار جماعة التاجر، وقد تجر تجارة وارصاً متجرةً: يتجرُ إليها. ترج: التُرُنجُ لغةٌ في الأترُج، والرنزُ لغةٌ في الأرز. رتج الرَّتاجُ: البابُ المُغلقُ، وارتجتُ الباب: أغلقته إغلاقاً وثيقاً. وأرتج على فلانٍ إذا أراد قولاً وشعراً فلم يصل إلى تمامه. وأرتج عليه في المنطق. وفي كلامه رتجٌ أي تتعتعُ وإعياءٌ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR231 harf
تَجَرَ يَتْجُرُ تَجْراً وتِجارَةً، وكذلك اتَّجَرَ يَتَّجِرُ فهو تاجرٌ. والجمع تَجْرٌ، وتِجارٌ وتُجَّارٌ. والعرب تسمِّي بائع الخمر تاجِراً. وحكى أبو عبيدة: ناقةٌ تاجرٌ، أي نافقةٌ في التجارة والسوقِ. وأرضٌ مَتْجَرَةٌ: يُتَّجَرُ فيها.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.672 harf
ج ت ر ترج ، تجر ، رتج : مستعملات . ترج : أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : تَرِجَ الرجلُ على ( فَعِلَ ) ، إذا أَشكَلَ عليه الشيءُ من عِلْمٍ أو غيره . وتَرْجٌ ، مَأْسَدَةٌ بناحية الغَوْر ، والأُتْرُجُّ : معروف ، والعوام يقولون : أُتْرُنْجٌ ، وتُرُنْجٌ . والأولى كلام الفصحاء . عمرو عن أبيه تَرَجَ : إذا استتر ، ورَتِجَ ، إذا أَغلق كلاماً أو غيره . تجر : قال اللّيث : التَّجْرُ : جَماعة التّاجر وهم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR247 harf
(باب التاء والجيم وما يثلثهما) (تجر) التاء والجيم والراء، التِّجارة معروفة. ويقال تاجر وتَجْرٌ، كما يقال صاحبٌ وصحبٌ. ولا تكاد تُرى تاءٌ بعدها جيم(1).‏ --------------ــــ (1) أورد في المجمل بعض الشبهات في هذه القضية وردها إلى نصابها. فانظره.‏ ـ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR759 harf
- التجارة: التصرف في رأس المال طلبا للربح، يقال: تجر يتجر، وتاجر وتجر، كصاحب وصحب، قال: وليس في كلامهم تاء بعدها جيم غير هذا اللفظ (قال الحسن بن زين: والتاء قبل الجيم أصلا لا تجي *** إلا لتجر نتجت ومرتجي)، فأما تجاه فأصله وجاه، وتجوب التاء للمضارعة، وقوله تعالى: ﴿هل أدلكم على تجارة تنجيكم من عذاب أليم﴾ [الصف/10]، فقد فسر هذه التجارة بقوله: ﴿تؤمنون بالله﴾ (وتمامها {تؤمنون بالله ورسوله وتجاهدون في
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR563 harf
ت ج ر فلان يتجر في البز ويتجر وقد تجر تجارة رابحة‏.‏ وتاجرت فلاناً فكانت أربح متاجرة‏.‏ وما أتجر فلاناً وتجر العراق وتجاره كثير‏.‏ وبلد متجر وبلاد متاجر‏:‏ يتجر إليها‏.‏ ومـن المجاز‏:‏ عليكم بتجارة الآخرة وصفقته في متجر الحمد رابحة‏.‏ وناقة تاجرة‏:‏ حسنة نافقة ونوق تواجر‏.‏ قال‏:‏ إذا قومت سدت خلال فروجها قلاص كنخل الخزرجي تواجر وقال‏:‏ وقال الأفوه الأودي‏:‏ وقومي إذا كحل على الناس صرخت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.405 harf
تَجَرَ يَتْجُرُ تَجْراً وتِجَارَةً؛ باع وشرى، وكذلك اتَّجَرَ وهو افْتَعَل، وقد غلب على الخَمَّار قال الأَعشى: ولَقَدْ شَهِدْتُ التَّاجِرَ آلْأُمَّانَ، مَوْرُوداً شَرَابُهْ وفي الحديث: مَنْ يَتَّجِرُ على هذا فيصلي معه. قال ابن الأَثير: هكذا يرويه بعضهم وهو يفتعل من التجارة لأَنه يشتري بعمله الثواب ولا يكون من الأَجر على هذه الرواية لأَن الهمزة لا تدغم في التاء وإِنما يقال فيه يأْتَجِرُ. الجوهري:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR153 harf
* ت ج ر * * تَجَر * من باب نصر وكتب وكذلك * اتَّجر اتِّجاراً * وجمع * التَّجرِ تَجْرٌ * كصاحب وصحب و * تِجَارٌ * بكسر التاء و * تُجَّارٌ * بالضم والتشديد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.879 harf
التاجر: الذي يبيع ويشتري. تجر يتجر تجرا وتجارة، وكذلك اتجر وهو افتعل. وفي الحديث: من يتجر على هذا فيصلي معه . قال ابن الأثير: هكذا يرويه بعضهم، وهو يفتعل من التجارة، لأنه يشتري بعمله الثواب، ولا يكون من الأجر على هذه الرواية، لأن الهمزة لا تدغم في التاء، وإنما يقال فيه: يأتجر. قال الجوهري: والعرب تسمي بائع الخمر تاجرا. وقال الأعشى: ولقد شهدت التاجر الأم ان
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.799 harf
تَجَرَ 1 تَجَرَ أجار أجر أجرى جار جر جرى تجر , (S, A, Msb, K,) aor. تَجُرَ , (S, Msb,) inf. n. تَجْرٌ (S, Msb, K) and تِجَارَةٌ, (S, A, K,) or the latter is a simple subst., (Msb,) or quasi-inf. n., (Mgh,) and مَتْجَرٌ; (A;) and ↓ اِتَّجَرَ, (S, A, Msb, K,) of the measure اِفْتَعَلَ; (S;) He practised traffic, merchandise, or commerce; trafficked; traded; dealt; sold and bought; (K;) employed
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR490 harf
تَجَرَ تَجَرَ U ( n. ac. تَجْر 1 , مَتْجَر 17 , تِجَاْرَة 23t ), a. Engaged in commerce, traded, trafficked. تَاْجَرَ تَاْجَرَ III , أَتْجَرَ IV , اِتَّجَرَ VIII , a. see I . مَتْجَر مَتْجَر 17 , ( pl. مَتَاْجِرُ 44 ), a. Commerce, trade, traffic; merchandise. مَتْجَرِيّ مَتْجَرِيّ 17yi , a. Commercial. تَاْجِر تَاْجِر 21 , ( pl. تِجَاْر 23 , تُجَّاْر 29 ), a. Merchant; trader.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.966 harf
تجر تَجَرَ - يَتْجُرُ - تِجَارَة تَجَرَ - يَتْجُرُ + كائن + شيئاً + مع كائن: يبادله معهه بيعاً وشراءً لتحصيل نفع وربح تِجَارَة - التجارة: على وزن " فـِعالة " : اسم فعل مبالغة من " تَجَرَ - يَتْجُرُ": تبادل المنافع بين كائنين على شكل شراء أو بيع أو دين، أو تبادل جهد بمنفعة، مع خسارة أو ربح: (1) شراء: تبادل دراهم بمتاع أو بضاعة أو منفعة، نقداً
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler94 mücavir (117 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رضي

    3 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  2. بيع

    2 ortak ayet · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  3. لهو

    2 ortak ayet · Boğazdaki küçük dil demektir

  4. قوم

    5 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  5. ربح

    1 ortak ayet · Rebh yeni doğan deve yavrusu demektir

  6. كسد

    1 ortak ayet · Onun kesadı

  7. فسق

    2 ortak ayet · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…

  8. سأم

    1 ortak ayet · Körleşmiş bıçaktır

  9. رجل

    2 ortak ayet · Rical ayak demektir

  10. قرف

    1 ortak ayet · Ağacın koparılmış kabuğudur

  11. مول

    2 ortak ayet · Onların malları

  12. بور

    1 ortak ayet · Bair işlenmemiş toprak, kır demektir

Geçtiği ayetler(8)

  1. … وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا …

    TicaretEy iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

  2. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

    TicaretEy iman edenler; mallarınızı aranızda karşılıklı rıza ile gerçekleştirdiğiniz ticaret yolu hariç, batıl yollarla yemeyin. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz ki Allah, sizin için Rahim olandır.

  3. إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ

    TicaretŞüphesiz ki Allah’ın kitabını okuyanlar, namaz kılanlar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden gizli, açık infak etmekte bulunanlar; bitmez tükenmez bir ticaret umabilirler.

  4. وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

    TicaretOnlar bir tidaret veya bir oyun gördükleri zaman; seni ayakta bırakarak oraya yöneldiler. De ki: Allah’ın katında olan; oyun ve ticaretten daha hayırlıdır. Ve Allah; rızık verenlerin en hayırlısıdır.

Sîga sayfası: التِّجَارَةِ
Sîga sayfası: تِجَارَتُهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökتجر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبيع, شري, كسب
Zıt Kökخسر
Çekirdek Özet 1Kâr ve kazanç elde etmek maksadıyla sermayeyi mal ve emtia üzerinde çevirip dolaştırma
Çekirdek Özet 2İnsanın dünya ve ahiret tercihini sermaye, kazanç ve iflas dinamikleri üzerinden yapılandıran bilinçli mübadele eylemi
Çekirdek Özet 3Değerlerin atıl bırakılmayıp risk, emek ve irade ile sürekli daha üst bir kazanca dönüştürülmesini sağlayan iktisadi ve ahlaki döngü
Kritik Hata RiskiTicareti yalnızca dünyevi para ve mal takasına indirgeyerek Kur'an'ın iman, cihat ve ahlaki tercihleri kuşatan varoluşsal sermaye dönüşümü boyutunu gözden kaçırma yanılgısı

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تجAkmak, hızla hareket etmek veya dışarıya doğru sevk edilmek; aynı çekirdeği paylaşan köklerden توج başa konarak öne çıkarılan taçlandırmayı, تجأ ise aniden fışkırıp akmayı gösterirرÇekirdekteki akış ve hareket potansiyeline süreklilik, döngüsel tekrarlanma ve bir amaca doğru sürekli intikal etme boyutu eklenerek sermayenin kâr amacıyla piyasada sürekli dolaştırılması anlamı kurulmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonİki taraf arasında varılan uzlaşmayı, sınırları belirlenmiş akdi ve karşılıklı bağlayıcı işareti temsil eder
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaMalın bir mekândan diğerine taşınmasını, seferi, emtianın toplanıp pazara nakledilmesini temsil eder
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin arkasındaki akli hesabı, sermayenin başını (re'sü'l-mâl) ve elde edilmek istenen artı değeri (kârı) temsil eder
تجرBir akit ve sınır çerçevesinde sermayenin taşınarak, dolaştırılarak ve yönetilerek artı değer üretmesiMalın veya değerin bağlayıcı bir sözleşme altında akıl ve emekle bir yerden bir yere sevk edilip kazanca dönüştürülmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSermayenin kazanç amacıyla pazarlar arasında dolaştırılması, özellikle kâr getiren emtianın uzak mesafelerden taşınarak satılması; ayrıca satışı hızlı ve revaçta olan dişi deve (nâka tâcire)
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde şarap tüccarını ve onun getirdiği içkiyi şu sözlerle anar: ولَقَدْ شَهِدْتُ التَّاجِرَ آلْأُمَّانَ، مَوْرُوداً شَرَابُهْ
Erken Arapça kullanımEsved b. Ya‘fur içki meclislerine ve tüccarlara yönelişini anlatırken tüccarlar cemini şu lafızla kullanır: ولَقَدْ أَروحُ على التِّجَارِ مُرَجَّلاً، مَذِلاً بِمالي، لَيِّناً أَجْيادي

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça تجر kökü, Sami dillerinde ticaret, emtia mübadelesi ve tacirlik kavram alanıyla doğrudan bağlantılı köklü ve ortak bir mirasa dayanır. Kök, Doğu Sami kolunda Akadca pazar temsilcisi, tüccar ve finansal aracı anlamına gelen tamkāru(m) biçimiyle çok erken dönem çivi yazılı vesikalarda belgelenmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde, özellikle Ugaritçede tgr veya tgry şeklinde tüccar ve gümrük memuru anlamında, Batı Aramicede ise taggārā (tüccar) ve tegurtā (ticaret, emtia dolaşımı) biçimlerinde tespit edilmektedir. İbranicede aynı kökten gelen tōgar veya son dönem Aramice etkili biçimler emtia alım satımıyla ilgilidir. Klasik Arap dilcileri Arapçada ت ve ج harflerinin yan yana gelmesinin son derece nadir olduğuna dikkat çekmiş, bu durum bazı modern araştırmacılar tarafından kelimenin erken dönemde Aramice taggārā üzerinden Arapçaya geçmiş bir alıntı veya ortak Sami mirasının ticarileşmiş bir formu olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Bununla birlikte kök Arapçada kendi türetim sistemine tam olarak intibak etmiş; kâr amacıyla sermayeyi tasarruf etme, pazarda alıp satma ve hatta satışı revaçta olan mala ta‘lîk edilme yönünde zengin bir iç anlamsal genişleme kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, The Foreign Vocabulary of the Qur’an (Arthur Jeffery).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKâr maksadıyla sermaye üzerinde tasarrufta bulunmak, malı pazarda dolaştırmakFiil ve masdar kalıpları Arapça vezin sistemi içinde bütünüyle işlenmiş ve istiare yoluyla manevi kazançlara aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca tamkāru, Ugaritçe tgr, Aramice ve Süryanice taggārā / tegurtāKuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde tüccar, pazar simsarı ve emtia mübadelesi anlamında ortak semantik omurga mevcutturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan bir Afro-Asyatik kökdeşlik tespit edilmemiştirMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تجرAnlamlıTicaret yapmak, kazanç aramakSermayeyi kâr amacıyla mal alıp satarak işletmekHedef kök; Kur'an'da geçer
ترجAnlamlıTurunç, ağaç kavunuBir tür kokulu narenciye meyvesi (utrucc/turunc)Kök Kur'an'da geçmez; Arapçada isim olarak müsta'meldir
جترKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
جرتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
رتجAnlamlıKilitlemek, kapatmak, tıkanmakKapıyı sımsıkı kapatmak; konuşurken veya söz söylerken tutulup kalmak (irticâc)Kur'an'da geçmez; hedef kökteki dolaşım ve açıklığın aksine kapanma bildirir
رجتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تجرMerkezİktisadi ve varoluşsal mübadeleKâr amacıyla sermayeyi süreklilik arz eden bir döngüde işletme ve meslek edinmeYalnızca tekil bir takas değil, sürekliliği olan kazanç arayışıdır
بيعKomşuMülkiyet devri ve satışTekil bir akitle mülkiyeti bir bedel karşılığında devretme fiiliTicaretin ana araçlarındandır ancak tek bir alışveriş anına odaklanır
شريKomşuSatın alma veya satmaMalı bedel karşılığında elden çıkarma veya bedel ödeyerek edinmeDeğerlerin el değiştirmesine işaret eder; kâr amacı gütmesi şart değildir
كسبKomşuKazanç ve getiri elde etmeÇaba ve emek harcayarak bir faydayı veya sonucu üzerine çekmeTicaret kazancın yollarından biridir; cehdin ahlaki ve fiili sonucunu kapsar
خسرZıtZiyan, kayıp, iflasSermayenin erimesi, harcanan emeğin boşa gitmesi ve eksilmeKâr ve sermaye artışının tam karşıtı olarak sermaye ve değer kaybıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتجرKâr amacıyla sermayeyi işletmek, ticaret yapmakMalı kâr gayesiyle dolaştırma ve bu yolla artı değer sağlama eylemiKesin
LatinceCommercium, negotiatioTicaret, iş yürütme, alışverişEmtia dolaşımını ve iş ilişkilerini karşılar; Kur'an'daki manevi ve ahlaki sermaye boyutunu doğrudan içermezGüçlü
İngilizceTrade, commerce, enterpriseMal ticareti, ticaret döngüsü, girişimMal ve hizmetlerin kâr amaçlı mübadelesini tam karşılar; uhrevi kazanım bağlamı metaforik kalırGüçlü
AlmancaHandel, GewerbeTicaret, iktisadi faaliyet, alım satımPazar içi sistematik emtia mübadelesini ifade eder; bireysel varoluşsal takas boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaCommerce, négoceTicaret, emtia alışverişiMaddi değerlerin değişim ve kâr döngüsünü verir; ahiret sermayesi çağrışımı taşımazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تِجَارَةً / التِّجَارَةِDünyevi mal, emtia ve para mübadelesiTicari sözleşmelerin yazılması, borçlanma hukuku ve pazar faaliyetleri bağlamı; Bakara 2:282, Nûr 24:37, Cum'a 62:11
تِجَارَةًİman, cihat ve salih amellerle ahiret kurtuluşunu temin etmeNefis ve malların Allah yolunda adanarak ebedi azaptan kurtulunması ve cennetin kazanılması bağlamı; Saff 61:10, Fâtır 35:29
تِجَارَتُهُمْTercih ve niyetin yanlış yöneltilmesiyle oluşan manevi iflas ve hüsranHidayet gibi yüce bir sermaye verilmişken dalaleti satın alan münafıkların kayba uğraması bağlamı; Bakara 2:16
وَتِجَارَةٌKalbi meşgul edip Allah yolunda fedakarlıktan alıkoyan dünyevi kazanç hırsıDünyevi menfaatlerin Allah, Resûlü ve cihattan daha sevimli görülmesi tehlikesi bağlamı; Tevbe 9:24

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb, irade ve ceza-mükâfat dengesiİnsanın eylemlerinin bir sermaye olarak değer kazanması ve hidayet-dalalet tercihinin manevi kâr-zarar boyutuKulun iradesiyle yaptığı tercihlerin bir tür varoluşsal ticarete dönüştürülmesi
FıkıhBey' akitleri, faiz yasağı ve ticaret hukukuTicaretin meşruiyet şartları, rıza esası (an terâdin), kabz, ihtikâr ve vadeli işlemlerKâr amaçlı mal değişiminin helal sınırları ve sözleşme hukuku kuralları
TefsirTemsil ve istiare tahlilleriMünafıkların dalaleti hidayete tercih etmelerinin veya müminlerin cihatlarının ticaret istiaresiyle açıklanmasıDünyevi iktisat kavramlarının uhrevi hakikatleri zihne yaklaştıran metaforlar olarak işletilmesi
HadisDürüst tüccarın konumu ve pazar ahlakıDoğru ve güvenilir tüccarın peygamberler, sıddıklar ve şehitlerle beraber anılmasıTicaretin ahlaki ilkelerle arındırılarak bir ibadet ve fazilet zeminine kavuşturulması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul ile Yaratıcı arasındaki ahitİman ve teslimiyet sermayesiyle ebedi felahı satın almaKurtuluşu ve fazileti hak etmeİnsan kendisine verilen ömür ve imkânları bir sermaye olarak Allah'a arz eder ve karşılığında rıza ile cenneti kazanırKesin
İlmiBilgi üretimi ve aktarımıZihni emeğin ve araştırmanın hakikate tahvil edilmesiCehaleti giderip ilmi artı değere dönüştürmeEldeki öncüller ve akli sermaye işletilerek yeni ve faydalı bilgilere ulaşılır; bilgi atıl bırakılmazGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve uluslararası ilişkilerToplumsal refahın ve barışın ekonomik entegrasyonla tesisiGüvenliği sağlama ve ittifakları güçlendirmeAdil ticaret yolları ve pazar güvenliği, siyasi istikrarın ve toplumsal barışın temel taşıyıcısı olurGüçlü
İktisadiReel sektör ve pazar dolaşımıMal ve hizmetlerin meşru kâr amacıyla mübadelesiSermayeyi atıl bırakmayıp tedavüle sokmaMalın tek elde toplanmasını engelleyerek toplumun tüm kesimleri arasında refahın akışını sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik döngü ve enerji dönüşümü (kapalı-açık sistem mübadeleleri)Sisteme giren potansiyel enerjinin işe ve kinetik enerjiye dönüştürülerek çıktı üretmesi; entropiyi düşürmek için dışarıyla sürekli madde ve enerji alışverişinde bulunulması ticaretteki sermaye-kâr akışıyla tam bir yapısal eşbiçimlilik taşırGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal mübadele teorisi ve rasyonel tercih modeliİnsan ilişkilerinin, sosyal bağların ve kurumsal düzenlerin karşılıklı fayda, maliyet analizi ve güven zemininde inşa edilen değer takasları üzerinden yürümesi ticaretin soyut mantığını yansıtırKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca finansal kâr, serbest piyasa kapitalizmi, para kazanma hırsı veya salt dükkân-pazar alışverişiyle sınırlı görmek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın varoluşunu, ömrünü, iradesini, inancını ve amellerini kapsayan; sonucunda ya ebedi kâr (kurtuluş) ya da nihai iflas (hüsran) üretilen bütüncül bir hayat ve anlam mübadelesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'da geçen ticaret kavramını sıradan bir seküler meslek veya dünyalık bir zanaat sanıp ayetlerin iman, cihat ve ahlakı iktisadi bilinç ve basiretle inşa eden yüksek pedagojisini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Çünkü Kur'an, insanın yaratılış gayesini, ahlaki tercihlerini ve kurtuluş arayışını insanın çok iyi bildiği ticaret mantığı üzerinden somutlaştırır; insanın zamanını, malını ve canını nasıl bir sermaye olarak işletmesi gerektiğini öğretir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojik ve itikadi durumunu tasvir eden ayetlerde (Bakara 2:16), ticari sözleşme ve borçlanma ahkâmında (Bakara 2:282), ibadet ile maişet dengesinin kurulduğu nasslarda (Nûr 24:37, Cum'a 62:11) ve iman-cihat ilişkisini tanımlayan ayetlerde (Saff 61:10, Fâtır 35:29).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın dünyadan ve iktisadi gerçeklikten bütünüyle kopuk mistik bir inziva olduğu zannını yıkar; meşru ticaretin değerini teslim ederken, onu Allah'ı anmaktan alıkoymayan ve ahiret ticaretine basamak kılan dengeli bir mümin profili çizer.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSermayenin, malın ve emtianın kazanç sağlamak amacıyla pazarlar arasında nakledilip alınıp satılması ve dolaşıma sokulması.
  • Soyut anlamİnsanın sahip olduğu can, mal, zaman ve irade sermayesini bilinçli bir niyet ve akitle daha üstün, kalıcı ve aşkın bir değere tahvil etme eylemi.
  • Sistematik karşılıkDeğerlerin atıl bırakılmasını (kenz) engelleyen, onları risk ve emekle artı değere dönüştüren, sonucunda ebedi felah veya mutlak iflas doğuran evrensel mübadele nizamı.
  • LaTeX modeliT(S,Δt)=f(S,A,μ)  ⟹  Π=S′−S(Π>0  ⟺  S′∈K,Π<0  ⟺  S′∈H)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S başlangıç sermayesini (can, mal, ömür), Δt mübadelenin gerçekleştiği süreyi (dünya hayatı), A ameli ve eylemi, μ ise tercihin yöneldiği istikameti (hidayet veya dalalet) temsil eder. T ticaret fonksiyonu neticesinde oluşan net getiri Π, nihai sermaye S′ ile ilk sermaye S arasındaki farktır. Eğer getiri sıfırdan büyükse (Π>0), sonuç ebedi kazanç ve kurtuluş kümesine (K / kâr-felah); şayet getiri negatifse (Π<0), sonuç mutlak tükeniş ve hüsran kümesine (H / iflas-dalalet) dahil olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ت