ثمن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-م-ن9 sîga, 149 mücavir kök, 19 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كتمصرعوحدالثُّمُنُبِثَمَنٍثمنشريوَثَمَانِيَةَقللثَمَانِينَثَمَنًاسدسربعثَمَانِيَةٌضأن

KökSîga 9Ayet 19Sure 13Mücavir 149

▶ Ağı aç (3B)

ثمن

ث - م - ن

KÖK
  • 19 geçiş
  • 19 ayet
  • 9 sîga
  • 12 sözlük

Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir. Semin (Sin’le) dolgun hayvan demektir. Semen (Se ile) sayıların oluşmuşu analamında 8 sayıdır. Çobanlık döneminde yağ para olarak kullanılmış olmalı ki para anlamında semen denmektedir. Paradır. Yağ para olarak kullanıldığı için SİN Se ye dönüşerek para manasını almıştır. Sekiz de üst ara birimidir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir. Semin (Sin’le) dolgun hayvan demektir. Semen (Se ile) sayıların oluşmuşu analamında 8 sayıdır. Çobanlık döneminde yağ para olarak kullanılmış olmalı ki para anlamında semen denmektedir. Paradır. Yağ para olarak kullanıldığı için SİN Se ye dönüşerek para manasını almıştır. Sekiz de üst ara birimidir.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR954 harf
ثَمانِيَةُ رجالٍ وثَماني نسوةٍ، وهو في الأًصل منسوب إلى الثُمْنِ، لأنَّه الجزء الذي صيَّر السبعة ثَمانِيَةْ، فهو ثُمْنُها. وقولهم: الثوب سَبْعٌ في ثَمانٍ، كان حقُّه أن يقال ثمانية، لأنَّ الطول يذرع بالذراع وهي مؤنثة، والعرض يُشْبَرُ بالشِبْر وهو مذكّر. وإنْ صغَّرت الثمانيةَ فأنت بالخيار: إن شئت حذفت الألف، وهو أحسن، فقلت ثُمَيْنيَةٌ. وإن شئت حذفت الياء فقلت ثميِّنة. وثَمَنْتُ القوم أَثْمُنُهُمْ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.470 harf
ث ن م ثمن ، مثن ، نثم . ثمن : أبو عُبَيد ، عن الأَصْمعِيّ : الثّمانِي : نَبْتٌ ، والأَفانِي : نَبْتٌ ، واحدته : أَفَانِيَة . وقال الكسائيّ : أَثْمَنْت الرَّجُلَ متاعَه ، وأَثَمَنْت له ، بمعنًى واحد . أبو عُبَيد : الثُّمْنُ والثَّمِينُ : واحد ؛ وأَنْشَد أبو الجَرّاح : وألْقَيْتُ سَهْمِي وَسْطَهم حين أَوْخَشُوا فما صار لِي في القَسْمِ إلا ثَمِينُها وقال اللّيْث : ثمَنُ كُلِّ شيءٍ : قِيمَتُه . وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.251 harf
(باب الثاء والميم وما يثلثهما) (ثمن) الثاء والميم والنون أصلان: أحدهما عِوَضُ ما يُباع، والآخَر جزءٌ من ثمانية. فالأوّل قولهم بِعْتُ كذا وأخذْتُ ثمنَه. وقال زهير: * وعَزَّتْ أثمُنُ البُدُنِ([1]) * فمن رواه بالضمّ فهو جمع ثَمَن. ومن رواه بالفتح "أثمَنُ البُدُنِ" فإنه يريد أكثرَها ثمناً. وأمَّا الثُّمُن فواحدٌ من ثمانية. يقال ثَمَنْتُ القومَ أثْمُنُهم إذا أخذتَ ثُمنَ أموالهم. والثمِينُ: الثمْن.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR830 harf
- قوله تعالى: ﴿وشروه بثمن بخس﴾ [يوسف/20]. الثمن: اسم لما يأخذه البائع في مقابلة البيع، عينا كان أو سلعة. وكل ما يحصل عوضا عن شيء فهو ثمنه. قال تعالى: ﴿إن الذين يشترون بعهد الله وأيمانهم ثمنا قليلا﴾ [آل عمران/77] وقال تعالى: ﴿ولا تشتروا بعهد الله ثمنا قليلا﴾ [النحل/95]، وقال: ﴿ولا تشتروا بآياتي ثمنا قليلا﴾ [البقرة/41]، وأثمنت الرجل بمتاعه وأثمنت له: أكثرت له الثمن، وشيء ثمين: كثير الثمن، والثمانية
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR761 harf
ث م ن ثمنتهـم أثمنهـم‏:‏ كنت ثامنهم بالكسر وبالضم أخذت ثمن أموالهم‏.‏ وكانوا سبعة فأثمنوا أي صاروا ثمانية وأخذت فلانة ثمينها من تركة زوجها‏.‏ قال‏:‏ ألا لا تعينيني على البخل وابتغى ثمينـك إن مـرت علـيّ شعوب وقال‏:‏ فإنّي لست منك ولست منـي إذا مـا طـار مـن مالـي الثميـن وإبل ثوامن‏:‏ من الثمن بمعنى الظء‏.‏ وكساء ذو ثمان‏:‏ عمل من ثمان جزات‏.‏ قال الراعي‏:‏ سيكفيك المرحـل ذو ثمـان حصيف تبرمين
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.985 harf
الثُّمُن والثُّمْن من الأَجزاء: معروف، يطِّرد ذلك عند بعضهم في هذه الكسور، وهي الأَثمان. أَبو عبيد: الثُّمُنُ والثَّمينُ واحدٌ، وهو جزء من الثمانية؛ وأَنشد أَبو الجراح ليزيد بن الطَّثَرِيَّة فقال: وأَلْقَيْتُ سَهْمِي وَسْطَهم حين أَوْخَشُوا، فما صارَ لي في القَسْمِ إلا ثَمينُها. أَوْخَشُوا: رَدُّوا سِهامَهم في الرَّبابةِ مرة بعد مرة. وثَمَنَهم يَثْمُنُهم، بالضم، ثَمْناً: أَخذ ثمْنَ أَموالهم.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR958 harf
* ث م ن * تقول * ثَمانيةُ * رجال و * ثمانِي * نسوة وثماني مائة بإثبات الياء في الإضافة كما تقول قاضي عبد الله وتسقط مع التنوين عند الرفع والجر وتثبت عند النصب لأنه ليس بجمع فيجري مجرى جوار وسوار في ترك الصرف وما جاء في الشعر غير مصروف فهو على توهم أنه جمع وقولهم الثوب سبع في * ثمانٍ * كان حقه أن يقال في * ثمانيةٍ * لأن الطول يذرع بالذراع وهي مؤنثة والعرض يشبر بالشبر وهو مذكر وإنما أنثوه لما لم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.107 harf
: ( الثُّمْنُ ، بالضمِّ وبضَمَّتَيْنِ وكأَميرٍ : جُزْءٌ من ثَمانِيَةٍ أَو يَطَّرِدُ ) . ( وفي المُحْكَمِ : ويَطَّردُ ( ذلِكَ ) عنْدَ بعضِهم ( في هذه الكسورِ ) . ( زادَ ابنُ الأَنْبارِي : إلاَّ الثُّلُث فإنَّه لا يقالُ فيه التثليث ، نَقَلَه الحافِظُ الدِّمْياطيُّ في معْجمِ الشيوخِ ، وتقدَّمَ ذلِكَ في ثلث . وفي التَّنْزيلِ : ﴿فلهُنَّ الثُّمْن ممَّا تَرَكْتُم﴾ ؛ وشاهِدُ الثَّمِينِ أَنْشَدَه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.331 harf
ثَمَنَهُمْ 1 ثَمَنَهُمْ ثمن ثمنهم ثمننهم , aor. ثَمُنَ , (S, M, Mgh, &c.,) inf. n. ثَمْنٌ, (M,) He took the eighth of their goods, or property. (S, M, Mgh, Msb, K.) ― -b2- And, aor. ثَمِنَ , He was, or became, the eighth of them: (S, Mgh, Msb, K:) or he made them, with himself, eight. (S in art. ثلث.) And He made them, they being seventy-nine, to be eighty. (A'Obeyd, S in art. ثلث.) -A2- ثَمُنَ,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR917 harf
ثَمَنَ ثَمَنَ I ( n. ac. ثَمْن 1 ), a. Was, or became, the eighth. b. U ( n. ac. ثَمْن 1 ), Took the eighth of. ثَمُنَ ثَمُنَ U ( n. ac. ثَمَاْنَة 22t ), a. Was costly, precious. ثَمَّنَ ثَمَّنَ II , a. Made eight, did eight times; made octangular, or an octagon. أَثْمَنَ أَثْمَنَ IV , a. Was eight. b. Did the eighth time. c. Gave the price of. ثِمْن ثِمْن 2 , a. The eighth young
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.873 harf
ثمن ثَمَنَ - يَثْمُنُ - ثََمَن ثَمَنَ - يَثْمُنُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يصير مكافئاً له بالثمن: يصير له ذات القيمة المحسوبة والمعتبرة وذات الأهمية التي للكائن الآخر: يصير له قدر ومكافئ من المال أو المتاع أو النفع لا بد من حسابه حين مبادلته بشيء ممائل ثََمَن - ثَمَناً: على وزن" فـَعـَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " ثَمَنَ - يَثْمُنُ
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler149 mücavir (179 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شري

    11 ortak ayet · Satın aldılar

  2. قلل

    10 ortak ayet · Az

  3. كتم

    3 ortak ayet · Su sızdırmayan sağlam tulumdur

  4. ربع

    3 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  5. وحد

    5 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  6. ثلث

    3 ortak ayet · Sülle çokluk demektir

  7. سدس

    2 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır

  8. حسم

    1 ortak ayet · Bir şeyin kesik yeri demektir

  9. درهم

    1 ortak ayet · Dirhemler

  10. زهد

    1 ortak ayet · Zade : Azık demektir

  11. صرع

    1 ortak ayet · Yere yıkılanlar

  12. ضأن

    1 ortak ayet · Yünlü hayvanlar

Geçtiği ayetler(19)

  1. وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

    FiyatYanınızdaki Tevrat’ı tasdik edici olarak indirdiğime iman edin. Onu inkar edenlerin ilki olmayın. Ayetlerimizi az bir paha ile satmayın. Ve yalnız Ben’den sakının.

  2. … ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ …

    FiyatVay, kitabı elleriyle yazıp da sonra az bir paha ile satabilmek için; bu, Allah katındandır, diyenlerin, ellerinin yazdıklarından dolayı vay onlara! Vay onlara. O kazanmış oldukları yüzünden.

  3. … يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ …

    FiyatAllah’ın indirdiği kitabtan birşey gizleyip de, onu az bir pahaya satanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmaz. Onları temize de çıkarmaz. Ve onlar için acıklı bir azab vardır.

  4. إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا …

    FiyatAllah’ın ahdini ve kendi yeminlerini az bir paraya değişenlerin, ahirette hiç bir payı yoktur. Allah, kıyamet günü onlarla konuşmaz, onlara bakmaz, onları temize çıkarmaz. Ve onlar için elim bir azab vardır.

  5. وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ

    FiyatHani Allah, kendilerine kitab verilenlerden; onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız, gizlemeyeceksiniz, diye söz almıştı. Onlar ise bunu arkalarına attılar ve az bir değere değiştiler. Satın aldıkları şey ne kötüdür.

  6. … أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ …

    FiyatEhl-i Kitab’tan öyleleri vardır ki; Allah’a, size indirlen ve kendilerine indirilmiş olana, Allah’a huşu’ duyarak inanırlar. Allah’ın ayetlerini az bir pahaya değişmezler. İşte onların ecirleri Rabbları katındadır. Allah, şüphesiz hesabı çabuk görendir.

  7. … شُهَدَاءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ …

    FiyatDoğrusu Tevrat’ı Biz indirdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendilerini Allah’a teslim etmiş peygamberler, yahudi olanlara onunla, Rabb’a kul olanlarla bilginler de Allah’ın kitabından elde mahfuz kalanla hükmederlerdi. Ve ona şahid idiler. İnsanlardan korkmayın da Ben’den korkun. Ve ayetlerimi az bir değerle değiştirmeyin. Kim de Allah’In indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar, kafirlerin kendileridir.

  8. … الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ …

    FiyatEy iman edenler; herhangi birinize ölüm gelip çattığı zaman, vasiyet anında aranızda ya adalet sahibi iki kişiyi veya yolculuk ta başınıza ölüm musibeti gelmişse, sizden olmayan iki kişiyi şahid tutun. Onlardan şüpheleniyorsanız; namazdan sonra alıkoyarsınız da Allah’a şöyle yemin ederler; Akraba bile olsa yeminle hiç bir değeri değiştirmeyeceğiz, Allah’ın şahidliğini gizlemeyeceğiz, yoksa elbette günahkarlardan oluruz.

  9. اشْتَرَوْا بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    FiyatOnlar, Allah’ın ayetlerini az bir değere değişip O’nun yolundan alıkoydular. Gerçekten onların yapageldikleri şey ne kötüdür.

  10. وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

    FiyatAllah’ın ahdini az bir pahaya değişmeyin. Eğer bilirseniz; Allah katında olan, sizin için daha hayırlıdır.

Sîga sayfası: وَثَامِنُهُمْ
Sîga sayfası: وَثَمَانِيَةَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثمن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعوض, بدل, سعر
Zıt Kökمجن
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin veya eylemin yerini tutan karşılık, bedel ve sekizli sayı düzeni
Çekirdek Özet 2Kur'an'da ilahi ilkelere ve ahde karşılık tercih edilen geçici dünyevi menfaat ve pay
Çekirdek Özet 3Değer takdiri, mübadele dengesi ve hakların oransal bölüşümünde ölçü birimi
Kritik Hata Riskiثَمَن kavramını yalnızca madeni paraya indirgeyerek ayetlerdeki ahlaki takas ve tercih boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثمBirikme, toplanma, bir şeyin ardından gelen kalıcı tortu ve pay (karşılaştırınız: ثمر, ثمد)نÇekirdekteki birikim ve pay alma hareketine süreklilik, ölçülebilir denklik ve kesin oransallık boyutu ekleyerek sayısal ve iktisadi denklik ölçüsüne dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثÇarpı, işaret, sınır (ikiz harf türetmesi)Ölçülen, işaretlenen ve belirlenen sınır
مSu; akış, çokluk, derinlikAkışkanlık, el değiştirme ve dolaşım
نFiliz, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkSüreklilik, kalıcılık ve değerin tescili
ثمنDeğerin işaretlenip dolaşıma sokulması ve karşılık olarak süreklilik kazanmasıBir varlığın değer sınırının belirlenerek mübadele içinde kalıcı bir karşılık ve oransal hisse haline getirilmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir malın el değiştirmesinde onun yerini tutan denk karşılık, pay ve sekiz parçalık hisse bölümü
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ bir beytinde develerin bedellerinin ve değerlerinin yükselmesini ثَمَن kökünden gelen çoğul lafızla ifade etmiştir: وعَزَّتْ أثمُنُ البُدُنِ
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi ve erken dönemde kumar (meysir) oklarıyla pay bölüşümünde sekizde bir hisse için ve ticarî bedel takdirinde yaygın biçimde kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ثمن kökü, öncelikle sekiz sayısı (Proto-Semitik *ṯamānī-) ve buna bağlı oransal pay matrisi ile güçlü bir ortak mirasa dayanır. İbranicede שְׁמוֹנֶה (šəmōneh) ve Aramicede תְּמָנְיָא (təmānyā), Akadcada samāne sekiz sayısını karşılar. Kökün sayısal anlamı bütün Sami kollarında köklü bir süreklilik gösterirken, Arapçada buna ek olarak bir metanın karşılığı, bedeli ve değeri anlamındaki ثَمَن lafzı öne çıkmıştır. Kimi filolojik yaklaşımlarda yağ ve dolgunluk ifade eden سمن kökü ile bir mübadele aracı olarak değer ölçüsü arasında fonetik bir kayma tartışılmışsa da klasik Arap leksikografisi iki asli eksen kabul etmiştir: Satılanın bedeli ve sekizli sistemdeki hisse. Bu iki eksen, değerin paylaştırılması ve denkliğin kurulması zemininde semantik bir örtüşme barındırır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönثمن kökünden ثَمَن (karşılık/bedel) ve ثَمَانِيَة (sekiz) türevleriDeğer takdiri ile sayısal hisse tespiti tek bir köksel gövdede birleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שְׁמוֹנֶה, Aramice תְּמָנְיָא, Akadca samāneSekiz sayısı ortak Sami mirasıdır; bedel anlamı Arapçada özelleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sayı sistemleriSayısal kök Afro-Asyatik tabakada ortak sayım düzenini yansıtırMuhtemel

Kaynak Cohen Semitik Kökler Sözlüğü ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثمنAnlamlıBedel ve sekiz sayısıBir nesnenin karşılığı olmak veya sekizli birime ulaşmakHedef kök
ثنمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
مثنAnlamlıİdrar torbası ve idrar tutamamaMesane bölgesi ve buna bağlı rahatsızlıklarKur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur
منثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
نثمAnlamlıKokma, fısıldama, yayılmaGizli bir haberin veya kokunun etrafa yayılmasıKur'an'da geçmez; hedef kökle belirgin bağı yoktur
نمثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثمنMerkezBedel ve oransal hisseKarşılıklı rıza ile tayin edilen ve akdin dayandığı denk bedelMübadelede bir şeyin yerini tutan karşılık
عوضKomşuTelafi ve bedelKaybedilen veya elden çıkan bir şeyin yerini doldurmak üzere sonradan verilen karşılıkTelafi niteliği ağır basar
بدلKomşuDeğiş tokuş ve ikameBir nesnenin yerine tamamen başka bir nesneyi koymaBizzat varlığın değişmesi esastır
سعرKomşuPiyasa fiyatıMalın piyasada arz-talep şartlarıyla oluşan dalgalı değeriPiyasadaki cari seviyedir, akit bedeli olması şart değildir
مجنZıtKarşılıksızlıkHiçbir bedel, karşılık ve tazminat olmaksızın gerçekleşmeثَمَن kavramının zıddı olarak ivazsılığı ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثمنBedel, kıymet, sekizBir şeyin karşılığı olan ivaz ve sekizli hisseKesin
Latincepretium, octoFiyat, değer; sekizPretium mali ve hukuki bedeli karşılar; sayı kökü bağımsızdırGüçlü
İngilizceprice, value, eightFiyat, bedel; sekizPrice ticari bedeli karşılar ancak kökün ilahi takas nüansını tam taşımazGüçlü
AlmancaPreis, Entgelt, achtFiyat, karşılık; sekizEntgelt hukuki karşılık yönünü, Preis piyasa değerini yansıtırGüçlü
Fransızcaprix, contre-valeur, huitFiyat, karşı-değer; sekizBir şeyin yerine geçen iktisadi denkliği ifade ederGüçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary ve Oxford English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ثَمَنًا قَلِيلًاDeğersiz dünyevi menfaat ve geçici çıkarİlahi vahyidünyevi menfaate alet etme ve ahdi bozma bağlamı (Bakara 2:41, Âl-i İmrân 3:77, Nahl 16:95)
بِثَمَنٍ بَخْسٍDüşük, değersiz ve eksik bedelHz. Yusuf'un kuyu başında kardeşleri veya kervan tarafından önemsenmeyerek ucuza satılması (Yûsuf 12:20)
الثُّمُنُSekizde bir hisseMiras hukukunda eşin (zevce/zevcât) çocuk bulunması durumundaki farz payı (Nisâ 4:12)
ثَمَانِيَةَ / ثَمَانِيَSekiz sayısıSayım, süre ve fiziksel varlıkların adet tespiti bağlamı (En'âm 6:143, Kasas 28:27, Zümer 39:6, Hâkka 69:17)
ثَمَانِينَSeksen sayısıHukuki ceza ve had miktarı belirleme bağlamı (Nûr 24:4)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün-kubuh ve değer teorisiAllah'ın ayetlerinin herhangi bir dünyevi bedelle takas edilemeyeceği ve hakikatin mutlak değeriDünyevi karşılığın değersizliği ve hakikatin paha biçilmezliği
FıkıhAkitler ve miras hukukuAkitlerde semen-mebî ayrımı, ivazın belirliliği ve zevcenin sekizde bir miras payıHukuki bağlayıcılığı olan akit bedeli ve miras payı
TefsirAhde vefa ve tahrif eleştirisiEhl-i Kitab'ın vahyi tahrif edip dünyalık elde etmelerinin ثَمَنًا قَلِيلًا terkibiyle kınanmasıHakikatten kopuş pahasına elde edilen geçici menfaat
HadisTicaret ve mesleki kazanç hükümleriYasaklanan şeylerin (örneğin leş veya köpek) bedelinin ve satım karşılığının haramlığıSatılması yasaklanan nesnelerin getirdiği haksız kazanç

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve ahlaki tercihAhit ve hidayetin karşı-değeriTercih sınırını belirlemeDini hakikatlerin dünyevi menfaat için araçsallaştırılmasını engellerKesin
İlmiTakdir ve epistemik değerBilginin ve delilin kıymetiDeğer ölçütünü korumaDoğrunun kişisel çıkar karşılığında feda edilmemesini temin ederGüçlü
SiyasiHukuki ahit ve sadakatİktidar tavizinin karşılığıSiyasi meşruiyeti korumaYönetim erkinin rüşvet ve haksız bedellerle ifsat edilmesini önlerGüçlü
İktisadiMübadele ve mülkiyetSatış akdinin nakdî veya ayni ivazıMübadele dengesini kurmaMalların değerini nesnel ve adil bir denklikle el değiştirtirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKesirli oran ve sayısal tabanBir bütünün sekizli alt parçaya bölünmesi ve oransal fonksiyon katsayısıGüçlü
Beşeri bilimlerFırsat maliyeti ve denklik dengesiBir tercihte bulunurken vazgeçilen fayda ve hukuki akitlerde edim dengesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiثَمَن lafzını sadece modern kâğıt para veya madeni paraya indirgeyerek akdi ve ahlaki karşılık boyutunu dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamBir tercihte bulunurken feda edilen her türlü değer, elde edilmek istenen geçici menfaat ve hukuki hak payı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki ثَمَنًا قَلِيلًا uyarılarını sadece para karşılığı fetva satmaya bağlayıp, dünyevi her türlü itibar ve konfor için yapılan tavizleri kapsam dışı görmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan eylemlerini bir tercih ve mübadele olarak görmesini; hidayet ile dalalet, ahiret ile dünya arasındaki takas mekanizmasını anlamayı sağlar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i Kitab'ın vahye karşı tutumunu eleştiren ayetlerde, miras paylarını düzenleyen ahkâm ayetlerinde ve Hz. Yusuf kıssasında
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Değerin yalnızca maddi paradan ibaret olmadığını, insanın inancını ve dürüstlüğünü feda ederek elde ettiği her kazancın ثَمَن sayıldığını ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir malın mübadelesinde onun yerini tutan karşılık, bedel ve bir bütünün sekizde birlik parçası.
  • Soyut anlamBir tercihte bulunurken elden çıkarılan kıymet ile elde edilen menfaat arasındaki denklik ve oransallık ilişkisi.
  • Sistematik karşılıkİktisadi düzlemde akdin ivazı, ahlaki düzlemde ahde vefa ile menfaat arasındaki takas katsayısı, fıkhi düzlemde ise kesinleşmiş hak payı.
  • LaTeX modeliV(x)⟷T(y)o¨yle kiT(y)=1k∑i=1nwi
  • LaTeX açıklamasıV(x) feda edilen veya devredilen aslî değeri, T(y) onun yerine geçen bedeli (semen), k oransal bölüşüm katsayısını (özellikle miras ve paylamada sekizli birimi), wi ise bu bedeli oluşturan parçaları temsil eder. Model, Kur'an'daki ثَمَن mantığının hem mübadele denkliğini hem de oransal hak dağılımını ifade ettiğini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث