جوع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-و-ع4 sîga, 28 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.الْجُوعِنقصوَالْجُوعِبلوجوعخوفطعمجُوعٍرغدثمرتَجُوعَعريذوقصنعضرب

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 28

▶ Ağı aç (3B)

جوع

ج - و - ع

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Ceyee suyun toplandığı çukurdur. Hemzenin Ayn’ a dönüşmesiyle boş çukurun adıdır. Boş karın, acıkma anlamındadır. “Cey” suyun eteklerinden akarak toplandığı yerin adıdır. Boşluk demektir. Hemze “ayn”a dönüşmüş ve boş olan insan karnına ad olmuştur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ceyee suyun toplandığı çukurdur. Hemzenin Ayn’ a dönüşmesiyle boş çukurun adıdır. Boş karın, acıkma anlamındadır. “Cey” suyun eteklerinden akarak toplandığı yerin adıdır. Boşluk demektir. Hemze “ayn”a dönüşmüş ve boş olan insan karnına ad olmuştur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.934 harf
باب العين والجيم وواي معهما ع ج و، ع و ج، ج و ع، و ج ع، ع ي ج مستعملات عجو: العجوة: تمرٌ بالمدينة، يقال إنّه غرسه النّبيّ صلى الله عليه وآله وسلم. والأمّ تعجو وَلَدَها، أي: تؤخّر رضاعه عن مَواقيته، ويُورِثُ ذلك وَهَناً في جسمِه.. ومنه: المعاجاة، وهو ألا يكون للأمّ لبنٌ يُرْوِي صبيّها فتعاجيه بشيء تعلّله به ساعة. قال الأعشى: مُشْغِفاً قلبُها عليه فما تَعْ جوهُ إلاّ عُفافةٌ وفُواقُ وكذلك إن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR255 harf
الجوعُ: نقيضُ الشِبَع. وقد جاعَ يَجوعُ جَوْعاً ومَجاعَةً. والجَوْعَةُ: المرَّةُ الواحدة. وقومٌ جِياعٌ وجُوَّعٌ. وعامُ مَجاعَةٍ ومَجْوَعَةٍ بتسكين الجيم. وأَجاعَهُ وجَوَّعَهُ. وتَجَوَّعَ، أي تعمَّد الجُوعَ. ورجلٌ مُسْتَجيعٌ: لا تراه أبداً إلا أنَّه جائِعٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.064 harf
باب العين والجيم عجا ، عوج ، جعا ، جوع ، وجع : مستعملات . عجا : قال الليث : يقال الأمّ تعجو ولدَها : تؤخّر رضاعه عن مواقيته ، ويورث ذلك ولدها وَهْناً وقال الأعشى : مُشفِقاً قلبُها عليه فما تع جوه إلا عُفَافَةٌ أو فُواق قال : والمعاجاة : أَلاَّ يكون للأم لبن يُروِي صبيّها ، فتعاجيه بشيء تعلّله به ساعة . وكذلك إن ولي ذلك منه غير أمّه . والاسم منه العُجْوَة ، والفعل العَجْو . واسم ذلك الولد
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.172 harf
(باب الجيم والواو وما يثلثهما) (جوي) الجيم والواو والياء أصلٌ يدلُّ على كراهة الشيء. يقال اجتَوَيْت البلادَ، إذا كرِهتَها وإنْ كنتَ في نَعْمةٍ، وجَوِيتُ. قال: بَشِمْتُ بِنِيِّها وجَوِيْتُ عنها *** وعندي لو أردتُ لها دواءُ([1])ومن هذا الجَوَى، وهو داءُ القلْب. فأمّا الجِوَاءُ فهي الأرض الواسعة، وهي شاذَّةٌ عن الأصل الذي ذكرناه. (جوب) الجيم والواو والباء أصلٌ واحد، وهو خَرْقُ الشيء. يقال جُبْتُ
Maddenin bağlantısı

(باب الجيم والواو وما يثلثهما) (جوي) الجيم والواو والياء أصلٌ يدلُّ على كراهة الشيء. يقال اجتَوَيْت البلادَ، إذا كرِهتَها وإنْ كنتَ في نَعْمةٍ، وجَوِيتُ. قال: بَشِمْتُ بِنِيِّها وجَوِيْتُ عنها *** وعندي لو أردتُ لها دواءُ([1])ومن هذا الجَوَى، وهو داءُ القلْب. فأمّا الجِوَاءُ فهي الأرض الواسعة، وهي شاذَّةٌ عن الأصل الذي ذكرناه. (جوب) الجيم والواو والباء أصلٌ واحد، وهو خَرْقُ الشيء. يقال جُبْتُ الأرضَ جَوْبا، فأنا جائبٌ وجَوّابٌ. قال الجعدي([2]): أتاك أبو ليلى يَجوبُ به الدُّجَى *** دُجَى الليل جَوّابُ الفلاةِ عَثَمْثَمُ([3])ويقال:"هل عِندك جَائِبةُ خبرٍ" أي خبرٌ يجوب البلاد. والجَوْبَةُ كالغائط؛ وهو من الباب؛ لأنه كالخَرْق في الأرض. والجوْب: دِرعٌ تلبسُه المرأة، وهو مَجُوبٌ سمِّي بالمَصدر. والمجِْوَبُ: حديدةٌ يُجابُ بها، أي يُخْصَف. وأصلٌ آخر، وهو مراجَعة الكلام، يقال كلمه فأجابَه جَواباً، وقد تجاوَبا مُجاوَبة. والمجابَةُ: الجواب. ويقولون في مَثَلٍ: "أساءَ سَمْعاً فأساء جابةً". وقال الكميتُ لقُضاعة في تحوُّلهم إلى اليمن: وما مَنْ تَهتِفينَ لـه بِنَصْرٍ *** بِأسْرَعَ جابَةً لكِ مِنْ هَدِيلِ([4])العرب تقول: كان في سفينة نوحٍ عليه السلام فَرْخٌ، فطار فوقع في الماء فغرق، فالطَّير كلها تبكي عليه. وفيه يقول القائل([5]): فقلتُ أتَبكي ذاتُ شَجْو تذكّرتْ *** هَدِيلاً وقد أودى وما كانَ تُبَّعُ([6])(جوت) الجيم والواو والتاء ليس أصلاً؛ لأنه حكايةُ صَوْتٍ، والأصواتُ لا تقاس ولا يقاس عليها. قال: * كما رُعْتَ بالجَوْتِ الظِّماءَ الصَّوادِيا([7]) * قال أبو عبيد: إنما كان الكسائيُّ ينشد هذا البيتَ لأجل النصب، فكان يقول: "كما رُعْتَ بالجَوْتَ" فحَكَى مع الألف واللام. (جوح) الجيم والواو والحاء أصلٌ واحد، وهو الاستئصال. يقال جاحَ الشيءَ يَجُوحُهُ استأصله. ومنه اشتقاق الجائِحة. (جوخ) الجيم والواو والخاء ليس أصلاً هو عندي؛ لأنّ بعضَه معرَّب، وفي بعضِه نَظر. فإنْ كان صحيحاً فهو جنسٌ من الخَرْقِ. يقال جَاخَ السَّيْلُ الوادِيَ يجُوخُه، إذا قلع أجرافَه. قال: * فللصَّخْرِ من جَوْخِ السّيُولِ وجيبُ([8]) * ذكره ابن دريد، وذكر غيره: تجوَّخَتِ البئرُ انهارَت. والمعرّب من ذلك الجَوْخَان، وهو البيدر([9]). (جود) الجيم والواد والدال أصلٌ واحد، وهو التسمُّح بالشيء، وكثْرةُ العَطاء. يقال رجلٌ جَوَادٌ بَيِّن الجُودِ، وقومٌ أجْواد. والجَوْد: المطر الغزير. والجَواد: الفرسُ الذّريع والسّريع، والجمع* جِيادٌ. قال الله تعالى إذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالعَشِيِّ الصَّافِنَاتُ الجِيَادُ} [ص 31]. والمصدر الجُودَة. فأمّا قولهم: فلانٌ يُجاد إلى كذا، [فـ] كَأنه يُساقُ إليه. (جور) [الجيم والواو والراء] أصلٌ واحد، وهو المَيْل عن الطَّريق. يقال جارَ جَوْراً. ومن الباب طَعَنَه فجَوَّره أي صَرَعه. ويمكن أن يكون هذا من باب الإبدال، كأنَّ الجيم بدلُ الكاف. وأمَّا الغَيْث الجِوَرّ، وهو الغَزير، فشاذ عن الأصل الذي أصَّلناه. ويمكن أن يكون من باب آخَرَ، وهو من الجيم والهمزة والراء؛ فقد ذكر ابن السّكيت أنّهم يقولون هو جُؤَرٌ على وزن فُعَلٍ([10]). فإن كان كذا فهو من الجُؤَار، وهو الصَّوت، كأنه يصوِّت إذا أصاب. وأنشد: * لا تَسْقِهِ صَيِّبَ عَزَّافٍ جُؤَرْ([11]) * (جوز) الجيم والواو والزاء أصلان: أحدهما قطع الشيء، والآخَر وَسَط الشيء. فأمَّا الوَسَط فجَوْز كلِّ شيءٍ وَسَطه. والجَوْزَاء([12]): الشَّاة يبيضُّ وَسَطُها. والجوزاء: نجمٌ؛ قال قوم: سُمِّيت بها لأنها تَعترِض جَوْزَ السماء، أي وَسَطها. وقال قوم: سُمِّيت بذلك للكواكب الثلاثة التي في وَسَطها. والأصل الآخَر جُزْت الموضع سِرْتُ فيه، وأجزته: خَلَّفْتُه وقطعته. وأَجَزْتُه نَفَذْتُه([13]) . قال امرؤ القيس: فلما أجَزْنا ساحةَ الحيِّ وانْتَحى *** بنا بَطْنُ خبْتٍ ذي قِفَافٍ عَقَنْقَلِ([14])وقال أوس بن مَغْرَاءَ: * حتّى يقال أجِيزُوا آلَ صَفْوَانا([15]) * يمدحهم بأنَّهُم يُجيزُون الحاجَّ. والجَوَاز: الماء الذي يُسْقاهُ المالُ من الماشية والحَرْث، يقال منه استجَزْت فلاناً فأجَازَني، إذا أسْقَاكَ ماءً لأرضِكَ أو ماشيتك. قال القطامي: [وقالوا] فُقَيْمٌ قَيِّمُ الماءِ فاستجِزْ *** عُبادةَ إنّ المستَجيزَ على قتْرِ([16]) أي ناحية. (جوس) الجيم والواو والسين أصلٌ واحد، وهو تخلُّل الشيء. يقال: جاسُوا خِلالَ الدِّيار يجُوسون. قال الله تعالى: ﴿فَجَاسُوا خِلاَلَ الدِّيَارِ﴾ [الإسراء 5]. وأما الجُوس فليس أصلاً؛ لأنه إتباع للجُوع؛ يقال: جُوعاً له وجُوساً له. (جوظ) الجيم والواو والظاء أصلٌ واحدٌ لنعتٍ قبيح لا يُمْدَح به. قال قوم: الجَوَّاظ الكثير اللَّحْمِ المختالُ في مِشْيته. يقال: جَاظَ يَجُوظُ جَوَظاناً. قال: * يعلو به ذا العَضَلِ الجَوَّاظا([17]) * ويقال: الجوّاظ الأكولُ، ويقال الفاجر. (جوع) الجيم والواو والعين، كلمةٌ واحدة. فالجوع ضِدّ الشّبَع. ويقال: عام مَجاعةٍ ومَجوعة([18]). (جوف) الجيم والواو والفاء كلمةٌ واحدة، وهي جَوْفُ الشيء. يقال هذا جَوْفُ الإنسان، وجوفُ كلِّ شيء. وطَعْنَةٌ جائِفَةٌ، إذا وصلت إلى الجَوْفِ. وقِدْرٌ جَوْفاءُ: واسعةُ الجَوْفِ. وجَوْفُ عَيْرٍ: مكانٌ حماهُ رجل اسمه حِمار. وفي المثل: "أخْلَى مِنْ جَوْفِ عَيْر". وأصله رجلٌ كان يحمي وادياً لـه. وقد ذُكر حديثُهُ في كتاب العين. (جول) الجيم والواو واللام أصلٌ واحد، وهو الدَّوَرَان. يقال جالَ يجول [جَوْلاً] وجَوَلاناً، وأجَلْتُه أنا. هذا هو الأصل، ثمّ يشتق منه. فالجُول: ناحية البئر، والبئر لها جوانِبُ يُدَارُ فيها. قال: رَمَانِي بأمْرٍ كنتُ منه ووَالِدِي *** بَرِيَّاً ومِنْ جُولِ الطّوِيّ رماني([19])والمِجْوَلُ: الغَدير([20])، وذك أنّ الماء يَجُول فيه. وربما شُبِّهت الدِّرعُ به لصفاء لونها. والمِجْوَل: التُّرْس والمِجْوَل: قميصٌ يَجوُلُ فيه لابسُه. قال امرؤ القيس: * إذا ما اسبكرَّتْ بَيْنَ دِرْعٍ ومِجْوَلِ([21]) * ويقال لصغار المال جَوَلان، ذلك أنّه يَجُول بين الجِلَّة. وقال الفراء: ما لفُلانٍ جُولٌ، أي ماله رأيٌ. وهذا مشتقٌّ من الذي ذكرناه، لأنَّ صاحب الرأي يُدِيرُ رأيَهُ ويُعْمِلُه. فأمّا الجَوْلانُ فبلدٌ؛ وهو اسمٌ موضوعٌ. قال: فآبَ مُضِلُّوهُ بِعَينٍ جَلِيَّةٍ *** وغُودِرَ بالجَوْلانِ حَزْمٌ ونائِلُ([22]) (جون) الجيم والواو والنون أصلٌ واحد. زعم بعض النحوييِّن أنَّ الجَون معرّب، وأنه اللون الذي يقوله الفُرْس "الكُونَهْ([23])" أي لون* الشيء. قال: فلذلك يقال الجَونُ الأسود والأبيض. وهذا كلامٌ لا معنى لـه. والجَوْن عند أهل اللُّغةِ قاطبةً اسمٌ يقع على الأسود والأبيض، وهو بابٌ من تسمية المتضادَّين بالاسم الواحد، كالنَّاهل، والظّنّ، وسائرِ ما في الباب. والجَوْنَة: الشَّمسُ. فقال قومٌ: سمِّيت لبياضها. ومن ذلك حديث الدِّرع التي عُرضتْ على الحجّاج فكاد لا يراها لصفائها. فقال له بعضُ مَنْ حضره([24]): "إنّ الشّمس جَوْنةٌ"، أي صافيةٌ ذاتُ شعاعٍ باهر. وقال قومٌ: بل سُمِّيت جَوْنةً لأنّها إذا غابَتْ اسوادّت. فأمّا الجُونَة فمعروفة، ولعلَّها أن تكون معرّبة؛ والجمع جُوَن. قال الأعشى: * وكان المِصاعُ بما في الجُوَنْ([25]) * --------------ـــــ ([1]) البيت لزهير في ديوانه 83 والمجمل واللسان (جوى). والنيّ بالكسر: مسهل النيء. ([2]) هو النابغة الجعدي يمدح ابن الزبير، كما في اللسان (عثم). ([3]) عنى بالعثمثم الجمل القوي الشديد. ([4]) البيت في اللسان (هدل). ([5]) هو نصيب، كما في اللسان (هدل). ([6]) أي وقد أودى الهديل ولم يكن تبع قد خلق. ([7]) البيت يروى لشاعرين. أحدهما عويف القوافي، وصدر بيته، كما في الخزانة (3: 86): * دعاهن ردفي فارعوين لصوته * والاخر سحيم عبد بني الحسحاس، وصدر بيته كما في الخزانة: * وأوده ردفي فارعوين لصوته * وأوده بالإبل: صاح بها. وأنشد البيت في اللسان (جوت) بدون نسبة. ([8]) هذا العجز في اللسان (جوخ) بدون نسبة. لكن أنشد بعده: ألثت علينا ديمة بعد وابل *** فللجزع من جوخ السيول قسيب ونسبه إلى حميد بن ثور، أو النمر بن تولب. وانظر الجمهرة (2: 63) وديوان حميد 51. ([9]) في الأصل: "الأندر"، صوابه من المجمل واللسان. وانظر المعرب للجواليقي 110. ([10]) في المجمل: "جور مثل نغر". وفي القاموس: "وجؤر كصرد". وفي اللسان (مادة جور): "جور" مضبوطاً بالقلم بضم الجيم وفتح الواو وتشديد الراء. وليس بشيء. لكنه في (مادة جأر) على الصواب. قال: "وغيث جؤر مثل نغر". ([11]) البيت لجندل بن المثنى، كما في اللسان (جأر). وأنشده في (جور) محرف الضبط. وقبله: * يا رب رب المسلمين بالسور * ([12]) في الأصل: "والجوز تحريف. ([13]) ويقال أيضاً: "أنفذته". وفي اللسان: "أنفذت القوم إذا خرقتهم ومشيت في وسطهم. فإن جزتهم حتى تخلفهم قلت نفذتهم بلا ألف أنفذهم. قال: ويقال فيها بالألف". ([14])من معلقته. ويروى: "ذي حقاف". ([15])في الأصل: "صوفانا" تحريف. وصدر البيت في اللسان (جوز): * ولا يريمون للتعريف موقفهم * ([16]) التكملة في أوله من ديوان القطامي 86 واللسان (جوز). ([17]) انظر ملحقات ديوان العجاج 82، وقد ذكر الناشر أن هذه الملحقات بعضها للعجاج وبعضها لرؤبة، وكذا اللسان (جوظ). ([18]) مجوعة، بفتح فضم، وبفتح فسكون ففتح. ([19]) البيت لابن أحمر، أو للأزرق بن طرفة بن العمرد الفراصي، كما في اللسان (جول). ([20]) لم يذكر هذا المعنى في اللسان والقاموس والجمهرة. وجاء في المجمل. ([21]) من معلقته وصدره: * إلى مثلها يرنو الحليم صبابة * ([22]) البيت للنابغة في ديوانه 62 واللسان (ضلل). ([23]) لفظه في الفارسية "كونه" أو "كونا" بالكاف الفارسية المضمومة. انظر معجم استينجاس 1105، 1106. ([24]) هو أنيس الجرمي، كان فصيحاً. انظر اللسان (جون). ([25]) صدره كما في الديوان 15 واللسان (جون): * إذا هن نازلن أقرانهن *

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR126 harf
- الجوع: الألم الذي ينال الحيوان من خلو المعدة من الطعام، والمجاعة: عبارة عن زمان الجدب، ويقال: رجل جائع وجوعان: إذا كثر جوعه.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR770 harf
ج و ع أَجاعَـه وجَوّعَـه وتجـوّع للـدواء‏.‏ وفلان مستجيـع‏:‏ لا تـراه الدهـر إلا وهـو جائـع‏.‏ وهـذا عام مجاعة وأصابتهم مجاوع ومخامص‏.‏ قال بعض بني عقيل‏:‏ فإنك ما سليت نفساً شحيحة عن المال في الدنيا بمثل المجـاوع وفلان من موضع كذا على قدر مجاع الشبعان وعلى قدر معطش الريـان أي علـى قـد مـا يجوع الشبعـان سائـراً حتـى يصـل إليـه‏.‏ وفـي الحديـث ‏"‏ حتـى إذا كـان مـن ديـار شبـام علـى قـدر مجـاع
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.741 harf
الجُوع: اسم للمَخْمَصةِ، وهو نَقِيضُ الشِّبَع، والفعل جاعَ يَجُوعُ جَوْعاً وجَوْعةً ومَجاعةً، فهو جائعٌ وجَوْعانُ، والمرأَة جَوْعَى، والجمع جَوْعَى وجِياعٌ وجُوَّعٌ وجُيَّعٌ؛ قال: بادَرْتُ طَبْخَتَها لِرَهْطٍ جُيَّع شَبَّهُوا باب جُيّع بباب عِصِيٍّ فقلبه بعضُهم، وقد أَجاعه وجَوَّعَه؛ قال: كان الجُنَيْد، وهو فينا الزُّمَّلِقْ، مُجَوَّعَ البَطْنِ كِلابيَّ الخُلُقْ وقال: أَجاع اللهُ من أَشْبَعْتُموه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR276 harf
* ج و ع * * الجُوعُ * ضد الشبع تقول * جَاعَ * يجوع * جُوعاً * و * مَجَاعةً * أيضا بالفتح و * الجَوْعةُ * بالفتح المرة الواحدة وقوم * جِياعٌ * و * جُوَّعٌ * بوزن سكر وعام * مَجَاعةٍ * و * مَجْوعَةٍ * بسكون الجيم * وأجَاعَهُ * و * جَوَّعَهُ * بمعنى و * تَجوَّعَ * تعمد * الجُوعَ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.936 harf
الجوع، بالضم: اسم جامع للمخمصة، وهو ضد الشبع. والجوع، بالفتح: المصدر يقال: جاع يجوع جوعا ومجاعة، فهو جائع وجوعان وجيعان خطأ، وهي جائعة وجوعى، من قوم ونسوة جياع، بالكسر، وجوع، كركع، وجيع، على القلب، كما في اللسان، وبهما روي قول الحادرة: ومجيش تغلي المراجل تحته عجلت طبخته لرهط جوع هكذا أنشده ابن الأعرابي، ويروى: جيع. وشاهد الجياع قول القطامي: كأن نسوع
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.662 harf
جَاعَ 1 جَاعَ جاع , (S, Msb, K,) aor. يَجُوعُ, (S,) inf. n. جَوْعٌ, (Msb, K,) or جُوعٌ, (S, so in two copies,) or this is a simple subst., (Msb, TA,) and مَجَاعَةٌ, (S, K,) He was, or became, hungry; or empty in the belly; (TA;) contr. of شَبِعَ. (S, K, TA.) [See also جُوعٌ below.] ― -b2- [Hence,] جَاعَ اـِلَيْهِ, (K,) or جَاعَ اـِلَى لِقَائِهِ, (M, TA,) (tropical:) He desired, (M, K, *) and
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.003 harf
جوع جَاعَ - يَجُوعُ - جًوْع جَاعَ - يَجُوْعُ + الكائن: يشعر في نفسه بميل وحاجة لأكل الطعام، قد يترافق بألم خفيف يشتد بزيادة الحاجة لأكل الطعام جًوْع: على وزن: فـُعـْل" اسم فعل " جَاعَ - يَجُوْعُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " جَاعَ - يَجُوْعُ ": الشعور في النفس بالميل والحاجة لأكل الطعام واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالرغبة والميل
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler28 mücavir (37 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خوف

    3 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  2. رغد

    1 ortak ayet · Muhallebi demektir

  3. سمن

    1 ortak ayet · Yağ

  4. عري

    1 ortak ayet · Alanda

  5. نقص

    1 ortak ayet · “Nukade” çözülmüş ip demektir

  6. طمأن

    1 ortak ayet · Huzur bulan

  7. صنع

    1 ortak ayet · İmal ederler

  8. لبس

    1 ortak ayet · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

  9. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  10. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

  11. مكن

    1 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  12. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

Geçtiği ayetler(5)

  1. لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ

    AçlıkO, ne semirtir, ne de açlığı giderir.

  2. الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ

    AçlıkKi o, kendilerini açlıktan kurtarmış ve korkudan emin kılmıştır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجوع
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef)
Bağlamsal Yakın Köklerخمص, سغب, طوى, مسك
Zıt Kökشبع
Çekirdek Özet 1Midenin besinden boşalması ve bedenin temel gıda ihtiyacından doğan acı verici boşluk hali
Çekirdek Özet 2İnsanın varlıksal acziyetini, imtihan veya ceza unsuru olan mahrumiyeti ve güvenliğin tamamlayıcısı olan temel beslenme rızkını bildirme
Çekirdek Özet 3Yaşamın sürdürülebilmesi için zorunlu olan biyolojik ve iktisadi asgari tabanın kaybı veya temini
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir iştah veya geçici yemek arzusu sanmak; Kur'an'daki varoluşsal yoksunluk, kıtlık ve imtihan boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جوİç boşluk, çukurluk, iki sınır arasında kalan ferah veya derin açıklık; جوف (iç boşluk), جوب (ortasını yarıp delmek), جور (ortadan sapmak, haddi aşmak), جوز (ortasından geçmek) köklerinde görülen oyukluk ve iç hacim niteliğiعİç hacim ve derin boşluk anlamına bedensel ihtiyaç, çekilme, sancı ve dışa dönük açlık hissi eklenerek boşluğun iç organa ve biyolojik yoksunluğa özgülenmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaİç hacmin, bedeni taşıyan ve besini içinde toplayan merkezin ifadesi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBedensel dokuyu birbirine bağlayan ve süreklilik talep eden eklenme bağı
عGöz; görme, bilme, kaynakİhtiyacın açığa çıkması, bedenin iç merkezindeki boşluğun dışa yansıyan bir arayış ve algı odağına dönüşmesi
جوعİç taşıyıcı merkezin bağlayıcı gıdadan yoksun kalarak dışarıya yönelen derin bir ihtiyaç boşluğu oluşturmasıMidenin boşalarak bedenin biyolojik bütünlüğünü tehdit eden ve giderilmesi zorunlu olan somut yoksunluk hali

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMidenin yiyecekten tamamen boşalması neticesinde canlının hissettiği somut acı ve genel kıtlık hali (مَخْمَصَة)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde açlık, çöl ortamındaki kıtlık yılları ve yetersiz beslenmenin bedendeki zayıflığıyla tasvir edilir; kişinin karın boşluğu ve huysuzluğu kınanırken şöyle denmiştir: يُدْعَى الجُنَيْدَ وهو فينا الزُّمَّلِقْ / مُجَوَّعُ البطنِ كلابيُّ الخُلُق
Erken Arapça kullanımKuraklık ve kıtlık geçen senelere genel olarak مجاعة denilmiş, tıbbi anlamda boş mideyle ilaç almaya ise تَجَوُّعُ لِلدَّوَاءِ tabiri kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça جوع kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle bedensel açlık ve derin gıda yoksunluğu semantik matrisini temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde genel açlık kavramı için çoğunlukla רעב (İbranice rāʿēḇ / rāʿāḇ; Süryanice rhab / kafrâ) kökleri öne çıksa da, Güney Sami (Arapça ve Güney Arap dilleri) sahasında جوع kökü, iç organın boşalması ve besinsizlik sancısı anlamında özelleşmiştir. Akraba Afro-Asyatik katmanlarda iç boşluk ve iç çukur bildiren köklerle (جوف ve türevleri) fonetik ve semantik kesişim gösterir; bedenin derinliğindeki boşalmanın dışsal bir mahrumiyete dönüşmesi sürecini yansıtır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجوع kökünden fiil ve isim türetimleriMidenin boşluğu (جَوْف), doymanın (شِبَع) zıddı olan yoksunluk ve kıtlık (مَجَاعَة) kavramında sabitleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortak leksikal tabanıKuzeybatı Sami sahasındaki genel köklerin yanında Güney kolunda bedensel boşluk ve gıda yoksunluğuna özgülenmiş müstakil bir köktürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik iç hacim ve boşluk kökleriBoşluk, çukur ve oyukluk bildiren ikili tabanlarla bağlantılı anlam kaymasıMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جوعAnlamlıAçlık, besinsizlikMidenin boş kalması ve bedenin gıda ihtiyacı duymasıHedef kök; Kur'an'da geçer
جعوAnlamlıBir şeyi biriktirip yuvarlamaÇamuru veya pisliği toplayıp yuvarlama, katılaştırmaKur'an'da geçmez; müsta'meldir
وجعAnlamlıAğrı, acı, sancıBedende hissedilen her türlü sızlatıcı ve acı verici rahatsızlıkKur'an'da geçmez; açlığın doğurduğu bedensel acıyla ilişkili
وعجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişe müstakil anlam tayin edilmemiştirKur'an'da geçmez; mühmel
عجوAnlamlıKötü besleme, geciktirmeÇocuğu sütle tam besleyememe, kuru gıdayla bırakmaKur'an'da geçmez; eksik beslenme yönüyle bağlantılı
عوجAnlamlıEğrilik, çarpıklıkDoğru ve düz olan yoldan veya çizgiden sapma haliKur'an'da geçer; zıt kutupta sapma hareketi

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جوعMerkezAçlık ve yoksunlukBedenin besinden boşalmasıyla oluşan temel ve derin biyolojik yoksunluk acısıBesinsizliğin doğrudan bedende meydana getirdiği acı verici boşluk hali
خمصKomşuKarın çökmesiAçlıktan dolayı karnın içe doğru çekilmesi ve yapışmasıAçlığın bedensel ve anatomik görünümüne, dıştan zayıflığına odaklanır
سغبKomşuZahmetli açlıkAçlıkla birlikte yorgunluk ve meşakkatin de bir arada bulunduğu bitkinlikKuraklık ve kıtlık günlerinde açlığın takatsiz bırakıcı boyutudur
طوىKomşuKarın bükülmesiYiyecek bulamadığı için açlığına sabredip karnını katlayarak durmaAçlığa katlanma ve bedeni iradi veya gayriiradi bükme nüansı taşır
مسكKomşuTutma, alıkoymaİhtiyacın karşılanmasını engelleyecek şekilde rızkın kısılmasıAçlığı doğuran harici mahrumiyet sebebini ifade eder
شبعZıtDoygunlukMidenin besinle dolması ve bedenin gıda talebinin bütünüyle kesilmesiBiyolojik tatmin, açlığın giderildiği tam denge hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجوعAçlık, besinsizlik haliMidenin boşalarak bedende derin biyolojik ihtiyaç ve acı uyandırmasıKesin
LatinceFamesAçlık, kıtlıkHem bireysel açlığı hem de toplumsal açlık felaketini ve kıtlığı kapsarKesin
İngilizceHunger, starvation, famineAçlık, besin yoksunluğu, kıtlıkHunger genel fizyolojik açlığı karşılarken, starvation ölümcül açlığı, famine ise toplumsal kıtlığı karşılarKesin
AlmancaHunger, HungersnotAçlık, kıtlıkHunger bireysel biyolojik açlığı, Hungersnot ise kıtlık halini karşılarKesin
FransızcaFaim, famineAçlık, kıtlıkFaim içgüdüsel ve bedensel açlığı, famine ise toplumsal besin yokluğunu karşılarKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İmtihan ve eksiltme unsuru olan açlıkHayati bir sarsıntı ve sabır vesilesi olarak açlıkMüminlerin can, mal ve mahsuller yanında maruz kaldığı varoluşsal sınanma bağlamı (Bakara 2:155)
Cennet nimetinin karşıtı ve fıtri ihtiyaçİnsanın temel yaratılış gereksinimi ve yoksunluktan korunma haliCennette bedensel olarak acıkmama ve çıplak kalmama güvencesi bağlamı (Tâhâ 20:118)
Toplumsal nankörlüğün dünyevi cezasıGüven ve refahın ardından gelen umumi kıtlık ve felaketNimetlere nankörlük eden kentin açlık ve korku elbisesiyle bürünmesi bağlamı (Nahl 16:112)
Cehennemdeki azap türü ve faydasız gıdaBeslemeyen ve doyurmayan azap maddesiCehennem ehlinin yiyeceğinin açlığı gidermediğini bildiren bağlam (Gâşiye 88:7)
Güvenlikle eşleşen ilahi ikram ve temel rızıkToplumsal barışın ve medeniyetin maddi esasıKureyş'in açlıktan doyurulması ve korkudan emin kılınması bağlamı (Kureyş 106:4)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık, kaza, kader ve şer problemiAçlıktan ölmenin rızkın tükenmesi mi yoksa sebebin kesilmesi mi olduğu, ilahi imtihan ve adalet ilkeleriRızkın ilahi takdiri ve canlının varoluşsal acziyeti
FıkıhZaruret hali, oruç, nafaka ve süt akrabalığıAçlığın haramı helal kılacak zaruret sınırına (مَخْمَصَة) ulaşması ve süt emmenin yalnızca açlığı gideren bebeklik çağında hüküm doğurmasıHayati tehlike eşiği ve bedeni besleme zorunluluğu
TefsirAçlık ile korku (الْخَوْف) arasındaki ikili ilişkiToplumsal düzenin iki temel direği olan ekonomik güvenlik (doyma) ile asayiş güvenliğinin karşılaştırılmasıToplumsal felaketin ve nimetin iki kutbu
HadisZühd, riyazet, oruç ve aşırı açlıktan sığınmaHz. Peygamber'in açlığı bir zühd vasıtası görmekle birlikte yatak arkadaşı olan sürekli açlıktan Allah'a sığınmasıAşırı ve helak edici açlığın yıkıcı bir bela sayılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yokluk imtihanı ve yaratılmışlık acziFıtri muhtaçlık göstergesiİnsana kul olduğunu ve mutlak zengin olmadığını hatırlatmaİnsan açlık hissiyle bağımsız ve kendine yeten bir varlık olmadığını idrak ederKesin
İlmiFizyolojik metabolizma ve enerji dengesiKatabolik yıkım ve besin alarmıYaşamsal sistemin korunması için organizmayı eyleme sevk etmeOrganik yapının tükenen enerji depolarını tamamlama çağrısıdırGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve toplumsal barışAnarşi ve çöküş tetikleyicisiYönetimin meşruiyetini ve kamusal istikrarı test etmeAçlık korku ile birleştiğinde toplumsal düzen çözülür, otorite meşruiyetini yitirirKesin
İktisadiTemel mal arzı ve gıda güvenliğiTalep eşiğinin en dip ve zorunlu sınırıİktisadi üretimin ve adil bölüşümün asgari gerekçesini kurmaPazarın ve üretimin ilk amacı insanı açlıktan kurtaracak temel gıda tabanını üretmektirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu / Negatif enerji dengesiSistemin kararlı durumunu sürdürebilmesi için dışarıdan kütle veya enerji girişi talep eden rezerv boşalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerMaslow ihtiyaçlar piramidinin tabanı / Asgari geçim sınırıYüksek toplumsal, ahlaki ve hukuki faaliyetlerin inşa edilebilmesi için önce giderilmesi gereken birincil yoksunlukKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAçlığı sadece bireysel bir perhiz, diyet veya basit bir iştah açılması olarak görmek; kökün toplumsal kıtlık, siyasi çöküş ve ilahi ikaz boyutunu ıskalamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da açlık, korku (الْخَوْف) ile birlikte medeniyetlerin helak veya ihya edilmesinde rol oynayan makro bir güvenlik ve varoluş parametresidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAçlık geçen ayetleri sadece bireysel ahlak veya sabır çerçevesine sıkıştırıp, devletin ve toplumun asgari gıda güvenliğini sağlama yükümlülüğünü göz ardı etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunda biyolojik ve maddi ihtiyaçların inkar edilmediğini, aksine ibadet ve ubudiyetin sıhhatli bir maddi taban (doyma ve güvenlik) üzerine oturtulduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmtihan ayetlerinde (Bakara 2:155), nimet ve nankörlük kıssalarında (Nahl 16:112), Kureyş'in kurumsal güvencesinde (Kureyş 106:4) ve ahiret tasvirlerinde (Gâşiye 88:7, Tâhâ 20:118).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Maneviyatı ve dini hayatı maddi ihtiyaçlardan tamamen soyutlayan ve açlığı mutlak bir erdem sanan aşırı çileci anlayışları düzeltir; açlıktan kurtulmayı ilahi bir lütuf ve şükür sebebi olarak konumlandırır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMidenin yiyecekten tamamen boşalarak canlının iç organında acı ve sarsıntı doğuran fizyolojik açlık ve besinsizlik hali.
  • Soyut anlamCanlının bağımsız ve kendine yeten bir varlık olmadığını açıkça ortaya koyan, varoluşsal yoksunluk, kıtlık ve imtihan hali.
  • Sistematik karşılıkİktisadi ve siyasi düzenin temeli olan gıda güvenliği asgari sınırı; toplumsal refah ile helakin belirlendiği temel yaşam parametresi.
  • LaTeX modeliJ(t)=Θ(E0−E(t))⋅(E0−E(t))
  • LaTeX açıklamasıModelde E(t) canlının veya sistemin t anındaki mevcut besin ve enerji düzeyini, E0 varlığını sürdürebilmesi için zorunlu olan asgari doygunluk ve denge eşiğini, Θ birim basamak fonksiyonunu temsil eder. E(t)≥E0 olduğunda sistem doygundur ve açlık fonksiyonu J(t)=0 değerini alır; E(t)<E0 olduğunda ise aradaki negatif fark oranında doğrusal olarak artan bir açlık ve yoksunluk şiddeti J(t)>0 meydana gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج