حضر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ض-ر15 sîga, 46 mücavir kök, 25 ayet, 16 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صغرحَاضِرَةَلديحَضَرُوهُمُحْضَرُونَحَضَرَشهدحضروحدوجدحَاضِرِيقسمأَحْضَرَتْلَنُحْضِرَنَّهُمْوقيموتعدلمرأ

KökSîga 15Ayet 25Sure 16Mücavir 46

▶ Ağı aç (3B)

حضر

ح - ض - ر

KÖK
  • 25 geçiş
  • 25 ayet
  • 15 sîga
  • 13 sözlük

Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir. Hayvanların sulandığı su kenarında oturmak için konan taş demektir. Hadr (ha,dat), Sofa, su başında oturulan yer demektir. Sebzedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir. Hayvanların sulandığı su kenarında oturmak için konan taş demektir. Hadr (ha,dat), Sofa, su başında oturulan yer demektir. Sebzedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.606 harf
باب الحاء والضاد والراء معهما ح ض ر، ر ح ض، ح ر ض، ض ر ح، ر ض ح مستعملات حضر: الحَضَرُ: خلافُ البَدْو، والحاضِرة خلاف البادية لأنَّ أهل الحاضرةِ حَضَروا الأمصارَ والديار. والباديةُ يُشبِهُ أنْ يكونَ اشتِقاق اسمه من: بدا يبدو أى بَرَزَ وظَهَرَ، ولكنّه اسمٌ لَزِمَ الموضع خاصَّةً دونَ ما سِواه، والحَضْرَةُ: قرب الشَّيء. تقول: كنت بحَضرةِ الدار، قال: فشَلَّتْ يَداهُ يومَ يحمِـلُ رأسَـه إلى نَهشَل
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.584 harf
حَضْرَةُ الرجل: قُربه وفِناؤه. والحَضْرُ: بلدٌ بإزاء مَسكَن. ويقال: كَلَّمته بَحَضْرَةِ فلانٍ وبِمَحْضَرٍ من فلان، أي بمشهدٍ منه. وحكى يعقوبُ: كلَّمته بَحَضرِ فلان، بالتحريك. والحَضَرُ أيضاً: خلاف البَدْو. والمَحْضَرُ: السِجِلُّ. والمحضر: المرجع إلى المياه. وفلان حسَنُ المَحْضَرِ، إذا كان ممّن يذكر الغائبَ بخير. يقال: فلان حسن الحِضْرَةِ والحَضْرَةِ. وكلَّمته بِحَضْرَةِ فلان وحُضْرَتِهِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.532 harf
ح ض ر حضر ، حرض ، ضرح ، رحض ، رضح : مستعملة . حضر : قال الليث : الحَضَر : خِلافُ البَدْو ، والحاضرة : خِلافُ البادِيَة ، وأهل الحَضَر ، وأَهْل البدو ، والحاضِرَة : الذين حضروا الأمصار ومساكن الدِّيارِ التي يكون لهم بها قرار . قلت : المَحْضَر عند العرب : المرْجِع إلى أعداد المياه ، والمنْتجَع : المَذْهَب في طلب الكلأ ، وكل مُنْتَجع مَبْدًى ، وجمع المَبْدَى مَبادٍ ، وهو البدو أيضاً ، فالبادية :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.376 harf
(باب الحاء والضاد وما يثلثهما) (حضل) الحاء والضاد واللام كلمةٌ واحدة ليست أصلاً ولا يقاس عليها؛ يقال حَضِلَت النخلةُ، إذا فسد أصولُ سَعَفِها. (حضن) الحاء والضاد والنون أصلٌ واحد يقاس، وهو حِفْظ الشيء وصِيانته. فالحِضْن ما دون الإبط إلى الكَشْحِ؛ يقال احتضَنْت الشيءَ جعلتُه في حِضْني. فأمَّا قول الكميت: ودَوِّيَّةٍ أنفذْتُ حِضْنَيْ ظَلاَمِها *** هُدُوَّاً إذا ما طائر الليل أبصرا فإنَّه يريد
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.221 harf
- الحضر: خلاف البدو، والحضارة والحضارة: السكون بالحضر، كالبداوة والبداوة، ثم جعل ذلك اسما لشهادة مكان أو إنسان أو غيره، فقال تعالى: ﴿كتب عليكم إذا حضر أحدكم الموت﴾ [البقرة/180]، نحو: ﴿حتى إذا جاء أحدكم الموت﴾ [الأنعام/61]، ﴿وإذا حضر القسمة﴾ [النساء/8]، وقال تعالى: ﴿وأحضرت الأنفس الشح﴾ [النساء/128]، ﴿علمت نفس ما أحضرت﴾ [التكوير/14]، وقال: ﴿وأعوذ بك ربي أن يحضرون﴾ [المؤمنون/98]، وذلك من باب
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.484 harf
ح ض ر حضرني فلان وأحضرته واستحضرته‏.‏ وطلبته فأحضرنيه صاحبه‏.‏ وهو من حاضري البلد ومن الحضور‏.‏ وفعلت كذا وفلان حاضر وفعلته بحضرته وبمحضره‏.‏ وحضار بمعنى أحضر‏.‏ وحاضرته‏:‏ شاهدته‏.‏ وهو من أهل الحضر والحاضرة والحواضر‏.‏ وهو حضري بين الحضارة وبدويّ بين البداوة‏.‏ وهو بدوي يتحضر وحضري يتبدى‏.‏ وأحضر الفرس وما أشد حضره‏!‏ وفرس محضير وخيل محاضير‏.‏ ونقول‏:‏ ما السبق في المضامير‏.‏ إلا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok15.480 harf
الحُضورُ: نقيض المَغيب والغَيْبةِ؛ حَضَرَ يَحْضُرُ حُضُوراً وحِضَارَةً؛ ويُعَدَّى فيقال: حَضَرَهوحَضِرَه (* قوله: «فيقال حضرهوحضره إلخ» أَي فهو من بابي نصر وعلم كما في القاموس). يَحْضُرُه، وهو شاذ، والمصدر كالمصدر. وأَحْضَرَ الشيءَ وأَحْضَرَه إِياه، وكان ذلك بِحَضْرةِ فلان وحِضْرَتِه وحُضْرَتِه وحَضَرِه ومَحْضَرِه، وكلَّمتُه بِحَضْرَةِ فلان وبمَحَضْرٍ منه أَي بِمَشْهَدٍ منه، وكلمته أَيضاً
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.086 harf
* ح ض ر * * حَضْرةُ * الرجل قربه وفناؤه وكلّمه بحضرة فلان و * بِمَحْضَر * فلان أي بمشهد منه و * الحَضَرُ * بفتحتين خلاف البدو و * المحْضَرُ * السجل و * الحاضِرُ * ضد البادي و * الحاضِرةُ * ضد البادية وهي المدن والقرى والريف والبادية ضدها يقال فلان من أهل الحاضرة وفلان من أهل البادية وفلان * حَضَرِيٌّ * وفلان بدوي وفلان * حاضِرٌ * بموضع كذا أي مقيم به و * الحِضَارةُ * بالكسر الإقامة في الحضر عن
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR18.203 harf
حضر: كنصر وعلم، حضورا وحضارة، أطلق في المصدرين وقضية اصطلاحه أن يكونا بالفتح، وليس كذلك، بل الأول مضموم والثاني مفتوح، ضد غاب. والحضور: ضد المغيب والغيبة. قال شيخنا: واللغة الأولى هي الفصيحة المشهورة، ذكرها ثعلب في الفصيح وغيره، وأوردها أئمة اللغة قاطبة. وأما الثانية فأنكرها جماعة وأثبتها آخرون، ولا نزاع في ذلك. إنما الكلام في ظاهر كلام المصنف أو صريحه فإنه يقتضي أن حضر كعلم، مضارعه على قياس
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok22.779 harf
حَضَرَ 1 حَضَرَ حضر , aor. حَضُرَ ; (S, A, Msb, K, &c.;) and حَضِرَ, (AA, Kh, Lth, Fr, S, Msb, K, &c.,) aor. as above, (Kh, Lth, Fr, Az, S, Msb, &c.,) not حَضَرَ , as is implied in the K; but the latter form of the pret. is disallowed by some; (MF;) and, with its aor., is an instance of the intermixture of dialects; (Msb;) and is like فَضِلَ, aor. حَضُرَ , and نَعِمَ, aor. حَضُرَ ; which are said
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.487 harf
حَضَرَ حَضَرَ U ( n. ac. حَضَاْرَة 22t , حُضُوْر 27 ), a. Was present at, with, b. Came to; occurred to, came into the mind of. c. [ 'An ], Removed, went away, from. d. [ Ila ], Presented himself before. e. Stayed at; had a fixed habitation. حَضَّرَ حَضَّرَ II , a. see IV . حَاْضَرَ حَاْضَرَ III , a. Was present at, witnessed. b. Was quick in replying. c. Conversed with. d.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR58.000 harf
حضر حَضَرَ - يَحْضُرُ - حَاضِر - احْتَضَرَ - يَحْتَضِرُ - مُحْتَضَر - أَحْضَرَ - يُحْضِرُ، أُحْضِرَ - يُحْضَرُ حَضَرَ - يَحْضُرُ + كائنٌ أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً: يأتي إليه ليكون موجوداً وشهيداً قربه في المكان أو بالأثر بحيث يمكنه التفاعل معه والتأثر به حَضَرَ - يَحْضُرُ + أمر+ كائناً: يأتي الأمر ليكون موجوداً قرب الكائن فيتأثر
Tamamını oku

Sîgalar(15)

Mücavir kökler46 mücavir (210 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وحد

    7 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  2. قسم

    3 ortak ayet · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür

  3. صغر

    2 ortak ayet · Küçük

  4. موت

    4 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  5. لدي

    2 ortak ayet · Onların yanı

  6. وصي

    2 ortak ayet · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  7. عدل

    2 ortak ayet · Denk tutuyorlar

  8. قرب

    3 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  9. جنح

    2 ortak ayet · Kanat demektir

  10. وجد

    3 ortak ayet · Su birikintisidir

  11. ريب

    2 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  12. مرأ

    2 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

Geçtiği ayetler(25)

  1. أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ …

    Hazır olduYoksa Ya’kub ’a ölüm geldiğinde siz orada mıydınız? Hani o, oğullarına: Benden sonra neye ibadet edeceksiniz? demişti. Onlar da: Senin İlah’ına ve ataların İbrahim’in, İshak’ın İlah’ına tek ilah olarak ibadet edeceğiz. Ve biz O’na teslim olmuşuz, demişlerdi.

  2. كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

    Hazır olduSizden birinize ölüm geldiği zaman; eğer bir hayır bırakacaksa; anaya, babaya, yakın akrabaya, ma’ruf şekilde vasiyette bulunması farz kılındı. Bu, takva sahibleri üzerinde bir haktır.

  3. وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا

    Hazır olduMiras taksim olunurken; yakınlar, yetimler ve miskinler de hazır bulunursa, onları da rızıklandırın. Hem de güzel söz söyleyin.

  4. وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ …

    Hazır olduKötülükleri işleyip dururken, ölüm gelip çatınca: Şimdi işte gerçekten tevbe ettim, diyenlerin ve kafir olarak ölenlerin tevbesi kabul değildir. İşte onlar için, elem verici bir azab hazırlamışızdır.

  5. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ …

    Hazır olduEy iman edenler; herhangi birinize ölüm gelip çattığı zaman, vasiyet anında aranızda ya adalet sahibi iki kişiyi veya yolculuk ta başınıza ölüm musibeti gelmişse, sizden olmayan iki kişiyi şahid tutun. Onlardan şüpheleniyorsanız; namazdan sonra alıkoyarsınız da Allah’a şöyle yemin ederler; Akraba bile olsa yeminle hiç bir değeri değiştirmeyeceğiz, Allah’ın şahidliğini gizlemeyeceğiz, yoksa elbette günahkarlardan oluruz.

Sîga sayfası: الْمُحْضَرِينَ
Sîga sayfası: لَمُحْضَرُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحضر
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشهد, قدم, ورد
Zıt Kökغيب
Çekirdek Özet 1Bir mekânda, su başında veya bir nesnenin yanında bilfiil bulunma, yerleşme ve göz önünde olma
Çekirdek Özet 2Amellerin, kişilerin ve hakikatlerin ertelenemez bir yüzleşmeyle ilahi huzura getirilmesi ve şahit kılınması
Çekirdek Özet 3Varlık, bilgi ve sorumluluğun gayb alanından çıkarılarak doğrudan tanıklık, hesap ve kayıt altına alınması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca zihinsel hazır bulunuşluk veya soyut vakit algısı sanarak bedensel, mekânsal ve amelî yüzleşme boyutunu dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حضBir şeyi harekete geçirme, öne sevk etme, dürtme ve hızlandırma; nitekim حضض kökünde bir eylemi teşvik edip öne sürme anlamı merkezdedir.رÇekirdeğin içerdiği sevk ve öne çıkma enerjisine insan başı, yöneliş ve nihai durak bildiren harfin eklenmesiyle eylem, bir varlığın belirli bir mekânda, makamda veya merciin huzurunda durup sabitlenmesi ve bizzat görünür hâle gelmesi yönünde daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevrelenmiş, sınırları çizilmiş ve koruma altına alınmış belirli bir alanı veya mekânı temsil eder.
ضBitki filizi, sıkıştırma (türetme imge)Bir sınır veya hat boyunca sıkışarak ortaya çıkma, somut biçimde beliriş ve yüzeye vurma hareketidir.
رİnsan başıBilinçli bir öznenin yönelişini, şahsen varlığını, önceliğini ve gözlemleyen merciyi imler.
حضرÇit veya sınır içine sıkışarak bir merciin huzurunda şahsen dikilmeKorunaklı veya tayin edilmiş bir sınıra girip bir merciin, suyun ya da divanın önünde şahsen dikilerek görünür ve denetlenebilir olma hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl göçebeliğinin karşıtı olarak su başında veya yerleşik bir obada yurt tutma, bir mecliste veya su kıyısında bizzat bulunma; atın tüm gücünü toplayarak hızla koşması.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Hassân b. Sâbit bir beytinde kabilesinin bir araya gelip yerleştiği büyük topluluğu حاضِرٌ لَجِبٌ باللَّيْلِ سامِرُه / فيه الصَواهِلُ والرواياتُ والعَكَرُ mısralarıyla anlatmış, kökü gece toplanılan yerleşik oba anlamında kullanmıştır.
Erken Arapça kullanımAmr b. Seleme el-Cermî rivayetinde geçen كُنَّا بِحَضْرَةِ مَاءٍ ifadesinde olduğu gibi, insanların bir su kuyusunun veya kaynağının başında toplanıp konaklaması durumunu belirtmek için kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Hassân b. Sâbit.

Sami etimolojik katman

Arapça حضر kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda yerleşik hayat, avlu, köy ve hazır bulunma semantik alanlarıyla doğrudan ilişkilidir. Kökün İbranice karşılığı olan חָצֵר (ḥāṣēr) sözcüğü, etrafı çevrili avlu, köy, yerleşim yeri ve saray divanı anlamlarını taşır. Süryanice ܚܨܪ (ḥṣr) biçimi de sınırlandırılmış alan ve toplanma mahalliyle ilgilidir. Ge'ez dilinde de yerleşim ve sınır bildiren paraleller mevcuttur. Çöl hayatının belirsizliğine ve hareketliliğine karşılık, etrafı çevrilmiş bir alanda oturma ve bu suretle denetlenebilir, görünür olma durumu kökün ilksel Sami çekirdeğini teşkil eder. Arapçada bu yerleşiklik ve avluda bulunma hâli, hem kentsel medeniyeti (حضر ve حضارة) hem de bir şahsın veya makamın gözü önünde bizzat dikilmeyi (حضور) ifade edecek şekilde genişlemiştir. Atın hızla koşmasına إحضار denmesi ise hayvanın içindeki tüm saklı gücü dışarı çıkarıp gözler önüne sermesi ve menzile bizzat ulaşması sebebiyledir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇölden yerleşik hayata geçiş ve bir şeyin yanına gelip dikilmeGöçebe hayatın karşıtı olan yerleşikliği, su başında toplanmayı ve bir hâkimin huzuruna getirilip açık edilmeyi karşılar.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חָצֵר ve Süryanice ܚܨܪ biçimleriKuşatılmış avlu, yerleşim yeri ve divan anlamlarıyla tam bir fonetik ve semantik denklik gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çit, yerleşim ve toplanma havzasıYerleşik alanın sınırlarını çizme ve orada varlık gösterme anlam örgüsü bölgesel Sami dilleriyle sınırlı olarak güçlü biçimde takip edilir.Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Koehler-Baumgartner, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حضرAnlamlıBir yerde bizzat bulunmak, yerleşik olmakHedef köktür; gaybın zıddı olarak hazır bulunmayı ve yerleşikliği bildirir.Kur'an'da geçer
حرضAnlamlıTükenme sınırına gelmek, bir şeye aşırı düşkünlükle helak olmakŞiddetli arzu veya hastalıkla insanın içten içe erimesi ve çökelmesi anlamındadır.Kur'an'da geçer
ضحرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştir.Kur'an'da geçmez
ضرحAnlamlıYarmak, uzaklaştırmak, kabir kazmakBir şeyi uzağa atmak, yararak çukur açmak; nitekim lahid kabre de darîh denir.Kur'an'da geçmez
رحضAnlamlıYıkamak, arındırmak, temizlemekElbisenin veya bedenin su ile kirlerinden yıkanıp temizlenmesi eylemidir.Kur'an'da geçmez
رضحAnlamlıEzmek, kırmak, ufalamakSert bir taş veya aletle çekirdek, kemik gibi nesnelerin parçalanmasıdır.Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حضرMerkezBizzat bulunma ve yerleşiklikBir mekânda, makamda veya hadisenin cereyan ettiği yerde şahsen hazır bulunmak.Gaybın zıddıdır; hem bedenen mevcudiyeti hem de yerleşik nizamı içerir.
شهدKomşuTanıklık ve bilmeHadiseyi bizzat görüp bilerek tanıklık etmektir; حضر mevcudiyeti, شهد ise algı ve tanıklığı vurgular.Bazen hazır bulunup görmemek mümkündür; شهد görme ve beyan etme şartını ekler.
قدمKomşuÖne geçme ve varmaZaman veya mekân bakımından öne çıkıp bir yere doğru ilerleyerek ulaşmaktır.قدم hareketin yönünü ve önceliğini, حضر ise varılan noktada duruşu öne çıkarır.
وردKomşuSuya ve hedefe ulaşmaBir menzile, özellikle su başına susuzluğu gidermek maksadıyla varmaktır.ورد ulaşma anını, حضر ise oradaki ikameti ve hazır bulunuşu anlatır.
غيبZıtGözden kaybolma ve yoklukDuyuların ve şahitliğin alanından uzaklaşıp gizlenmek, orada bulunmamaktır.حضر kökünün zıddı olup bilgi ve mekân sahasından silinmeyi ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحضرHazır olmak, yerleşmekBir merciin önünde bizzat bulunma, yerleşik hayata geçme ve amelin apaçık kılınması.Kesin
LatincePraesentia, assistereMevcut olmak, yanında durmakLatince praesentia göz önünde olmayı karşılar ancak Arapçadaki yerleşik şehirleşme boyutunu taşımaz.Güçlü
İngilizceTo be present, to attend, to settleBulunmak, iştirak etmek, yerleşmekPresent fiziksel veya zihinsel mevcudiyeti verir; kazaen getirilme anlamında summon kavramına yaklaşır.Güçlü
AlmancaAnwesend sein, gegenwärtig seinHazır bulunmak, şimdiki zamanda olmakFiziksel ve zamansal mevcudiyeti karşılar; amellerin mahkemeye celbi yönünü ise vorführen karşılar.Güçlü
FransızcaÊtre présent, assister, comparaîtreHazır bulunmak, duruşmaya çıkmakComparaître kelimesi mahkeme huzuruna getirilme boyutunu Arapçadaki ihzar yapısına yakın karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Ecelin ve ölümün gelip çatmasıNihai vaktin gelmesiİnsanın dünya hayatının sona ermesi ve ölüm meleklerinin hazır bulunması; Bakara 2:133, Bakara 2:180, Nisâ 4:18.
Kıyamette amellerin ve insanların ilahi huzura celbiZorunlu toplanma ve mahkemeİnkârcıların veya tüm insanların hesap ve azap için kaçınılmaz biçimde huzura çıkarılması; Âl-i İmrân 3:30, Rûm 30:16, Yâsîn 36:53.
Şeytanların insana yaklaşması ve musallat olmasıŞerli varlıkların yakınlığıŞeytanların vesvese ve kötülükle insanı kuşatıp yanında bitivermesi bağlamı; Mü'minûn 23:98.
Şehir ve sahil yerleşimiYerleşik toplulukDeniz kenarında kurulmuş, göçebe olmayan yerleşim yeri bağlamında; A'râf 7:163.
Peşin ve elden yapılan ticaretVadeli olmayan muameleBorçlanma olmaksızın mal ve bedelin mecliste elden ele teslim edilmesi; Bakara 2:282.
Hac ibadetinde Harem bölgesinde mukim olmaYerleşik Harem halkıMescid-i Haram çevresinde ikamet eden ve yerleşik olan kimseler; Bakara 2:196.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHaşir ve amellerin tecessümüKıyamet günü amellerin hazır edilmesi ve kulların zorunlu celbi bağlamında ilahi adalet ve ceza meselesi.Gaybın kalkarak mutlak hakikatin ve amel defterlerinin kaçınılmaz tecellisi.
FıkıhAlışveriş, şahitlik ve duruşmaPeşin akit, miras taksiminde hazır bulunanlar ve davalının hâkim huzuruna ihzarı.Akdin bağlayıcılığı için meclis birliği ve şahısların bizzat mevcudiyeti.
TefsirAhiret sahneleri ve kavim kıssalarıAyetlerde geçen muhdarûn ifadesinin zorla huzura sevk edilme ve kaçış imkânsızlığı olarak izahı.İlahi iradeden kaçamama ve mutlak yüzleşme.
HadisÖlüm anı, namaz vakitleri ve meclislerÖlüm döşeğinde hazır bulunanlar ve meleklerin meclislere hazır olmasıyla ilgili rivayetler.Rahmet veya azap meleklerinin şahsen tanıklık için inmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiHuzur ve murakabeAmelin ertelenemez biçimde Allah'ın divanına çıkmasıİnsanın her ameli kayıt altındadır ve kıyamette bizzat önüne konacaktır.Kesin
İlmiBilgi felsefesi ve epistemolojiHuzûrî bilgiNesnenin zihinde suretiyle değil bizzat kendisiyle tecelli etmesiŞüphenin kalktığı, bilfiil şahit olunan ve inkârı mümkün olmayan açık bilgi.Güçlü
SiyasiYargı ve kamu otoritesiİhzâr ve duruşmaOtoritenin suçluyu veya tarafları yargı makamına bizzat getirmesiKaçak durumun sonlandırılarak hukuki yaptırımın icrası için yüzleştirme yapılması.Kesin
İktisadiTicari akitlerPeşin muameleMal ve bedelin mecliste hazır bulunup eşzamanlı el değiştirmesiBelirsizlik ve vadeli borç riskini ortadan kaldıran sıcak piyasa dolaşımı.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKuantum durum çöküşü ve faz uzayında yer almaBir olasılık dalgasının gözlem anında belirli bir tekil konuma ve değere çökerek somutlaşması, sisteme bilfiil dâhil olması.Güçlü
Beşeri bilimlerYargısal celp ve kurumsal görünürlükHukukta tebligat ve ihzar yoluyla bireyin yargı alanına çekilmesi; sosyolojide göçebelikten kentsel kurumsallaşmaya geçiş.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece zamansal bir şimdiki zaman kipi veya soyut bir zihinsel uyanıklık derekesine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; bedensel duruşu, yerleşik medeniyeti, kaçışı imkânsız kılınan adli celbi ve amellerin somutlaşarak şahitlik etmesini kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAhiret sahnelerindeki ihzar ifadesini sadece toplanmak sanıp, oradaki cebri sevk, mahkûmiyet, tecessüm ve kaçacak yer bulamama dehşetini gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve ahlak tasavvurunda gayb ile şehadet arasındaki eşiği kurar; insanın gizli tuttuğu her şeyin ilahi huzurda kaçınılmaz bir mevcudiyete dönüşeceğini öğretir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ölüm anını haber veren ayetlerde, kıyamette inkârcıların azaba sevkini tasvir eden sahnelerde ve fıkhî akit ile şahitlik bildiren hüküm ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahların yok olup gideceği veya amellerin sadece soyut kayıtlardan ibaret kalacağı zannını yıkar; her amelin bizzat sahibinin önüne dikileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSu başında yerleşik yurt tutmak, bir mercie bizzat gelip dikilmek ve saklı olan gücü ortaya sermek.
  • Soyut anlamGizli ve dağınık olan durumun sona ererek mutlak açıklık, mevcudiyet ve adli denetime kavuşması.
  • Sistematik karşılıkHukuki, ahlaki ve ontolojik düzeyde gayb alanından çıkarılıp mahkeme ve şahitlik huzuruna bilfiil dâhil edilme.
  • LaTeX modeliH:G→πS⟺∀x∈G,  ∃t0:x(t0)∈∂Ω
  • LaTeX açıklamasıModelde G gayb, gizlilik ve belirsizlik kümesini; S ise şehadet, görünürlük ve ilahi mahkeme alanını temsil eder. π izdüşüm ve cebri sevk operatörüdür. Formül, gayb sahasında bulunan her x unsurunun (insan veya amel), belirlenmiş bir t0 anında kaçınılmaz olarak denetim ve hesap sınırının (∂Ω) içine girip orada hazır bulunacağını matematiksel olarak modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح