حوط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-و-ط16 sîga, 38 mücavir kök, 27 ayet, 18 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جهميُحِيطُونَأَحَاطَوريصبرحوطوَأَحَاطَسوأشيأتُحِطْمُحِيطًامُحِيطٍفرحقولأذنخبرسمو

KökSîga 16Ayet 27Sure 18Mücavir 38

▶ Ağı aç (3B)

حوط

ح - و - ط

KÖK
  • 28 geçiş
  • 27 ayet
  • 16 sîga
  • 11 sözlük

Çeper, çit demektir. Sonra içine almak anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çeper, çit demektir. Sonra içine almak anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.674 harf
باب الحاء والطاء و وايء معهما ح ط أ، ح و ط، ط ح و، ط و ح، ط ي ح، و ط ح مستعملات حطأ: الحطأُ- مهموز- شدّة الصرع. تقول: احتمله فحَطَأَ به الأرض. وحطأتُ رأسَهُ بيدي حطأة، وهو شدّة القَفْدِ براحتك. قال: وإن حَطَأْتُ كَتِفَيْهِ ذَرْمَلا حوط: حاط يَحُوطُ حَوْطاً وحِياطةً. والحمارُ يَحُوطُ عانتَهُ: يَجْمَعُها، والاسم: الحِيطة: يقال: حاطَهُ حيِطةً إذا تعاهده. واحتاطت الخيلُ بفلان وأحاطت به، أي:
Maddenin bağlantısı

باب الحاء والطاء و وايء معهما ح ط أ، ح و ط، ط ح و، ط و ح، ط ي ح، و ط ح مستعملات حطأ: الحطأُ- مهموز- شدّة الصرع. تقول: احتمله فحَطَأَ به الأرض. وحطأتُ رأسَهُ بيدي حطأة، وهو شدّة القَفْدِ براحتك. قال: وإن حَطَأْتُ كَتِفَيْهِ ذَرْمَلا حوط: حاط يَحُوطُ حَوْطاً وحِياطةً. والحمارُ يَحُوطُ عانتَهُ: يَجْمَعُها، والاسم: الحِيطة: يقال: حاطَهُ حيِطةً إذا تعاهده. واحتاطت الخيلُ بفلان وأحاطت به، أي: أحدقت. وكلُّ من أَحْرَزَ شيئاً كلَّه، وبلغ عِلْمُه أقصاه فقد أحاط به يقال: هذا أمرٌ ما أَحَطْتُ به علما. وسُمّيَ الحائِطُ، لأنّه يَحُوط ما فيه. وتقول: حَوَّطتُ حائِطاً. والحِواطُ: حضيرةٌ تُتَّخذ للطّعام، والشّيءُ يُقْلَع عنه سريعاً. قال: إنّا وجدنا عُرُسَ الحَنَّاِط مذمومةً لئيمةَ الحِواطِ ويُروَى: لئيمة الحُوّاط. والحُوّاطُ: هم الّذين يحوطونها يمنعون من ذلك. وجماعةُ الحائِط: حيِطانٌ. طحو: الطَّحْوُ: شِبْهُ الدَّحْوِ، وهو البَسْطُ وفيه لغتان: طحا يَطْحُو وطَحَى يَطْحَى. وطَحا بك همُّك، أي: ذهَبَ بك في مَذهبٍ بعيد، وهو يَطْحَى بك طَحْياً وطَحْواً. قال: طحابك قلبٌ للحِسانِ طروب والطُّحِيُّ من النّاس: الرُّذَّال. والقومُ يَطْحَى بعضُهم بعضاً، أي: يدفَع. وسألتُ أبا الدُّقَيْش عن المُدَوّمِة الطّواحى. فقال: هنّ النّسور تستدير حوالي القَتْلَى. طوح: طيح: الطّائحُ: الهالِكُ، أو المُشْرفُ على الهَلاكِ. وكلُّ شَيءٍ ذهب وفَنِيَ فقد طاح يَطيحُ طَيْحاً وطَوْحاً- لغتان- والطَّيْح: الهلاك. وطوَّحْتُ به: حَمَلْتُه على رُكوبِ مَفازةٍ يُخافُ هلاكُه فيها. قال أبو النجم: يُطوّحُ الهادي به تطويحا وقال ذو الرمة: ونَشوانَ من كأس النُّعاس كأنّه بحبلَيْنِ في مَشْطُونةٍ يتطوَّحُ أي: يَجيءُ ويَذهبُ في الهواء. طوَّح الرّجل بثوبه إذا رمَى به في مَهْلَكة. وطيّح به مثله. وطح: الوَطْحُ: ما تعلَّق بالأَظْلاف ومَخالب الطّير من العُرَّةِ والطّين ونحوه. الواحدة: وَطْحة مجزومة الطّاء.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR554 harf
الحائِطُ: واحد الحِيطانِ، صارت الواو ياءً لانكسار ما قبلها. وحَوَّطَ كَرْمَةُ تَحْويطاً: بنى حوله حائِطاً، فهو كَرْمٌ مُحَوَّطٌ. ومنه قولهم: أنا أحَوِّطُ حولَ ذلك الأمر، أي أدور. والحُواطَةُ: حَظيرةٌ تُتَّخذُ للطعام. والحيطَةُ بالكسر: الحِياطَةُ، وهما من الواو. وقد حاطَهُ يَحوطُهُ حَوْطاً وحيطَةً وحِياطَةً، أي كلأه ورعاه. ومع فلان حِيطَةٌ لك ولا تقل عليك، أي تَحنُّنٌ وتَعَطُّفٌ. والحمارُ يَحوطُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR11.411 harf
(باب الحاء والواو وما معهما من الحروف في الثلاثي) (حوي) الحاء والواو وما بعده معتلٌّ أصل واحد، وهو الجمع يقال حوَيْتُ الشيءَ أحويه حَيَّاً([1])، إذا جمعتَه. والحَوِيَّة: الواحدةُ من الحوايا، وهي الأمعاء، وهي من الجمع. ويقولون للواحدة حاوياء. قال: كأنّ نقيضَ الحَبِّ في حاويائِه *** فحيحُ الأفاعي أو نقيضُ العقارِبِ([2]) والحَوِيَّةُ: كساءٌ يحوَّى حولَ سَنام البعير ثم يُركَب. والحيُّ من أحياء
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.253 harf
ح و ط حاطك الله حياطة‏.‏ ولازلت في حياطة الله ووقايته‏.‏ ورجل حيط‏:‏ يحوط أهله وإخوانه‏.‏ وفلان يتحوط أخـاه حيطـة حسنـة‏:‏ يتعاهـده ويهتـم بأمـوره‏.‏ والحمـار يحـوط عانتـه‏:‏ يحفظهـا ويجمعها‏.‏ وحوطت حائطاً‏.‏ وأحاط بهم العدو‏.‏ وقد احتاط في الأمر واستحاط سمعتهم ومن المجاز‏:‏ أحاط به علماً‏:‏ أتى على أقصى معرفته كقولك قتله علماً وعلمه علم إحاطة إذا علمه من جميع وجوهه لم يفته شيء منها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.107 harf
حاطَه يَحُوطُه حَوْطاً وحِيطةً وحِياطةً: حَفِظَه وتعَهَّده؛ وقول الهذلي: وأَحْفَظُ مَنْصِبي وأَحُوطُ عِرْضِي، وبعضُ القومِ ليسَ بذِي حِياطِ أَراد حِياطة، وحذف الهاء كقول اللّه تعالى: وإِقامِ الصلاة، يريد الإِقامة، وكذلك حَوَّطه؛ قال ساعدة ابن جُؤَيّةَ: عليَّ وكانُوا أَهلَ عِزٍّ مُقَدَّمٍ ومَجْدٍ، إِذا ما حُوِّطَ المَجْدُ نائل (* قوله «حوط المجد» وقوله «ويروى حوص» كذا في الأصل مضبوطاً.) ويروى:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR368 harf
* ح و ط * * الحائِطُ * واحد الحيطان و * حَوَّطَ * كرمه * تحويطا * بنى حوله حائطا فهو كرم * مُحَوَّطٌ * ومنه قولهم أنا * أُحَوِّطُ * حول ذلك الأمر أي أدور و * حَاطَهُ * كلأه ورعاه وبابه قال وكتب و * حِيطَةً * أيضا بالكسر والحمار يحوط عانته أي يجمعها و * احْتَاطَ * لنفسه أخذ بالثقة و * أحَاطَ * به علمه أحاط به علما و * أحَاطَتِ * الخيل به و * احتاطَتْ * به أي أحدقت به
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.854 harf
حاطه يحوطه حوطا وحيطة وحياطة، بكسرهما: حفظه وصانه وكلأه، ورعاه، وذب عنه، وتوفر على مصالحه وتعهده، وقول الهذلي: وأحفظ منصبي وأحوط عرضي وبعض القوم ليس بذي حـياط أراد حياطة، وحذف الهاء، كقول الله تعالى وإقام الصلاة يريد الإقامة، كحوطه تحويطا قال ساعدة بن جؤية: علي وكانوا أهل عز مـقـدم ومجد إذا ما حوط المجد نائلي ويروى حوض وقد
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.858 harf
حَاطَ بِهِ 1 حَاطَ بِهِ حاط به حاط بة , aor. يَحُوطُ: see 4, in three places. ― -b2- حَاطَهُ, (S, Msb, K,) aor. as above, (S, Msb,) inf. n. حَوْطٌ (S, Msb, K) and حِيطَةٌ and حِيَاطَةٌ, (S, K, TA, [the second and third, in the CK, erroneously, with fet-h to the ح, the former of them being expressly said in the S and TA, and the latter also in the TA, to be with kesr, and both being shown in the S
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR986 harf
حَاطَ حَاطَ ( w ) U ( n. ac. حَوْط 1 , حِيْطَة [ 2tI ] , حِيَاطَة [ 23t ] ), a. Watched, guarded. حَوَّطَ حَوَّطَ II , a. Surrounded, closed in; enclosed. b. see I . حَاْوَطَ حَاْوَطَ III , a. Importuned, beset. أَحْوَطَ أَحْوَطَ IV a. [ Bi ], Surrounded, closed in; besieged, blockaded. b. Understood perfectly. اِحْتَوَطَ اِحْتَوَطَ VIII a. [ 'Ala ], Watched over. b. Was on his
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok24.312 harf
حوط حَاطَ - يَحُوطُ - أَحَاطَ - يُحِيْطُ ، أُحِيْطَ - يُحَاطُ - مُحِيْط حَاط َ - يَحُوْطُ + كائن أو شيء أو أمر + بـِ كائن أو شيء: يشكل بنفسه حول الشيء حاجزاً حافظاً يحجز الحركة منه وإليه إلا يإذنه: يضعه تحت السيطرة: يشكل حوله حائطاً للحفظ والسيطرة أَحَاطَ - يُحِيْطُ + كائن + بشيء أو بكائن أو بمعلومات عن شيء أو كائن : على وزن " أفعل " من "
Tamamını oku

Sîgalar(16)

Mücavir kökler38 mücavir (187 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شيأ

    8 ortak ayet · Şey

  2. فرح

    2 ortak ayet · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  3. لدي

    2 ortak ayet · Onların yanı

  4. أذن

    3 ortak ayet · Kulak demektir

  5. وري

    2 ortak ayet · Arka

  6. عمل

    5 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  7. خبر

    2 ortak ayet · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  8. صوب

    2 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  9. فتن

    2 ortak ayet · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir

  10. سوأ

    3 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  11. جهم

    2 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  12. سمو

    4 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

Geçtiği ayetler(27)

  1. أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّمَاءِ فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ مِنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ

    KuşatanYahut gökten inen sağnağa tutulmuş gibilerdir ki; onda karanlıklar, gök gürültüsü ve şimşek vardır. Yıldırımlardan ölmek korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Allah kafirleri çepeçevre kuşatıcıdır.

  2. إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

    KuşatanSizlere bir iyilik dokunursa; bu onları, üzer. Ama başınıza bir felaket gelirse; buna sevinirler. Sabreder ve sakınırsanız, onların hilesi size hiçbir zarar veremez. Şüphesiz ki, Allah, onların yaptıklarını kuşatmıştır.

  3. وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَاللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

    KuşatanHem yurtlarından böbürlenerek ve insanlara gösteriş yaparak çıkan ve Allah yolundan alıkoyanlar gibi olmayın. Allah, onların yaptıklarını çepeçevre kuşatandır.

  4. قَالَ يَاقَوْمِ أَرَهْطِي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَاتَّخَذْتُمُوهُ وَرَاءَكُمْ ظِهْرِيًّا إِنَّ رَبِّي بِمَا تَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

    KuşatanDedi ki: Ey kavmim; benim taraftarlarım size göre Allah’tan daha mı üstün ki O’na sırt çevirdiniz? Doğrusu Rabbım, sizin yaptıklarınızı kuşatmıştır.

  5. أَلَا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ

    Kuşatanİyi bilin ki; onlar, Rabblarına kavuşmaktan şüphededirler. Dikkat edin, muhakkak ki Allah; her şeyi çepeçevre kuşatandır.

  6. وَاللَّهُ مِنْ وَرَائِهِمْ مُحِيطٌ

    KuşatanAllah ise onları arkadan kuşatandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحوط
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef-vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerحفظ, حصن, سور, كلأ
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Bir şeyin çevresini çitle, duvarla veya sınırla çepeçevre sarıp dış tesirlerden koruma ve bir arada tutma
Çekirdek Özet 2İlahi ilmin, kudretin veya azabın varlığı her yönden bütünüyle kuşatması, hiçbir kaçış ve bilgisizlik boşluğu bırakmaması
Çekirdek Özet 3Çevreleme yoluyla tam denetim ve koruma sağlayan, varlığın sınırlarını ve güvenliğini belirleyen kapalı sistem yapısı
Kritik Hata RiskiKökü sadece düşmanca bir askeri kuşatma veya kısıtlama sanıp koruma, gözetme ve tam bilgiyle kuşatma (ihtiyat/ihata) boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حوÇevirme, bükme, kendi içine dönme ve sınırlandırma yoluyla bir alanı veya varlığı toplama; حوز (kendi tarafına çekip toplama), حول (bir şeyin etrafında dönme, dönüşme), حوي (içine alma, sarıp toplama) köklerinde görüldüğü gibi bir merkezin çevresinde büzülme ve çevreleme hareketini ifade eder.طDairesel kapatma, çeper örme ve kesin bir sınır çekme imgesi katarak toplanan şeyin etrafına aşılmaz bir duvar veya çit çekme, böylece çepeçevre kuşatma anlamını sabitleştirir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış dünyadan ayıran, içeri ile dışarı arasına kesin sınır koyan koruyucu engel
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaParçaları birbirine bağlayarak yapıyı sağlamlaştıran ve devamlılığı kuran bağlayıcı unsur
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaYuvarlak hatlarla bütünüyle çevreleyen, dışarıya açıklık bırakmayan dairesel sarma hareketi
حوطÇit ve duvarla sınır çekip kazıklarla sabitleyerek bir varlığı veya alanı dairesel biçimde çepeçevre kuşatma ve korumaBir şeyin etrafını her yönden tam bir çeperle sararak içine alma, dışarıdan gelecek etkilere karşı koruma ve denetim altına alma bütünü

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir bahçenin, mülkün veya ekinin etrafına taştan veya dikenden duvar ya da çit örmek (hâit); yaban eşeğinin sürüsünü dağılmaması için çepeçevre sarıp bir arada tutması
Cahiliye şiiri kullanımıSa‘de b. Cüeyye el-Hüzelî bir beytinde şerefin ve yüceliğin her yönden korunup kuşatılmasını bu kökle tasvir eder: علي وكانوا أهل عز مقدم / ومجد إذا ما حوط المجد نائل
Erken Arapça kullanımBir kimseyi koruyup gözetmek, haklarını müdafaa etmek ve ihtiyaçlarını üstlenmek anlamında حاطه حوطا وحياطة tabiri kullanılmış; Abbas b. Abdilmuttalib’in Hz. Peygamber’e yönelik amcası Ebu Talib’in himayesini anlatırken كان يحوطك ifadesine yer verilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde حوط kökü, temel olarak bir alanın sınırlandırılması, çitle çevrilmesi, korunması ve emniyet altına alınması semantik matrisi üzerinde yer alır. Batı Sami sahasında ve özellikle İbranicede kökün soydaş biçimleri olan h-w-t veya h-y-t çizgisi, "duvar", "çeper" ve "iplikle çevreleme" gibi somut koruma araçlarını bildirir; nitekim İbranice hût (חוּט) kelimesi sınır belirleyen ip veya çevreleyici bağ anlamına gelirken, Aramice/Süryanice katmanında hyṭ kökü dikmek, çevresini örmek ve bir araya toplamak yönünde anlam kazanır. Arapçada kök, somut düzlemde bahçe duvarı ve koruyucu ağıl anlamındaki hâit (حائط) ve huvâta (حواطة) formlarında kökleşmiş; ardından fiziksel sınırlamadan idari, ahlaki ve zihni korumaya (hıyâta, ihtiyat), oradan da her şeyi bütünüyle kavrayan ilahi ilim ve kudretin kuşatmasına (ihâta) doğru düzenli bir semantik genişleme göstermiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇit, duvar çekme, koruma ve bütünüyle çevrelemeBahçe duvarı (hâit) ve gözetme (hıyâta) üzerinden her şeyi çepeçevre içine alan tam kuşatma (ihâta) anlamı gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice hût (çevreleyen ip, sınır bağı), Süryanice hyṭ (çevresini dikmek, birleştirmek)Alanı veya nesneyi bir bağla ya da duvarla çevreleyip dağılmaktan koruma ortak çekirdeği mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi ötesinde doğrudan ve fonetik olarak kanıtlanabilir Afro-Asyatik bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حوطAnlamlıKuşatmak, korumak, çevrelemekBir şeyin çevresini sarıp koruma altına almak veya bütünüyle denetlemekHedef kök; Kur'an'da geçer
حطوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız bir anlam matrisi oluşmamıştır; Kur'an'da geçmez
وحطAnlamlıSaplamak, yere vurmak, sertleştirmekBir şeyi yere kuvvetle vurmak veya zemini sıkıştırmakKur'an'da geçmez; hedef kökle zıt veya doğrudan anlamsal bağı zayıftır
وطحAnlamlıİtmek, defetmek, yükletmekBir şeyi birinin üzerine yıkmak, yüklemek veya uzaklaştırmakKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel sayar
طحوAnlamlıYaymak, sermek, uzaklaştırmakTıpkı دحو gibi bir şeyi yayıp döşemek, uzaklara fırlatmakKur'an'da geçer (طحى); kuşatmanın zıddına açma ve yayma yönü taşır
طوحAnlamlıHelak olmak, savrulmak, kaybolmakBir kimsenin çölde yolunu kaybetmesi, savrulup gitmesiKur'an'da geçmez; sınırın kaybolmasıyla dağılmayı ifade eder

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حوطMerkezKuşatma, koruma, tam kavramaBir varlığı her yönden çepeçevre sararak hiçbir kaçış veya açık nokta bırakmaksızın sınırlandırmak ve denetlemekHem fiziksel çevrelemeyi hem de zihni ve ontolojik tam kavramayı içerir
حفظKomşuKoruma, gözetmeحفظ, nesneyi zayi olmaktan ve bozulmaktan korumaya odaklanır; حوط gibi dairesel bir kuşatma şartı aramazDış etkenlere karşı uyanık bulunup kollamak
حصنKomşuMüstahkem kılma, sığınmaحصن, yüksek ve aşılmaz sığınaklarla korumaktır; حوط ise alanın çeperini sararak içine alma esasına dayanırKale veya tepe gibi bir yapıyla savunma sağlama
سورKomşuDuvarla çevirme, yükselmeسور, şehrin veya alanın çevresine yüksek sur çekmektir; حوط kadar ilmi ve kavramsal kuşatmayı içermezFiziksel taş ve sur bariyeri kurma
كلأKomşuGözetip kollamaكلأ, bakım ve himaye amacıyla takip etmektir; geometrik ve hacimsel bir çevreleme içermezGece ve gündüz zarar gelmesini önleme
ضيعZıtZayi etme, korumasız bırakma, dağıtmaSınırları ve çeperi terk ederek varlığın heba olmasına, sahipsiz ve açıkta kalmasına yol açmakKuşatıcı koruma ve denetimin tam zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحوطKuşatmak, korumak, tam bilmekDairesel olarak etrafını sarıp içine alma, denetleme ve eksiksiz kavramaKesin
LatinceCingere, circumdare, comprehendereÇevrelemek, kuşatmak, kavramakCircumdare fiziksel çevrelemeyi karşılarken, comprehendere zihnen ve bütünüyle içine almayı karşılar.Güçlü
İngilizceEncompass, surround, comprehendKuşatmak, çevrelemek, tam kavramakEncompass ve surround dış hatları kuşatmayı, comprehend ise bilginin nesnesini eksiksiz sarmasını verir.Kesin
AlmancaUmgeben, umfassen, begreifenKuşatmak, kapsamak, kavramakUmfassen hem mekânsal hem mantıksal kapsamayı, begreifen kavrayarak ihata etmeyi karşılar.Güçlü
FransızcaEntourer, englober, cernerKuşatmak, bütünüyle içine almakEnglober bütünü içine almayı, cerner ise kaçış bırakmayacak şekilde çevrelemeyi aktarır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُحِيطٌ / بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطًاİlahi ilmin ve kudretin her şeyi kuşatmasıAllah Teâlâ'nın ilminin ve gücünün hiçbir şeyi dışarıda bırakmaksızın kavraması; Bakara 2:19, Nisâ 4:126, Fussilet 41:54
أَحَاطَ بِهِ / لَمُحِيطَةٌAzabın veya günahın suçluyu çepeçevre sarmasıKötülüklerin ve cehennem ateşinin inkârcıları hiçbir kaçış yolu bırakmadan kuşatması; Bakara 2:81, Kehf 18:29, Tevbe 9:49
أَحَطْتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِBir meseleyi derinlemesine ve eksiksiz kavramakHüdhüd'ün Süleyman aleyhisselama getirdiği bilgiyi bütünüyle bilmesi bağlamı; Neml 27:22, Kehf 18:68
أُحِيطَ بِهِمْYok edilmek, helak çemberine düşmekGemide fırtınaya yakalananların veya helak tehlikesiyle her taraftan sarılanların durumu; Yûnus 10:22, Yûsuf 12:66, Kehf 18:42

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar (İlim ve Kudret)Allah'ın "Muhît" ismi ve ilminin her şeyi ihata etmesi; yaratılmışların O'nun ilmini kuşatamayacağı meselesiMekânsal bir sınırlamadan tenzih edilerek, ilim ve kudretin varlıkta hiçbir boşluk bırakmayan mutlak hakimiyeti
Fıkıhİhtiyat ve mülkiyet sınırlarıŞüpheli durumlarda koruyucu hükmü almak (ihtiyat); arazinin etrafına duvar veya çit çekerek mülkiyet ve himaye alanı (hâit) oluşturmakHukuki hakların ve ibadetlerin riske atılmadan güvence altına alınması
TefsirAhiret azabı ve günah kavramıGünahın insanı kuşatması (ehâtat bihi hatîetüh) ifadesinin küfür mü yoksa büyük günah mı olduğu tartışmasıİnsanın tevbe yollarını tıkayarak manevi olarak her yönden kilitlenmesi hali
HadisCemaatin ve ümmetin korunması"Müslümanların duasının arkalarından onları kuşatması" (tuhîtu da'vetühüm min verâihim) rivayetiToplumu dışarıdan gelecek fitne ve saldırılara karşı bir kalkan gibi bir arada tutan manevi çeper

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yaratıcı ilişkisiİlahi denetim ve mutlak ihataKaçınılmaz sorumluluk yüklemeKulun hiçbir eyleminin ve halinin ilahi ilim ve adaletin kapsama alanı dışına çıkamayacağını bilmesiKesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiKapsamlı kavrayış (ihata ilmi)Bütüncül bilgi üretmeBir konunun tüm değişkenlerini, illetlerini ve sonuçlarını dışarıda hiçbir belirsizlik bırakmadan incelemeGüçlü
SiyasiGüvenlik ve sınır yönetimiSavunma hattı ve egemenlik çeperiİç emniyeti koruma, dış tehdidi engellemeDevletin sınırlarını koruyucu tahkimatla belirleyerek içerdeki düzeni koruması ve düşman kuşatmasını yarmasıGüçlü
İktisadiMülkiyet ve risk yönetimiKorunaklı varlık ve ihtiyat rezerviRisklere karşı güvence sağlamaKaynakların heba olmasını önlemek için etrafına emniyet payı (ihtiyat fonu) konulması ve sermayenin çeper içine alınmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı eğri / Topolojik sınır (Boundary / Clôture)Bir uzayda veya kümede tüm elemanları çevreleyip dış ortamdan ayıran, integrasyon yüzeyini belirleyen kapalı yüzey yapısıKesin
Beşeri bilimlerKurumsal sınır / Koruyucu kalkan (Containment)Bir toplumun veya bireyin kimliğini ve dengesini tehdit eden sapmalara karşı oluşturduğu koruyucu normatif çeperGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca düşman ordusunun muhasarası veya baskıcı bir kısıtlama biçiminde anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamBir varlığı koruyup geliştiren, haklarını savunan, dağılmasını önleyen himaye çeperi ve ilahi ilmin her şeyi şefkat ve adaletle sarıp sarmalaması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah'ın "Muhît" vasfını sadece cezalandırıcı bir ablukaya indirgemek; böylece ilmin, hikmetin ve rahmetin kuşatıcılığını gözden kaçırarak dini tasavvuru daraltmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ontolojik çatısını oluşturan "Allah'ın her şeyi kuşatmışlığı" ilkesini temellendirir; insanın aşkın bir kudretin koruması ve denetimi altında olduğunu, hiçbir eylemin kayıtsız kalmadığını bildirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhid ve ilahi ilim ayetlerinde (Ayetü'l-Kürsî, Fussilet, Talâk), cehennem azabının kaçınılmazlığını anlatan tablolarda ve bilgiye dayalı iddiaların sınandığı kıssalarda (Kehf, Neml) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın ilahi adaletten gizlenebileceği veya varlığın başıboş bırakıldığı zannını ortadan kaldırır; ayrıca bilginin yüzeysel tahminlerle değil ancak meseleyi her yönüyle ihata ederek kurulabileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir arazinin, bahçenin veya sürünün etrafına taş veya çitten duvar çekerek dağılmasını engellemek ve onu koruma altına almak.
  • Soyut anlamBir nesneyi, olguyu veya varlığı zihnen, ilmen ya da kudret olarak her yönüyle içine alıp hiçbir eksik ve kaçış noktası bırakmayacak şekilde kavramak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin dış çevreyle sınırını belirleyen, iç güvenliğini sağlayan ve bütün elemanlarını ortak bir denetim alanı altında tutan kapalı çeper dinamiği.
  • LaTeX modeli∂Ω∩∁Ω=∅  ⟹  ∀x∈Ω,  x⊂I
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω kuşatılan varlık alanını, ∂Ω bu alanı her yönden çevreleyen kapalı sınırı (çeperi/hâiti), ∁Ω ise sistemin dışını temsil eder. Sınırın tam kapalı olması sayesinde dışarıya kaçış veya açık bir boşluk kalmaz; böylece bu alan içerisindeki her bir x unsuru, kuşatıcı merkezin mutlak bilgisi ve denetimi olan I (ihata) kümesinin bütünüyle içinde kalır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح