رسو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-س-و5 sîga, 73 mücavir kök, 14 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جفنسأللقيرَاسِيَاتٍرسوميدأَرْسَاهَاأرضبهجمددزوجرَوَاسِيَحجز

KökSîga 5Ayet 14Sure 13Mücavir 73

▶ Ağı aç (3B)

رسو

ر - س - و

KÖK
  • 14 geçiş
  • 14 ayet
  • 5 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sıra dağlar

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.583 harf
باب السين والراء و و ا ي ء معهما س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات سرو: السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها. والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه. والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR419 harf
ر س و جبل راس وجبال راسبات ورواس‏.‏ وأرساها الله تعالى‏.‏ ورسا وترسّى‏:‏ ثبـت‏.‏ ورسـت السفينة‏:‏ انتهت إلى قرار فبقيت لا تسير وأرسوها بالمرساة وهي الأنجر‏.‏ ورست قدماه في ومن المجاز‏:‏ ما أرسى ثبير ما أقام وأصله من إرساء السفينة‏.‏ وألقوا مراسيها‏.‏ قال زهير‏:‏ وأين الذين يحضرون جفانه إذا قدمت ألقـوا لهـنّ المراسيـا وقال آخر‏:‏ إذا قلت أكدى الودق ألقى المراسيا ورسا الفحل بالشول إذا تفرقت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.681 harf
: ( و ( *!رَسَا ) الشَّيءُ *!يَرْسُو ( *!رَسْواً ) ، بالفتْحِ ، ( *!ورُسُوّاً ) كعُلُوَ : ( ثَبَتَ ، *!كأَرْسَى ) *!إرْساءً . ( و ) *!رَسَتِ ( السَّفينَةُ ) *!تَرْسُو *!رَسْواً *!ورُسُوّاً : أَي ( وَقَفَتْ على البَحْرِ ) ، كذا في النُّسخِ والصَّوابُ اللَّنْجَر ، كما هو نَصّ الصِّحاحِ . وفي التّهْذِيبِ الأنْجَر وهو الصَّحِيح . قُلْتُ : واللَّنْجَر مُعَرَّب لَنْكَر ، وهو *!المِرْساةُ ، وقد مَرَّ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.703 harf
رَسَا 1 رَسَا ذ , (S, M, Msb, K,) aor. يَرْسُو, (S, Msb,) inf. n. رُسُوٌّ (M, Msb, K) and رَسْوٌ, (K,) It (a thing, S, M, Msb) was, or became, stationary, at rest, fixed, fast, firm, steady, steadfast, or stable; (S, M, Msb, K) as also ↓ ارسى, (M, K,) inf. n. اـِرْسَآءٌ; and ↓ ترسّى. (TA.) الرسو and الرسوخ [i. e. الرُّسُوُّ and الرُّسُوخُ] are nearly the same [in meaning]. (Ham p. 51.) You say,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR944 harf
رَسَا رَسَا U ( n. ac. رَسْو 1 , رُسُوّ 27 ), a. Was, became stationary, motionless; was firm, steady; was grave, sedate, staid. b. Cast anchor, anchored; lay at anchor. c. ( n. ac. رَسْو 1 ) [ Bain ], Pacified, reconciled. d. [ acc. & La ], Related, quoted to. e. [ 'An ], Quoted, cited, related from. رَاْسَوَ رَاْسَوَ III , a. Competed with in swimming. أَرْسَوَ أَرْسَوَ IV , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR14.101 harf
رسو رَسَا - يَرْسُوْ - رَاسِي - رَوَاسِي - مُرْسَى - أَرْسَى - يُرْسِي رَسَا - يَرْسُوْ + الكائن أو الشيء أو الأمر: ينتهي إلى موضع مخصوص يقف فيه عن الحركة ويستقر فيه ويثبت رَسَا - يَرْسُوْ + الكائن أو الشيء: ينتهي إلى مكان مخصوص يقف فيه عن الحركة ويستقر فيه ويثبت رَسَا - يَرْسُوْ + الأمر: ينتهي إلى زمان أو وقت مخصوص يقف فيه عن الحركة والتبدل
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler73 mücavir (94 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ميد

    3 ortak ayet · Sallar

  2. أرض

    8 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. نبت

    3 ortak ayet · Bitki

  4. مدد

    3 ortak ayet · Kiriş demektir

  5. لقي

    4 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  6. جعل

    5 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  7. زوج

    3 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  8. جفن

    1 ortak ayet · Cifan çanak demektir

  9. شمخ

    1 ortak ayet · Şamihat şebekeden dönüşmüştür

  10. نهر

    3 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  11. سأل

    3 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  12. حجز

    1 ortak ayet · Peştamalı bele bağlayan bağ demektir

Geçtiği ayetler(14)

  1. وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ …

    Sıra dağlarO’dur yeri düzleyen ve orada dağlar, nehirler var eden, her türlü mahsulden çift çift yetiştiren ve gündüzü geceyle bürüyen. Muhakkak ki bunlarda; düşünen bir kavim için ayetler vardır.

  2. وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ

    Sıra dağlarYeri de döşeyip yaydık. Oraya sabit dağlar yerleştirdik. Ve orada her şeyden ölçülü olarak yetiştirdik.

  3. وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

    Sıra dağlarYeryüzünde sarsılmayasınız diye sabit dağlar, nehirler ve yollar koymuştur ki onunla, doğru yolu bulasınız.

  4. وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

    Sıra dağlarOnlar sarsılmasın diye yeryüzünde sabit dağlar yerleştirdik. Doğru yoldan gitsinler diye orada geniş yollar açtık.

  5. أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

    Sıra dağlarYoksa, yeri yaratıklarının oturmasına elverişli kılan ve aralarında ırmaklar akıtan, yeryüzüne sabit dağlar yerleştiren ve iki denizin arasına engel koyan mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Hayır, onların çoğu bilmezler.

  6. خَلَقَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ …

    Sıra dağlarGökleri, gördüğünüz gibi direksiz olarak yaratmış, sizi sarsar diye yere ağır baskılar koymuş, orada her türlü canlıyı yaymıştır. Biz, gökten su indirip orada her sınıf bitkiler yetiştirmişizdir.

  7. وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِينَ

    Sıra dağlarO; yeryüzüne sabit dağlar yerleştirdi ve orada bereketler yarattı. Ve onda arayanlar için dört beşit gıdalar takdir etti.

  8. وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

    Sıra dağlarYeryüzünü de döşedik ve ona sabit dağlar koyduk. Orada her türden güzel çiftler yetiştirdik.

  9. وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُمْ مَاءً فُرَاتًا

    Sıra dağlarOrada yüksek ve sabit dağlar var edip tatlı sular içirmedik mi size?

Sîga sayfası: وَمُرْسَاهَا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرسو
YapıÜçlü kök
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerثبت, قرر, وتد, ركز
Zıt Kökجري
Çekirdek Özet 1Bir cismin hareket halindeyken bir zemine oturup dibe tutunarak sabitlenmesi, demir atması ve sarsılmaz şekilde yerleşmesi
Çekirdek Özet 2Kâinat düzeninde çalkantıyı engelleyen dağların sabitlenmesi, geminin karara ermesi ve kıyametin vaktinin tayin edilmiş nihai duruş noktası
Çekirdek Özet 3Dinamik ve hareketli bir sistemin dağılmasını, çalkalanmasını önleyen dengeleyici ve sabitleyici bir çıpa mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün sadece durağan bir varoluş veya taş kütlesi sanılması; hareket halindeki bir sistemi sükûnete erdiren ve çalkantıyı kesen dinamik sabitleme boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رسDerine inme, zemin bulma, dipte tutunma ve sarsılmaz bir temel oluşturma. Bu anlam çekirdeği رسخ kökünde ilmin zihne kök salıp yerleşmesinde, رسس kökünde bir şeyin başlangıç ve temel izlerinin derinde bulunmasında ve رسل kökünde bir akışın belirli bir doğrultuda kesintisiz yönlendirilmesinde görülür.وİki harfli çekirdeğin taşıdığı derine inip yerleşme anlamını, hareketli bir akışın veya çalkantının nihai bir karargâha ulaşarak durması ve orada çıpa atıp sabit kalması biçiminde genişletir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رinsan başı; baş, ilk, üstHareketin ve ağırlığın başlangıç noktasını, bir gövdenin tepe ve yön merkezini temsil eder.
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaBir zemine batarak tutunmayı, sarsıntıya karşı mukavemet ve dayanak teşkil etmeyi anlatır.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDibe kenetlenmeyi, zemine raptedilip kopmayacak şekilde bağlanmayı ifade eder.
رسوBaşın/ağırlığın desteğe yönelip zemine çengellenerek sabitlenmesiHareket halindeki bir kütlenin dibe bir çengel gibi tutunarak desteğe kavuşması ve çalkantıyı bitirerek karara varması hareketini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGeminin denizin dibine çıpa (mertek/demir) salarak durması, suyun kararına ulaşıp hareketsiz kalması; dağın yeryüzüne kök salıp oturması ve büyük sabit tencerelerin ocaktan kıpırdamayacak şekilde yere yerleşmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ cömert kişilerin sofrasına oturanları çıpa atan gemilere benzeterek şöyle der: وأين الذين يحضرون جفانه / إذا قدمت ألقوا لهن المراسيا
Erken Arapça kullanımBulutun bir bölge üzerinde durup yoğun yağmur bırakmasını ifade etmek üzere ألقت السحابة مراسيها denmiştir. Süleyman veya bir diğer şair bu durumu şöyle ifade eder: إذا قلت أكدى البرق ألقى المراسيا

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn; es-Sıhâh; Lisânü'l-Arab; Esâsü'l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, akışkan veya hareketli bir ortamda dibe batarak tutunma, sabitleşme ve ağırlık koyarak durdurma matrisi ile ilişkilidir. Arapçadaki رسو biçimi özellikle geminin demir atması ve dağların yerkabuğunu sabitlemesi imgesinde billurlaşmıştır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarda doğrudan aynı morfolojik ses dizilişi sınırlı kalmakla birlikte, benzer fonetik matrise sahip kökler bir şeyin temeline inme, zapt etme veya bir ağırlık vasıtasıyla hareketi frenleme işlevleriyle ortak bir anlamsal arka plana işaret eder. Akatçada geminin yanaşması, demirlemesi veya bir yere bağlanması anlam alanında kullanılan kavramlar ile Arapçadaki مرساة (çıpa) kavramı arasında işlevsel ve kavramsal bir örtüşme bulunur. Arapça bu kökü nâkıs formda koruyarak hem fiziksel dağların sarsıntı önleyici fonksiyonunu hem de su üzerinde yüzen geminin durma anını ve yerini kuşatacak şekilde muhafaza etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs; Brockelmann; Lisânü'l-Arab; Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرسو kökünden türeyen رواسي, مرسى, إرساءGeminin çapa atıp durması ve dağların yeryüzünü sarsıntıdan koruyacak biçimde perçinlenmesi çekirdeğinden gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerinde sabitleme, demir atma ve ağırlıkla durdurma kavram alanıAkışkan veya oynak bir zemine ağırlık vererek hareketin kesilmesi anlam ekseni korunmuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dillerde dip, temel ve durma ilişkisiVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisânü'l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رسوAnlamlıSabitlenmek, demir atmak, durmakHareket halindeki bir şeyin dibe oturup durması ve sarsılmaz şekilde yerleşmesi.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
روسAnlamlıÇiğnemek, ezmek, başBir şeyi çiğneyip ezmek veya başla ilgili durumlar; sınırlı kullanım.Kur'an'da geçmez.
سروAnlamlıSoyluluk, cömertlik, sıyırmakİnsanın asil ve cömert olması; bir şeyi üstünden sıyırıp çıkarmak.Kur'an'da geçmez.
سورAnlamlıKuşatmak, yükselmek, surBir yerin etrafını duvarla çevirmek, yukarı sıçramak, duvar ve derece.Kur'an'da geçer.
ورسAnlamlıSarı boya otuElbiseleri boyamakta veya kozmetikte kullanılan sarı renkli bir bitki.Kur'an'da geçmez.
وسرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رسوMerkezÇalkantı sonrası dibe oturup sabitlenmeHareketli veya akışkan bir zeminde çıpa atarak sarsıntıyı durdurma nüansı taşır.Kütlenin ağırlığıyla bir zemine perçinlenip sükûnet bulmasıdır.
ثبتKomşuKararlılık ve ayrılmamaرسو kökündeki dibe oturma veya çapa atma şartı olmaksızın, bir hal veya mekânda değişmeden kalmayı ifade eder.Genel sebat ve yerinde durma halidir.
قررKomşuYerleşme ve sükûnet bulmaHareketin tamamen bitip serinlik ve dinginlikle bir yuvaya veya karargâha kavuşmasıdır; dış sabitleyici ağırlık şart değildir.İçsel huzur ve sükûnet zeminidir.
وتدKomşuÇakılarak sabitlemeZemine dikey olarak çakılan ve bir örtüyü veya çadırı tutan kazık olmayı vurgular.Mekanik olarak çakılma eylemidir.
ركزKomşuSaplama ve dikmeBir cismin ucunu toprağa veya zemine saplayıp dik konuma getirmektir.Doğrudan saplanıp dik durma hareketidir.
جريZıtAkış ve sürekli hareketBir yüzey veya mecra üzerinde durmaksızın kayıp gitme, çalkalanarak yol alma durumudur.Akıntı ve hareket halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرسوDibe oturup sabitlenmek, demir atmakBir kütlenin hareketten sükûnete geçerek çalkantıyı engelleyecek şekilde sabitlenmesi.Kesin
Latinceancorare, figereÇıpa atmak, sabitlemekGemiyi demirleme ve bir nesneyi sarsılmayacak biçimde bağlama eylemini karşılar; dağların yerküreyi sabitlemesi metaforunu kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto anchor, to moor, to firmly fixDemir atmak, çıpalayarak sabitlemekOynak veya akışkan bir ortamda çıpa vasıtasıyla dengeye kavuşmayı eksiksiz karşılar; isim formundaki dağlar için firm mountains karşılığı kullanılır.Güçlü
Almancaankern, festmachen, verankernÇıpa atmak, perçinlemekBir zemine kenetlenerek hareketin durdurulmasını iyi verir; dağların yerleşikliğinde kök salma boyutunu da içerir.Güçlü
Fransızcaancrer, amarrer, affermirDemirlemek, sabitleştirmekHareket halindeki taşıtın veya kütlenin rıhtıma ya da dibe bağlanarak durdurulmasını karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَوَاسِيَ / رَاسِيَاتٍYerkabuğunu sarsıntıdan koruyan sabit ve ağır dağlar; ocaktan kıpırdamayan dev kazanlarYaratılış ayetlerinde yeryüzünün insanları çalkalamaması için konulan dağlar ve Sebe kıssasında yerleşik kazanlar: Ra'd 13:3, Enbiyâ 21:31, Lokmân 31:10, Murselât 77:27, Sebe 34:13
أَرْسَاهَاYeryüzünün dengelenmesi ve dağların sarsılmaz biçimde dikilip yerleştirilmesiKozmik inşa ve yeryüzünün yayılıp dağlarla perçinlenmesi bağlamı: Nâziât 79:32
مُرْسَاهَا (Gemi bağlamı)Geminin seferinin bitip demir atacağı, karaya yanaşıp duracağı yer ve zamanNuh’un gemisinin su üzerinde akması ve durması bağlamı: Hûd 11:41
مُرْسَاهَا (Kıyamet bağlamı)Kıyametin kopacağı, nihai olarak vuku bulup tarihin akışının duracağı belirlenmiş anKıyamet saatinin ne zaman demir atıp gerçekleşeceğine dair sorular bağlamı: A'râf 7:187, Nâziât 79:42

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsmâ-i Hüsnâ ve Kıyamet bahsiKıyametin vaktinin (مرساها) sadece Allah katında malum olması; dağların yaratılışındaki hikmet ve ilahi kudretin nizam kuruculuğu.Nihai gerçekleşme vaktinin belirlenmişliği ve kozmik dengenin ilahi tasarrufla kurulması.
FıkıhSefer ve gemi hükümleriGeminin hareket (مجراها) ve demirleme (مرساها) durumunda ibadetlerin (namaz, kıble tayini) ve ticari teslimatın tespiti.Hukuki statünün seyir halinden durma ve demirleme haline intikali.
Tefsirرواسي terkibi ve jeolojik hikmetlerDağların yeryüzünün insanlarla birlikte çalkalanmasını önleyen dengeleyici kütleler olması (أَن تَمِيدَ بِكُمْ ifadesinin tefsiri).Sarsıntıyı ve yalpalamayı kesen köklü ağırlık merkezi anlamı.
HadisFitneler ve kalbin sebatıZor zamanlarda müminin ayağının yere sağlam basması ve savaş meydanında sebat etmesi (رست قدماه).Çalkantılı ortamlarda istikameti koruyup sarsılmama tutumu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akide nizamıSabit itikadi ilkelerŞüphe ve fitne çalkantılarında zihni ve kalbi sabitleyen manevi çıpa olmakİtikadi temeller, bireyin ve toplumun nihilizm veya kuşku dalgalarında savrulmasını engelleyen dağlar mesabesindedir.Güçlü
İlmiYöntem ve aksiyomlarTemel kabuller ve kanıtlanmış yasalarBilimsel araştırmanın savrulmasını önleyen referans noktası teşkil etmekHer ilmi disiplin, akıl yürütmenin temelsiz kalmaması için aksiyomatik olarak sabitlenmiş kurallara dayanır.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve anayasaTemel norm ve anayasal güvencelerToplumsal krizlerde devlet gemisinin batmasını veya savrulmasını önlemekAnayasa ve temel adalet ilkeleri, siyasal çekişmelerin devleti çalkalamasına mani olan toplumsal çıpadır.Güçlü
İktisadiReel ekonomi ve üretimSomut varlıklar ve üretim altyapısıSpekülatif finans dalgalanmalarına karşı piyasayı dengelemekSanal ve spekülatif köpüklerin piyasayı çökertmesini önleyen, reel üretim ve sabit sermaye yatırımlarıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde sönümleme ve ağırlık merkezi dengesi (İzostasi)Yerkabuğunun magmanın üzerinde batıp çıkarak dengeye ulaşması (izostatik denge) ve salınım yapan bir sarkaçta rezonansı durduran sönümleyici kütle ile tam bir yapısal özdeşlik gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal denge ve toplumsal istikrar mekanizmalarıSosyal dalgalanmalar, krizler ve kitlesel panikler karşısında toplumun dağılmasını önleyen köklü gelenekler, ahlaki normlar ve emniyet sübapları işleviyle izomorfiktir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiDağları sadece yeryüzünde durağan ve pasif yükseltiler olarak görmek; رواسي kelimesini yalnızca coğrafi bir terime indirgeyerek hareketle ilişkili dinamik sabitleme boyutunu yitirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, akış halinde olan bir sürecin (denizde giden gemi, çalkantılı yerküre, akıp giden zaman ve tarih) nihai ve güvenli bir karargâha ulaşarak durmasını, salınımın sönümlenmesini ve sabit bir denge kazanmasını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYaratılışın dinamik dengesini kavrayamamak; dağların yerkabuğunun hareketliliğine karşı birer denge unsuru kılındığı hakikatini görememek ve kıyametin ansızın bir durağa erişecek olan bir zaman gemisi gibi tasvir edilişindeki edebi-kelami derinliği kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kâinat tasavvurunda varlıkların mutlak bir hareketsizlik içinde değil, akış ve çalkantı halinde olduğunu; ilahi kudretin bu dinamizmi yok etmeyip onu رواسي ve إرساء mekanizmalarıyla dengede tuttuğunu gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yerkürenin dengesini ve dağların fonksiyonunu anlatan kozmolojik ayetlerde (Ra'd 13:3, Enbiyâ 21:31), Nuh tufanını ve geminin seyrini tasvir eden ayetlerde (Hûd 11:41) ve kıyametin vaktini bildiren eskatolojik ayetlerde (A'râf 7:187, Nâziât 79:42) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün tamamen sabit ve statik bir zemin olduğu zannını düzeltir; zeminin aslında çalkalanmaya (ميد) elverişli bir yapıda olduğunu ve dağların bu çalkantıyı engelleyen köklü çıpalar kılındığını fark ettirir. Ayrıca kıyametin soyut bir yok oluş değil, zaman akışının nihai limana demir atması olduğunu zihne yerleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin hareket veya çalkantı halindeyken tabana/zemine ağırlık verip çıpa salarak durması, yerleşmesi ve sarsılmaz kılınması.
  • Soyut anlamDalgalanan ve istikrarsızlaşmaya açık dinamik bir sürecin, dengeleyici bir merkez ve temel ilke vasıtasıyla karara ve sükûna kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkFizikte izostatik denge ve rezonans sönümleyicisi; ontolojide ve eskatolojide akıp giden hadiselerin nihai duruş ve tecelli noktası.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡t→T(M(t)⋅e−λt)+R0o¨yle kilim⁡t→TdMdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde M(t) zamanla çalkalanan veya seyreden dinamik kütleyi/hareketi, λ sabitleyici kökün sağladığı sönümleme ve çıpa atma katsayısını, R0 zemine oturarak sabitlenen sarsılmaz denge durumunu temsil eder. Zaman nihai varış anına (T) ulaştığında, hareketin türevi sıfıra yaklaşarak sistem çalkantıdan kurtulup tam bir sükûnet ve karara (رسو) erişir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر