سرح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ر-ح6 sîga, 50 mücavir kök, 5 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فديمسكأخذظلمتَسْرَحُونَسَرِّحُوهُنَّوَسَرِّحُوهُنَّسرحجملتَسْرِيحٌطلقوَأُسَرِّحْكُنَّسَرَاحًامررعرفأييوعظ

KökSîga 6Ayet 5Sure 3Mücavir 50

▶ Ağı aç (3B)

سرح

س - ر - ح

KÖK
  • 7 geçiş
  • 5 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Eğersiz attır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Eğersiz attır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.581 harf
باب الحاء والسين والراء معهما ح س ز، س ح ر، س ر ح، ر س ح مستعملات حسر: الحَسْر: كَشْطُكَ الشَيْءَ عن الشيءِ. يقال: حَسَرَ عن ذراعَيْه، وحَسَرَ البيضةَ عن رأسه، وحَسَرَت الريحُ السَحابَ حَسْراً. وانحسَرَ الشيءُ إذا طاوَعَ. ويجيء في الشعر حَسَرَ لازماً مثل انحَسَرَ. والحَسْر والحُسُور: الإِعياء، تقول: حَسَرَتِ الدابّة وحَسَرَها بُعْدُ السير فهي حسير ومحسورة وهُنَّ حَسْرَى، قال الأعشى: فالخَيْلُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.362 harf
السَرْحُ: الماء السائم. تقول: أَرْحْتُ الماشية وأَنْفَشْتُها، وأَسَمْتُها، وأَهْمَلْتُها، وسَرَحْتُها سَرْحاً، هذه وحْدُها بلا ألف. ومنه قوله تعالى: "وحينَ تَسْرَحون". وسَرَحَتْ هي بنفسها سُروحاً، يتعدّى ولا يتعدَّى. تقول: سَرَحَتْ بالغَداةِ، وراحتْ بالعَشِيِّ. يقال: ماله سارِحَةٌ ولا رائحةٌ، أي شيء. وسَرَّحْتُ فلاناً إلى موضع كذا، إذا أرسلته. وتَسْريحُ المرأة: تطليقُها؛ والاسم السَراحُ، مثل
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok21.335 harf
ح س ر حسر ، حرس ، سحر ، سرح ، رسح : مستعملة . حسر : قال الليث : الْحَسْرُ : كَشْطُكَ الشَّيءَ عن الشيءِ . يقال : حَسَرَ عن ذِراعيه ، وحَسَرَ البَيْضَة عن رأسه ، وحَسَرَت الرِّيحُ السّحابَ حَسْراً . وانْحَسَرَ الشيءُ إذا طاوَع . وقد يجيء في الشِّعر حَسَرَ لازماً مثل انْحَسَر . وقال الليث : حَسَرَ البَحرُ عن الساحل إذا نَضِبَ عنه حتى بدا ما تحت الماء من الأرض ، ولا يُقالُ : انحسَرَ البَحْرُ . وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.159 harf
(باب السين والراء وما يثلثهما) (سرط) السين والراء والطاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على غَيبة في مَرٍّ وذَهاب. من ذلك: سَرَطْتُ الطّعام، إذا بَـلعْته؛ لأنَّه إذا سُرِطَ غاب. وبعضُ أهل العلم يقول: السِّراط مشتقٌّ من ذلك، لأنَّ الذاهبَ فيه يغيب غيبةَ الطعام المُستَرَط. والسِّرِطْراط على فِعِلاّل([1]): الفالوذُ؛ لأنَّه يُستَرط. والسُّراطُ: السّيف القاطع الماضِي في الضَّريبة. قال الهذليّ([2]) يصف سيفاً:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR599 harf
- السرح: شجر له ثمر، الواحدة: سرحة، وسرحت الإبل، أصله: أن ترعيه السرح، ثم جعل لكل إرسال في الرعي، قال تعالى: ﴿ولكم فيها جمال حين تريحون وحين تسرحون﴾ [النحل/6]، والسارح: الراعي، والسرح جمع كالشرب (قال ابن مالك في مثلثه: *والشاربون قيل فيهم شرب**وكل حظ من شراب شرب* *وشرب وإن تشأ فشرب ** جمع شروب مكثر الشراب) * ، والتسريح في الطلاق، نحو قوله تعالى: ﴿أو تسريح بإحسان﴾ [البقرة/229]، وقوله: {وسرحوهن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR915 harf
س ر ح سرح الصبيان والدواب‏.‏ وسرح إليه رسولاً‏.‏ وسرحت شعرها‏:‏ مشطته‏.‏ وسرح الشاعـر الشعر‏.‏ قال جرير‏:‏ ألم تعلم مسرحي القوافي فلا عيـا بهـنّ ولا اجتلابـا وأمر سريح‏:‏ لا مطل فيه‏.‏ وإن خيرك لسريح‏.‏ وفعل ذلك في سريح‏.‏ وناقة سرح ومنسرحة‏:‏ سريعة سهلة السير وقد انسرحت في سيرها‏.‏ وهو منسرح من ثيابه‏:‏ خارج منها‏.‏ قال رؤبة‏:‏ منسرح إلاّ ذعاليب الخـرق وأنشد الأصمعي‏:‏ ورب كل شوذبـيّ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.451 harf
السَّرْحُ: المالُ السائم. الليث: السَّرْحُ المالُ يُسامُ في المرعى من الأَنعام. سَرَحَتِ الماشيةُ تَسْرَحُ سَرْحاً وسُرُوحاً: سامتْ. وسَرَحها هو: أَسامَها، يَتَعَدَّى ولا يتعدى؛ قال أَبو ذؤَيب: وكانَ مِثْلَيْنِ: أَن لا يَسْرَحُوا نَعَماً، حيثُ اسْتراحَتْ مَواشِيهم، وتَسْرِيحُ تقول: أَرَحْتُ الماشيةَ وأَنْفَشْتُها وأَسَمْتُها وأَهْمَلْتُها وسَرَحْتُها سَرْحاً، هذه وحدها بلا أَلف. وقال أَبو الهيثم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR409 harf
* س ر ح * * السَّرْحُ * بوزن الشرح المال السائم و * سَرَحَ * الماشية من باب قطع و * سَرَحَتْ * بنفسها من باب خضع تقول سرحت بالغداة وراحت بالعشي يقال ماله * سارِحةٌ * ولا رائحة أي شيء و * تسرِيحُ * المرأة تطليقها والاسم * السَّراحُ * بالفتح و * تَسْرِيحُ * الشعر إرساله وحله قبل المشط و * السَّرْحُ * أيضا شجر عظام طوال الواحدة * سَرْحةٌ * و * السِّرْحانُ * بالكسر الذئب وجمعه * سَرَاحينُ * والأنثى *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.687 harf
السرح: المال السائم . وعن الليث: السرح: المال يسام في المرعى من الأنعام. وقال غيره: ولا يسمى من المال سرحا إلا ما يغدى به ويراح. وقيل: السرح من المال: ما سرح عليك. السرح أيضا: سوم المال، كالسروح ، بالضم، قال شيخنا ظاهره أنه مصدر المتعدي، والصواب أنه مصدر اللازم كما اقتضاه القياس. السرح: إسامتها، كالتسريح . يقال: سرحت الماشية تسرح سرحا وسروحا: سامت. وسرحها هو: أسامها، يتعدى ولا يتعدى. قال أبو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok18.848 harf
سَرَحَ المَالُ 1 سَرَحَ المَالُ ذ , (TA,) or سَرَحَتِ المَاشِيَةُ, (S, TA,) or الاـِبِلُ, (Mgh, Msb,) aor. سَرَحَ , (Msb, TA,) inf. n. سُرُوحٌ (S, A, Msb, K) and سَرْحٌ, (Mgh, Msb, K,) The cattle, or camels, pastured, (S, Mgh, Msb, K, TA,) or pastured where they pleased, (S, K, TA,) by themselves; (S, * Msb, K, * TA; *) [or in the morning; for] you say, سَرَحَتْ بِالغَدَاةِ and رَاحَتْ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.005 harf
سَرَحَ سَرَحَ A ( n. ac. سَرْح 1 , سُرُوْح 27 ), a. Pastured freely. b. ( n. ac. سَرْح 1 ), Sent forth. c. Disclosed. سَرِحَ سَرِحَ A ( n. ac. سَرَح 4 ), a. Proceeded gently, acted leisurely. سَرَّحَ سَرَّحَ II , a. Let loose, set free; let down ( hair ). b. Sent away, dismissed; repudiated, divorced. اِنْسَرَحَ اِنْسَرَحَ VII , a. Ran quickly. سَرْح سَرْح 1 , a. Pasturing (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.234 harf
سرح سَرَحَ - يَسْرَحُ - سَرَّحَ - يُسَرِّحُ - تَسْرِيْح سَرَحَ - يَسْرَحُ + الكائن: يتحرك بحرية وسهولة من غير عائق أو التزام مسبق: ينطلق ويسير من غير خطة مسبقة أو التزام محدد أو عائق سَرَّحَ - يُسَرِّحُ: على وزن " فَعَّلَ من " سَرَحَ - يَسْرَحُ ": يجعله " يَسْرَحُ " على وجه التكرار والشدة: يطلقه فيجعله يتحرك ويسير بحرية من غير عائق أو التزام
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

سرح سَرَحَ - يَسْرَحُ - سَرَّحَ - يُسَرِّحُ - تَسْرِيْح سَرَحَ - يَسْرَحُ + الكائن: يتحرك بحرية وسهولة من غير عائق أو التزام مسبق: ينطلق ويسير من غير خطة مسبقة أو التزام محدد أو عائق سَرَّحَ - يُسَرِّحُ: على وزن " فَعَّلَ من " سَرَحَ - يَسْرَحُ ": يجعله " يَسْرَحُ " على وجه التكرار والشدة: يطلقه فيجعله يتحرك ويسير بحرية من غير عائق أو التزام محدد تَسْرِيْح: اسم فعل " سَرَّحَ - يُسَرِّحُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " زوال الحظر والمنع وتقييد الحركة، والتفلت والهرب من قيد أو أسر أو تحريم"، وهي: حَلَّ - يَحِلُّ، طَلُقَ - يَطْلُقُ، سَرَحَ - يَسْرَحُ، سَابَ - يَسِيْبُ، سَاحَ - يَسيْحُ، رَغِمَ - يَرْغَمُ (رَغَمَ - يَرْغَمُ) سَرَح - يَسْرَح - تسرحون ﴿ولكم فيها جمال حين تريحون وحين تسرحون (6)﴾ النحل سَرَّح - يُسَرِّح - سرحوهن ﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو سرحوهن بمعروف ولا تمسكوهن ضرارا لتعتدوا ومن يفعل ذلك فقد ظلم نفسه ولا تتخذوا آيات الله هزوا واذكروا نعمة الله عليكم وما أنزل عليكم من الكتاب والحكمة يعظكم به واتقوا الله واعلموا أن الله بكل شيء عليم(231)﴾ البقرة ﴿ياأيها النبي قل لأزواجك إن كنتن تردن الحياة الدنيا وزينتها فتعالين أمتعكن وأسرحكن سراحا جميلا(28)﴾ الأحزاب ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا نكحتم المؤمنات ثم طلقتموهن من قبل أن تمسوهن فما لكم عليهن من عدة تعتدونها فمتعوهن وسرحوهن سراحا جميلا (49)﴾ الأحزاب تَسْريح ﴿الطلاق مرتان فإمساك بمعروف أو تسريح بإحسان ولا يحل لكم أن تأخذوا مما آتيتموهن شيئا إلا أن يخافا ألا يقيما حدود الله فإن خفتم ألا يقيما حدود الله فلا جناح عليهما فيما افتدت به تلك حدود الله فلا تعتدوها ومن يتعد حدود الله فأولئك هم الظالمون(229)﴾ البقرة مختار الصحاح ● [سرح] س ر ح: السَّرْحُ بوزن الشرح المال السائم و سَرَحَ الماشية من باب قطع و سَرَحَتْ بنفسها من باب خضع تقول سرحت بالغداة وراحت بالعشي يقال ماله سارِحةٌ ولا رائحة أي شيء و تسرِيحُ المرأة تطليقها والاسم السَّراحُ بالفتح و تَسْرِيحُ الشعر إرساله وحله قبل المشط و السَّرْحُ أيضا شجر عظام طوال الواحدة سَرْحةٌ و السِّرْحانُ بالكسر الذئب وجمعه سَرَاحينُ والأنثى سِرْحانةٌ الراغب سرح - السرح: شجر له ثمر، الواحدة: سرحة، وسرحت الإبل، أصله: أن ترعيه السرح، ثم جعل لكل إرسال في الرعي، قال تعالى: }ولكم فيها جمال حين تريحون وحين تسرحون{ [النحل/6]، والسارح: الراعي، والسرح جمع كالشرب (قال ابن مالك في مثلثه: والشاربون قيل فيهم شرب *** وكل حظ من شراب شرب وشرب وإن تشأ فشرب *** جمع شروب مكثر الشراب)، والتسريح في الطلاق، نحو قوله تعالى: }أو تسريح بإحسان﴿[البقرة/229]، وقوله:﴾وسرحوهن سراحا جميلا{ [الأحزاب/49]، مستعار من تسريح الإبل، كالطلاق في كونه مستعارا من إطلاق الإبل، واعتبر من السرح المضيء، فقيل: ناقة سرح: تسرح في سيرها، ومضى سرحا سهلا. والمنسرح: ضرب من الشعر استعير لفظه من ذلك. ملخص اللسان 1. السَّرْحُ: المالُ السائم. الليث: السَّرْحُ المالُ يُسامُ في المرعى من الأَنعام.سَرَحَتِ الماشيةُ تَسْرَحُ سَرْحاً وسُرُوحاً: سامتْ.وسَرَحها هو:أَسامَها 2. سَرَحْتُ الماشيةَ أَي أَخرجتها بالغَداةِ إلى المرعى. وسَرَحَ المالُ نَفْسُهُ إِذا رَعَى بالغَداةِ إِلى الضحى.والسَّرْحُ: المالُ السارحُ، ولا يسمى من المال سَرْحاً إِلاَّ ما يُغْدَى به ويُراحُ؛ 3. وانْسَرَحَ الرجلُ إِذا استلقى وفَرَّجَ بين رجليه 4. ويقال: تَسَرَّحَ فلانٌ من هذا الكان إِذا ذهب وخرج. وسَرَحْتُ ما في صدري سَرْحاً أَي أَخرجته. 5. وسمي السَّرْحُ سَرْحاً لأَنه يُسَْحُ فيخرُجُ؛ 6. والتسريحُ: إِرسالك رسولاً في حاجة سَراحاً. 7. وسَرَّحْتُ فلاناً إِلى موضع كذا إِذا أَرْسلته. 8. وتَسْرِيحُ المرأَة: تطليقُها. والاسم السِّراحُ، مثل التبليغ والبلاغ. وسمى الله، عز وجل، الطلاق سَراحاً، فقال: وسَرِّحُوهنّ سَراحاً جميلاً؛ كما سماه طلاقاً من طَلَّقَ المرأَة، وسماه الفِرَاقَ، فهذه ثلاثة أَلفاظ تجمع صريح الطلاق الذي لا يُدَيَّنُ فيها المُطَلِّقُ بها إِذا أَنكر أَن يكون عنى بها طلاقاً، وأَما الكنايات عنها بغيرها مثل البائنة والبتَّةِ والحرام وما أَشبهها، فإِنه يُصَدَّق فيها مع 9. وتَسْرِيحُ دَمِ العِرْقِ المفصود: إِرساله بعدما يسيل منه حين يُفْصَد مرة ثانية. 10. سَرَحَ السيلُ يَسْرَحُ سُرُوحاً وسَرْحاً إِذا جرى جرياً سهلاً لسان العرب ● - سرح: السَّرْحُ: المالُ السائم. الليث: السَّرْحُ المالُ يُسامُ في المرعى من الأَنعام. سَرَحَتِ الماشيةُ تَسْرَحُ سَرْحاً وسُرُوحاً: سامتْ. وسَرَحها هو: أَسامَها، يَتَعَدَّى ولا يتعدى؛ قال أَبو ذؤَيب: وكانَ مِثْلَيْنِ: أَن لا يَسْرَحُوا نَعَماً، حيثُ اسْتراحَتْ مَواشِيهم، وتَسْرِيحُ تقول: أَرَحْتُ الماشيةَ وأَنْفَشْتُها وأَسَمْتُها وأَهْمَلْتُها وسَرَحْتُها سَرْحاً، هذه وحدها بلا أَلف. وقال أَبو الهيثم في قوله تعالى: حين تُرِيحُونَ وحين تَسْرَحُونَ؛ قال: يقال سَرَحْتُ الماشيةَ أَي أَخرجتها بالغَداةِ إلى المرعى. وسَرَحَ المالُ نَفْسُهُ إِذا رَعَى بالغَداةِ إِلى الضحى. والسَّرْحُ: المالُ السارحُ، ولا يسمى من المال سَرْحاً إِلاَّ ما يُغْدَى به ويُراحُ؛ وقيل: السَّرْحُ من المال ما سَرَحَ عليك. يقال: سَرَحَتْ بالغداة وراحتْ بالعَشِيِّ، ويقال: سَرَحْتُ أَنا أَسْرَحُ سُرُوحاً أَي غَدَوْتُ؛ وأَنشد لجرير: وإِذا غَدَوْتُ فَصَبَّحَتْك تحِيَّةٌ، سَبَقَتْ سُرُوحَ الشَّاحِجاتِ الحُجَّلِ قال: والسَّرْحُ المال الراعي. وقول أَبي المُجِيبِ ووصف أَرضاً جَدْبَةً: وقُضِمَ شَجرُها والتَقى سَرْحاها؛ يقول: انقطع مَرْعاها حتى التقيا في مكان واحد، والجمع من كل ذلك سُرُوحٌ. والمَسْرَحُ، بفتح الميم: مَرْعَى السَّرْح، وجمعه المَسارِحُ؛ ومنه قوله: إِذا عاد المَسارِحُ كالسِّباحِ وفي حديث أُم زرع: له إِبلٌ قليلاتُ المسارِحِ؛ هو جمع مَسْرَح، وهو الموضع الذي تَسْرَحُ إِليه الماشيةُ بالغَداة للرَّعْيِ؛ قيل: تصفه بكثرة الإِطْعامِ وسَقْيِ الأَلبان أَي أَن إِبله على كثرتها لا تغيب عن الحيِّ ولا تَسْرَحُ في المراعي البعيدة، ولكنها باركة بفِنائه ليُقَرِّب للضِّيفان من لبنها ولحمها، خوفاً من أَن ينزل به ضيفٌ، وهي بعيدة عازبة؛ وقيل: معناه أَن إَبله كثيرة في حال بروكها، فإِذا سَرَحت كانت قليلة لكثرة ما نُحِرَ منها في مَباركها للأَضياف؛ ومنه حديث جرير: لا يَعْزُب سارِحُها أَي لا يَبْعُدُ ما يَسْرَحُ منها إِذا غَدَت للمرعى. والسارحُ: يكون اسماً للراعي الذي يَسْرَحُ الإِبل، ويكون اسماً للقوم الذين لهم السَّرْحُ كالحاضِرِ والسَّامِر وهما جميعٌ. وما له سارحةٌ ولا رائحة أَي ما له شيءٌ يَرُوحُ ولا يَسْرَحُ؛ قال اللحياني: وقد يكون في معنى ما له قومٌ. وفي كتاب كتبه رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، لأُكَيْدِر دُومةِ الجَنْدَلِ: لا تُعْدَلُ سارِحَتُم ولا تُعَدُّ فارِدَتُكم. قال أَبو عبيد: أَراد أَن ماشيتهم لا تُصْرَفُ عن مَرْعًى تريده. ي

Sîgalar(6)

Mücavir kökler50 mücavir (70 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جمل

    3 ortak ayet · Erkek deve demektir

  2. طلق

    3 ortak ayet · “Dalk” sansar demektir

  3. مسك

    2 ortak ayet · Koku veren yağdır

  4. عرف

    2 ortak ayet · Tanınan ile

  5. متع

    2 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…

  6. عدو

    2 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  7. أيي

    3 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  8. فدي

    1 ortak ayet · Fidye

  9. نكح

    1 ortak ayet · Nikah

  10. حدد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

  11. أخذ

    2 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  12. وعظ

    1 ortak ayet · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir

Geçtiği ayetler(5)

  1. يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

    SalmakEy peygamber; eşlerine de: Eğer dünya hayatını ve süslerini istiyorsanız; gelin, size bağışta bulunayım ve güzellikle salıvereyim.

  2. … فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

    SalmakEy iman edenler; mü’min kadınları nikahlayıp sonra onlarla temasta bulunmadan önce boşadığınızda, artık onlar için iddet saymanıza lüzum yoktur. Kendilerini geçindirin ve güzellikle serbest bırakın.

Sîga sayfası: سَرِّحُوهُنَّ
Sîga sayfası: وَأُسَرِّحْكُنَّ
Sîga sayfası: وَسَرِّحُوهُنَّ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطلق, رعى, سرب, عطل
Zıt Kökمسك
Çekirdek Özet 1Hayvanı veya varlığı bağlı bulunduğu dar alandan çıkarıp geniş otlağa serbestçe yayılması için salmak
Çekirdek Özet 2Hukuki ve fiilî bağları zorbalık, hapis ve eziyet olmaksızın güzellikle çözüp muhatabı kendi yoluna bırakmak
Çekirdek Özet 3İlişkiyi kriz ve yıpratıcı bir tutsaklığa dönüştürmeden, haklarını teslim ederek pürüzsüzce serbest bırakma mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca boşanma olarak anlaşılıp sabah vakti üretime yönelen serbestiyet ve onurlu ayrılık boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سرİçten içe akma, gizli ve engelsiz ilerleme, çözülüp yayılma; سرب, سرد, سرع, سري köklerinde olduğu gibi pürüzsüz hareketحح harfinin getirdiği açıklık, ferahlık ve sınır ötesine çıkma niteliğiyle, kapalı veya bağlı durumdaki varlığın geniş bir alana serbestçe bırakılması ve engelsiz yayılması anlamı kazanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, bağlılık ve duruş noktası; tutulan durumun başlangıcı
رİnsan başıYöneliş, hareketin başı, öne ve ileriye doğru akış
حÇit, duvarSınır, korunaklı alan; sınırdan dışarı açılma ve engeli aşma
سرحDikenin veya bağın açılmasıyla yönün çit dışındaki açık alana çevrilmesi; sınırın kaldırılarak serbest akışın başlatılması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDavar ve develerin sabahleyin ağıldan çıkarılarak otlağa serbestçe otlamak üzere salıverilmesi
Cahiliye şiiri kullanımıAntara bin Şeddâd, dalları engelsizce her yöne yayılan büyük ağacı anlatırken kökü kullanmıştır: بَطلٍ كأنّ ثيابَه في سرحَةٍ / يُحذَى نِعالَ السِّبتِ ليس بتَوأَمِ
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Ebû Züeyb el-Hüzelî davarın salınmasını şöyle ifade eder: وكانَ مِثْلَيْنِ: أَن لا يَسْرَحُوا نَعَماً / حيثُ اسْتراحَتْ مَواشِيهم، وتَسْرِيحُ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapçada سرح kökü, bağların gevşetilip bir nesnenin veya canlının geniş alana serbestçe yayılması semantik çekirdeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde kökün fonetik ikizleri ve soydaşları benzer bir yayılma, sarkma ve kısıtlanmamış hareket zeminini yansıtır. İbranicede סרح (saraḥ) formu serbestçe uzanıp sarkmak, dökülmek, serpilmek ve sınırı aşmak anlamlarını taşır. Süryanicede ܫܪܚ (šraḥ) kökü ise geniş alana taşmak, yayılmak ve engelsizce serbest kalmak manalarıyla örtüşür. Arapça, bu ilksel kökü hem pastoral göçebe hayatın sabah otlağa salma eylemine (غدوة إلى المرعى) hem de sosyal ilişkilerde bağın güzellikle çözülmesine tahsis ederek kavramsal bir genişleme sağlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDavarı meraya salmak, dolaşık saçı tarayarak açmak, elçiyi göndermekFiziksel düğümün ve kapalılığın çözülerek hareket alanının açılmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice סרח (saraḥ), Süryanice ܫܪܚ (šraḥ)Bağın sarkması, genişleme, engelsiz kalma ve sınır dışına akma ortak temasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve doğrulanabilir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سرحAnlamlıSerbest bırakmak, salmakHayvanı otlağa, eşi güzellikle kendi yoluna salmaHedef kök; Kur’an’da geçer
سحرAnlamlıBir şeyin yönünü çevirmek, yanıltmakHakikati örtüp algıyı başka yöne akıtmaHarf değişimiyle farklı semantik alan; Kur’an’da geçer
رسحAnlamlıUyluk eti az ve zayıf olmakBedenin incelmesi ve etin çekilmesi haliKlasik sözlüklerde kayıtlı; Kur’an’da geçmez
رحسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKök olarak işlenmemiştir; Kur’an’da geçmez
حسرAnlamlıÖrtüyü açmak, yorulup tükenmekGücün veya kabuğun soyulup bitkin düşülmesiKalb ve karşıt yönelme; Kur’an’da geçer
حرسAnlamlıKorumak, gözetlemekGiriş ve çıkışı denetim altında tutmaSerbest salmanın zıddı denetim boyutu; Kur’an’da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سرحMerkezSerbest bırakmaBir bağı çözerek muhatabı ferah ve pürüzsüz bir alana salmakSabah otlağa salınan hayvan gibi engelsiz bırakma
طلقKomşuÇözme ve serbest kılmaطلق kökü mutlak bağın çözülmesini vurgularken, سرح salıvermenin zarafetini ve güzellikle yol vermeyi öne çıkarırBağdan tamamen koparma nüansı
رعىKomşuOtlatma ve gözetmeرعى besleme ve başında durarak korumayı içerirken, سرح otlağa doğru hareket ettirip serbest bırakmayı anlatırSürekli denetim ve gözetim
سربKomşuAkıp gitmeسرب kendi mecrasında gizlice veya açıkça ilerlemeyi bildirirken, سرح bir fail tarafından salıverilmeyi içerirDoğal ve kendiliğinden akış
عطلKomşuBaşıboş bırakmaعطل işlevsizleştirip ihmal etmeyi ifade ederken, سرح meşru bir serbestiyet ve imkân tanımadırDeğersizleştirerek terk etme
مسكZıtTutma ve alıkoymaمسك elde tutmayı, bağı sürdürmeyi veya bırakmamayı ifade eder; Kur'an'da serbest bırakmanın tam karşıtıdırHaklarını vererek tutmak veya salmak ikiliği

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسرحSalmak, serbest bırakmakBağlı veya korunaklı alandan çıkarıp genişliğe göndermekKesin
LatinceEmittere, dimittereDışarı salmak, serbest bırakmakBir alandan dışarıya doğru gönderme hareketini karşılar, pastoral arka planı eksiktirGüçlü
İngilizceRelease, set free, pastureSerbest bırakmak, yayılmaya salmakHukuki çözülmeyi ve hayvanı salmayı karşılar; güzellikle bırakma nüansını tam taşımazGüçlü
AlmancaFreilassen, auf die Weide treibenSerbest bırakmak, otlağa sürmekHürriyet verme ve yaylıma çıkarma yönünü verir; nezaket bağlamı dışarıda kalırGüçlü
FransızcaLibérer, relâcherSalıvermek, çözmekBağın gevşetilip serbest bırakılmasını karşılar, Kur'an'daki estetik ayrılığı karşılamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَسْرَحُونَSabah vakti hayvanları otlağa yaymakNimet ve estetik bağlamında insanın hayvanlarını meraya salması; Nahl 16:6
تَسْرِيحٌ / سَرِّحُوهُنَّEvliliği güzellikle ve meşru haklarla sonlandırmakBoşanma fıkhı bağlamında eşi baskı altında tutmadan iyilikle salıverme; Bakara 2:229, Bakara 2:231
سَرَاحًا / أُسَرِّحْكُنَّZorlamadan, bağış ve onurla serbest bırakmakPeygamber eşlerinin dünyalık tercihi karşısında nezaketle ve haklarını vererek ayrılma; Ahzâb 33:28, Ahzâb 33:49

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade ve hürriyetİnsanın fiillerinde serbest bırakılması ve zorlama olmaksızın imtihan alanına salınmasıCebir olmaksızın hareket alanı tanıma
FıkıhTalak ve aile hukukuالتسريح lafzının sarih mi kinaye mi olduğu, talakın إمساك بمعروف veya تسريح بإحسان dairesinde gerçekleşme şartıHakları gasp etmeden ve eziyet vermeden yapılan geçerli fesih
TefsirAile ahlakı ve estetikAhzâb ve Bakara surelerindeki «güzelce salma» (سراحا جميلا) ifadelerinin taşıdığı nezahet ve Nahl 16:6'daki görsel güzellikİyilik, bağış ve estetik hürriyet
HadisMuamelat ve nebevi ahlakEşlerin serbest bırakılmasında mehir ve müt'anın eksiksiz verilmesi, hayvanların otlağa sabah salınması sünnetiPürüzsüz ayrılık ve yaratılmışlara şefkatle yol açma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrî serbestiyetİradeye alan açmaİmanın baskıyla değil gönüllü hürriyetle var olmasını temin etmeBireyin manevi alanda rehin tutulmasını engellerGüçlü
İlmiMetodolojik akışHipotezi veya zihni serbest bırakmaDüşüncenin peşin kısıtlamalardan kurtulup veri alanına yayılmasıZihinsel tıkanıklığı açarak araştırma serbestiyeti sağlarMuhtemel
SiyasiHukuki özgürlükZorbalık ve esaretten azade kılmaVatandaşın haksız gözetim ve tahakkümden kurtarılmasıBireyin meşru haklarıyla toplumsal alana serbestçe katılımıGüçlü
İktisadiÜretim ve dolaşımSermaye ve emeğin serbest dolaşımıKaynakların atıl tutulmayıp sabah vakti üretime ve piyasaya salınmasıMalın tek elde hapsedilmeyip geniş pazara akıtılmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKısıtsız potansiyel akışı veya sınır değerin açılmasıBir kapta sıkışmış akışkanın valfin açılmasıyla geniş bir hacme yayılması (termodinamik serbest genleşme)Güçlü
Beşeri bilimlerHak temelli sözleşmesel tahliye (hukuki ve psikolojik emansipasyon)Bir sözleşmenin taraflardan birine zarar vermeden, tazminat ve haklar korunarak feshedilmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece teknik bir kadın boşama terimi sayılarak, arkasındaki sabah yayılımı, canlılık ve zarafet boyutunun unutulması
Kur'an içi daha geniş anlamBir bağlılığı feshederken bile karşı tarafa ikramda bulunma, haklarını eksiksiz ödeme ve onu hayata onurlu biçimde yeniden katma ahlakı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyrılıkların düşmanlık, hapis, şantaj ve yıpratma aracına dönüştürülmesi; Kur'an'ın emrettiği «ihsanla ve güzellikle salma» ilkesinin çiğnenmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ilişkileri kurarken olduğu kadar bitirirken de adalet, nezaket ve estetik gözettiğini gösterir; mülkiyet ve tasarrufun tahakküme dönüşmesini engeller.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukukunu düzenleyen talak ayetlerinde (Bakara 2:229, 2:231), Ahzâb suresindeki nebevi aile ilkelerinde (33:28, 33:49) ve Nahl suresindeki kainat estetiğinde (16:6).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Eşleri bırakmamak suretiyle cezalandırma (ıdrâr) zihniyetini yıkar; tutmanın da bırakmanın da meşruiyet dairesinde birer erdem olduğunu ilan eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamHayvanların sabahleyin korunaklı ağıldan çıkarılıp otlamak üzere serbest ve geniş bir meraya salınması.
  • Soyut anlamBir bağı veya hukuki akdi, tarafları yıpratmadan, haklarını teslim ederek ve pürüzsüz bir nezahetle serbest bırakma eylemi.
  • Sistematik karşılıkBağlayıcı sözleşmenin (tutma) alternatifi olan, hakların tazminiyle gerçekleşen zararsız ve onurlu çıkış mekanizması.
  • LaTeX modeliS(x,t)=lim⁡δ→0[ϕ(x,t)⋅IΩ(x)−R(x)]  ⟹  x∈Ωfree
  • LaTeX açıklamasıFormülde x serbest bırakılan özneyi, t salıverilme anını, ϕ engelleri ve kısıtları kaldıran potansiyeli temsil eder. IΩ kısıtlı alandan geniş alana geçişi gösteren indikatördür. R(x) karşı tarafa iade edilen hak ve tazminatları simgeler; aradaki çekişme katsayısı δ sıfıra yaklaşırken özne tam serbestiyet uzayına (Ωfree) pürüzsüzce dahil olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س