سفح
س - ف - ح
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 12 sözlük
Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir. İnce ve yassı taş demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir. İnce ve yassı taş demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.616 harfباب الحاء والسين والفاء معهما
ح س ف، ح ف س، س ح ف، س ف ح، ف س ح، ف ح س، كلهن مستعملات
حسف:
حُسافة التَّمْر: قُشوره ورديئة، تقول: حَسَفْتُ التَّمْرَ أحسِفُه حسَفاً: نَقَّيْتُه.
حفس:
رجل حِيْفْسٌ، وامرأة حِيَفْساء، والحِيَفْساء إلى القِصَر ولؤم الخِلْقة.
سحف:
السَّحْف: كَشْطُكَ الشَّعَر عن الجلد حتى لا يبقى منه شيء تقول: سَحَفتُه سَحْفاً.
والسَّحائف، الواحدة سَحيفة: طرائق الشَّحْم التي بين
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR296 harfسَفْحُ الجبل: أسفلُه حيثُ يَسْفَح فيه الماءُ، وهو مُضْطَجَعُهُ. وسَفَحْتُ الماء: هَرَقْتُه. وسَفَحْتُ دَمَه: سفكته. ورجل سَفَّاحٌ: أي قادر على الكلام. والسِفاحُ: الزِنى. تقول: سافَحَها مُسافَحَةً وسِفاحاً. والسَفيحانِ: جوالِقان يُجعلان كالخُرْج. والسَفيح: سَهْمٌ من سهام المَيْسر مما لا نَصيب له.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR6.341 harfح س ف
حسف ، حفس ، سحف ، سفح ، فسح ، فحس : مستعملات .
حسف : قال الليث : الحُسافَةُ : حُسَافَةُ التمر : وهي قُشُورُه وَرَدِيئُه ، تقول : حَسَفْتُ التمرَ أَحْسِفُه حَسْفاً إذا نَفَيْتَه .
وقال اللِّحياني وغيره : تَحَسَّفَت أوبارُ الإبل وتَوَسَّفَت إذا تَمَعَّطَت وتَطَايَرَت .
أبو زيد : رَجَع فلان بحَسِيفَة نفسه إذا رجع ولم يَقْض حاجَةَ نفسه ، وأنشد :
إذا سُئِلوا المعروفَ لم يَبْخَلُوا به
ولم
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.788 harf(باب السين والفاء وما يثلثهما)
(سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه.
(سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع.
(سفل) السين والفاء واللام
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR613 harfس ف ح
ماء سافح ومسفوح.
وفلان سفاح: سفاك للدمـاء.
وسفحـت العيـن دمعهـا وجفـن سفـوح.
وللوادي مسافح: صاب.
ومـن المجـاز: ناقة مسفوحة الإبط: واسعتها وجمل مسفوح الضلوع: ليس بكرها.
وبينهم سفاح: قتال أو معاقرة لأنهم يتسافحون الدماء.
وسافحها مسافحة: زاناها لأن كلاً منهما يسفح ماءه ويضيعـه.
وفـي النكـاح غنية عن السفاح.
ونزلنا بسفح الجبل وهو ما اضطجع منه كأنما سفيح منه
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.185 harfالسَّفْحُ: عُرْضُ الجبل حيث يَسْفَحُ فيه الماءُ، وهو عُرْضُه المضطجِعُ؛ وقيل: السَّفْح أَصل الجبل؛ وقيل: هو الحضيض الأَسفل، والجمع سُفوح؛ والسُّفوحُ أَيضاً: الصخور اللينة المتزلقة.
وسَفَح الدمعَ يَسْفَحُه سَفْحاً وسُفوحاً فَسَفَح: أَرسله؛ وسَفَح الدمعُ نفسُه سَفَحاناً؛ قال الطرماح:
مُفَجَّعة، لا دَفْعَ للضَّيْم عندها،
سوى سَفَحانِ الدَّمع من كلِّ مَسفَح
ودُموعٌ سَوافِحُ، ودمع سَفُوحٌ سافِحٌ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR108 harf* س ف ح * * سَفْحُ * الجبل بوزن فلس أسفله وسفح الماء هراقه و * سَفَحَ * دمه سفكه وبابهما قطع ورجل * سَفَّاحٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.351 harfالسفح: ع ، قال الأعشى:
ترتعي السفح فالكثيب فذا قـا ر فروض القطا فذات الرئال من المجاز: السفح: عرض الجبل حيث يسفح فيه الماء، وهو عرضه المضطجع، أو أصله، أو أسفله، أو الحضيض ؛ كل ذلك أقوال مذكورة. ج سفوح ، بالضم. وسفح الدم، كمنع: أراقه وصبه. وسفحت دمه: سفكته. وسفحت الماء: أهرقته. ويقال: بينهم سفاح، أي سفك للدماء. وفي حديث أبي هلال: فقتل على رأس الماء حتى
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.071 harfسَفَحَ
1 سَفَحَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَفَحَ , (Msb, K,) inf. n. سَفْحٌ, (Msb,) [and app. سُفُوحٌ also, mentioned in what follows,] He poured out, or forth, water: (S, A:) and he shed blood, (S, A, Msb, K,) the blood of another; (S, A;) and tears; (Msb, K;) inf. n. as above, and سُفُوحٌ: (K:) or سَفَحَتِ العَيْنُ دَمْعَهَا [the eye shed its tears]. (A.) The saying, in a trad., فَقَتَلَ
سَفَحَ 1 سَفَحَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَفَحَ , (Msb, K,) inf. n. سَفْحٌ, (Msb,) [and app. سُفُوحٌ also, mentioned in what follows,] He poured out, or forth, water: (S, A:) and he shed blood, (S, A, Msb, K,) the blood of another; (S, A;) and tears; (Msb, K;) inf. n. as above, and سُفُوحٌ: (K:) or سَفَحَتِ العَيْنُ دَمْعَهَا [the eye shed its tears]. (A.) The saying, in a trad., فَقَتَلَ عَلَىرَأْسِ المَآءِ حَتَّى سَفَحَ الدَّمُ المَآءَ has been explained as meaning [And he slew at the head of the water so that] the blood covered the water: but IAth says that this is not consistent with the language; for سَفْحٌ signifies the act of “ pouring out, or forth; ” and that the meaning may therefore be, that the blood made the water to pour forth; like as when, into a full vessel, something heavier than what is in it is poured; for in this case there comes forth from it as much as has been poured into it. (TA.) ― -b2- سُفِحَ فِى الأَرضِ (assumed tropical:) [He was stretched, or extended, upon the ground], said of a camel. (K.) -A2- The verb is also used intransitively; you say, سَفَحَ المَآءُ, (Msb,) and الدَّمْعُ, inf. n. سُفُوحٌ and سَفَحَانٌ (O, K) and سَفْحٌ, (K,) The water, (Msb,) and the tears, (O, K,) poured out, or forth. (O, Msb, K.)
سفّح 2 سفّح ذ , inf. n. تَسْفِيحٌ, (assumed tropical:) He did a deed that profited him not; (K;) likened to the arrow called السَّفِح. (TA.)
3 سَاْفَحَ [سافحهُ, inf. n. سِفَاحٌ, and perhaps مُسَافَحَةٌ also, He contended with him in the shedding of blood.] You say, بَيْنَهُمْ سِفَاحٌ Between them is a shedding of blood. (TA.) ― -b2- And [hence,] بَيْنَهُمَا سِفَاحٌ (tropical:) Between them two is a contending in fight: or, in hocking [of camels] (مُعَاقَرَة). (A, TA.) ― -b3- And سِفَاحٌ and مُسَافَحَةٌ also signify (tropical:) The committing fornication with another; (S, A, Msb, K;) لِأَنَّ المَآءَ يُصَبُّ ضَائِعًا; (Msb;) as also ↓ تَسَافُحٌ [which is said of more than one pair]. (K.) You say, سَافَحَهَا (tropical:) He committed fornication with her. (A, Msb.) And سَافَحَتْةُ (tropical:) She committed fornication with him: (L:) or she abode with him in the practice of fornication. (TA.) [In all the copies of the S that I have been able to consult, three in number, I find سَافَحَهُ.] And فِى النِكَاحِ غُنْيَةٌ عَنِ السِفَاحِ (tropical:) [In marriage is that which renders one in no need of fornication]. (A, Msb.) In the Time of Ignorance, when a man demanded a woman in marriage, he said, اِنْكِحِينِى; and when he desired fornication, he said, سَافِحِينِى. (TA.)
أَجْرَوْا اـِسْفَاحًا 4 أَجْرَوْا اـِسْفَاحًا ذ (assumed tropical:) They made [horses] to run without a wager. (K.) [App., like 2, from السَّفِيحُ, the arrow thus called.]
[ 5 تَسَفَّحَ تسفّحaccord. to Freytag, signifies It was, or became, poured out, or forth: but he names no authority for this.]
تسافحوا الدِمَآءَ 6 تسافحوا الدِمَآءَ ذ [They mutually shed blood; lit., bloods]. (A.) ― -b2- See also 3.
سَفْحٌ سَفْحٌ ذ The base, foot, bottom, or lowest or lower part, (أَصْل, K, or أَسْفَل, S, A, K,) of a mountain, (S, A, K,) which is the part whereinto is poured (يُسْفَحُ) the water [from the parts above]; i. e. the part where the side thereof rests upon the ground: (S: [as also صَفْحٌ:]) or the [part called] عَرْض thereof, [see this word,] that rests its side upon the ground: or the حَضِيض [app. as meaning the low ground at, or by, the base, or foot,] thereof: (K:) or the spreading part thereof: (A: [there said to be in this sense tropical; but why, I see not:]) or the face thereof: (Msb:) or the lowest, or lower, part thereof, where it is rugged: (Ham p. 80:) pl. سُفُوحٌ. (K.) ― -b2- [The pl.] سُفُوحٌ also signifies Rocks that are soft, or smooth, (K, TA,) and slippery. (TA.)
سَفُوحٌ سَفُوحٌ ذ : see سَافِحٌ. You say جَفْنٌ سَفُوحٌ [An eyelid shedding copious tears]. (A.)
سَفِيحٌ سَفِيحٌ ذ A sack; syn. جُوَالِقٌ: (K:) سَفِيحَانِ signifies a pair of sacks which are placed (S, L) upon a camel, (L,) like the خُرْج. (S, L.) ― -b2- And A thick, or coarse, [garment of the kind called] كِسَآء. (O, K.) ― -b3- السَّفِيحُ [incorrectly written by Freytag سَفِيحة, as on the authority of the S,] is the name of An arrow used in the game called المَيْسِر, to which no portion pertains: (S, A, * K:) it is the fourth of the arrows to which the term غُفْل is applied, which have no notches, and to which is assigned no portion and no fine; these being added only to give additional weight to the collection of arrows from fear of occasioning suspicion [of foul play]: the first of them is called المُصَدَّرُ; the next, المُضَعَّفُ; the next, المَنِيحُ; and the next, السَّفِيحُ. (Lh, TA.) ― -b4- See also مُسَافِحٌ.
سَفَّاحٌ سَفَّاحٌ ذ A shedder of much blood. (A.) [Hence,] السَّفَّاحُ is the name of A sword of Homeyd Ibn-Bahdal. (K.) ― -b2- [Hence also,] (assumed tropical:) A giver of many gifts; or one who gives much. (K.) ― -b3- And (assumed tropical:) Chaste [or rather fluent or eloquent] in speech; syn. فَصِيحٌ: (K:) or possessing ability for speech. (S.)
سَافِحٌ سَافِحٌ ذ Pouring out, or forth; (O, L, Msb, K;) applied to water, (A, Msb,) [and blood,] and tears (دَمْعٌ): (O, L, K:) [accord. to some, unacquainted with the intrans. verb سَفَحَ, a possessive epithet, i. e.] meaning ذُو سَفْحٍ: (Ham p. 709:) syn. with ↓ سَفُوحٌ, [or rather this is an intensive epithet,] and ↓ مَسْفُوحٌ also is syn. with سَفُوحٌ; (TA;) or [rather] signifies poured out, or forth; (A, * L, Msb;) and is applied to water, (A, Msb,) and tears (دَمْعٌ). (L.)
أَسْفَحُ أَسْفَحُ ذ (assumed tropical:) Bald in the fore part of the head; (K;) as also أَسْقَحُ (TA) [and أَصْقَحُ].
مَسْفَحٌ [ مَسْفَحٌ ذ A place where water is poured out, or forth; and where blood, and tears, are shed: pl. مَسَافِحُ.] One says, لِلْوَادِى مَسَافِحُ The valley has places where it pours out, or forth. (A, TA.)
مُسَفِحٌ مُسَفِحٌ ذ (assumed tropical:) One who does a deed that profits him not. (K. [See 2.])
مَسْفُوحٌ مَسْفُوحٌ ذ : see سَافِحٌ. ― -b2- [Hence,] applied to a camel, it means قَدْ سُفِحَ فِى الأَرْضِ وَمُدَّ (assumed tropical:) [Stretched, or extended, upon the ground; وَمُدَّ being an explicative adjunct]. (K.) ― -b3- (assumed tropical:) Wide. (K.) You say نَاقَةٌ مَسْفُوحَةُ الاـِبْطِ (tropical:) A she-camel wide in the arm-pit. (A, K.) And جَمَلٌ مَسْفُوحُ الضُّلُوعِ (tropical:) A camel [wide i. e.] not contracted in the ribs. (A, TA.) ― -b4- (assumed tropical:) Thick, coarse, or big. (K.) ― -b5- You say also, اـِنَّهُ لَمَسْفُوحُ العُنُقِ, meaning (assumed tropical:) Verily he is long, and thick, coarse, or big, in the neck. (TA.) ― -b6- And المَسْفُوحُ is the name of (assumed tropical:) A horse of Sakhr Ibn-'Amr Ibn-El-Hلrith. (K.)
مُسَافِحٌ مُسَافِحٌ ذ (assumed tropical:) A fornicator. (TA.) And مُسَافِحَةٌ (assumed tropical:) A fornicatress; (TA;) a woman who does not abstain from fornication. (Aboo-Is-hلk, TA.) اِبْنُ مُسَافِحَةٍ means (assumed tropical:) A son of a fornicatress; (TA;) and [in like manner] ↓ سَفِيحٌ a son who is the offspring of fornication. (Sgh, TA in art. عرض.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR797 harfسَفَحَ
سَفَحَ A ( n. ac. سَفْح 1 , سُفُوْح 27 ),
a. Shed; poured out.
b. ( n. ac. سَفْح 1 , سُفُوْح 27 , سَفَحَاْن 36 ), Flowed, poured out; was shed.
سَفَّحَ
سَفَّحَ II ,
a. Worked without profit.
سَاْفَحَ
سَاْفَحَ III ,
a. Was debauched; committed debauchery.
b. Contended with in shedding blood.
تَسَفَّحَ
تَسَفَّحَ V ,
a. Was poured out, flowed.
تَسَاْفَحَ
تَسَاْفَحَ VI ,
a. see
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR12.057 harfسفح
سَفَحَ - يَسْفَحُ - مَسْفُوْح - سَافَحَ - يُسَافِحُ - مُسَافِح - مُسَافِحِين - مُسَافِحَة - مُسَافِحَات
سَفَحَ - يَسْفَحُ + كائن + شيئاً: يُخْرِجُ الشيء من مكمنه ومخبأه ويَعْرِضُه، ويجعله مباحاً لكل من يرغب به
مَسْفُوْح: اسم مفعول من " سَفَحَ - يَسْفَحُ ": الشيء الذي خرج من مخبأه ومكمنه
﴿دما مسفوحا﴾ دما خرج من مكمنه، وانفصل عن أصله
Mücavir kökler64 mücavir (82 toplam)
- حصن
3 ortak ayet · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir
- خدن
2 ortak ayet · Gizli dost demektir
- غير
4 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir
- أجر
3 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
- طعم
2 ortak ayet · Yiyecek demektir
- حلل
2 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
- يمن
2 ortak ayet · Sağ yandır
- بغي
2 ortak ayet · Buğa boğa demektir
- أتي
3 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
- خنزر
1 ortak ayet · Domuz
- عنت
1 ortak ayet · Sıkıntıya düştünüz
- هلل
1 ortak ayet · Boğazlandı
Geçtiği ayetler(4)
… مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا …
Sifah edenlerEvli kadınlarla evlenmeniz de. Sağ ellerinizin sahib oldukları müstesna. Bunlar; Allah’ın size farz kıldığı hükümlerdir. Geriye kalanları ise; zinadan kaçınıp iffetli yaşamanız şartı ile mallarınızla istemeniz size helal kılındı. Onlardan yararlandığınızın karşılığı olarak kararlaştırılmış olan mehirlerini verin. Kararlaştırdıktan sonra, aranızda anlaştığınız hususta size bir sorumluluk yoktur. Şüphesiz ki Allah, Alim, Hakim olandır.
… الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ …
Sifah edenlerBugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سفح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سفك, صبب, زنى |
| Zıt Kök | حصن |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının tutulamayıp serbestçe akıtılması, dökülmesi ve zayi edilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Hukuki ve ahlaki bir bağ olmaksızın döl suyunun veya kanın hedefsizce akıtılması |
| Çekirdek Özet 3 | Koruyucu yapının (nikâh, can dokunulmazlığı) dağıtılarak enerjinin boşa harcanması |
| Kritik Hata Riski | Sifâh kavramını yalnızca gizli fuhuşla sınırlandırıp hukuki akit ve koruma bağından yoksun her türlü kontrolsüz birlikteliği dışarıda bırakmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سف | Aşağıya doğru inme, düşme, yayılma ve saçılma hareketini ifade eder; nitekim bu çekirdek سفل kökünde aşağı seviyeye inmeyi, سفه kökünde aklın ve malın kontrolsüzce saçılmasını, سفك kökünde ise kanın aşağı dökülmesini anlatır. | ح | Boğazın orta bölgesinden çıkan sürtünmeli boğaz harfi olan ح sesi, çekirdeğin taşıdığı dökülme ve saçılma hareketine geniş yüzeye yayılma, kontrolsüzce akma ve ziyan olma niteliği katarak kökü sıvının geniş bir zemine akıtılması manasına daraltmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Bir dayanağa, tutunma noktasına veya sınırlayıcı bariyere işaret eder. |
| ف | Ağız, açıklık | İçte olanın dışarıya çıkış kanalını, açıklığı ve salıvermeyi temsil eder. |
| ح | Çit, duvar | Sınırlandırma, çevirme veya sınırın aşılması durumunu gösterir. |
| سفح | Sınırı aşıp koruma çitinden dışarı boşalma | Dayanağı ve koruyucu yapıyı (س) açıklıktan (ف) geçirerek çevreleyici sınırı (ح) aşacak biçimde kontrolsüzce dışarı akıtma ve serbest bırakma hareketini canlandırır. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun, kanın veya gözyaşının bir kaptan ya da kaynaktan engelsizce yere dökülmesi, geniş bir alana saçılarak akıtılması ve dağın eteğindeki eğimli yayılma yüzeyi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi et-Tırımmah b. Hakîm gözyaşının kontrolsüzce ve sürekli boşalmasını şu dizeyle tasvir etmiştir: سِوى سَفَحانِ الدمْعِ من كُلِّ مَسْفَحِ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça سفح kökü, sıvının engelsizce akıtılması, saçılması ve zayi edilmesi çekirdek manasını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde sıvının (özellikle kanın) dökülmesi anlamı daha yaygın olarak سفك biçiminin soydaşları üzerinden (İbranice שפך /šāp̄aḵ/, Ârâmîce שפך /šəp̄aḵ/) temsil edilmektedir. Arapçada ise سفح ve سفك kökleri aynı ikili kök tabanından (سف) çatallanarak yan yana yaşamış; سفك daha çok dikey ve basınçlı bir akıtmayı (kan dökme cinayeti), سفح ise yatay bir alana yayılma, dökülen şeyin heba olması ve hukuki bir bağ olmaksızın suyun boşaltılması nüansını üstlenmiştir. Bazı Sami etimoloji kaynaklarında dağın eteğini karşılayan kullanımın ص-ف-ح kökünden ses değişimi (ibdâl) yoluyla geldiği ileri sürülmüşse de, Arapça sözlükbilim geleneği suyun dağdan ovaya doğru yayılıp akma mecrasını asıl fiziksel çekirdeğe bağlamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs Hebrew Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سف çekirdeğinden türeme ve سفك ile varyasyon | Çekirdeğin bildirdiği alçalma ve saçılma hareketi, سفح biçiminde zayi olma ve hukuki bağsız akıtma semantiğine evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שפך ve Süryanice שפך ile kavramsal koşutluk | Sami gövdesindeki sıvıyı dökme semantiği Arapçada iki farklı boğaz/damak kapanmasıyla (ك ve ح) özelleşmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda güvenilir ve spekülasyondan uzak bir soydaşlık formu tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Arabic-English Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سفح | Anlamlı | Dökmek, akıtmak | Sıvıyı korumasızca ve hedefsizce akıtmak, dağ eteği | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سحف | Anlamlı | Kazımak, soymak | Bir şeyin yüzeyini kazıyıp üzerindekini gidermek | Kur'an'da geçmez; yüzeyi açma yönüyle uzaktır |
| فسح | Anlamlı | Genişletmek, yer açmak | Mekânda veya durumda darlık hissini giderip alan açmak | Kur'an'da geçer; yayılma düzleminde hedef kökle örtüşür |
| فحس | Anlamlı | Yaymak, dağıtmak | Bir şeyi dağıtıp etrafa saçmak | Kur'an'da geçmez; saçılma yönünden akrabadır |
| حسف | Anlamlı | Kazıyıp temizlemek | Sertleşmiş tabakayı veya kabuğu kazıyıp atmak | Kur'an'da geçmez; çekirdekten uzaktır |
| حفس | Anlamlı | Toplayıp yığmak | Bir araya getirmek, derlemek | Kur'an'da geçmez; döküp saçmanın zıddı bir toplanmadır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سفح | Merkez | Sıvıyı zayi ederek akıtma | Nesli veya hayatı koruyucu bir akit olmaksızın akıtılan her türlü kan ve döl suyu. | Suyun veya kanın heba edilerek, hedefsizce salıverilmesi. |
| سفك | Komşu | Kan akıtma | سفك şiddet ve zorlama ile bir canlının kanını yere akıtmayı vurgular; döl suyuna teşmil edilmez. | Doğrudan öldürme kastıyla basınçlı sıvı akıtma eylemidir. |
| صبب | Komşu | Boşaltma ve dökme | صبب yukarıdan aşağıya doğru her türlü sıvının kaba veya yere akıtılmasıdır; içinde ahlaki bir zayiat anlamı barındırmaz. | Sıvının doğal veya iradi yer değiştirme hareketidir. |
| زنى | Komşu | Gayrimeşru cinsel ilişki | زنى eylemin şer'i ve hukuki suç niteliğini (had cezasını gerektiren fiili) adlandırırken; سفح eylemin döl suyunu zayi eden, korumasız ve kuralsız yönünü tasvir eder. | Hukuken yasaklanmış cinsel birleşmenin yalın adıdır. |
| حصن | Zıt | Koruma altına alma, kaleye sığınma | حصن kadını ve erkeği nikâh bağıyla güvenceye alıp zayi olmaktan korurken; سفح bu kaleyi yıkıp akıntıyı heba etmektir. | Güvenli sınırlara alma, iffeti ve nesli muhafaza etme. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سفح | Sıvıyı akıtıp zayi etmek; gayrimeşru ilişki | Suyun veya kanın hukuki koruma olmaksızın dökülüp harcanmasını ifade eder. | Kesin |
| Latince | Effundere, fornicari | Dökmek, saçmak; kuralsız ilişki yaşamak | Effundere fiziksel dökülmeyi tam karşılar; fornicari ise sifâhın yalnızca cinsel yönünü karşılayıp dökülme imgesini dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Shedding, dissipation, fornication | Kan/su dökmek; ziyan etmek; gayrimeşru ilişki | Shedding fiziksel akıtmayı (kan), fornication ise evlilik dışı ilişkiyi verir; ancak tek bir terim iki anlamı birleştiremez. | Güçlü |
| Almanca | Vergießen, Unzucht | Dökmek; evlilik dışı cinsel ilişki | Vergießen sıvının kontrolsüzce akmasını, Unzucht ise ahlaki norm dışılığı anlatır; döl suyunun boşa harcanması metaforu kaybolur. | Güçlü |
| Fransızca | Répandre, fornication | Yaymak/dökmek; zina | Répandre eylemin yayılma ve saçılma veçhesini, fornication ise kurumsuz ilişki boyutunu taşır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مُسَافِحِينَ / مُسَافِحَاتٍ | Nikâh bağı olmaksızın döl suyunu zayi edenler, gayrimeşru ilişki peşinde koşanlar | Aile hukuku, evlilik engelleri ve iffetin korunmasını emreden bağlamlar (Nisâ 4:24, Nisâ 4:25, Mâide 5:5). |
| مَسْفُوحًا | Akıtılmış, fışkırarak damardan boşaltılmış (kan) | Yiyecek ve içecek haramlarının sınırlandırıldığı, leş ve kurban hükümlerinin beyan edildiği bağlam (En'âm 6:145). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi hikmet ve neslin korunması gayesi | Allah'ın nikâhı meşru, sifâhı gayrimeşru kılmasındaki hikmet; insanın hayvani dürtülerden ayrıştırılarak sorumluluk taşıyan bir varlık olarak inşası. | Yaratılış düzeninin gaye ve hikmete bağlanarak başıboşluktan tenzih edilmesi. |
| Fıkıh | Nikâh akdi, haramlık sınırları ve nesep tespiti | Sifâh ile doğan çocuğun nesebinin kime bağlanacağı; sifâh yoluyla kurulan gayrimeşru temasın hürmet-i musâhare (evlilik engeli) doğurup doğurmayacağı tartışması. | Hukuki sorumluluk ve mehir bağı olmaksızın suyun boşaltılması eylemi. |
| Tefsir | İhsan (iffet/kale) kavramının karşıtı olarak ele alınışı | Müfessirler Nisâ ve Mâide surelerindeki ayetlerde muhsan olmayı kaleye girmek, sifâhı ise kalenin dışına çıkarak suyu zayi etmek şeklinde tefsir etmişlerdir. | Nikâh akdinin getirdiği korumanın zıddı olan kuralsız açıklık hali. |
| Hadis | Peygamber neslinin temizliği ve kabilevi soy beyanı | Hz. Peygamber’in kendi soy ağacını tanımlarken kullandığı "Âdem'den bana gelinceye dek nikâh ile geldim, sifâh ile değil" rivayetindeki kullanım. | Câhiliye döneminin nikâhsız, akitsiz ve hedefsiz birlikteliklerinden arınmışlık. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlak ve fıtrat koruması | İffetsizlik ve kutsalı çiğneme | Cinsel enerjiyi ve canı korumasız bir akıntıya dönüştürerek kutsalı heba etmek. | İlahi nizam her enerjinin bir mecrada akmasını emreder; kök bu mecradan taşmayı temsil eder. | Kesin |
| İlmi | Sosyal düzen ve nesil güvenliği | Belirsizlik ve entropi | Bilgi ve nesep zincirini kırarak toplumda takip edilemezlik ve kaos üretmek. | Nesep ve soy bilinemediğinde sosyal ve hukuki hakların takibi imkânsızlaşır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve tebaa güvenliği | Anarşi ve kural tanımazlık | Hukuki bağlayıcılığı olan sözleşmeleri reddederek bireyleri kuralsız temaslara terk etmek. | Toplumsal sözleşmenin çözülmesi ve kamusal denetimin kaybolması durumudur. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve miras hukuku | İsraf ve değer kaybı | Mülkiyetin intikal edeceği meşru kanalları tahrip ederek sermayeyi dağıtmak. | Malın ve enerjinin kuralsız akışı, servetin zayi olmasına yol açar. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Açık sistemlerdeki yönlendirilmemiş enerji yayılımı (disipasyon) | Bir boru hattı veya kapalı devre içine alınmayan akışkanın kinetik enerjisinin çevreye dağılarak iş yapamaz hale gelmesi (termodinamik kayıp). | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsuzlaşma ve sözleşmesiz ilişki modeli | Hukuki bağlayıcılığı, yaptırımı ve taraflara yüklediği sorumluluğu bulunmayan geçici insan ilişkilerinin toplumsal sermayeyi tüketmesi. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bedensel fahişelik veya gizli para karşılığı cinsellikle sınırlamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hukuki bir taahhüt (ihsan/nikâh) taşımaksızın, tarafların sorumluluk almadan biyolojik enerjiyi ve nesil potansiyelini zayi ettiği her türlü bağsız ilişkiyi ve bedenden fışkıran kanı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nikâhın özünü sadece biçimsel bir törene indirgemek; tarafların birbirini himaye altına almadığı, hak ve mükellefiyet doğurmayan modern serbest birlikteliklerin Kur'an'ın sifâh yasağı kapsamına girdiğini görememek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan biyolojisini, cinselliğini ve can dokunulmazlığını hukuki bir çerçeveye bağlama mantığını açıklar; meşruiyetin ancak "sorumluluk üstlenme ve koruma kalkanı kurma" ile mümkün olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Evlilik hukukunu düzenleyen, mehir ve iffet şartını koşan ayetlerde (Nisâ 4:24-25; Mâide 5:5) ve haram kılınan gıdaları tanımlayan ayetlerde (En'âm 6:145). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Özgürlük adı altında sunulan ve hiçbir hukuki yükümlülük getirmeyen cinsel ilişkilerin, Kur'an perspektifinde nesli ve insan onurunu heba eden bir "zayi etme/dökme" (sifâh) eylemi olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSıvının (kan, su veya gözyaşı) koruyucu bir kap veya mecra olmaksızın eğimli bir yüzeye dökülmesi, saçılması ve zayi olması.
- Soyut anlamCanın ve döl suyunun hukuki bir akit, ahlaki bir sorumluluk ve koruyucu bir sınır (ihsan) bulunmaksızın sorumsuzca akıtılması.
- Sistematik karşılıkİnsan enerjisinin ve toplumsal sermayenin sözleşmesiz ve kuralsız biçimde entropiye terk edilerek heba edilmesi durumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde akışkan potansiyeli (hayat enerjisi, kan, döl suyu), bu potansiyelden açığa çıkan somut akıntıyı temsil eder. ifadesi akıntının serbestçe dışarı doğru yayıldığını, ise bu akışın koruyucu kale/akit kümesi olan (ihsan/hısn) sınırları içinde bulunmadığını gösterir. Bu iki koşulun birleşimi sistemin faydalı iç enerjisinin () tamamen dağılmasına ve ziyan olmasına (: sifâh) yol açar.