سكن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ك-ن44 sîga, 128 mücavir kök, 66 ayet, 40 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلمَسَاكِينَسَكَنًاسكنقرباسْكُنُواالسَّكِينَةَطعممَسَاكِنِهِمْالْمِسْكِينِوَالْمَسَاكِينِذوسبلليل

KökSîga 44Ayet 66Sure 40Mücavir 128

▶ Ağı aç (3B)

سكن

س - ك - ن

KÖK
  • 69 geçiş
  • 66 ayet
  • 44 sîga
  • 13 sözlük

“Sikkin” bıçak demektir. “Sekene” kesilen hayvanın hareketsiz kalması demektir. “Miskin” bu anlamda yoksul demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sikkin” bıçak demektir. “Sekene” kesilen hayvanın hareketsiz kalması demektir. “Miskin” bu anlamda yoksul demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.216 harf
الكاف والسين والنون معهما ك ن س، س ك ن، ن ك س، ن س ك مستعملات كنس: الكَنْسُ: كسح القمام عن وجه الأرض. والكُناسَةُ: ملقاها. والكِناسُ: مولج للوحش من البقر يستكن فيه من الحر والصر، ثم يذهب إذا أمسى، فإذا صار مألفاً فهو تولجه، وكَنَسَتْ، وتكنّست: دخلته، وقوله: شاقتك ظعن الحي حين تحملوا فتكنّسوا قطناً تصير خيامهـا أي: دخلوا في هوادج جللت بثياب القطن. وقوله جل ذكره: "الجوار الكُنَّس": النجوم التي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.449 harf
سَكَنَ الشيء سُكوناً: استقرَّ وثبت. وسكَّنَهُ غيره تَسْكيناً. والسَكينَةُ: الوَداعُ والوقار. وسَكَنْتُ داري وأَسْكَنْتُها غيري والاسم منه السُكْنى. وهم سُكَّانُ فلان. والسُكَّانُ: أيضاً: ذَنَبُ السفينة. والمَسْكَنُ أيضاً: المنزل والبيت. وأهل الحجاز يقولون مَسْكَنٌ بالفتح. والسَكْنُ: أهل الدار. قال ذو الرُمَّة: فيا كَرمَ السَكْنِ الَّذينَ تحمَّلـوا عن الدار والمُسْتَخْلَفِ المُتَبَدِّلِ وفي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.027 harf
ك س ن كنس ، سكن ، نسك ، نكس ، سنك : ( مستعملة ) . سنك : أهمله الليث : ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنّه قال : السُّنُكُ : المَحَاجُّ اللَّيِّنة ، ولم أسمعه لغيرِه ؟ . كنس : قال الليث : الكَنْسُ : كَسْحُ القُمامِ عن وجه الأرض ، والكُنَاسةُ : مُلْقاها ، والكِناسُ : مَوْلِجٌ للوحْش من البقر تَسكنُ فيه من الحرِّ . يقال : كنَسَتِ الظِّبَاءُ ، وتَكَنَّسُوا . وقال لبيد : شَاقَتْكَ ظُعْنُ الحيِّ حين
Maddenin bağlantısı

ك س ن كنس ، سكن ، نسك ، نكس ، سنك : ( مستعملة ) . سنك : أهمله الليث : ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنّه قال : السُّنُكُ : المَحَاجُّ اللَّيِّنة ، ولم أسمعه لغيرِه ؟ . كنس : قال الليث : الكَنْسُ : كَسْحُ القُمامِ عن وجه الأرض ، والكُنَاسةُ : مُلْقاها ، والكِناسُ : مَوْلِجٌ للوحْش من البقر تَسكنُ فيه من الحرِّ . يقال : كنَسَتِ الظِّبَاءُ ، وتَكَنَّسُوا . وقال لبيد : شَاقَتْكَ ظُعْنُ الحيِّ حين تحمَّلوا فتَكنَّسُوا قُطُنْاً تَصِرُّ خِيَامُها أي دخلوا هَوادِجَ جُلِّلَتْ بثياب قُطْنِ . وقال الله : ( ( أَحْضَرَتْ فَلاَ أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ( ) بِالْخُنَّسِ الْجَوَارِ الْكُنَّسِ ) ( التكوير : 15 ، 16 ) . قال الزجاج : الكُنَّسُ : النجومُ تَطْلُعُ جاريةً ، وكُنوُسها : أن تَغِيب في مغاربها التي تغيبُ فيها . قال وقيل : الكُنَّسُ : الظِّبَاءُ والبقرُ تَكنِسُ أي تدخل في كُنُسِها إِذا اشتدَّ الحرُّ . قالوا : والكُنّسُ : جمعُ كانِسٍ وكانسةٍ . وقال الفرّاءُ في الخُنّسِ والكُنَّسِ : هي النُّجوم الخمسة تَخنِسُ في مجراها وتَرجِع ، وتَكنِس : تَسْتَتِر كما تَكنِس الظِّباءُ في المَغارِ ، وهو الكِنَاسُ ، والنُّجوم الخمسة : بَهْرَامُ ، وزُحَلُ ، وعُطارِدُ ، والزُّهَرَةُ ، والمُشْتَرِي . وقال الليث : هي النجومُ التي تَسْتسِرُّ في مجاريها فتَجري وتَكنِسُ في مجاريها فيَتحَوَّى لكلِّ نَجم حَوِيٌّ يقف فيه ويستدير ثم ينصرفُ راجعاً ، فكُنوسُه : مُقامُه في حَوِيِّهِ ، وخُنوسُه : أن يَخنسَ بالنهار فلا يُرَى . ويقال : فِرْسِنٌ مكْنوسةٌ ، وهي الملساءُ الجرداءُ من الشَّعر . ( قُلت ) : الفِرْسِنُ المَكنوسة : المَلساء الباطنِ ، تُشبِّهها العرب بالمرايا لِمَلاستِها . وكنيسَةُ اليهودِ ، وجمعها كَناَئسُ ، وهي مُعرَّبةٌ . والمِكْنَسة جمعها : مكانسُ ، ومكانسُ الظِّبَاءِ واحدها مَكْنِسُ . سكن : قال الليث : السَّكْنُ : السُّكَّان ، والسُّكْنُ : أن تُسْكِنَ إِنساناً منزلاً بلا كِرا . قال والسَّكْن : العيالُ ، وأهلُ البيت ، الواحد : ساكنٌ . ( الحرَّانيُّ ، عن ابن السكت ) : السَّكْنُ : أهلُ الدَّار . وقال سلامةُ بن جَندل : يُسْقَى دَوَاءَ قَفِيِّ السَّكْنِ مَرْبوبِ قال والسَّكَنُ : ما سَكَنْتَ إِليه . والسَّكَن : النار . وأنشد : أقامَها بِسَكَنٍ وأَدْهان يعني قناةً ثقفها بالنار والدُّهْن . وأنشد : ألجأني الليل وريح بلّه إلى سواد إبل وثلَّه وسَكَنٍ توقَد في مِظَلّهْ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الأَسْكان : الأقْوات ، واحِدها : سُكْنٌ . وقال غيره : قيل للقوتِ : سُكْنٌ لأنَّ المكان به يُسْكَن . وهذا كما يقال : نُزُلُ العَسكر لإِرزاقهم المُقدَّرة لهم إِذا أُنزِلوا منزلاً . ويقال : مَرْعًى مُسْكِنٌ إِذا كان كثيراً لا يُخرج إلى الظّعْن عنه ، وكذلك مَرْعًى مُرْبِعٌ ومُنْزِلٌ . وسُكْنَى المرأة : المَسكَن الذي يُسْكِنها الزَّوجُ إيَّاه . تقول : لكَ داري هذه سُكْنَى إِذا أَعارَه مَسكناً يَسكنه . وتقول : سَكنَ الشيءُ يَسكُنُ سكوناً إِذا ذهبَت حركتُه ، وسكنَ في معنى سكتَ ، وسكنتِ الرِّيح ، وسكنَ المطر ، وسكن الغضب . وقال الله جل وعزّ : ( وَلَهُ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ) ( الأنعام : 13 ) . وقال ابن الأعرابي : معناه وله ما حَلَّ في الليل والنهار . وقال الزَّجَّاجُ : هذه الآيات اْحتِجَاجٌ على المُشْرِكِين ، لأنهم لم ينكروا أنَّ ما استقرَّ في الليل والنهار للَّهِ أي هو خالقُه ومُدَبِّرُه ، فالذي هو كذلك قادرٌ عَلَى إِحياء الموتى . قال أحمد بن يَحيى في قوله : ( وَلَهُ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ) ( الأنعام : 13 ) : إنما الساكن من الناس والبهائم خاصَّةً . قال : وسَكَنَ : هَدَأَ بعد تحرُّكٍ ، وإنما معناه والله أعلم الخَلْق . وقوله : ( أَن يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ ) ( البقرة : 248 ) . قال الزَّجَّاج معناه : فيه ما تسكنون به إِذا أتاكم . وقيل في التفسير : إِنَّ السكينة لها رأسٌ كرأسِ الهِرِّ مِن زَبَرْجَدٍ وياقوتٍ ، ولها جَناحان . وقال الليث : قال الحَسَن : جعَل الله لهم في التابوت سكِينةً لا يَفرُّون عنه أبداً وتطمئنُّ قلوبهم إِليه . وقال مقاتلٌ : كان فيه رأسٌ كرأس الهرّةِ إِذا صاح كان الظّفَرُ لبني إسرائيل . والمِسِكين قد مرّ تفسيره في باب الفقير وهو مِفْعِيلٌ من السكون مِثل المنطيق من المنطق . وقال الليث : المَسكَنَة : مصدر فعل المِسكين ، وإِذا اشْتَقُّوا منه فعلاً قالوا : تَمَسْكنَ الرجل أيْ صار مِسكيناً . ويقال : أَسْكنُه الله ، وأَسْكَنَ جَوْفَهُ أي جَعلهُ مِسكيناً . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أَسْكنَ الرَّجلُ وسَكَنَ إِذا كانَ مِسكيناً ، ولقد أَسْكنَ . وقال غيره : تَمَسْكَنَ إِذا خَضَعَ لله ، وهي المَسْكنةُ لِلذّلَّةِ . قال : وهو قول ابن السكيت ، والمِسْكينُ أَسْوَأُ حالاً من الفَقير . قال ابن الأنباري قال يونس : الفَقيرُ : الذي له بعض ما يُقيمُه . قال : وروي عن الأصمعي أنه قال : المِسْكينُ أَحسنُ حَالاً من الفقير ، قال وإليه ذهبَ أحمد بن عبيد ، قال : وهو القول الصحيحُ عندنا ، لأن الله تعالى قال : ( أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ ) ( الكهف : 79 ) فأَخبرَ أنهم مَساكينُ وأن لهم سَفينةً تساوي جُمْلةً . وقال : ( لِلْفُقَرَآءِ الَّذِينَ أُحصِرُواْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِى الاَرْضِ ( الآيةَ إلى قولهِ ) إِلْحَافًا ) ( البقرة : 273 ) . فهذه الحال التي أَخبَرَ بها عن الفقراء هي دونَ الحالِ التي أَخبَرَ بها عن المسَاكينِ . وفي الحديث عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال لِلْمصَلِّي : ( تَبْأَس وتَمَسْكنُ وتقنع يديك ) قوله تَمَسْكنُ أي تَذِلُّ وتخضعُ . قال القُتيبيُّ : أَصْلُ الحَرْفِ : السُّكونُ ، والمَسْكَنةُ : مَفعلةٌ منه ، وكان القياس تُسَكَّنَ كما يقال : تَشَجَّعَ وتحلَّمَ ، إِلا أَنه جَاءَ في هذا الحَرْفِ تَمَفْعَلَ ، ومثله : تَمدْرَعَ من المِدْرَعَةِ ، وأَصلُهُ : تَدَرَّعَ . وقال سِيبَوَيْهِ : كلُّ مِيمٍ كانتْ في أَوَّلِ حَرْفٍ فهي مَزيدةٌ إِلاَّ مِيمَ مِعْزَى ، وَمِيمَ مَعَدَ ، تقول : تَمَعْدَدَ ، وميمَ مَنْجَنِيق وَمِيمَ مَأْجَجٍ ، ومِيمَ مَهْدَدَ . ( قلت ) : وهذا فيما جاءَ عَلَى مَفْعَلٍ أَو مِفْعَلِ أَو مِفْعِيل ، فأَمَّا ما جاءَ عَلَى بنَاءِ فَعْلٍ أَو فِعَالٍ فالميمُ تكونُ أَصْلِيَّةً مثل المَهْدِ والمِهَادِ والمَرْدِ وَما أَشْبَهَهُ . سلمة عن الفراء من العرب من يقول : أنزل الله عليهم السِّكِّينة للسَّكِينةِ . قال : وحكى الكسائي عن بعض بني أسد المَسْكِينُ بفتح الميم للمِسكِين . وقول الله تعالى : ( فَمَا اسْتَكَانُواْ لِرَبِّهِمْ ) ( المؤمنون : 76 ) أي فما خضعوا ، كان في الأصل ( فما اسْتَكَنُوا ) فمدت فتحة الكاف بألف كقوله : لها مَتْنَتَانِ خَظَاتَا ، أراد : خَظَتَا . فمد فتحة الظاء بألف . يقال : سَكَنَ ، وأَسْكن ، واسْتَكن وتمسكن ، واستكان أي خضع وذل . وقال : يَنْبَاعُ من ذِفْرَى غَضُوبٍ أي يَنْبَع فمُدَّت فتحة الباء بألف . وقال الزجاج : في قوله تعالى : ( وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَوَاتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ ) ( التوبة : 103 ) أي يَسْكُنونَ بها . وقال أبو عبيد : الخَيْزُرَانة : السُّكّانُ ، وهو الكَوْثَلُ أيضاً . وقال أبو عمرو : الخَدْفُ : السُّكّانُ ، وهو الكوثَلُ أيضاً . وقال الليث : السُّكّانُ : ذَنَبُ السَّفينَةِ الذي به تُعدَلُ ، وقال طَرَفة : كَسُكَّانِ بُوصِيَ بدجْلَةَ مُصْعِدِ قال : وسُكّان السفينة : عربي ، سمى سكاناً لأنها تسكن به عن الحركة والاضطراب . قال : والسِّكِّينُ تُؤَنَّثُ وتُذكَّرُ ، ومُتّخِذُ السكّين يقالُ له : سَكّانٌ وسَكاكِينيّ . قال ابن دريد : السكين : فِعِّيل من ذبحت الشيء حتى سكَن اضطرابه . قال الأزهري : سمي سكيناً لأنها تُسكِّن الذبيحة أي تسكنها بالموت ، وكل شيء مات فقد سَكَن ، ومثله غِرِّيد للمغني لتغريده بالصوت ، ورجل شِمِّير لتشميره إذا جد في الأمر وانكمش . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) التَّسْكينُ : تَقويمُ الصَّعْدَةِ بالسِّكَنِ وهو النَّارُ ، والتَّسكِينُ : أنْ يَدُومَ الرَّجلُ عَلَى رُكُوبِ السُّكَينِ وهو الحمارُ الخفيفُ السَّريعُ ، والأتانُ إذا كانت كذلك : سُكَيْنَة ، وبه سُمّيَتِ الجاريةُ الخفيفةُ الرُّوحِ سُكيْنَةَ . قال : والسُّكَيْنَةُ أَيضاً : البَقَّةُ التي دخلت في أَنْفِ نُمْرودَ الخاطِىء فأَكلَتْ دِماغَهُ . ( أبو عبيد عن الفراء ) : الناسُ على سَكِنَاتِهم ونزلاتهم ورَباعتهمْ ورَبعاتهم ، يعني عَلى اسْتِقَامتهمْ . وقال ابن بُزُرْجَ : الناسُ عَلَى سَكِناتهمْ ، وقالوا : تركْنا الناس على مَصاَباتهم . على طبقاتهم ومَنازلهم . وقال غيره : سُكّانُ الدَّارِ هُمُ الجنُّ المقيُمونَ بها ، وكان الرجلُ إِذا اطَّرَفَ دَاراً ذَبحَ فيها ذبيحَةً يَتَّقِي بها أَذى الجِنِّ فنهَى النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) عن ذَبائح الجنّ . وفي حديث قَيْلةَ أنّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال لها : ( يا مِسكِينَة عليكِ السكِينَةَ ) أرَادَ عليكِ الوَقارَ والوَداعة والأَمْنَ ، يقال : رجلٌ وَدِيعٌ أَي سَاكِنٌ هادِىءٌ ويقال لِلْموضِعِ الذي تسكُنُهُ : مَسكَنٌ . ومَسْكِنٌ : مَوضعٌ بعيْنهِ . والسَّكُونُ : قبيلةٌ باليمن . وأَمَّا المُسْكانُ بمعنى العَرَبُون فهو فُعلانٌ ، والميمُ أَصليّة ، وجَمعُه : المساكِينُ ، قاله ابن الأعرابي . نكس : قال الليث : النَّكْسُ : قلبُكَ شيئاً عَلَى رأْسِهِ تَنْكُسهُ ، والولدُ المنْكُوسُ : أَن يخرجَ رِجْلاهُ قبل رأسِه . والنُّكْسُ : العَودُ في المرَض . يقال : نُكِسَ في مَرَضهِ نُكْساً . والنِّكْس من القوم : المُقصِّرُ عن غايةِ النّجدةِ والكرمِ ، والجميعُ : الأنْكاسُ . وإِذا لم يَلْحق الفرَسُ بالخيل السوابق قيلَ : نَكَّس . وأنشد : إِذا نَكسَ الكاذِبُ المحْمَرُ قال أبو بكر : نُكِس المريضُ معناه قد عاودته العلةُ . يقال : نَكَسْت الخِضابَ إِذا أَعَدْتَ عليه مرَّة بعد مرة ، وأنشد : كالوَشْم رُجّع في اليَدِ المنكوس وفي الحديث : أنه قيل لابن مسعودٍ : إن فُلاناً يقرأُ القرآن مَنْكُوساً ، قال : ذاك منكوسُ القْلبِ . قال أبو عبيد : يَتَأَوَّله كثيرٌ من الناس أنه أَن يبدأَ الرَّجلُ من آخر السُّورَةِ فيقرأَها إلى أوَّلها . قال : وهذا شيءٌ ما أَحسِبُ أَحداً يطيقُه ، ولا كان هذا في زمن عبد الله ولا أعرفه . ولكن وَجهه عِندي أن يبدأ من آخر القرآن من المعوذتين ثم يرتفع إلى البقرة كنحو مما يتعلم الصبيان في الكُتّابِ ، لأن السُّنة خلاف هذا ، يُعلم ذلك بالحديث الذي يحدِّثه عثمان عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أنه كان إِذا أُنزلت عليه السورة أو الآية قال : ضعوها في الموضع الذي يُذكر كذا وكذا ) ألا ترى أن التأليف الآن في هذا الحديث من رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ثم كُتبت المصاحف على هذا . قال : وإنما جاءت الرُّخصة في تعلم الصبيِّ والعجميِّ مِنَ المُفَصَّل لصعوبة السُّوَر الطوال عليهما . فأما مَن قرأ القرآن وحفِظه ثم تعمّد أن يقرأه مِنْ آخره إلى أوله فهذا النَّكْسُ المنهي عنه ، وإِذا كرِهنا هذا فنحن للنَّكْسِ مِن آخر السورةِ إلى أولها أشدُّ كراهةً ، إن كان ذلك يكون . وقال شمر : النَّكْسُ في أشياء . ومعناه يَرْجع إلى قلبِ الشيء وردِّه وجعلِ أعلاه أسفلَه ، ومقدَّمِه مؤخَّرَه . وقال ابن شميل : نكَسْتُ فلاناً في ذلك الأمر أي رَدَدتُه فيه بعدما خرج منه . وقال شمر : النُّكَاسُ : عوْدُ المريض في مرضه بعد إِفراقِه . وقال أمية بن أبي عائذٍ الهذلي : خَيَالٌ لِزَيْنَبَ قَدْ هَاجَ لي نُكاساً مِنَ الحُبِّ بَعْدَ انَدِمَالِ قال الفراء في قوله تعالى : ( ثُمَّ نُكِسُواْ عَلَى رُءُوسِهِمْ ( يقول : رجعوا عما عرفوا من الحجة لإبراهيم عليه السلام . وقال الله تعالى : ( وَلاَ يَرْجِعُونَ وَمَن نّعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِى الْخَلْقِ أَفَلاَ يَعْقِلُونَ ) ( يس : 68 ) . قال أبو إِسحاق : معناه : مَن أطلْنا عُمْرَه نكَّسْنا خلقه ، فصار بدلُ القوة الضعفَ وبدلُ الشباب الهرمَ . وقال الفراء : قرأَ عاصمٌ وحمزة : ( نُنَكِّسْه في الخَلْقِ وقرأ أهل المدينة : نَنْكُسْهُ بالتخفيف . وقال قتادة : هو الهرمُ . وقال شمر : يقال : نكَّسَ الرجلُ إِذا ضَعُف وعجز . وأنشدني ابن الأعرابي في الانتكاس : وَلَمْ يَنْتَكِسْ يَوْماً فَيُظْلِمَ وجْهُهُ لِيمَرَضَ عَجْزاً أَوْ يضارعَ مَأثما أي لم ينَكِّسْ رأْسَهُ لأمر يأنف منه . قال : ونكَسَ رأسَه إِذا طأطأَه من ذُلَ وأنشد : وإِذا الرِّجَالُ رَأَوْا يَزِيدَ رَأَيتَهُمْ خُضْعَ الرِّقَابَ نَوَاكِسَ الأبْصَارِ قال سيبويه : إذا كان الفِعْل لغير الآدميين جُمِع عَلَى فواعل لأنه لا يجوز فيه ما يجوز في الآدميين منَ الواو والنون في الاسم والفعل فضارَعَ المؤنث ، تقول : جِمالٌ بَوَازلُ وعَوَاضِهُ ، وقد اضطُر الفرزدق فقال : خُضْعَ الرِّقابِ نَوَاكِسَ الأبصار لأنك تقول : هي الرجال ، فشُبِّه بالجِمال . ( قلت ) : وروى أحمد بن يحيى هذا البيت : . . . نَوَاكِسي الأبصَارِ وقال : أدخل الياء لأنه رَدَ النوَاكِس إلى الرجال وإِنما كان وإِذا الرجال رأيتَهم نواكِسَ أبصارُهم ، فكان النواكِسُ للأبصار فنُقِلت إلى الرجال ، فلذلك دخلت الياء ، وإن كان جَمعَ جمْع ، كما تقول : مررت بقوم حَسَنِي الوجوه ، وحِسانٍ وجوهُهم ، لما جعلتهم للرجال جئتَ بالياء ، وإن شئتَ لم تأتِ بها . قال : وأما الفراء والكسائي فإنهما رويا البيت : نواكِسَ الأبصار . بالفتح ، أقرَّا نواكسَ على لفظ الأبصار . قال : والتذكيرُ : ناكِسِي الأبصار . وقال الأخفش : يجوز نواكِسِ الأبصار بالجر لا بالياء كما قالوا جُحْرُ ضَبَ خَرِبٍ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : النِّكْسُ من السهام : الذي يُنكَس فيُجْعل أعلاه أسفله ، وأنشدني المنذري للحطيئة : قَدْ ناضَلونَا فَسَلّوا مِن كِنَانتهمْ مَجْداً تليداً وعزًّا غَيرَ أَنكاس قال : الأنكاس : جمْع النِّكْس من السهام ، وهو أضعفها . قال : ومعنى البيت : أن العرب كانوا إِذا أسرُوا أسيراً خيَّرُوه بين التخلِية وجزِّ الناصية أو الأسْرِ . فإن اختار جز الناصية جَزُّوها وخلَّوا سبيله ، ثم جعلوا ذلك الشَّعر في كِنانتهم ، فإِذا افتخرُوا أخرجوه وأَرَوْه مَفاخرَهم . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : قال : الكُنُس : والنُّكُس ميادين بقر الوحْش ، وهي مأواتها . قال : والنُكُسُ : المُدْرَهِمُّون من الشيوخ بعد الهرم . نسك : قال الليث : النُّسْك : العبادة ، رجل ناسكٌ : عابدٌ ، وقد نسَكَ ينسُكُ نسْكاً . قال : والنُسْكُ : الذبيحة ، يقول : من فعل كذا وكذا فعَليه نسْكٌ أي دَمٌ يهرِيقه بمكة ، واسمُ تلك الذبيحة : النسيكة ، والمنسك : الموضعُ الذي يذبحُ فيه الذبائحُ . قال : وَالمَنْسَك : النُّسْك نفسه . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : قال : النُّسُك : سَبائك الفضة ، وكل سبيكةٍ منها : نسيكة ، وقيل للمتعبِّد : ناسِكٌ ، لأنه خلَّص نفسه وصفَّاها من دنَسَ الآثام كالسبيكة المخلَّصة مِن الخبَثِ . وقال أبو إسحاق : قرىء : لِكلِّ أمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكاً ) ( الحج : 34 ) و ( منسِكاً ) . وقال : والمنْسَك في هذا الموضع يَدُل على معنى النَّحْر كأنه قال : جعلنا لكل أُمَّةٍ أن تتقرَّب بأن تذبحَ الذبائحَ لله . قال ، وقال بعضهم : المَنْسِكُ : الموضع الذي تُذبَح فيه . فمن قال : مَنسِكٌ فمعناه مكانُ نُسْكٍ مثل مجلسٍ : مكانُ جلوس . ومن قال : مَنسَكٌ فمعناه المصْدر نحوُ النُّسُك والنُّسُوك . شمرٌ : قال النضر : نَسَكَ الرجل إلى طريقةٍ جميلة أي داوَم عليها ، ويَنْسُكون البيت : يأتونه . قال الفرّاء : المَنْسِك في كلام العرب الموضع المعتاد الذي يَعتادُه . يقال : إِنَّ لفلانٍ مَنسِكاً يعتاده في خير كان أو غيره ، وبه سُمِّيَت المَناسك .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.613 harf
(باب السين والكاف وما يثلثهما) (سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو. (سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن. والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل: * قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.343 harf
- السكون: ثبوت الشيء بعد تحرك، ويستعمل في الاستيطان نحو: سكن فلان مكان كذا، أي: استوطنه، واسم المكان مسكن، والجمع مساكن، قال تعالى: ﴿لا يرى إلا مساكنهم﴾ [الأحقاف/25]، وقال تعالى: ﴿وله ما سكن في الليل والنهار﴾ [الأنعام/13]، و ﴿لتسكنوا فيه﴾ [يونس/67]، فمن الأول يقال: سكنته، ومن الثاني يقال: أسكنته نحو قوله تعالى: ﴿ربنا إني اسكنت من ذريتي﴾ [إبراهيم/37]، وقال تعالى: ﴿أسكنوهن من حيث سكنتم من وجدكم﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR987 harf
س ك ن سكـن المتحـرك وأسكنتـه وسكنتـه وتناسبـت حركاتـه وسكناتـه‏.‏ وسكنـوا الدار وسكنوا فيها وأسكنتهم الدار وأسكنتهم فيها وهم سكن الدار وساكنتها وساكنوها وسكانها وهي مسكنهم‏.‏ وتركتهم على سكناتهم ومكناتهم ونزلاتهم‏:‏ على مساكنهم وأماكنهم ومنازلهم التي كانـوا فيها‏.‏ واتخذ فلان طعاماً لسكان الدار وهم عمارها من الجن‏.‏ وليس في دارنا ساكن‏.‏ ودبـر لـي فلـان سكنـى وسكناً ونزلاً ورزقاً لأن المكان
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR20.309 harf
السُّكُونُ: ضدّ الحركة. سَكَنَ الشيءُ يَسْكُنُ سُكوناً إذا ذهبت حركته، وأَسْكَنه هو وسَكَّنه غيره تَسْكيناً. وكل ما هَدَأَ فقد سَكَن كالريح والحَرّ والبرد ونحو ذلك. وسَكَنَ الرجل: سكت، وقيل: سَكَن في معنى سكت، وسَكَنتِ الريح وسَكَن المطر وسَكَن الغضب. وقوله تعالى: وله ما سَكَن في الليل والنهار؛ قال ابن الأَعرابي: معناه وله ما حَلَّ في الليل والنهار؛ وقال الزجاج: هذا احتجاج على المشركين لأَنهم لم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.106 harf
* س ك ن * * سَكَن * الشيء من باب دخل و * السَّكينةُ * الوداع والوقار و * سَكَ َ * داره يسكنها بالضم * سُكْنَى * و * أسْكَنَها * غيره * إسْكَانا * والاسم من هذا * السُّكْنَى * كالعتبى اسم من الأعتاب و * السُّكَّانُ * جمع * سَاكِنٍ * و * السُّكَّانُ * أيضا ذنب السفينة و * المَسْكِنُ * بكسر الكاف المنزل والبيت وأهل الحجاز يفتحون الكاف و * السَّكْنُ * بوزن الجفن أهل الدار وفي الحديث { حتى إن الرمانة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR23.948 harf
: ( سَكَنَ ) الشَّيءُ ( سُكوناً ) : ذَهَبَتْ حَرَكَتُه و ( قَرَّ ) . وفي الصِّحاحِ : اسْتَقرَّ وثَبَتَ . وقالَ ابنُ الكمالِ ، رحِمَه الّلهُ تعالَى : السُّكُونُ عَدَمُ الحرَكَةِ عمَّا مِن شأْنِهِ أَنْ يتحرَّكَ ، فعَدَمُ الحرَكَةِ عمَّا ليسَ مِن شأَنِهِ أَنْ يتحرَّكَ لا يكونُ سُكوناً ، فالمَوْصوفُ به لا يكونُ متحرِّكاً ولا ساكناً . ( وسَكَّنْتُهُ تسْكِيناً ) : أَثْبتَّه . وأَمَّا قوْلُه تعالَى :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok26.628 harf
سَكَنَ 1 سَكَنَ ذ , (S, Mgh, L, Msb, K,) aor. سَكُنَ , (L,) inf. n. سُكُونٌ, (S, Mgh, L, Msb, K,) said of a thing, (S, L,) of a thing that moves, (Mgh, Msb,) It was, or became, still, motionless, stationary, in a state of rest, quiet, calm, or unruffled, (هَدَأَ, Abu-l-'Abbلs, L, or قَرَّ, K,) after motion; (Abu-l-'Abbلs, L;) its motion [ceased, or] went away; (L, Msb;) and in like manner said of
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.096 harf
سَكَنَ سَكَنَ U ( n. ac. سُكُوْن 27 ), a. Was, became quiet, still, calm, at rest, motionless; was quiescent ( letter ). b. [ Ila ], Trusted, confided in, relied upon. c. [ 'An ], Passed away from, left, quitted ( pain ). d. ( n. ac. سُكْن 3 , سُكْنَى 3ya , سَكَن 4 , سُكُوْن 27 ) [ acc. or Fī ], Inhabited, dwelt, resided, lived in, at; possessed ( a person: demon ). e. ( n. ac.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR57.802 harf
سكن سَكَنَ - يَسْكُنُ (اللازم) - ساكِن - سَاكِناً- سَكَن- سَكَناً - سَكيْنَة- مَسْكَنَة - أَسْكَنَ - يُسْكِنُ - سَكَّنَ - يُسَكِّنُ - سِكّيْن - مِسْكِيْن - مَسَاكِيْن سَكَنَ - يَسْكُنُ (اللازم) + الكائن: ذهبت حركته وتوقف: يهدأ ويتوقف عن الحركة والعمل بعد أن كان يتحرك ويعمل سَكَنَ - يَسْكُنُ + كائن + مكاناً: يخصص مكاناً ليسكن فيه: يخصص مكاناً
Tamamını oku

Sîgalar(44)

Mücavir kökler128 mücavir (362 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قرب

    13 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  2. طعم

    10 ortak ayet · Yiyecek demektir

  3. يتم

    8 ortak ayet · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir

  4. ذو

    11 ortak ayet · Sahip

  5. بنو

    11 ortak ayet · Oğullar

  6. حضض

    3 ortak ayet · “Hadz” oturaklı yer demek

  7. سبل

    11 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  8. صوم

    4 ortak ayet · “Sume” damga demektir

  9. شكر

    7 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  10. نهر

    8 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  11. جعل

    13 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. ليل

    7 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

Geçtiği ayetler(66)

Sîga sayfası: وَالْمَسَاكِينِ
  1. … تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ …

    Ve yoksullarHani, İsrailoğullarından; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin; anaya, babaya, akrabalara, yetimlere, yoksullara iyilik yapın. İnsanlara güzellikle söyleyin, namaz kılın zekat verin diye söz almıştık. Sonra pek azınız müstesna yüz çevirdiniz. Ve siz hala yüz çevirenlerdensiniz.

  2. … قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ …

    Ve yoksullarSana, ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: Hayırdan her ne infak ederseniz, babanın, akrabanın, yetimlerin, yoksulların, yolcuların hakkıdır. Ve her ne hayır işlerseniz, şüphesiz ki Allah, onu bilir.

  3. … تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ …

    Ve yoksullarAllah’a ibadet edin. O’na hiç bir şeyi ortak koşmayın. Ana-babaya da iyilik. Yakınlara, yetimlere, düşkünlere, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya ve sağ elinizin sahib olduklarına da. Allah, kendini beğenip böbürlenenleri elbette sevmez.

  4. … شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا …

    Ve yoksullarEğer Allah’a ve hakkı batıldan ayıran günde, iki topluluğun karşılaştığı o günde kulumuza indirdiğimize inanıyorsanız; bilin ki: Ele geçirdiğiniz ganimetin beşte biri Allah’ın, peygamberin ve yakınlarının, yetimlerin, düşkünlerin ve yolcularındır. Allah, her şeye gücü yetendir.

  5. إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي …

    Ve yoksullarSadakalar, Allah’tan bir farz olarak; ancak fakirler, miskinler, sadaka üzerinde memur olanlar, kalbleri ısındırılanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanların ve yolda kalanların uğruna sarfedilir. Ve Allah; Alim’ dir, Hakim’dir.

  6. … مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ …

    Ve yoksullarKasabalar halkından, Allah’ın Rasulüne fey’ olarak verdiği; Allah, peygamber, akrabalar, yetimler, yoksullar ve yolda kalanlar içindir. Ta ki içinizden zenginler arasında elden ele dolaşan bir devlet olmasın. Peygamber, size ne verirse onu alın, neden de nehyederse ondan sakının. Ve Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah; azabı şiddetli olandır.

Sîga sayfası: لِتَسْكُنُوا
Sîga sayfası: الْمِسْكِينِ
Sîga sayfası: مَسَاكِنِهِمْ
Sîga sayfası: السَّكِينَةَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسكن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقرر, ثبت, هدا, طمن
Zıt Kökحرك
Çekirdek Özet 1Hareketin, sarsıntının ve çalkantının dinmesi; bir yerde veya hâlde durup yatışma
Çekirdek Özet 2İnsanın içsel çalkantılardan arınıp güvene ermesi; gecenin, meskenin ve eşin sükûnet vesilesi kılınması; hareket kabiliyeti kısıtlanan yoksulun korunması
Çekirdek Özet 3Dinamik bir varoluş zemininde istikrar, barınma, iç huzur ve toplumsal dengeyi sağlayan metafizik ve hukuki güvence sistemi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca pasif durağanlık veya salt maddi ev-konut edinme olarak daraltılması; sekinet kavramının dönüştürücü manevi gücünün ve miskin kavramındaki hareketsizlik/çaresizlik boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سكTıkama, akışı veya sesi kesme, yolu kapatıp sabitleştirme (سكب, سكت, سكر)نKesilme ve sabitlenme hareketini süreklilik, içsel yatışma, yerleşiklik ve çalkantının tümüyle durması boyutuna taşır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, bir yere dayanarak dik durma ve sarsıntıyı önleyen destek noktası oluşturma payı taşır
كAvuç içiKavrama, içine alma, çevresel etkiyi sınırlayıp muhafaza etme işlevi görür
نBalık, filizCanlılık, süreklilik ve bir hâlin derinleşerek devam etmesi yönünü temsil eder
سكنDestek bularak kavranıp süreklilik kazanan sükûnDıştan gelen çalkantı ve hareketin sağlam bir dayanak ve kuşatıcı bir çerçeve içinde yatışıp kesintisiz bir istikrara dönüşmesi hareketini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHareketin kesilmesi, rüzgârın durulması, kaynayan suyun veya öfkenin dinmesi; boğazlanan canlının çırpınışının bitip hareketsiz kalması
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında geminin yönünü sabitleyen ve çalkantısını dindiren dümeni nitelemek üzere bu kökü kullanır: كَسُكَّانِ بُوصِيٍّ بِدَجْلَةَ مُصْعِدِ
Erken Arapça kullanımSelâme b. Cendel şiirinde hane halkı ve sığınılan aile efradı anlamında kullanımı yer alır: لَيْسَ بِأَسْفَى وَلَا أَقْنَى وَلَا سَغِلٍ / يُسْقَى دَوَاءَ قَفِيِّ السَّكْنِ مَرْبُوبِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça سكن kökü, Kuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde de köklü bir geçmişe sahip ortak bir Afro-Asyatik / Sami mirasıdır. İbranice ve Ârâmîcede yerleşmek, ikamet etmek ve çadır kurup barınmak manasındaki şakan köküyle doğrudan ses ve anlam denkliğine sahiptir; nitekim İbrani geleneğinde Tanrı'nın tecelli edip yerleştiği ilahi huzur varlığı Şekinah terimiyle adlandırılır. Akadcada şakānu kökü ise nesneyi bir yere koymak, yerleştirmek, tesis etmek ve sükûneti sağlamak şeklinde çok geniş bir semantik tabana yayılır. Kökün Süryanicedeki karşılığı da benzer şekilde konaklama, barınma ve yatışma çizgisine dayanır. Sami ailesindeki ortak semantik matris, hareket halindeki bir nesnenin veya öznenin durdurulup belirli bir mekana ya da konuma kalıcı biçimde raptedilmesi fikridir. Arapça bu kökü hem fiziksel hareketin zıddı olan sükûn, hem içsel dinginlik olan sekinet, hem mekan tutma olan süknâ, hem de hareket alanı kısıtlanmış yoksul kimseyi adlandıran miskin türevleriyle en yetkin biçimde çeşitlendirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen etimoloji sözlükleri.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇalkantı ve hareketin kesilip yerini dinginliğe bırakmasıFiziksel sükûnetten mekânsal yerleşmeye, içsel emniyet ve sekinetten çaresizlik sebebiyle hareket edemeyen yoksula doğru uzanan türetim ağıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Ârâmîce şakan, Akadca şakānuBir yere yerleşme, çadır kurma, ikamet etme, nesneyi konumlandırıp sabitleştirme ve ilahi tecellinin dingin varlığıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak yerleşim ve konaklama tabanıÇöl ve göçebe kültüründe çadır kurup dinlenme eylemiyle bağlantılı arkaik yerleşme kökleriGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Chicago Assyrian Dictionary ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سكنAnlamlıDurmak, yatışmak, yerleşmekÇalkantı ve hareketin sona ermesi, mesken tutma, içsel güvenHedef kök; Kur'an'da geçer
سنكAnlamlıKokusu değişmek, ağırlaşmakYağın veya yiyeceğin zamanla bozulup kokusunun ağırlaşmasıKur'an'da geçmez; durağanlığın bozulmaya yol açmasıyla zayıf anlamsal irtibat kurulabilir
كسنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıBu dizilim klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan
كنسAnlamlıSüpürmek, gizlenmek, yuvasına çekilmekYüzeydeki süprüntüyü gidermek; ceylanın ve yıldızların yuvalarına çekilip gizlenmesiKur'an'da geçer; barınma ve geri çekilme ortak teması
نسكAnlamlıİbadet etmek, arınmak, kurban adamakDindarlık, ibadete adanmışlık, nefsi arındırma ve adak kurbanıKur'an'da geçer; sekinete ulaştıran dinsel disiplin
نكسAnlamlıBaş aşağı çevirmek, geriletmekBir şeyi ters yüz etmek, tepe taklak getirmek, eski güçsüz hâline döndürmekKur'an'da geçer; zıt yönde hareket ve sarsılma

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سكنMerkezHareketin ve çalkantının dinmesi, yerleşmeÇalkantılı veya dinamik bir durumdan sonra sükûnet ve dinginliğe kavuşma hâlidirHem fiziksel durmayı hem psikolojik ve mekânsal huzuru içerir
قررKomşuSabit kalma, serinleme, yerinde durmaقرر hareketin dinmesinden ziyade bir yerde serinlik ve istikrarla karar kılmayı vurgularMekânda sabit duruş ve göz aydınlığı ön plandadır
ثبتKomşuSarsılmama, yerinden oynamamaثبت dış darbelere karşı direnç gösterip yerinde çakılı kalma anlamı taşırSarsılmama ve sebat yönü esastır
هداKomşuSakinleşme, yatışmaهدا gürültü ve taşkınlığın sona erip sessizleşmesi boyutuna odaklanırÇoğunlukla ses ve kargaşanın kesilmesidir
طمنKomşuİçsel yatışma, kalbin mutmain olmasıطمن endişe ve şüphenin giderilip kalbin tam olarak mutmain kılınmasıdırPsikolojik ve itikadi kesinlik taşır
حركZıtKıpırdama, sarsılma, yer değiştirmeحرك durağanlığın ve sükûnetin ortadan kalkarak eyleme geçilmesidirFiziksel ve mekânsal her türlü kımıldamadır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسكنDinmek, yerleşmek, huzur bulmakÇalkantı sonrası durulma, meskende ikamet ve kalbi sekinetKesin
LatinceHabitare, requiescere, sedareİkamet etmek, dinlenmek, yatıştırmakHabitare sadece yerleşmeyi, requiescere dinlenmeyi karşılar; kalbi sekinet boyutunu tam vermezGüçlü
İngilizceSettle, dwell, calm down, tranquilityYerleşmek, sakinleşmek, iç huzuruSettle fiziksel durulmayı, tranquility içsel huzuru karşılar; miskin türevinin acziyet bağlamını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaWohnen, zur Ruhe kommen, Beruhigungİkamet etmek, sükûnete ermek, yatışmaWohnen salt mesken boyutudur; zur Ruhe kommen çalkantı sonrası dinlenmeyi kuşatırGüçlü
FransızcaHabiter, s'apaiser, quiétudeYerleşmek, yatışmak, iç dinginliğiQuiétude ruhsal sükûneti ifade eder; tek başına hem mekânı hem de sosyal yoksulluğu kapsayamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَسَاكِن / اسْكُنْ / سَكَنْتُمْMekânsal yerleşim, ev, yurt edinmeİnsanların dünyada ikamet ettikleri evler, helak edilen kavimlerin harabeleri ve cennet konakları (Tevbe 9:24, A'râf 7:161, Ahkâf 46:25)
سَكِينَةİlahi yatışma, kalbe indirilen iç huzur ve metanetZorlu ve tehlikeli savaş veya hicret anlarında müminlerin kalbine indirilen metafizik cesaret ve güven (Tevbe 9:26, Tevbe 9:40, Fetih 48:4)
سَكَنDinlenme vesilesi, yatıştırıcı unsurGecenin karanlığı, eşlerin birbirine sığınması veya peygamber duasının müminlere huzur vermesi (En'âm 6:96, Tevbe 9:103, Rûm 30:21)
مِسْكِين / مَسَاكِينHareketi kısıtlanmış, geçim imkânı daralmış muhtaçKendi emeğiyle geçimini temin edecek hareket alanını yitirmiş, infak ve zekâtla desteklenmesi gereken yoksul (Bakara 2:83, Kehf 18:79, Beled 90:16)
سَكَنَFiziksel durağanlık, hareketsizlikEvrendeki tüm varlıkların gece ve gündüz içindeki hareketsizliği veya durulması (En'âm 6:13)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSekinetin mahiyeti ve evrenin hareket-sükûn teorisiSekinetin müstakil bir melek, manevi bir nur veya doğrudan nefsi tatmin eden ilahi fiil olup olmadığı; arazlar bahsinde hareket ile sükûnun varlıksal karşıtlığıİlahi lütuf, metafizik güvence ve ontolojik durağanlık
FıkıhSüknâ hakkı, mesken nafakasının sınırları ve miskinin tanımıBoşanan veya evli kadının mesken hakkı; miskin ile fakir arasındaki fark (miskinin fakirden daha çaresiz ve hareketsiz durumda kabul edilmesi)Hukuki barınma teminatı ve zekât alacaklısı muhtaç profili
TefsirTâbûtü's-Sekîne ve gecenin sükûnet kılınması ayetleriİsrâiloğulları'nın sandığındaki sekinetin içeriği; yaratılış düzeninde gece ve eşlerin rahmet ve huzur vesilesi kılınış hikmetiVarlığın ontolojik dengesi ve peygamberi teyit eden işaret
HadisSekinetin meclislere inmesi ve namazdaki vakarKur'an okunan ve ilim meclislerinde meleklerin kuşatmasıyla inen manevi vakar; namaza giderken telaşsız ve sakin yürüme tavsiyesiİbadet disiplini, içsel ciddiyet ve ruhani feyiz

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve inanç alanıSekinetİmanın sabitleşmesi ve vesveselerin dinmesiKorku ve fitne anlarında kalbe inen ilahi güvence imanı pekiştirir ve panik ortamını bertaraf ederKesin
İlmiFiziksel ve zihinsel düzenSükûn ve istikrarÇalkantının durması ve verinin netleşmesiZihnin ve fiziksel koşulların yatışması, hakikatin berrak biçimde idrak edilmesini sağlarGüçlü
SiyasiToplumsal düzen ve yurtMesken ve asayişGüvenli yerleşim ve toplumsal barışToplumun çalkantı ve terörden korunarak güven içinde yerleştiği yurt düzenini tesis ederGüçlü
İktisadiMülkiyet ve sosyal güvenlikSüknâ ve miskin hakkıTemel barınma hakkı ve zayıfın korunmasıİktisadi hareketliliği felce uğramış kesimlerin asgari yaşam ve barınma standardını güvenceye alırKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge durumu ve potansiyel enerji minimumu (Termodinamik denge)Bir sistemdeki kinetik çalkantıların sönümlenerek entropinin veya enerjinin dengelendiği kararlı duraklama noktasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal denge, aidiyet ve psikosomatik homeostazBireyin içsel stres faktörlerini yatıştırıp bir mekâna ve topluluğa aidiyet hissiyle güvenli istikrara kavuşmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece dört duvardan ibaret bir gayrimenkul (ev/konut) veya pısırık bir edilgenlik biçiminde algılanması; sekinetin bir tür uyuşukluk sanılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kozmik düzenden (gece-gündüz dengesi) psikolojik dinginliğe (eşler arası ünsiyet, kalbe inen sekinet), oradan hukuki ve iktisadi güvenceye (mesken dokunulmazlığı ve miskinin himayesi) uzanan kuşatıcı anlam alanı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMiskin kelimesinin onursuz ve aşağılanası bir tembellik olarak görülüp sosyal adalet bağlamının koparılması; sekinetin eylemsizlik sayılarak müminin cihat ve kriz anındaki aktif metanetinin anlaşılamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık nizamındaki hareket ve sükûn dengesini izah eder; ilahi yardımın müminin iç dünyasında sarsılmaz bir metanete nasıl dönüştüğünü gösterir ve yoksulluk ile barınma ilişkisini kök düzeyinde açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin kriz anlarında manevi destek gördüğü fetih ve savaş ayetlerinde; evlilik, gece ve tabiat nimetlerinin sıralandığı tevhit pasajlarında; helak olan kavimlerin yurtlarının tasvirinde ve sosyal yardımlaşma (zekât/kefaret) emirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yoksulluğun bir ahlak kusuru değil, hareket imkânlarının tıkanmasından kaynaklanan yapısal bir durum olduğunu (miskin) ortaya koyar; manevi huzurun dışsal kaçışla değil, vahiy eksenli ilahi bir inşayla (sekinet) kurulduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇalkalanan ve hareket eden nesnenin durulması, sarsıntının kesilmesi, yerleşik hâle gelinerek bir mekânda sabit kalınması.
  • Soyut anlamİçsel kaygı, korku ve çatışmaların ilahi güvenceyle yatışması; varlığın fıtri dengesine dönerek huzur, vakar ve itminan bulması.
  • Sistematik karşılıkBireysel ruh sağlığını, ailevi ünsiyeti, mekânsal güvenliği ve iktisadi açıdan hareketi kısıtlanmış dezavantajlı sınıfların himayesini kapsayan bütüncül denge ve emniyet nizamı.
  • LaTeX modeliS=lim⁡Δt→τ(Φ(H)−∫0Δt∇⋅Jp dt)→Ω0
  • LaTeX açıklamasıModelde H varoluşsal çalkantı ve hareket alanını, Φ(H) bu alandaki dalgalanma potansiyelini temsil eder. Jp dışsal panik ve sarsıntı akısını gösterir; zaman içinde (Δt→τ) bu çalkantı sönümlenir. Nihayetinde sistem tüm sarsıntılardan arınarak Ω0 ile ifade edilen mutlak sükûnet, sekinet ve istikrarlı denge durumuna ulaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س