سنه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ن-ه6 sîga, 37 mücavir kök, 20 ayet, 16 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فصلعددبِالسِّنِينَثلثسَنَةٍسنهلبثعرجسِنِينَألفخمسيومقدرالسِّنِينَعومربع

KökSîga 6Ayet 20Sure 16Mücavir 37

▶ Ağı aç (3B)

سنه

س - ن - ه

KÖK
  • 20 geçiş
  • 20 ayet
  • 6 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Seneler

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR397 harf
باب الهاء والسين والنون معهما ن ه س، س ن ه مستعملان فقط نهس: النّهسُ: القبضُ على اللّحم ونَتْرُه. قال العجاج: مُضَبَّر اللَّحْيَين نَسْراً مِنْهَسا والنُّهَسُ: طائر. سنه: السّنة: نقصانُها حذف الهاء وتَصغيرُها: سُنَيْهةٌ والمُسانهةُ: المُعاملةُ سنةً بسنة وثلاث سنوات، وقال الله عزّ وجلّ: "لم يَتَسَنَّهْ" ومن جعل حذفَ السَّنةِ واواً قرأ: "لم يَتَسَنَّ" ، ومنه: سانَيْته مُساناةً، وإثبات الهاء أصوب.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR721 harf
السَنَةُ: واحدة السنين. وفي نقصانها قولان: أحدهما الواو وأصلها سَنْوَةٌ، والآخر الهاء وأصلها سَنْهَةٌ مثل جَبْهَةٍ، لأنّها من سَنَهَتِ النخلةُ وتَسَنَّهَتْ، إذا أتت عليها السنون. ونخلةٌ سَنْهاء، أي تحمل سَنَةً ولا تحمل أخرى. وقال بعض الأنصار: فليست بسَنْهـاءَ ولا رُجَّـبِـيَّةٍولكن عَرايا في السنينِ الجَوائِحِ وفيه قول آخر: أنها التي أصابتها السَنَةُ المجدِبة. قاله أبو عبيد، وقال أيضاً: يقال
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.637 harf
ه س ن سنه ، نهس ، سهن : مستعملة . سهن : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الأسْهانُ : الرِّمالُ اللّيِّنة ، قلت : كأنُ النون في الأسهان مُبْدَلَة من الأَسْهَال جمعُ السَّهْل . سنه : قال الليث : السَّنَةُ نُقْصَانُها حذفُ الهاء ، وتصغير سُنَيْهَة ، والمعاملة من وقتها مُسَانَهة ، وثلاثُ سنواتٍ ، وقال الله جلّ وعزّ : ( لَمْ يَتَسَنَّهْ ) ( البَقَرَة : 259 ) أي لم تُغَيِّره
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.796 harf
(باب السين والنون وما يثلثهما) (سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]). (سني) السين والنون والحرف
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.329 harf
- السنة في أصلها طريقان: أحدهما: أن أصلها سنهة، لقولهم: سانهت فلانا، أي: عاملته سنة فسنة، وقولهم: سنيهة، قيل: ومنه قوله تعالى: ﴿لم يتسنه﴾ [البقرة/259]، أي: لم يتغير بمر السنين عليه، ولم تذهب طراوته. وقيل: أصله من الواو، لقولهم سنوات، ومنه: سانيت، والهاء للوقف، نحو: ﴿كتابيه﴾ [الحاقة/19]، و ﴿حسابيه﴾ [الحاقة/20]، وقال عز وجل: ﴿أربعين سنة﴾ [المائدة/26]، ﴿سبع سنين دأبا﴾ [يوسف/47]، ﴿ثلثمائة سنين﴾
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.443 harf
السَّنَةُ: واحدةُ السِّنين. قال ابن سيده: السَّنَة العامُ منقوصة، والذاهب منها يجوز أَن يكون هاء وواواً بدليل قولهم في جمعها سَنَهات وسَنَوات، كما أَن عِضَةً كذلك بدليل قولهم عِضاهٌ وعِضَواتٌ؛ قال ابن بري: الدليل على أَن لام سنة واو قولهم سَنَواتٌ؛ قال ابنُ الرِّقاعِ: عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ سَنَواتٍ، وما سَبَتْها التِّجارُ والسَّنةُ مطلقةً: السنةُ المُجْدِبةُ، أَوْقَعُوا ذلك عليها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR663 harf
* س ن ه * * السَّنَةُ * واحدة * السّنِين * وفي نقصانها قولان أحدهما الواو والآخر الهاء وأصلها * السَّنْهَةُ * بوزن الجبهة وتصغيرها * سُنَيَّةٌ * و * سُنَيْهَةٌ * واستأجره * مُسَأناةً * و * مُسَانَهَةً * فإذا جمعتها بالواو والنون كسرت السين وبعضهم يضمها ومنهم من يقول * سِنينٌ * ومئين بالرفع والتنوين فيعربه إعراب المفرد قلت وأكثر ما يجيء ذلك في الشعر ويلزم الياء إذ ذاك وقوله تعالى ﴿ثلاثمائة سنين﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.290 harf
: ( السَّنَةُ : العامُ ) ؛ ) كما في المُحْكَم . وقالَ السّهيليّ في الرَّوْضِ : السَّنَةُ أَطْولُ من العامِ ، والعامُ يُطْلَقُ على الشّهورِ العَربيَّةِ بخِلافِ السَّنَةِ ، وقد تقدَّمَ في ( ع و م ) . وذَكَرَ المصنِّفُ السَّنَةَ هنا بناءً على القَوْلِ بأَنَّ لامَها هاءٌ ويعيدُها في المعْتلِّ على أَنَّ لامَها واوٌ ، وكِلاهُما صَحِيحٌ وإن رَجَّح بعضٌ الثاني ، فإنَّ التَّصْريفَ شاهِدٌ لكلَ منهما . (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.831 harf
1 سَنڤهَ see 5, in two places. سانههُ 3 سانههُ ذ , inf. n. مُسَانَهَةٌ and سِنَاهٌ; and سَاناهُ, inf. n. مُسَانَاةٌ; (K;) or عَامَلَهُ مُسُانَهَةً, and مُسَانَاةً; (Msb;) He made an engagement, or a contract, with him for work or the like, by the year: (K:) and اِسْتَأْجَرْتُهُ مُسَانَهَةً, and مُسَانَاةً, [I hired him by the year:] (S:) مُسَانَهَةٌ and مُسَانَاةٌ from السَّنَةُ are like
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR340 harf
سَنِهَ سَنِهَ A ( n. ac. سَنَه 4 ), a. Was old, ancient; was aged. سَاْنَهَ سَاْنَهَ III , a. Made a contract with for a twelvemonth; engaged by the year. تَسَنَّهَ تَسَنَّهَ V , a. see I . b. Was stale, mouldy ( bread ). سَنِه سَنِه 5 , a. Aged. تَسَنَّهَ N. Ag. تَسَنَّهَ V , a. Mouldy, stale. سَنَة سَنَة a. see under سَنَوَ
Maddenin bağlantısı

سَنِهَ سَنِهَ A ( n. ac. سَنَه 4 ), a. Was old, ancient; was aged.

سَاْنَهَ سَاْنَهَ III , a. Made a contract with for a twelvemonth; engaged by the year.

تَسَنَّهَ تَسَنَّهَ V , a. see I .

b. Was stale, mouldy ( bread ).

سَنِه سَنِه 5 , a. Aged.

تَسَنَّهَ N. Ag. تَسَنَّهَ V , a. Mouldy, stale.

سَنَة سَنَة a. see under سَنَوَ

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.607 harf
سنه سَنِهَ - يَسْنَهُ - سَنَة - سِنيْن - تَسَنَّهَ - يَتَسَنَّهُ سَنِه َ - يَسْنَهُ + الشيء: يعاني تأثير عوامل الفساد والضرر وقتاً طويلاً فيفسد وينتن: يمضي عليه وقت طويل فيبدي علامات مرور الوقت فينتن ويتغير طعمه ويطلق الرائحة الكريهة سَنَة: على وزن " فـَعـْلـَة" أصلها " سَنهَة ": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " سَنِهَ - يَسْنَهُ ": المكابدة
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler37 mücavir (178 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لبث

    7 ortak ayet · Kaldınız

  2. ألف

    5 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  3. عدد

    6 ortak ayet · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…

  4. قدر

    5 ortak ayet · Kıdr kazandır

  5. بضع

    2 ortak ayet · Bud parça et demektir

  6. كهف

    2 ortak ayet · Kovuk

  7. عوم

    2 ortak ayet · Yıl

  8. مأه

    2 ortak ayet · Yüz

  9. خمس

    2 ortak ayet · Hams : Beş kişilik topluluktur

  10. عرج

    2 ortak ayet · Çıkar

  11. فصل

    3 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  12. ربع

    2 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

Geçtiği ayetler(20)

  1. وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ

    SenelerO ikisinden kurtulacağını sandığı kimseye dedi ki: Efendinin yanında beni an. Fakat şeytan onu efendisine anmayı unutturdu. Bu yüzden daha nice yıl zindanda kaldı.

  2. قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ

    SenelerDedi ki: Yedi sene alıştığınız biçimde ekin. Yediğiniz bir mikdar dışında biçtiklerinizi başağında bırakın.

  3. فَضَرَبْنَا عَلَى آذَانِهِمْ فِي الْكَهْفِ سِنِينَ عَدَدًا

    SenelerBunun üzerine yıllarca mağarada onların kulaklarına perde vurduk.

  4. وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعًا

    SenelerOnlar mağaralarında üçyüz sene eğleştiler. Buna dokuz daha kattılar.

  5. … وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى

    SenelerHani kızkardeşin gidip diyordu ki: Ona bakacak birini size göstereyim mi? İşte böylece, annen üzülmesin de gözü aydın olsun diye seni ona geri vermiştik. Ve sen, bir cana kıymıştın da; seni üzüntüden kurtarmıştık. Hem seni bir çok musibetlerle denemiştik. Böylece Medyen halkı arasında yıllarca kalmıştın. Sonra da bir kader üzerine geldin ey Musa.

  6. قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ

    SenelerBuyurdu ki: Yıl sayısı olarak yeryüzünde ne kadar kaldınız?

  7. قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ

    SenelerDedi ki: Çocukken biz, seni yanımıza alıp büyütmedik mi? Ve sen, hayatının bir çok yılllarını aramızda geçirdin.

  8. أَفَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِينَ

    SenelerGördün mü, şayet Biz onları yıllarca yararlandırsak;

  9. فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ

    SenelerBirkaç yıl içinde. Eninde sonunda emir Allah’ındır. O gün mü’minler de sevinecekler.

Sîga sayfası: بِالسِّنِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسنه
YapıÜçlü
Özel DurumSon harfi ه olup düşmeye ve nakıslığa (سنو) yatkındır
Bağlamsal Yakın Köklerعوم, حول, حقب
Zıt Kökخصب
Çekirdek Özet 1Zamanın kesintisiz akışı ve birbiri ardınca geçen evrelerin nesneler üzerinde bıraktığı yıpratıcı, değiştirici ve yaşlandırıcı iz
Çekirdek Özet 2Zamanın salt matematiksel/takvimsel hesabı ile özellikle kuraklık, darlık ve yıpranmayla geçen zorlu döngülerin ifadesi
Çekirdek Özet 3Zamanın varlık üzerindeki aşındırıcı ve tüketici entropik tesiri ile ilahi kudretin bu aşınmayı durdurma veya yönetme yetkinliği
Kritik Hata RiskiKökün Kur'an'da genellikle sıkıntı, kuraklık ve matematiksel sayım içeren döngüsünü göz ardı edip عام kavramıyla birebir eşanlamlı ve nötr kabul etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنBileyip keskinleştirme, sürtünerek aşındırma, düzgün bir hat ve akış boyunca iz bırakarak yol alma; سنن, سنم, سند köklerinde olduğu gibi belirgin bir kural, çıkıntı veya süreklilik oluşturmaهAkış ve sürtünme hareketine hafif ve kesintisiz bir soluk veya geçiş unsuru katarak, zamanın nesneler üzerinden geçip gitmesiyle onları eskitmesi, kurutması ve başkalaştırması anlamını özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, sürtünmeVarlığın zamana ve çevre şartlarına direnirken sürtünmeye ve basınca maruz kalmasını simgeler
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, akış, canlılıkZamanın birbiri ardınca gelen halkalar ve döngüler halinde kesintisiz akıp gitmesini temsil eder
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, açığa çıkma, solukZamanın yıpratıcı tesirinin ve değişimin dışarıdan fark edilecek şekilde somut varlık üzerinde açığa çıkmasını gösterir
سنهKesintisiz akışın varlığa sürtünerek onda açık değişim ve yıpranma izleri bırakmasıZaman dairesinin durmaksızın dönerek maddeyi aşındırması, eskitmesi ve kuraklık/darlık hallerini görünür kılması hareketini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma ağacının üzerinden yıllar geçmesiyle veriminin değişmesi, bir yıl meyve verip bir yıl vermemesi; yiyeceğin ve içeceğin uzun süre beklemekten ötürü kokup bozulması, renginin ve tadının başkalaşması
Cahiliye şiiri kullanımıSüveyd b. es-Sâmit bir beytinde kuraklık yıllarından ve verimsizleşen hurmalıklardan söz ederken kökü şu şekilde kullanmıştır: فليست بسنهاء ولا رجبية / ولكن عرايا في السنين الجوائح
Erken Arapça kullanımŞenferâ el-Ezdî el-Mufaddaliyyât derlemesinde yer alan şiirinde kıtlığa ve kuraklığa uğramamış bereketli bir vadiyi nitelerken kökün türevini zikreder: بريحانة من بطن حلية نورت / لها أرج ما حولها غير مسنت

Kaynak Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn, el-Müfredât, el-Mufaddaliyyât.

Sami etimolojik katman

Arapça سنه kökü, Sami dillerinde zaman devri, takvim yılı ve eskiyip değişme anlam alanlarıyla iç içedir; ancak Arap filolojisinde kökün son harfinin düşmesi sebebiyle سنو / سني kökleriyle tarihsel bir geçişlilik ve kök kayması bulunur. İbranicede שנה (shanah) kelimesi doğrudan takvimsel yılı ve aynı zamanda değişmeyi, tekrar etmeyi, başkalaşmayı (shanah kökünün ikincil anlamı) ifade eder. Ugarit dilinde šnt, Fenike dilinde šnt, Aramice ve Süryanicede שנתא / ܫܢܬܐ (šattā / šənā) formları doğrudan yılı ve yıllık döngüyü gösterir. Akadcada šattu(m) (çoğulu šanātu) kelimesi aynı Sami çekirdekten türeyerek bir yıllık zaman dilimini karşılar. Bu ortak Sami mirasın semantik çekirdeğinde hem dairesel bir dönüş ve tekrarlanma hem de zamanın geçişiyle meydana gelen başkalaşım ve yıpranma fikri yer alır. Arapçada سنه formu özellikle yiyeceğin bozulması (تَسَنَّهَ), kuraklık ve kıtlık yılının şiddeti (سنة) üzerinde yoğunlaşarak kökün aşındırıcı ve zorlayıcı yönünü muhafaza etmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسنه ile سنو kökleri arasındaki geçişlilikİsmin tekilinde ve cemisindeki düşmeler (سنة - سنوات / سنهات) kökün hem zamansal akışı hem de yıpranarak başkalaşmayı bünyesinde topladığını gösterirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שנה, Süryanice ܫܢܬܐ, Akadca šattuOrtak Batı ve Doğu Sami gövdesinde takvim yılı, dönemsel tekerrür ve zamana bağlı değişim anlamı sabittirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglif yazısında snw (ikinci, tekrar, dönüm)Afro-Asyatik katmanda döngüsel yenilenme ve ikinci bir evreye geçiş kavramıyla morfolojik paralellik taşırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سنهAnlamlıYıllanmak, değişmek, kıtlık yılıZamanın geçişiyle bozulmak, eskimak ve takvimsel yılKur'an'da geçer, hedef köktür
سهنAnlamlıKolaylık, yumuşaklık ve dinginlikHuşu, sükûnet ve işin kolaylaşmasıKur'an'da geçmez; Tahzîb müsta'mel kaydeder
نسهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur
نهسAnlamlıEti ön dişlerle tutup koparmakDişleriyle bir şeyin kenarından veya etinden sıyırarak koparıp çekmekKur'an'da geçmez; Ayn ve Tahzîb müsta'mel kaydeder
هسنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur
هنسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سنهMerkezZamanın yıpratıcı akışı ve takvimsel yılSayıma konu olan, genellikle darlık, sıkıntı ve nesneleri yaşlandırıp bozan zaman birimiVarlığın entropiye maruz kaldığı yıllık süreç
عومKomşuBereket, bolluk ve akıcı zamanİçinde ferahlık, genişlik ve mahsul bulunan döngüsel yılسنه darlık ve sayımı, عام ise bereketi ve yaşantıyı öne çıkarır
حولKomşuDönüşüm ve tam bir devirBir halden diğerine geçerek başladığı noktaya dönen bir yıllık çevrimZamanın maddede meydana getirdiği dönüşüm ve fıkhi tam yıl
حقبKomşuBirbiri ardınca yığılan uzun devirlerBirbiri peşi sıra gelen, sonu belirsiz ve son derece uzun zaman kesitleriSürenin uzunluğu ve aralıksız katmanlaşması
خصبZıtBolluk, bereket ve yeşillikToprağın bol ürün vermesi, otlakların zenginleşmesiسنة kelimesinin kıtlık ve kuraklık anlamına tam zıtlık oluşturur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسنهYıl, kıtlık, bozulmaSayısal yıl hesabı ile yıpratıcı kuraklık ve eskime haliKesin
LatinceAnnus, SenescereYıl; yaşlanmak, yıpranmakAnnus döngüsel takvim yılını karşılarken, senescere kökün nesneyi eskitme ve başkalaştırma boyutuna denk düşerGüçlü
İngilizceYear, Drought, To weather/decayYıl, kuraklık dönemi, yıpranıp bozulmakHem matematiksel zaman birimini hem de zamanın yıpratıcı tesirini kapsayan kavramsal alanGüçlü
AlmancaJahr, Dürrejahr, Altern/VerwitternYıl, kıtlık yılı, eskimekZamanın niceliksel sayımı ve madde üzerindeki aşındırıcı etkisiGüçlü
FransızcaAn/Année, Disette, S'altérerYıl, kıtlık, zamanla bozulmakDöngüsel süreyi ve bu sürenin getirdiği nitelik kaybını birlikte ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَنَة / سِنِينَ (Sayısal takvim birimi)Matematiksel zaman ölçüsü ve ömür hesabıTakvim hesabı, uzun ömür arzusu veya mucizevi uyku süresi bağlamında: Bakara 2:96, Yûnus 10:5, İsrâ 17:12, Kehf 18:25
سِنِينَ (Kıtlık ve darlık)Kuraklık, mahsul azlığı ve ekonomik zorlukFiravun kavminin veya Yusuf kıssasındaki toplumun kıtlıkla imtihanı bağlamında: A'râf 7:130, Yûsuf 12:42
يَتَسَنَّهْ (Bozulma ve değişme)Zamanın geçişiyle tadın, kokunun ve yapının eskiyip bozulmasıYüz yıl ölü bırakılan zatın azığının korunması ve ilahi kudretin zamanı aşması bağlamında: Bakara 2:259
سَنَة (Göreceli ve aşkın zaman boyutu)İlahî kat veya ahiret ölçeğindeki muazzam zaman nispetiDünya zamanının darlığı ile meleklerin ve ilahi emirlerin iniş süresi arasındaki mukayese bağlamında: Hac 22:47, Secde 32:5, Meâric 70:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamZamanın ontolojisi, hudûs delili ve mucizeBakara 2:259 ayetindeki bozulmama hali üzerinden maddenin tabiaten değil Allah'ın devam ettirmesiyle varlığını koruduğu ve zamanın ilahi kudrete sınır koyamayacağıZamanın varlık üzerindeki zorunlu etkisi fikrinin nakzedilmesi
FıkıhZekât, icar, diyet ve takvim hükümleriYıllık zekât devrinin kameri takvim üzerinden ve gün hesabı tamamlama yoluyla tespiti; icar akitlerinde süre tayiniMatematiksel ve kesin olarak bağlayıcı olan kameri yıl ölçüsü
Tefsirسنة ile عام arasındaki semantik farklarKur'an'da سنة kelimesinin geçtiği yerlerde meşakkat, kuraklık ve cezanın; عام geçtiği yerlerde ise rahmet ve genişliğin kastedildiği kuralıKuraklık, sayım ve meşakkat yüklü zaman dilimi
HadisKıtlık duası ve zaman döngüsüPeygamberimizin zalim kavimlere karşı Yusuf'un kıtlık yılları gibi yıllar vermesi için yaptığı dualarDoğrudan kuraklık ve kıtlık felaketini ifade eden terimleşme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi kudret ve ahiret muhasebesiİmtihan süresi ve göreceli zamanİnsanın dünyada oyalandığı sürenin geçiciliğini ve faniliğini ihtar etmeSayılı yılların hızla akıp gitmesi ve ölümün/hesabın kaçınılmazlığı bilincini kurarKesin
İlmiAstronomi ve takvim matematiğiDöngüsel zaman ölçüm standardıGüneş ve ayın hareketleriyle senelerin sayısını ve hesabını bilmeyi sağlamaTabiat hadiselerinin ölçülebilir, hesaplanabilir ve öngörülebilir döngülerini gösterirKesin
SiyasiToplumların yükseliş ve çöküş evreleriKriz ve baskı döngüsüİktidarların kuraklık ve felaket dönemlerinde halkı idare etme sınavıSiyasi otoritelerin tabiat hadiseleri ve kriz dönemleri karşısındaki çaresizliğini veya sorumluluğunu belgelerGüçlü
İktisadiÜretim döngüleri ve kriz yönetimiKıtlık, kuraklık ve stoklama evresiZorlu yılların risklerini yönetmek için tasarruf ve planlama yapma zorunluluğuİktisadi kriz dönemlerinde stokların ve kaynakların dağıtımında disiplin sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik entropi ve döngüsel frekansZaman akışının sistemlerde düzensizliği, aşınmayı ve enerji kaybını artırması; aynı zamanda periyodik dalgaların tam bir devri tamamlaması yapısıyla örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerDöngüsel konjonktür teorisi ve sosyolojik yıpranmaToplumların ve kurumların belirli periyotlarda refah ve ardından kriz/aşınma döngülerine girmesi; kurumların zamanla işlevini yitirip eskiyip yozlaşmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca takvim yaprağındaki 365 günlük nötr bir yıl süresine indirgemek ve Kur'an'daki kuraklık, imtihan ve bozulma nüanslarını gözden kaçırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök sadece bir zaman ölçüsü değil, aynı zamanda varlığın zaman içinde maruz kaldığı aşınma, imtihan meşakkati ve ilahi müdahale olmadığında çürümeye mahkûm oluşunun ifadesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataسنة ile عام kelimelerini rastgele birbirinin yerine koymak, Yusuf kıssasındaki yedi yıllık kuraklık döngüsünün psikolojik ağırlığını ve Bakara 2:259'daki azığın bozulmama mucizesinin mahiyetini anlamayı engeller

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın zaman algısını, zamanın insan ve madde üzerindeki tüketici/aşındırıcı doğasını ve takvimsel döngülerin arka planındaki ilahi nizamı kavramak için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Sayılı ömür ve takvim ayetlerinde (Yûnus 10:5, İsrâ 17:12), kıtlık ve imtihan anlatılarında (A'râf 7:130, Yûsuf 12:42) ve ilahi kudretin zamanı aşındırmaktan menettiği sahnelerde (Bakara 2:259).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki zaman kelimelerinin rastgele seçildiği zannını çürütür; darlık, sayım ve meşakkat bulunan yerde سنة, genişlik ve bereket bulunan yerde عام kullanıldığını ispatlayarak lafız-mana uyumunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYılların birikmesiyle nesnelerin yıpranması, yiyeceklerin bozulması ve toprağın kuraklığa uğrayarak mahsul veremez hale gelmesi.
  • Soyut anlamZamanın periyodik bir döngü halinde sürekli akarak maddi varlığı entropiye, aşınmaya ve hesaba tabi tutması.
  • Sistematik karşılıkFiziksel düzlemde entropik bozulma, iktisadi düzlemde kriz ve kıtlık döngüsü, ontolojik düzlemde ise ilahi iradenin zamana sınır çizme kudreti.
  • LaTeX modeliΔS=∫t0tσ(t) dtvelim⁡λ→0ΔS=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde t zamanı, σ(t) zamanın akışıyla birim zamanda ortaya çıkan aşınma ve yıpranma (entropi) katsayısını, ΔS ise nesnede biriken toplam bozulma ve eskimemi temsil eder. Bu durum kökün genel fiziksel işleyişini modeller. İkinci kısım ise ilahi müdahalenin ve korumanın devreye girdiği mucizevi durumu simgeler; aşınma katsayısı λ sıfıra yaklaştığında, geçen zamana rağmen bozulma sıfırlanır ve nesne zamana maruz kalmamış gibi taze kalır ({لَمْ يَتَسَنَّهْ}).
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س