سيب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ي-ب1 sîga, 10 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلفريسيبحميسَائِبَةٍألهوصلكفرعقلكذب

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

سيب

س - ي - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Saime meraya salınmış hayvan demektir. Yani otlayarak yaşayan hayvan demektir. Saibe otlara salıp dokunmadıkları kutsal saydıkları hayvandır (bir put adı).devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Saime meraya salınmış hayvan demektir. Yani otlayarak yaşayan hayvan demektir. Saibe otlara salıp dokunmadıkları kutsal saydıkları hayvandır (bir put adı).

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.170 harf
باب السين والباء و و ا ي ء معهما و س ب، س ب ي، س ي ب، ب ي س، ي ب س، س ب أ، س أ ب، ب س أ، أ س ب، ب أ س، أ ب س مستعملات وسب: الوَسْبُ من الغنم: ما كثرُ صُوفُه، ومن الأَرْض: ما كثر عُشيه، أو يَبِيسُه، وقد أوسبت. سبي: السَّبنيُ: معروف. تسابَى القوم: سَبَى بعضُهم بعضاً وهؤلاءِ سَبْيٌ كثير. وقد سبيتهم سَبْياً وسِباءً. وسبتِ الجاريةُ قلبَ الفتى تَسْبِيهِ، أي: ذهبتُ به. والسّابِياء. كالحِوَلاء من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR711 harf
السَيْبُ: العطاء. والسُيوبُ: الرِكازُ. والسَيْبُ: مصدر سابَ الماء يَسيبُ، أي جرى. والسيبُ: مجرى الماءِ. وانساب فلانٌ نحوَكم، أي رجع. وانسابت الحَيَّةُ: جَرَتْ. وسَيَّبْت الدابَة: تركتها تَسيب حيث شاءت. والسائبة: الناقة التي كانت تُسَيَّبُ في الجاهلية لِنَذْرٍ ونحوِه. وقد قيل: هي أمُّ البَحيرَةِ، كانت الناقةُ إذا وَلَدَتْ عشرةَ أبْطنٍ كلُّهن إناثٌ سُيِّبَتْ فلم تُرْكَبْ ولم يشرب لبنَها إلا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.733 harf
س ب ( و ا ى ء ) سيب ، سبي ، وسب ، يبس ، بسأ ، بيس ، أسب ، أبس ، سأب ، بأس ، سبأ : ( مستعملة ) . سيب : الحراني عن ابن السكّيت : السَّيْب : العَطاء ، والسِّيبُ : مَجرَى الماء ، وجمعُهُ سُيُوب . وقد سابَ الماءُ يَسِيب : إذا جَرَى . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سابَ الأَفعَى وانسابَ : إذا خَرَج من مَكمَنِه . وقال الليث : الحيّة تَسِيب وتَنْساب إذا مَرّت مستمرّة . قال : وسَيّبْتُ الدابّة أو الشيءَ : إذا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.362 harf
(باب السين والياء وما يثلثهما) (سيب) السين والياء والباء أصلٌ يدلُّ على استمرارِ شيءٍ وذهابِهِ. من ذلك سَيْبُ الماء: مجراه. وانْسَابت الحَيَّة انسياباً. ويقال سيَّبت الدّابّة: تركته حيث شاء. والسائبة: العبد يُسَيَّب من غير وَلاءٍ، يَضَعُ مالَهُ حيث شاء. ومن الباب [السَّيْب([1])]، وهو العَطاء، كأنَّه شيءٌ أُجْرِيَ لـه. والسُّيُوب: الرِّكاز، كأنَّه عطاءٌ أجراه الله تعالى لمن وَجَده. وممّا شذّ عن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR368 harf
- السائبة: التي تسيب في المرعى، فلا ترد عن حوض، ولا علف، وذلك إذا ولدت خمسة أبطن، وانسابت الحية انسيابا، والسائبة: العبد يعتق، ويكون ولاؤه لمعتقيه، ويضع ماله من حيث شاء، وهو الذي ورد النهي (أخرج البخاري عن عبد الله بن مسعود قال: إن أهل الإسلام لا يسيبون، وإن أهل الجاهلية كانوا يسيبون. كتاب الفرائض 12/40) عنه، والسيب: العطاء، والسيب: مجرى الماء، وأصله من: سيبته فساب.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR366 harf
س ي ب ساب الماءُ يَسيب سَيبًا، وهذا سِيبُ الماء: لمجراه. ومن المجاز‏:‏ الحيّةُ تَسيب وتنساب‏.‏ وسابت الدابة وسيبتهـا أنـا ودوابهـم سوائـب وسيـب‏:‏ مهملـة‏.‏ وعبـده سائبـة مـن السوائـب‏.‏ وسـاب فـي منطقـه‏:‏ أفـاض فيه من غير روية‏.‏ وفاض سيبه على النـاس‏:‏ عطـاؤه‏.‏ ووجـد فلـان سيبـاً‏:‏ ركـازاً ‏"‏ وفـي السيـوب الخمـس ‏"‏‏.‏ وسيـب الفـرس جردانـه إذا أدلى‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.620 harf
السَّيْبُ: العَطاءُ، والعُرْفُ، والنافِلةُ. وفي حديث الاستسقاءِ: واجْعَلْه سَيْباً نافِعاً أَي عَطاءً، ويجوز أَن يريد مَطَراً سائباً أَي جارياً. والسُّـيُوبُ: الرِّكاز، لأَنها من سَيْبِ اللّهِ وعطائه؛ وقال ثعلب: هي الـمَعادِنُ. وفي كتابه لوائلِ بن حُجْرٍ: وفي السُّـيُوبِ الخُمُسُ؛ قال أَبو عبيد: السُّـيُوبُ: الرِّكازُ؛ قال: ولا أُراه أُخِذَ إِلا من السَّيبِ، وهو العطاءُ؛ وأَنشد: فما أَنا، منْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR533 harf
* س ي ب * * السَّائِبةُ * الناقة التي كانت تسيب في الجاهلية لنذر أو نحوه وقيل هي أم البحيرة كانت الناقة إذا ولدت عشرة أبطن كلهن إناث * سُيِّبَتْ * فلم تركب ولم يشرب لبنها إلا ولدها أو الضيف حتى تموت فإذا ماتت أكلها الرجال والنساء جميعا وبحرت أذن بنتها الأخيرة فتسمى البحيرة وهي بمنزلة أمها في أنها * سَائِبةٌ * وجمعها * سُيَّبٌ * مثل نائحة ونوَّح ونائمة ونُوَّم و * السَّائِبَةُ * أيضا العبد كان
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.511 harf
السيب: العطاء، والعرف. والنافلة. وفي حديث الاستسقاء: واجعله سيبا نافعا أي عطاء، ويجوز أن يريد مطرا سائبا أي جاريا. ومن المجاز: فاض سيبه على الناس أي عطاؤه، كذا في الأساس. السيب: مردي السفينة. السيب: شعر ذنب الفرس السيب: مصدر ساب الماء يسيب سيبا: جرى. وساب يسيب: مشى مسرعا. ومن المجاز: سابت الحية تنساب وتسيب إذا مضت مسرعة. أنشد ثعلب: أتذهب سلمى في اللمام فلا ترى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.184 harf
سَابَ 1 سَابَ ذ , (S, M, A, Mgh, Msb, K,) aor. يَسِيبُ, (S, A,) inf. n. سَيْبٌ, (S, M, A, K,) It ran; (S, M, A, * Mgh, Msb, K;) said of water: (S, M, A, Msb:) and ↓ انساب, likewise said of water, it ran of itself. (Msb.) ― -b2- [Hence,] سابت الحَيَّةُ, (M,) aor. as above; (M, A;) and ↓ انسابت; (S, M, A, Msb;) (tropical:) The serpent ran: (S, A, * Msb:) or went along (M, TA) in a uniform, or
Maddenin bağlantısı

سَابَ 1 سَابَ ذ , (S, M, A, Mgh, Msb, K,) aor. يَسِيبُ, (S, A,) inf. n. سَيْبٌ, (S, M, A, K,) It ran; (S, M, A, * Mgh, Msb, K;) said of water: (S, M, A, Msb:) and ↓ انساب, likewise said of water, it ran of itself. (Msb.) ― -b2- [Hence,] سابت الحَيَّةُ, (M,) aor. as above; (M, A;) and ↓ انسابت; (S, M, A, Msb;) (tropical:) The serpent ran: (S, A, * Msb:) or went along (M, TA) in a uniform, or continuous, course, (M,) or quickly. (TA.) ساب and ↓ انساب both signify (assumed tropical:) He, or it, walked, or went along, quickly: (K, TA:) [or] so the former verb. (M.) It is said in a trad., respecting a man who drank from the mouth of a skin, فِى بَطْنِهِ حَيَّةٌ ↓ اِنْسَابَتْ (tropical:) A serpent entered and ran into his belly with the running of the water: wherefore it was forbidden to drink from the mouth of a skin. (TA.) El-Hareeree, in [his first Makلmeh, entitled] the San'لneeyeh, [p. 20,] uses the phrase, فِيهَا عَلَى غَرَارَةٍ ↓ انساب, meaning He entered into it as the serpent enters into its lurking place. (TA.) And you say of a viper, ساب and ↓ انساب, meaning (tropical:) It came forth from its lurkingplace. (TA.) And نَحْوَكُمْ ↓ انساب (assumed tropical:) He returned towards you. (S.) ― -b3- ساب, (Mgh, Msb,) aor. as above, inf. n. سَيَبَانٌ, said of a horse and the like, (assumed tropical:) He went away at random: (Msb:) or (assumed tropical:) he [app. a horse or the like] went any, or every, way: (Mgh:) or سابت الدَّابَّةُ (tropical:) The beast was left alone, or by itself, to pasture, without a pastor. (S, * A, TA.) ― -b4- And ساب فِى مَنْطِقِهِ (tropical:) He took every way [or roved at large] in his speech: (TA:) or he dilated, or was profuse, without consideration, in his speech. (A, TA.) And ساب فِى الكَلَامِ (tropical:) He entered into talk, or discourse, with loquacity, or irrationality. (TA.) It is said in a trad., اـِنَّ الحِيلَةَ بِالمَنْطِقِ أَبْلَغُ مِنَ السُّيُوبِ فِى الكَلِمِ, meaning (tropical:) [Verily art, or skill, in speech is more eloquent, or effective,] than what is loose, or unrestrained, [or rambling,] in words; i. e. elegance of speech, with paucity, [is more eloquent, or effective,] than profusion. (L, TA. [السُّيُوب is here an inf. n.])

سيّب 2 سيّب ذ (assumed tropical:) He left, left alone, or neglected, a thing. (M.) ― -b2- (tropical:) He left a beast, (S, A,) or a she-camel, (Mgh,) alone, or by itself, to pasture where it would, without a pastor. (S, A, Mgh.) ― -b3- (assumed tropical:) He emancipated a slave so that he (the emancipator) had no claim to inherit from him, and no control over his property; he made him to be such as is termed سَائِبَة. (Msb.) ― -b4- See also what next follows.

اساب 4 اساب ذ , said of a horse, [and جُرْدَانَهُ ↓ سيّب has the same or a similar meaning,] i. q. رَفَّضَ, q. v. (TA in art. رفض.)

7 اـِنْسَيَبَ see 1, in seven places.

سَيْبٌ سَيْبٌ ذ [is an inf. n. of 1, used in the sense of سَائِبٌ (q. v.), as will be shown in what follows in this paragraph. ― -b2- And hence,] (tropical:) A gift: (S, M, A, Mgh, Msb, K:) and a voluntary gift, by way of alms, or as a good work: (TA:) and a benefaction, an act of beneficence or kindness, a favour, or a benefit: (M, K:) pl. سُيُوبٌ. (L, TA.) It is said in a trad. respecting a prayer for rain, وَاجْعَلْهُ سَيْبًا نَافِعًا (tropical:) And make Thou it to be a beneficial gift: or the meaning in this instance may be, a flowing rain. (TA.) And one says, فَاضَ سَيْبُهُ عَلَى النَّاسِ (tropical:) His gifts flowed abundantly upon the people. (A, TA.) [See also an ex. in a verse cited voce جُبَّأٌ.] ― -b3- Also i. q. رِكَازٌ (tropical:) [i. e. Metal, or mineral; or pieces of gold or silver, that are extracted from the earth; or any metals or other minerals; or buried treasure of the people of the Time of Ignorance]: (A, Msb:) or so سُيُوبٌ; (A 'Obeyd, S, M, Mgh, K;) which is the pl.: (A, Msb:) the latter signifies, accord. to Th, metals, or minerals: (M, TA:) accord. to Aboo-Sa'eed, veins of gold and of silver, that come into existence, and appear, in the mines: so called because of their running (لِانْسِيَابِهَا) in the earth: accord to Z, treasure buried in the Time of Ignorance: or metal, or mineral: (TA:) because of the gift of God, (M, Z, Mgh, TA,) to him who finds it. (Z, TA.) The Prophet said, (Mgh, TA,) فِى السُّيُوبِ الخُمْسُ, i. e. In the case of رِكَاز, the fifth part [is for the government-treasury]. (A, Mgh, TA.) -A2- Also The hair of the tail of a horse. (M, K.) -A3- And A pole with which a ship or boat is propelled. (M, K.)

سِيبٌ سِيبٌ ذ A place, or channel, in which water runs: (S, M, K:) or so سِيبُ مَآءٍ: (A:) pl. سُيُوبٌ. (M.) -A2- And The apple: in this sense a Pers. word [arabicized]: and hence the name of [the celebrated grammarian] سِيبَوَيْهِ; as though meaning “ the scent of apples; ” (M, K, * TA;) accord. to Abu-l-'Alà, (M, TA,) and Seer: (TA:) by some, [app. such as mispronounce it,] this name is said to be from the Pers. سِىْ signifying “ thirty ” and بُويَهْ signifying “ odour; ” as though meaning “ thirty odours: ” (MF, TA:) and some say that وَيْهِ is an ejaculation; and that the relaters of traditions dislike pronouncing this name therewith, as also other similar names, and therefore say سِيبُويَهْ, changing the ه into ة, but pausing upon it [so as to pronounce it ه]. (TA.)

سَيَابٌ سَيَابٌ ذ and ↓ سُيَّابٌ (S, M, K) and ↓ سَيَّابٌ (K) [Unripe dates in the state in which they are called] بَلَح: (S, M, K:) or [in the state in which they are called] بُسْر: (K:) or green بُسْر: (AHn, M:) As says that the flowers of the palm-tree when they have become بَلَح are termed سَيَابٌ, without teshdeed: (TA:) [but see بُسْرٌ:] the n. un. is سَيَابَةٌ (S, M) and سُيَّابَةٌ (S) [and سَيَّابَةٌ]: Sh says that they are called سَدَآء in the dial. of ElMedeeneh, and one is called سيابة in the dial. of Wلdi-l-Kurà: and he adds, I have heard the Bahrلnees say ↓ سُيَّاب and سُيَّابَة. (TA.)

سَيَابَةٌ سَيَابَةٌ ذ n. un. of سَيَابٌ; (S, M;) like as سُيَّابَةٌ is of سُيَّابٌ. (S.) ― -b2- Also Wine. (K.)

سُيَّابٌ سُيَّابٌ ذ and سَيَّابٌ: see سَيَابٌ, in three places.

سَائِبٌ سَائِبٌ ذ Running water. (Msb.) [See also سَيْبٌ, first sentence.]

سَائِبَةٌ سَائِبَةٌ ذ (tropical:) Any beast that is left to pasture where it will, without a pastor: (M, A, K: *) pl. سَوَائِبُ and سُيَّبٌ. (A.) (assumed tropical:) A camel that has lived until his offspring have had offspring, and is therefore set at liberty, and not ridden, (M, K,) nor laden with a burden. (M.) In the Kur v. 102, (TA,) (assumed tropical:) A she-camel that was set at liberty to pasture where it would, (S, Mgh, Msb, K,) in the Time of Ignorance, (S, K,) on account of a vow (S, Mgh, Msb, K) and the like: (S, K:) or the mother of a بَحِيرَة; (S, Mgh; [in the Msb, said to be a بَحِيرَة (itself); and in one place in the TA said to be a she-camel of which the dam is a بَحِيرة; but both of these explanations require consideration, as will be seen from what follows;]) or (K) a she-camel which, having brought forth females at ten successive births, was set at liberty to pasture where she would, (S, K,) and not ridden, nor was here milk drunk except by her young one or a guest, until she died, when the men and the women ate her together; and the ear of her last female young one was slit, and she was [therefore] called بَحِيرَة, and was a سَائِبَة like her mother: (S:) or a she-camel of which a man, (M, IAth, K,) in the Time of Ignorance, (M,) when he came from a far journey, (M. IAth, K,) or re- covered from a disease, (IAth, TA,) or had been saved by his beast from difficulty or trouble, (M, IAth,) or when his beast had been saved therefrom, (K,) or from war, said, هِىَ سَائِبَةٌ; (M, IAth, K;) i. e. she was left to pasture where she would, without a pastor, and no use was made of her back, nor was she debarred from water, nor from herbage, nor ridden: (IAth, TA:) thus it signifies in the Kur: (M:) or a she-camel from whose back a vertebra or [some other] bone was taken forth, (M, K,) so that she became known thereby, (M,) and which was not debarred from water nor from herbage, nor ridden, (M, K,) nor milked: (TA:) the pl. is سُيَّبٌ, like نُوَّحٌ pl. of نَائِحَةٌ, and نُوَّمٌ pl. of نَائِمَةٌ; (S;) and سَوَائِبُ. (TA.) It is said in a trad., “ I saw 'Amr Ibn-Loheي dragging his intestines in the fire [of Hell]: ” and he was the first who set at liberty سَوَائِب: the doing of which is forbidden in the Kur v. 102. (TA.) And it is related that a hostile attack was made upon a certain man of the Arabs, and he found not any [other] beast to ride, so he rode a سَائِبَة: whereupon it was said to him, “ Dost thou ride what is forbidden? ” and he replied, يَرْكَبُ الحَرَامَ مَنْ لَا حَلَالَ لَهُ [He rides what is forbidden who has not what is allowed]: and this saying became a proverb. (M.) السَّائِبَتَانِ means The بَدَنَتَانِ [i. e. two camels, or cows or bulls, for sacrifice,] which the Prophet brought as offerings to the House [of God at Mekkeh], and which one of the believers in a plurality of gods took away: they are thus called because he gave them up (سَيَّبَهُمَا) to God. (TA.) ― -b2- Also (assumed tropical:) A slave emancipated so that the emancipator has no claim to inherit from him, (S, M, A, Mgh, Msb, K,) except, accord. to EshShلfi'ee, in the case of the slave's dying without appointing any heir, in which case his inheritance belongs to his emancipator, (TA,) [for] such an emancipated slave may bestow his property where [or on whom] he pleases, (S, Mgh, Msb, TA,) agreeably with a trad.: (Mgh, TA:) [in the S, and in the Msb as on the authority of IF, it is added, that “ this is what is related to have been forbidden: ” but from what has been stated above, this appears to be a mistake; and I think that these words have been misplaced in the S and Msb, and that they relate only to the she-camel termed سَائِبَة:] a slave is thus emancipated by his owner's saying to him, أَنْتَ سَائِبَةٌ. (S.) 'Omar said, السَّائِبَةُ وَالصَّدَقَةُ لِيَوْمِهِمَا [The sلïbeh and alms are for their day]: i. e., for the day of resurrection; so that one may not return to the deriving of any advantage from them in the present world. (AO, Mgh, TA.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR596 harf
سَاب سَاب ( y ) I ( n. ac. سَيْب 1 ), a. Flowed; ran; glided along; ran away. b. Roved, rambled; was left to rove; was abandoned. سَيَّبَ سَيَّبَ II , a. Left to rove; abandoned. اِنْسَيَبَ اِنْسَيَبَ VII , a. see I (a) . سَيْب سَيْب 1 , ( pl. سُيُوْب 27 ), a. Gift, present; favour, bounty. b. Wealth, treasure. c. Tail ( of a horse ). سِيْب سِيْب 2 , ( pl. سُيُوْب 27 ), a.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler10 mücavir (16 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حمي

    1 ortak ayet · Pişiren

  2. وصل

    1 ortak ayet · Birleştirirler

  3. بحر

    1 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  4. عقل

    1 ortak ayet · Akledersiniz

  5. فري

    1 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak

  6. كثر

    1 ortak ayet · Kesr(sin ile) kırık demektir

  7. كذب

    1 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  8. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  9. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  10. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلَا سَائِبَةٍ وَلَا وَصِيلَةٍ وَلَا حَامٍ وَلَكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَأَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

    SâibeAllah; ne Bahire’den, ne Saibe’den, ne Vasile’den, ne de Ham’dan hiç birini meşru kılmamıştır. Fakat küfredenler; Allah’a karşı yalan uydurdular. Onların çoğunun ise akılları ermez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسيب
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli / ي)
Bağlamsal Yakın Köklerسرح, همل, طلق, عطل
Zıt Kökحبس
Çekirdek Özet 1Suyun engelsiz akması, hayvanın bağsız ve serbestçe kendi haline bırakılması
Çekirdek Özet 2İlahî bir temele dayanmayan uydurma kutsallık zırhıyla nesneleri kullanım dışı bırakıp başıboş salma
Çekirdek Özet 3Meşru mülkiyet ve sorumluluk bağını koparan keyfî veya bâtıl serbestiyet rejimlerinin reddi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca bir folklorik putperest âdeti sayarak, dini kisveyle üretilen dokunulmazlık ve işlevsizleştirme mekanizmalarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سيAkış, sürme, yayılma ve sınır tanımadan ilerlemeبİki harfli çekirdeğin سيح (yeryüzünde yayılma), سير (yol alma), سيل (akıp taşma) köklerinde görülen doğrusal akış ve hareket imgesi, ب harfinin getirdiği temas, kap ve sınır ilişkisiyle birleşerek bir nesnenin mevcut tutma, bağlanma veya güdülme bağından bütünüyle kurtulup kendi doğal zeminine kesintisizce akması veya salınması anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, dayanma, sınırlayıcı veya bağlayıcı bir engelin mevcudiyeti.
يEl ve kolİradeî müdahale, yapma, mülkiyet, yönlendirme ve tasarruf gücü.
بEv, çadır, içKapalı alan, aidiyet, koruma veya sınırlandırılmış mekan.
سيبSınırlandıran engelin kalkmasıyla iradeî mülkiyet alanından dışarıya kesintisiz akışElin ve tutucu bağın gevşetilmesi yahut aradan çekilmesiyle varlığın kendi mekanından dışarıya doğru bağımsız, denetimsiz ve kesintisiz biçimde akıp gitmesini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun mecra bularak hiçbir set veya engel tanımadan kendi yolunda dümdüz akması (سَيْبُ الماءِ) ve yılanın engelsizce yerde süzülmesi (انْسِيابُ الحيّة). Buradan hareketle hayvanın gemi, bağı veya çobanı olmaksızın dilediği gibi yayılmaya terk edilmesine denmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde geniş ihsan, kesintisiz bağış ve akıp gelen ikram anlamında kullanılmıştır: بَسَطْتُ لَهُمْ سَيْبِي بِكَفٍّ مُشِيعَةٍ / تَجُودُ إِذَا مَا خَادَعَ النَّفْسَ جُودُهَا
Erken Arapça kullanımCâhiliye Araplarının belirli adak ve döl şartlarını taşıyan deveyi putlar adına serbest bırakıp binişini, sağımını ve yüklenilmesini haram kıldıkları dişi deveyi nitelemek üzere سَائِبَة biçiminde kullanılmıştır. Ayrıca azat edildikten sonra üzerinde miras ve velâ hakkı tanınmayan köle için de aynı niteleme yapılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn; Lisānü’l-Arab; Maqāyīsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin Güney-Batı (Arapça) kolunda bu kök belirgin biçimde bir sıvının akması, engelsiz hareket ve terk edilme anlamını muhafaza etmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) kök morfolojik olarak zayıf bir mevcudiyete sahiptir ve doğrudan Arapçadaki serbest bırakma kurumunu karşılayan bir izotop sergilemez. Ancak akış ve kayma eksenli kök biçimleriyle fonetik yakınlık taşır; Arapçada ise kök, Câhiliye dönemi kabile dinî kurumlaşmasıyla birleşerek özel bir kült terimine dönüşmüş, hem doğal akışı (su akıntısı, yeraltı maden damarı/rikâz) hem de hukukî-dinî bir dokunulmazlık ile başıboş salınmayı aynı semantik gövdede birleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs; Lisānü’l-Arab; Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسيب / سوب geçişliliğiSuyun mecrasında akması (سيب) ile kontrolsüz bırakma eylemi arasında somuttan soyuta tam bir anlam aktarımı vardır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça-Güney Sami özgünleşmesiAkış ve hareket anlamı ortak arka plana işaret etmekle birlikte, saibe terimi Câhiliye Arabistanı’nın ritüel diline özgü bir gelişmedir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik veya diğer ailelerde kanıtlanabilir doğrudan fonetik denk düşüm tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīsü’l-Luğa; Tâcü’l-Arûs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سيبAnlamlıSerbest akış, salıvermeSuyun akması, hayvanın başıboş bırakılması, karşılıksız bağışHedef kök; Mâide 5:103
سبيAnlamlıEsir alma, ele geçirmeBir kimseyi tutsak edip götürme, bağımsızlığını elinden almaHedef kökün tam zıttı yönde bir tutsak etme eylemidir; Kur’an’da geçmez
يسبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada mühmel diziliş
يبسAnlamlıKuruluk, katılıkYaşlığın, akışkanlığın ve nemin gitmesiSuyun akması olan سيب ile kuruluk zıtlığı taşır; Tâhâ 20:77
بسيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada mühmel diziliş
بيسAnlamlıŞiddet, mekan adıŞiddet veya özel isim (Baysân)Kitābü’l-ʿAyn’da kayıtlıdır; Kur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سيبMerkezSalıverme, akıtmaBir nesneyi veya canlıyı üzerindeki her türlü tasarruftan vazgeçerek tamamen başıboş bırakmakAkışkanlık, bağsızlık ve kutsama kisvesiyle kullanım dışı bırakma
سرحKomşuOtlatmaya salmaHayvanı sabah otlağa salıp akşam geri toplamak üzere denetimli biçimde serbest bırakmakGeri dönüşü ve mülkiyet bağı devam eden geçici salıvermedir
هملKomşuİhmal ve başıboşlukÇobansız, gözetimsiz ve amaçsızca kendi haline bırakılmış olmakRitüel bir boyutu yoktur, saf ihmal ve kontrolsüzlüktür
طلقKomşuBağı çözme, serbest kılmaMevcut bir akdi, bağı veya düğümü çözerek serbest bırakmakÖncesinde var olan açık bir bağın iradî olarak feshidir
عطلKomşuİşlevsiz bırakmaBir varlığı süsten, işten veya kullanımdan yoksun bırakarak atıl kılmakKapasitenin ve faydanın askıya alınmasıdır
حبسZıtTutma, hapsetmeBir varlığın hareketini, akışını ve serbestiyetini tamamen engellemekHareketi kısıtlama ve sınırlama

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسيبBaşıboş salma, bağsız kılmaSuyun engelsiz akması ve hayvanın dokunulmaz kılınarak salınmasıKesin
Latinceemancipare, relinquereMülkiyet bağını çözmek, kendi haline terk etmekHukukî bağı kaldırmayı karşılar ancak Câhiliye’nin tabulaştırıcı kutsallık atfını tam içermezGüçlü
İngilizceset free, release into abandonmentSerbest bırakmak, terk ederek başıboş salmakEylemin serbest bırakma kısmını verir, hayvanı put adına kullanım dışı bırakma ritüelini dışarıda bırakırGüçlü
Almancafreilassen, verwildern lassenBaşıboş salmak, serbest kılmakKontrolsüz bırakmayı ifade eder; dinî yasaklama arka planı eksik kalırGüçlü
Fransızcalaisser en liberté, vouer à l’abandonSerbestliğe bırakmak, terk edilmeye vakfetmekTerk ve adak boyutunu kısmen karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Lane’s Arabic-English Lexicon; Wehr’s Arabic-English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَائِبَةPutlar adına adanıp dokunulmaz kılınan, binilmesi ve sağılması yasaklanarak başıboş salınan deveCâhiliye döneminde Allah’ın emretmediği halde insanların kendi hevalarıyla ürettikleri bâtıl dinî yasakların ve yapay kutsallıkların reddedildiği bağlam (Mâide 5:103).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeşrî yetkisi ve tahrîm-tahlîlHüküm koyma yetkisinin yalnızca Allah’a ait olduğu; insanların eşyayı keyfî biçimde kutsayıp haram kılamayacağıİlahî vahye dayanmayan yapay dindarlık ve kutsallaştırma sapmasının eleştirisi
FıkıhHayvanların mülkiyeti, vakıf ve velâ hakkıİslâm’da velâ hakkı olmaksızın köle azadı (sâibe köle) yasağı ve hayvanın bakımını üstlenmeksizin başıboş terk edilmesinin hükmüMülkiyetten kaynaklanan sorumluluğun keyfî biçimde terkinin yasaklanması
TefsirCâhiliye ahkâmının iptaliBahîra, sâibe, vasîle ve hâm kavramlarının mahiyeti ve bunların uydurma bidatler olarak tasnifiAllah adına yalan uydurarak toplumsal ve iktisadî düzeni bozma pratiği
HadisCâhiliye âdetlerinin tasfiyesiAmr b. Lühayy el-Huzâî’nin bu tür hayvanları ilk salan kişi olarak cehennemde tasvir edilmesi ve İslâm’da sâibe uygulamasının kaldırılmasıFıtratı ve helal nimetleri bâtıl ritüellerle işlevsizleştirmenin reddi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTeşrîî meşruiyetBâtıl kutsallıkİlahî izne dayanmayan tabulaştırmayı ifşa etmeHelal olan bir nimeti güya takva veya adak adına haramlaştırmanın iptali.Kesin
İlmiTasnif ve bilgi epistemolojisiZan ve kuruntuDayanaksız ön kabulleri reddetmeVahye veya somut delile dayanmayan geleneksel yasakların zihinsel temelini çökertme.Güçlü
SiyasiOtorite ve kural koymaSahte egemenlikToplumu keyfî tabularla yönetmeyi engellemeDini kisveli kabile elitlerinin toplum üzerinde yapay dokunulmazlıklar kurmasını önleme.Güçlü
İktisadiÜretim araçları ve mülkiyetAtıl kaynakİktisadî kaynağın israfını ve başıboşluğunu engellemeSütünden, etinden ve gücünden yararlanılabilecek bir hayvanın iktisadî döngüden keyfî olarak koparılmasını men etme.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünmesiz/dirençsiz açık sistem akışı (open laminar flow)Bir akışkanın dış bir sınır, yönlendirici mecra veya direnç olmaksızın potansiyel enerjisini rastgele dağıtarak serbestçe yayılması hali.Güçlü
Beşeri bilimlerSorumsuzluk dokunulmazlığı (unregulated deregulation / immunis)Bireyin veya bir nesnenin toplumsal ve hukukî ödevler ağından çıkarılarak denetimsiz, yükümlülüksüz bir alana terk edilmesi mekanizması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسيب kökünü yalnızca geçmişte kalmış bir çöl kabilesinin belirli develer üzerindeki batıl bir ayini olarak görüp, tarihsel bir folklor unsuru derekesine indirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an’ın bu kök üzerinden inşa ettiği ilke; insanın kendi zihninden değer ve kutsallık üreterek eşyayı veya canlıları kamu yararından, üretimden ve meşru tasarruftan koparmasını kökten reddetmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDin kisvesi altında varlıkları veya alanları denetim dışı, sorumsuz ve dokunulmaz kılarak üretilen modern veya geleneksel tabulaştırmaların Kur’an’ın tevhid ilkesiyle nasıl çatıştığının anlaşılamaması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Helal-haram koyma yetkisinin yalnızca Allah’a ait olduğunu, insanların dindarlık zannıyla helalleri haram kılamayacağını ve üretilen sahte dokunulmazlıkların tevhid inancına aykırı olduğunu gösterdiği için tarihî ve akîdevî bir mihenktir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Câhiliye müşriklerinin şeriat uydurma, helal rızıkları haram kılma ve putlara adaklar adayarak mülkiyet düzenini tahrif etme tavırlarını eleştiren ayet grubunda (özellikle Mâide 5:103) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir şeyi terk etmenin veya kullanımdan çekmenin kendiliğinden bir zühd ve dindarlık göstergesi olduğu yanılgısını düzeltir; Allah’ın meşru kıldığı tasarrufu iptal etmenin dindarlık değil şirk eksenli bir haddi aşma olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun engelsizce akıp gitmesi, engellerin kalkması ve hayvanın bağsız olarak merada kendi haline terk edilmesi.
  • Soyut anlamİlahî yetkilendirme olmaksızın nesnelerin veya kişilerin yükümlülük, mülkiyet ve fayda alanının dışına atılarak sahte bir dokunulmazlıkla başıboş salınması.
  • Sistematik karşılıkMülkiyetin getirdiği sorumluluk bağının keyfî olarak koparılması ve sahte kutsiyetle kamu faydasının iptal edilmesi.
  • LaTeX modeliF(x)=∅  ⟹  ∂x∂t=ξ∧U(x)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde x incelenen varlığı, F(x) bu varlık üzerindeki meşru yönetim, denetim ve mülkiyet bağını temsil eder. F(x)=∅ olması, varlığın meşru bağından koparılarak başıboş salındığını gösterir. Bunun sonucunda varlığın zamana bağlı hareketi rastgele bir salınım (ξ) halini alırken, toplumsal ve iktisadî fayda fonksiyonu U(x) sıfıra eşitlenerek işlevsizlik ortaya çıkar. Model, kökün hem serbest akış hem de faydasız terk ediliş boyutunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س