شور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-و-ر4 sîga, 48 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فضضوَشَاوِرْهُمْفَأَشَارَتْكملشورحولفظظشُورَىوَتَشَاوُرٍرزقلينغلظ

KökSîga 4Ayet 4Sure 4Mücavir 48

▶ Ağı aç (3B)

شور

ش - و - ر

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Danışmak

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.656 harf
باب الشين والراء و و ا ي ء معهما ش و ر، ر ش و، و ش ر، و ر ش، ش ر ي، ر ي ش، ر ش أ، ر أ ش، أ ش ر، أ ر ش مستعملات شور: المشارُ: المجتنى للعسل. شرتُ العسل أشوره شوراً ومشارةً. وأشرتهُ، أشيره إشارة، واشترته أشتاره اشتياراً، قال الأعشى: كأنّ جنيّاً من الزَّنـجـبـي ل خالط فاها وأرياً مُشوراً من شُرت. وقال عديّ بن زيد: في سماعٍ يأذن الشيخُ لـه وحديث مثل ما ذيٍّ مُشارِ من أشرتُ. والشَّورةُ: الموضع
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.464 harf
أَشارَ إليه باليد: أومأ. وأَشارَ عليه بالرأي. وشُرْتُ العسلَ واشْتَرَيْتُها، أي اجْتَنَيْتها. وأَشَرْتُ لغةٌ. وأنشد أبو عمرو: وسَماعٍ يَأْذَنُ الشَـيْخَ لـه وحديثٍ مثلِ ماذِيٍّ مُشارِ وأنكرها الأصمعيُّ: وكان يروي هذا البيت مثل ماذِيِّ مَشارِ. بالإضافة وفتح الميم. قال: والمَشارُ: الخلية يُشْتارُ منها. والمَشاوِرُ: المَحابِضُ، الواحد مِشْوَرٌ، وهو عودٌ يكون مع مُشْتارِ العسل. ابن السكيت:
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.816 harf
(باب الشين والواو وما يثلثهما) (شوي) الشين والواو والياء يدلُّ على الأمر الهيِّن. من ذلك الشَّوى وهو رُذال المال. قال: أَكَلْنا الشَّوَى حَتَّى [إِذا لم تَجِدْ شَوىً([1])] *** أَشَرْنا إلى خيراتها بالأصابعِ ومن ذلك الشَّوَى: جمع شَواة، وهي جِلْدة الرأس. والشَّوَى: الأطراف، وكلُّ ما ليس بمَقتل. وكلُّ أمرٍ هَيّنٍ شَوىً. ويقولون في الإتباع: عَيِيٌّ شَوِيٌّ. قال ابن دريد([2]): هو من الشَّوى، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR634 harf
- الشوار: ما يبدوا من المتاع، ويكنى به عن الفرج، كما يكنى به عن المتاع، وشورت به: فعلت به ما خجلته، كأنك أظهرت شوره، أي: فرجه، وشرت العسل وأشرته: أخرجته، قال الشاعر: *وحديث مثل ماذي مشار* (هذا عجز بيت، وصدره: *بسماع يأذن الشيخ له* وهو لعدي بن زيد في ديوانه ص 95؛ والمجمل 2/516؛ والجمهرة 3/439) وشرت الدابة: استخرجت عدوه تشبيها بذلك، وقيل: الخطب مشوار كثير العثار (انظر مجمع الأمثال 1/244)، والتشاور
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR932 harf
ش و ر شورت به فتشور ومنه قيل‏:‏ أبدى الله تعالى شوارك أي عورتك كما قيل‏:‏ الحياء‏.‏ وفي حديث الزباء‏:‏ أشوار عروس ترى‏.‏ وشرت الدابة وشورتها‏:‏ عرضتها للبيع‏.‏ ويقال‏:‏ شورها تنظر كيف مشوارها أي اختبرها تعلم كيف سيرتها‏.‏ وفرس حسن المشوار‏.‏ قال جرير‏:‏ طاح الفرزدق في الغبار وغمه غمر البديهة صادق المشوار واعرضه في المشوار وهو مكان العرض‏.‏ وشار العسل واشتاره‏.‏ واستشاره فأشار عليه بالصواب
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.832 harf
شارَ العسلَ يشُوره شَوْراً وشِياراً وشِيَارَة ومَشَاراً ومَشَارة: استخرجه من الوَقْبَة واّحتَناه؛ قال ساعدة بن جؤية: فَقَضَى مَشارتَهُ، وحَطَّ كأَنه حَلَقٌ، ولم يَنْشَبْ بما يَتَسَبْسَبُ وأَشَاره واشْتاره: كَشَارَه. أَبو عبيد: شُرْت العسل واشْتَرْته اجْتَنَيْته وأَخذته من موضعه؛ قال الأَعشى: كأَن جَنِيّاً، من الزَّنْجبِيـ ـل، باتَ لِفِيها، وأَرْياً مَشُورَا شمر: شُرْت العسل واشْتَرْتُه وأَشَرْتُه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR457 harf
* ش و ر * * أَشار * إليه باليد أومأ وأشار عليه بالرأي و * شارَ * العسل اجتناها وبابه قطع و * اشْتارَها * أيضا و * أشَارَها * لغة فيه نقلها أبو عمرو وأنكرها الأصمعي و * الشَّوَارُ * بالفتح متاع البيت والرحل بالحاء و * الشَّارَةُ * اللباس والهيئة و * المِشْوارُ * بالكسر المكان الذي تعرض فيه الدواب للبيع ويقال إياك والخطب فإنها مشوار كثير العثار و * المَشْوَرةُ * * الشُّورَى * وكذا * المَشُورةُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.377 harf
شار العسل يشوره شورا، بالفتح، وشيارا، وشيارة، بكسرهما، ومشارا ومشارة، بفتحمها: استخرجه من الوقبة واجتناه من خلاياه ومواضعه، قال ساعدة بن جؤية: فقضى مشارته وحط كأنـه خلق ولم ينشب بما يتسبسب كأشاره واشتاره واستشاره، قال أبو عبيد: شرت العسل، واشترته: اجتنبته وأخذته من موضعه، وقال شمر: شرت العسل واشترته، وأشترته، وأشرته لغة، وأنشد المصنف لخالد بن زهير الهذلي في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok18.872 harf
شَارَ 1 شَارَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. يَشُورُ, (Msb,) inf. n. شَوْرٌ (Msb, K) and شِيَارٌ and شِيَارَةٌ and مَشَارٌ and مَشَارَةٌ; (K;) and ↓ اشتار, and ↓ اشار, (S, K,) and ↓ استشار; (A, K;) He gathered honey; (S, Msb;) extracted it from the small hollow [in the rock in which it had been deposited by the wild bees]; (A, K;) gathered it from its hives and from other places. (TA.) -A2- شار, inf.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.243 harf
شَارَ شَارَ ( w ) U ( n. ac. شَوْر 1 , مَشْوَر 17A , مَشْوَر 17tA , شِوَاْر 23I , شِوَاْر 23tI ), a. Gathered ( honey ). b. [ 'Ala & Bi ], Counselled, recommended, advised to. c. ( n. ac. شَوْر 1 , شَوَاْر 22 ), Tried ( a horse ). شَوَّرَ شَوَّرَ II a. [ acc. or Bi ], Made to burn up ( fire ). b. [ Ila & Bi ], Pointed out, indicated to. c. see I (c) . شَاْوَرَ شَاْوَرَ III ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok29.943 harf
شور شَارَ - يَشُوْرُ - شُوْرَى - أَشَارَ - يُشِيْرُ - شَاوَرَ - يُشَاوِرُ - تَشَاوَرَ - يَتَشَاوَرُ - تََشَاوُر شَارَ - يَشُوْرُ + كائن أو أمر أو رمز أو حركة + إلى شيء أو أمر: وَجَّهَ ودَلَّ إلى الوجهة والطريق الصواب إلى كائن أو شيء أو أمر شَارَ - يَشُوْرُ + كائن + إلى شيء: وَجَّهَ ودلَّ إلى الوجهة والطريق الصواب إلى الشيء شَارَ - يَشُوْرُ +
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler48 mücavir (63 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حول

    2 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  2. فظظ

    1 ortak ayet · Kaba

  3. صبي

    1 ortak ayet · Çocuk

  4. رزق

    2 ortak ayet · Üzüm demektir

  5. كسو

    1 ortak ayet · Sıvının zıddı katı demektir

  6. كمل

    1 ortak ayet · Tam

  7. لين

    1 ortak ayet · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır

  8. رضع

    1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  9. كلف

    1 ortak ayet · Yükümlü tutarız

  10. عزم

    1 ortak ayet · Kesin karar

  11. فضض

    1 ortak ayet · Fidde, (dat) Gümüş demektir

  12. غلظ

    1 ortak ayet · Ğaliz (zı), Sert topraktır

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

    DanışmakVe Rabblarına icabet edenler, namaz kılanlar içindir. Onların işleri aralarında şura iledir. Kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler.

Sîga sayfası: وَشَاوِرْهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerنصح, عزم, فوض
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Gizli veya dağınık olan bir şeyi açığa çıkarıp sergilemek ve balı kovanından süzüp almak
Çekirdek Özet 2Karar ve yönelişlerde ortak aklı işletmek, gizli görüşleri ortaya döküp en saf olanı seçmek ve bedensel işaretle yön göstermek
Çekirdek Özet 3Meşveret ve istişareyi bireysel tekelliğin (istibdadın) panzehiri kılan katılımcı ve arındırıcı yönetim esası
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca bağlayıcılığı olmayan kuru bir fikir sorma veya tavsiye alma düzeyine indirgenerek bal sağma ve arıtma ameliyesindeki dönüştürücü/bağlayıcı kurumsal özün ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شوDağınık, gizli veya örtülü olan bir unsuru dışarıya doğru hareket ettirme, yüzeye çıkarma ve ayrıştırma hareketidir; nitekim شوب kökünde maddeleri birbirine karıştırma, شوظ kökünde alevin dumanından sıyrılıp parlaması, شوك kökünde sivri ucun dışa fırlaması ve شوي kökünde etin üzerindeki ateşte içinin dışarıya pişerek çıkması bu dinamizmi gösterir.رÇekirdeğe eklenen tepe, akış ve aralıksız süreklilik bildiren ر harfi; dışarı çıkarma hareketini balı kovanından süzüp arıtma, metayı ve atı piyasaya arz ederek değerini sınama ve zihinlerdeki gizil fikirleri çekip berraklaştırma yönünde somutlaştırmış ve yetkinleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişKesme, sıyırma, ayrıştırma, çiğneyerek özü açığa çıkarma ve örtüyü delip geçme hareketi.
وÇengel, çadır kazığıBağlantı kurma, iki unsuru birbirine raptetme, taşıma ve sürekliliği sağlama işlevi.
رİnsan başıBaş, zihin, karar merkezi, doruk noktası ve en üst irade organı.
شورDiş, çengel ve insan başıZihindeki (baş) gizli fikir ve niyetleri, ayrıştırıcı ve sıyırıcı bir gayretle (diş) çekip çıkararak ortak bağa (çengel) dahil etme, böylece en yetkin karara ulaşmak üzere tecrübeleri birbirine eklemleme hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBalı kovanındaki petekten el veya alet vasıtasıyla çekip çıkarmak, süzmek ve ayrıştırmak; ayrıca satılacak atı veya deveyi kusursuzluğunu ve yürüyüşünü göstermek üzere alıcıların önünde koşturup sergilemek, çarşıya arz etmektir.
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde süzülmüş, saf balı nitelerken bu kökü kullanır: كأنّ جنيّاً من الزَّنـجـبـيل خالط فاها وأرياً مُشوراً / Ayrıca Adî b. Zeyd lezzetli ve tatlı sözü süzme bala benzeterek şöyle der: في سماعٍ يأذن الشيخُ له وحديث مثل ما ذيٍّ مُشارِ
Erken Arapça kullanımBineğin denenmesi ve yürüyüşünün sergilenmesi bağlamında مشوار denilmiş; kişinin içindekini gizleyemeyip ayıbının ortaya dökülmesi veya mahcubiyet duyması durumuna شَوَّرَ بِهِ denilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.

Sami etimolojik katman

Kökün Sami dilleri ailesindeki semantik gelişimi, bir nesneyi bulunduğu kapalı ve korunaklı yerden çekip çıkarma, açığa vurma, sınırlarını veya şeklini belirleme çizgisi üzerinde ilerler. Arapçada شور kökünün birincil ekseni olan balı kovandan çıkarma (şiyâr/meşâr) ve binek hayvanını meydana çıkarıp yürütüşünü sergileme (meşvâr) anlamı; kökün arkaik olarak gizli/içsel olanın kamusal/görünür alana taşınması fikrine dayandığını gösterir. İbranicede שור (ş-w-r) kökü seyretmek, dikkatle bakmak, araştırmak ve teftiş etmek anlamlarına gelirken; Aramicede שור kökü sıçramak, duvar örmek veya sınırları belirginleştirmek manasında yer alır. Süryanicede ise teftiş etme ve dikkatle inceleme boyutu korunmuştur. Arapça, kökün bu gözlem ve inceleme boyutunu "fikirlerin meydana dökülüp elenmesi ve en arı olanın seçilip alınması" (istişâre) şeklinde zihinsel ve toplumsal bir kuruma dönüştürmüş; fiziksel bal sağma ameliyesindeki saflaştırma ile istişaredeki doğruyu çekip alma ameliyesini birleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBal çıkarma (şertü’l-‘asel) ve atı pazarda koşturup sergileme (şevr/mişvâr)Somut nesneyi yuvasından çekip çıkarma veya gizli kabiliyetini meydana dökme fiilinden, zihindeki gizli reyi söze döküp ortak karara dönüştürme soyutlamasına geçilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שור (şûr: bakmak, gözetlemek, incelemek) ve Aramice שורGörme, teftiş etme, dikkatle muayene etme semantik alanı ile Arapçadaki binek hayvanını sergileyip kusurunu/vasfını teftiş etme ve reydeki isabeti arama anlamı örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri haricinde Afro-Asyatik katmanda güvenilir ve doğrudan bir soydaş biçim tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شورAnlamlıOrtaya çıkarmak, süzmek, danışmakHedef köktür; balı süzüp alma, binek hayvanını sergileme ve görüş alışverişinde bulunma.Kur'an'da geçer.
شروAnlamlıSatmak, satın almak, değer biçmekBir metayı ortaya çıkarıp mülkiyetini devretme veya bedel karşılığı alma; شري ile kökteştir.Kur'an'da geçmez (bu illetli dizilişte).
وشرAnlamlıTestereyle biçmek, dişlemekAğacı testereyle kesip yontmak veya dişleri inceltip sivriltmek; maddeyi sıyırıp şekillendirme.Kur'an'da geçmez.
ورشAnlamlıKatılmak, yemekte acele etmekBir şeye hırsla atılmak, başkasının yemeğine davetsiz ortak olmak veya kıvrak hareket etmek.Kur'an'da geçmez.
رشوAnlamlıRüşvet vermek, bağlamakBir işi gördürmek için gizlice mal aktarmak; kuyudan su çekerken kovayı ipe bağlama eylemiyle ilgilidir.Kur'an'da geçmez.
روشAnlamlıÇok ve oburca yemekGevşeklik, zaaf veya doymak bilmez bir iştahla önüne geleni tüketmek.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شورMerkezMüzakere, fikir sağma, işaretZihinlerde saklı reyleri ortaya döküp en arı ve isabetli olanı çekip çıkarma ve ortak irade oluşturma eylemidir.Kur'an'da danışma, işaret etme ve istişareyi kurumsal bir nitelik kılma anlamında yer alır.
نصحKomşuİhlas, samimiyet, öğütنصح bir kişinin diğerine saf ve hilesiz hayır dilemesini ve tek taraflı doğruyu göstermesini ifade ederken; شور karşılıklı müzakereyi ve fikir çatışmasından saf özü çıkarmayı gerektirir.Nasihat tek taraflı aktarım olabilir, istişare ise çift veya çok taraflı bir saflaştırma sürecidir.
عزمKomşuKesin karar, sebatعزم istişare sürecinin nihayetinde varılan, tereddüdün bittiği icraat ve kararlılık aşamasıdır; شور hazırlayıcı ve tespit edici, عزم ise bağlayıcı ve uygulayıcıdır.Kur'an'da önce şûra, ardından azim ve tevekkül sıralamasıyla birbirini tamamlar.
فوضKomşuHavale etme, yetki devriفوض işin nihai tasarrufunu bir başkasına bırakıp çekilmeyi içerirken; شور tarafların sürece bizzat katılıp ortak aklı işletmesini bildirir.İstişarede sorumluluk devredilmez, bilakis kolektif olarak üretilir.
فردZıtTekleşme, istibdat, tekelcilikفرد ve türevleri (özellikle istibdat manasında), ortak aklı dışlayarak tek başına karar alma, başkalarının reylerini yok sayma ve kendini yeterli görme durumudur.İstişarenin antitezi olup aklın kibrini ve mutlaklaşmasını temsil eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشورDanışmak, fikir süzmek, işaret etmekHem gizli görüşleri açığa çıkarıp en saf olanı seçmeyi (müzakere) hem de bedensel işaretle yön göstermeyi kapsar.Kesin
LatinceDeliberare, consulereEnine boyuna tartmak, danışmakDeliberare terazide tartma kökünden gelir ve fikirlerin tartılmasını karşılar; consulere ise bir araya gelip çare aramayı verir. Ancak bal sağma/öz çıkarma imgesini taşımaz.Güçlü
İngilizceDeliberation, consultation, extract counselMüzakere, istişare, fikir damıtmaConsultation danışma eylemini, deliberation ise derinlemesine müzakereyi verir; kökün fiziksel özü çekip çıkarma ve yön gösterme boyutu ancak betimlemeyle karşılanır.Güçlü
AlmancaBeraten, beratschlagenFikir alışverişi yapmak, danışmakBeraten akıl vermeyi ve ortaklaşa müzakere etmeyi karşılar; rāten (tavsiye/tahmin) köküne dayanır, kökün saflaştırma ve arıtma katmanını doğrudan içermez.Güçlü
FransızcaDélibérer, consulterMüzakere etmek, görüş almakOrtak bir mecliste veya iki kişi arasında fikir tartmayı ifade eder; semantik alanın karar alma mekanizmasını iyi yansıtır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Şûrâ (شُورَى)Ortaklaşa karar alma ilkesi, kurumsal meşveretİman edenlerin toplumsal ve siyasal hayatlarının niteleyici bir vasfı olarak kararların kolektif müzakereyle alınması bağlamı (Şûrâ 42:38).
Müşâvere / Şâvir (وَشَاوِرْهُمْ)Yönetim ve kriz anında muhatapları sürece ortak etme, görüş almaSavaştan veya krizden sonra kırgınlıkları gidermek ve toplumsal aidiyeti pekiştirmek için yöneticinin maiyetiyle müzakere yapması emri (Âl-i İmrân 3:159).
Teşâvür (تَشَاوُرٍ)Aile hukuku içinde eşlerin rıza ve karşılıklı danışmasıÇocuğun sütten kesilmesi gibi müşterek meselelerde eşlerin tek taraflı değil, rıza ve istişare ile hareket etmesi bağlamı (Bakara 2:233).
İşâret (فَأَشَارَتْ)Sözsüz yönlendirme, bedensel hareketle meramı bildirmeHz. Meryem'in oruçlu olduğu için konuşmayıp kundaktaki çocuğu eliyle veya başıyla göstermesi bağlamı (Meryem 19:29).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİmamet ve hilafetin meşruiyetiİmamın nass ve tayinle mi yoksa ehlü'l-hal ve'l-akd meclisinin şûrası ile mi belirleneceği; ümmetin velayet hakkının istişareye dayanıp dayanmadığı tartışması.İktidarın meşruiyet kaynağının ilahi belirlenimden ziyade ümmetin müşterek rızası ve müzakeresine bağlanması yönünde yoğunlaşır.
Fıkıhİstişarenin bağlayıcılığı (mülzim mi mu‘lim mi olduğu)Yöneticinin veya hâkimin bilirkişilere danışmasının farz olup olmadığı ve ortaya çıkan çoğunluk kararının bağlayıcı sayılıp sayılmayacağı meselesi.Karar alma süreçlerinde istişarenin vazgeçilmez bir hukuki prosedür ve usul şartı haline gelmesi.
TefsirÂl-i İmrân 3:159 ve Şûrâ 42:38 ayetlerinin tahliliPeygamber’in vahiy dışı alanlarda ashabına danışmasının gerekçesi; istişarenin bir gönül alma mı yoksa ortak aklı inşa eden ilahi bir usul mü olduğu tahlili.Fikirlerin bal peteğinden süzülmesi gibi, vahyin kılavuzluğunda insan aklının devreye sokulması olarak yorumlanması.
HadisPeygamber’in istişare uygulamalarıHz. Peygamber’in Bedir, Uhud ve Hendek gibi askeri/stratejik olaylarda ashabının reylerine başvurması ve kendi reyinden onların lehine vazgeçmesi rivayetleri."İstişare eden pişman olmaz" fehvasınca bireysel yanılgıyı kolektif müzakere ile eleme pratiği.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akıl koordinasyonuİctihadî müzakereDinin değişebilir (ictihada açık) sahasında ortak aklı devreye sokarak mutlaklaşmayı engellemeVahyin sınırlarını çizdiği çerçevenin içini insanların kolektif tefekkür ve müzakeresiyle doldurmasıdır.Kesin
İlmiHakikatin araştırılmasıAkran denetimi (peer review) ve ilmi münazaraFikirlerin sınanması, zaaflarından arındırılması ve en güçlü tezin süzülüp alınmasıTıpkı balın petekten süzülmesi gibi, bilginin şahsi zandan arındırılarak metodik eleştiri süzgecinden geçirilmesidir.Güçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyetMeşveret meclisi ve kuvvetler dengesiİktidarın keyfileşmesini ve otokrasiyi önleme, kararları toplumsal rızaya dayandırmaKarar mekanizmasının şahsın hevasından alınıp kurumsal bir müzakere zeminine bağlanmasını temin eder.Kesin
İktisadiPiyasa ve kaynak yönetimiKolektif akıl ile fizibilite ve piyasa araştırmasıRiskleri dağıtma, kaynak israfını önleme ve pazarın talebini doğru tahlil etmeMalın pazara arz edilip değerinin ölçülmesi (mişvâr) gibi, iktisadi kararların paydaşlarla tartışılarak netleştirilmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKolektif zekâ optimizasyonu ve filtreleme algoritmalarıDağınık, gürültülü veya kısmi doğruluk içeren çoklu veri setlerinin ortak bir işlem havuzunda çaprazlamaya tabi tutularak gürültünün elenmesi ve en yüksek doğruluk değerine sahip optimal çözümün (özün/balın) süzülerek çıkarılması sürecidir.Güçlü
Beşeri bilimlerMüzakereci demokrasi ve katılımcı karar kuramıKararların tek bir otoritenin buyruğu veya salt mekanik parmak hesabı (çoğunluk baskısı) ile değil; tüm paydaşların rasyonel argümanlarını kamusal alana sunup birbirini dönüştürdüğü müzakere süreçleriyle meşruiyet kazanmasıdır.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİstişarenin yalnızca liderin istediği zaman başvurduğu, sonucu önceden tayin edilmiş sembolik bir "gönül alma", bağlayıcılığı olmayan kuru bir "tavsiye mekanizması" veya salt batılı parlamentarizmin yüzeysel bir kopyası olarak algılanmasıdır.
Kur'an içi daha geniş anlamشور kökü, zihinlerde gizli kalan bütün potansiyellerin, tıpkı petekteki bal gibi cebredilmeden, özenle ve sabırla dışarıya sağılması; hem ailede (Bakara 2:233) hem kamusal alanda (Şûrâ 42:38) ortaklaşa rıza üretilmesini sağlayan ontolojik ve ahlaki bir varoluş usulüdür.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞûra ilkesi bağlayıcılıktan arındırılıp şekilci bir danışmaya indirgendiğinde, siyasal alanda istibdat ve tek adam rejimleri meşrulaştırılır; ilmi alanda dogmatizm doğar; ailede ise otoriter tahakküm meşru kılınarak ortak rıza ilkesi imha edilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan iradesine, aklına ve toplumsal sözleşmeye verdiği değeri gösterir. Vahiy gibi aşkın bir kılavuza sahip olan bir peygambere dahi emredilen istişare (Âl-i İmrân 3:159), vahyin insanın kolektif aklını iptal etmediğini, aksine onu inşa ettiğini ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yönetim ve kriz yönetimi ayetlerinde (Âl-i İmrân 3:159), mümin toplumun kurumsal niteliklerini sayan niteleme ayetlerinde (Şûrâ 42:38), aile hukuku ve çocuğun bakımıyla ilgili hüküm ayetlerinde (Bakara 2:233) ve peygamber kıssalarındaki beşeri iletişim sahnelerinde (Meryem 19:29) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Din adına yöneticinin masum, yanılmaz veya hesap sorulamaz bir konuma yerleştirilmesini; kararların zümrevi tahakkümle alınmasını ve ailenin tek taraflı bir tahakküm alanı olarak kurgulanmasını kökten reddeder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBalı peteğinden süzüp çıkarmak, binek hayvanını alıcıların önüne çıkarıp koşturarak kusurunu ve hünerini sergilemek, gizli olanı yüzeye çekip arıtmaktır.
  • Soyut anlamDağınık, ham veya zihinlerde saklı fertsel fikirleri müzakere ortamına döküp eleştiriden geçirmek, yanlışları ayıklayarak toplumsal faydaya en uygun saf kararı (özü) elde etmektir.
  • Sistematik karşılıkOtokrasinin, bireysel kibrin ve istibdadın zıddı olarak; bilginin, yönetimin ve ailenin kolektif akıl, ortak rıza ve karşılıklı sorumluluk zemininde inşa edilmesini sağlayan meşveret ilkesidir.
  • LaTeX modeliS=(⋃i=1nXi)→ΦYburadaY⊂⋃i=1nXiveQ(Y)>max⁡iQ(Xi)
  • LaTeX açıklamasıModelde Xi, müzakereye katılan her bir bireyin zihnindeki ham ve gizil görüşleri temsil eder. ⋃Xi, bu görüşlerin şûra zeminine dökülerek bir araya getirilmesini (balın petekten çıkarılması ve metaın sergilenmesi) ifade eder. Φ operatörü, müzakere, eleştiri, çapraz sorgulama ve ayıklama sürecidir (süzme işlemi). Elde edilen Y çıktısı, ham fikirlerin birleşimi içinden süzülen saf, arıtılmış ve ortak karardır. Q fonksiyonu nitelik/isabet derecesini gösterir; Q(Y)>max⁡iQ(Xi) eşitsizliği ise şûra neticesinde ulaşılan kolektif kararın isabet ve bereketinin, heyetteki en zeki tekil bireyin fikrinden bile daha üstün ve yetkin olduğunu matematiksel olarak modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش