طفف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ف-ف1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طففويللِلْمُطَفِّفِينَ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

طفف

ط - ف - ف

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Dere kurak yıllarında kuruduğunda kenarında bıraktığı izdir. Ölçmede veya tartmaka eksik, hileli yapmak anlamında kullanılmıştır. Kaliteyi veya ölçüyü düşük yapanlar demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dere kurak yıllarında kuruduğunda kenarında bıraktığı izdir. Ölçmede veya tartmaka eksik, hileli yapmak anlamında kullanılmıştır. Kaliteyi veya ölçüyü düşük yapanlar demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR570 harf
باب الطاء والفاء ط ف مستعمل فقط طف: الطَّف: طَفُّ الفُراتِ، وهو الشّاطِئُ. والطَّفافُ: ما فوقَ المِكيال. والتَّطْفيفُ: أَنْ يُؤْخَذَ أعلاه فلا يُتَمَّ كَيْلُهُ، فهو طَفّان، والتَّجميمُ والتَّطفيفُ واحد، وإناء طفّان. وأَطَفَّ فلانٌ لفلانٍ، أي: طَبَنَ له وأَراد خَتْله. واسْتَطَفَّ لنا شيءٌ، أي: بدا لنا حدُّه. والطَّفِيفُ: الشّيء الخَسِيسُ الدُّون. والطَّفطَفَةُ: معروفة وجمعُها: طَفاطفُ. وبعض
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR629 harf
الطَفيفُ: القليلُ. وطِفافُ المكُّوك وطفافهُ، بالكسر والفتح ما ملأ أصبارَه. وكذلك طَفَّ المكُّوك وطَفَفُهُ. وفي الحديث: "كُلُّكُمْ بنو آدمَ طَفُّ الصاعٍ لم تَمْلَؤُوهُ" وهو أن يَقرُب أن يمتلئ فلا يفعل. والطُفافُ والطُفافَةُ بالضم: ما فوقَ المكيال. وإناءٌ طَفَّانٌ، إذا بلغ الكيل طُفافَهُ. تقول منه: أطْفَفْتُهُ. والتَطْفيفُ: نقصُ المكيال، وهو أن لا تملؤه إلى أصباره. وقول ابن عمر رضي الله عنه حين ذكر
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR987 harf
ط ف ف قتل الحسين رضي الله عنه بطف الفرات وهو شاطئه وما ارتفع من جانبه‏.‏ و ‏"‏ خذ ما طف لك واستطف ‏"‏‏:‏ ما ارتفع لك‏.‏ وما يطف له شيء إلا أخذه‏.‏ قال علقمة يصف الظليم‏:‏ يظل في الحنظل الخطبان ينقفه وما استطف من التنوم مخذوم واستطف له الأمر‏.‏ واستطفت حاجته‏:‏ تهيأت وتيسرت‏.‏ واستطف السنام‏:‏ ارتفع‏.‏ قال علقمة‏:‏ قد عريت حقبة حتى استطف لها كتر كحافة عس القين ملموم وإناء طفان وقربان‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.819 harf
طَفَّ الشيءُ يَطِفُّ طَفّاً وأَطَفَّ واسْتَطَفَّ: دَنا وتَهيَّأً وأَمكن، وقيل: أَشرف وبدا ليؤخذ، والمَعْنيانِ مُتجاوران، تقول العرب: خذ ما طفَّ لك وأَطفَّ واستَطَفَّ أَي ما أَشرف لك، وقيل: ما ارتفع لك وأَمكن، وقيل: ما دنا وقرُب، ومثله: خذ ما دقّ لك واسْتَدقَّ أَي ما تهيَّأَ. قال الكسائي في باب قناعة الرجل ببعض حاجته: يحكى عنهم خذ ما طف لك ودَعْ ما استطفَّ لك أَي ارْضَ بما أَمكنك منه. الليث:
Maddenin bağlantısı

طَفَّ الشيءُ يَطِفُّ طَفّاً وأَطَفَّ واسْتَطَفَّ: دَنا وتَهيَّأً وأَمكن، وقيل: أَشرف وبدا ليؤخذ، والمَعْنيانِ مُتجاوران، تقول العرب: خذ ما طفَّ لك وأَطفَّ واستَطَفَّ أَي ما أَشرف لك، وقيل: ما ارتفع لك وأَمكن، وقيل: ما دنا وقرُب، ومثله: خذ ما دقّ لك واسْتَدقَّ أَي ما تهيَّأَ. قال الكسائي في باب قناعة الرجل ببعض حاجته: يحكى عنهم خذ ما طف لك ودَعْ ما استطفَّ لك أَي ارْضَ بما أَمكنك منه. الليث: أَطفَّ فلان لفلان إذا طَبَنَ له وأَراد خَتْله؛ وأَنشد: أَطَفَّ لها شَثْنُ البَنان جُنادِف قال: واسْتطَفَّ لنا شيء أَي بدا لنا لنأخذه؛ قال علقمة يصف ظليماً: يَظَلُّ في الحَنْظَلِ الخُطْبانِ يَنْقُفُه وما اسْتَطَفَّ مِن التَّنُّومِ مَحْذُومُ وروى المنذري عن أَبي الهيثم أَنه أَنشد بيت علقمة قال: الظَّلِيمُ يَنْقُف رأْس الحنظلة ليستخرج هَبيدَه ويَهْتَبِده، وهبيدُه شَحمُه، ثم قال: والهبيد شحم الحنظل يستخرج ثم يجعل في الماء ويترك فيه أَياماً، ثم يُضرب ضَرْباً شديداً ثم يخرج وقد نقَصَت مرارته، ثم يُشَرَّر في الشمس ثم يطحن ويستخرج دُهنه فيُتداوى به؛ وأَنشد: خذي جَجَرَيْك فادَّقي هَبيدا، كِلا كلْبَيْكِ أَعْيَا أَن يَصِيدا وأَطَفَّه هو: مَكَّنه. ويقال: أَطَفَّ لأَنفِه المُوسَى فصبر أَي أَدناه منه فقطعه. والطَّفُّ: ما أَشْرَفَ من أَرض العرب على رِيف العراق، مشتق من ذلك. وطفُّ الفرات: شَطُّه، سمي بذلك لدُنُوِّه؛ قال شُبْرمة بن الطُّفَيْل: كأَنَّ أَبارِيقَ المُدامِ عليهِمُ إوَزٌّ، بأَعْلى الطَّفِّ، عُوجُ الحَناجِرِ وقيل: الطفُّ ساحل البحر وفِناء الدار. والطفُّ: اسم موضع بناحية الكوفة. وفي حديث مَقْتل الحسين، عليه السلام: أَنه يُقتل بالطفِّ، سمي به لأَنه طرَفُ البرّ مما يلي الفُرات وكانت تجري يومئذ قريباً منه. والطَّفُّ: سَفْحُ الجبَل أَيضاً. وفي حديث عَرْضِ نفسه على القبائل: أَما أَحدهما فطُفُوفُ البرّ وأَرض العرب؛ الطفُوف: جمع طَفٍّ، وهو ساحل البحر وجانب البرّ. وأَطَفَّ له بحجر: رَفَعَه ليرميَه. وطَفَّ له بحجر: أَهوى إليه ليرميه. الجوهري: الطُّفافُ والطُّفافة، بالضم، ما فوق المكيال. وطَفُّ المَكُّوكِ وطفَفُه وطَفافُه وطِفافُه مثل جَمامِ المَكُّوكِ وجِمامِه، بالفتح والكسر: ما مَلأَ أَصْباره، وفي المحكم: ما بقي فيه بعد المسح على رأْسه في باب فَعالٍ وفِعال، وقيل: هو مِلْؤه، وكذلك كلُّ إناء، وقيل: طفافُ الإناء أَعْلاه. والتطفيفُ: أَن يؤخذ أَعلاه ولا يُتَمَّ كيلُه، فهو طَفَّانُ. وفي حديث حُذيفة: أَنه اسْتسقى دِهْقاناً فأَتاه بِقدَحِ فِضّة فحذفه به، فنَكَّس الدِّهْقانُ وطفَّفَه القدَحُ أَي عَلا رأْسه وتعدّاه، وتقول منه: طَفَّفْتُه. وإناء طَفَّان: بلغ المِلءُ طِفافَه، وقيل: طَفَّان مَلآن؛ عن ابن الأَعرابي. وأَطَفَّه وطَفَّفَه: أَخذ ما عليه، وقد أَطْفَفْتُه. ويقال: هذا طَفُّ المِكيال وطَفافه وطِفافه إذا قارَب مِلأَه ولمَّا يُمْلأ، ولهذا قيل للذي يُسيء الكيل ولا يُوَفِّيه مُطَفِّف، يعني أَنه إنما يبلغ به الطَّفاف. والطُّفافةُ: ما قَصُرَ عن ملء الإِناء من شَراب وغيره. وفي الحديث: كلُّكم بنو آدم طَفُّ الصاعِ لم تَمْلَؤُوه، وهو أَن يَقْرُبَ أَن يَمْتَلِئ فلا يفعلَ؛ قال ابن الأَثير: المعنى كلُّكم في الانتِساب إلى أَبٍ واحد بمنزلة واحدة في النقْص والتقاصُر عن غايةِ التَّمامِ، وشَبَّههم في نُقْصانهم بالكيل الذي لم يبلُغ أَن يملأَ المِكيالَ، ثم أَعلمهم أَن التفاضُل ليس بالنسب ولكن بالتقْوى. وفي حديث آخر: كلُّكم بنو آدم طفُّ الصاعِ بالصاع أَي كلكم قريبٌ بعضُكم من بعض فليس لأَحد فضْلٌ على أَحد إلا بالتقوى لأَنَّ طَفَّ الصاع قريب من ملئه فليس لأَحد أَن يقرُب الإناء من الامتلاء، ويصدق هذا قوله: المسلمون تتكافأُ دماؤهم. والتطفيفُ في المِكيال: أَن يقرب الإناء من الامتلاء. يقال: هذا طَفُّ المِكيال وطَفافُه وطِفافه. وفي حديث في صفة إسرافيلَ: حتى كأَنه طِفافُ الأَرض أَي قُرْبَها. وطِفافُ الليلِ وطَفافُهُ: سوادُه؛ عن أَبي العَمَيْثَل الأَعرابي. والطفاف: سواد الليل؛ وأَنشد: عِقْبان دَجْنٍ بادَرَتْ طَفافا صَيداً، وقد عايَنَتِ الأَسْدافا، فهي تَضُمُّ الرِّيشَ والأَكْتافا وطَفَّفَ على الرجل إذا أَعطاه أَقلَّ مما أَخذ منه. والتطفيفُ: البَخْسُ في الكيل والوزن ونقصُ المِكيال، وهو أَن لا تملأَه إلى أَصْبارِه. وفي حديث ابن عمر حين ذكر أَن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، سَبَّقَ بين الخيلِ: كنتُ فارساً يومئذ فسبَقْت الناس حتى طَفَّفَ بي الفرسُ مسجدَ بني زُرَيْقٍ حتى كاد يُساوي المسجدَ؛ قال أَبو عبيد: يعني أَن الفرس وثَبَ بي حتى كاد يُساوي المسجد. يقال: طفَّفْتُ بفلان موضعَ كذا أَي دفعته إليه وحاذيته به؛ ومنه قيل: إناءٌ طَفَّانُ وهو الذي قَرُب أَن يَمْتَلئَ ويساوي أَعْلى المِكيال، ومنه التطفيفُ في الكيل. فأَما قوله تعالى: ويلٌ للمُطَفِّفِين، فقيل: التطفيفُ نَقْصٌ يخون به صاحبه في كيل أَو وزن، وقد يكون النقصُ ليرجع إلى مقدار الحق فلا يسمى تطفيفاً، ولا يسمى بالشيء اليسير مُطَفِّفاً على إطلاق الصفة حتى يصيرَ إلى حال تتفاحش؛ قال أَبو إسحق: المُطفِّفون الذين يَنْقُصون المِكيالَ والميزان، قال: وإنما قيل للفاعل مُطَفِّفٌ لأَنه لا يكاد يسرق في المكيال والميزان إلا الشيء الخفِيفَ الطفيف، وإنما أُخذ من طَفِّ الشيء، وهو جانبه، وقد فسره عز وجل بقوله: وإذا كالُوهم أَو وزَنوهم يُخسِرون، أَي يَنْقُصون. والطِّفافُ والطَّفاف: الجِمام. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه، قال لرجل: ما حَبَسك عن صلاة العصر؟ فذكر له عُذْراً فقال عمر: طَفَّفْتَ أَي نَقَصْتَ. والتطفيفُ يكون بمعنى الوفاء والنقص. والطفَفُ: التقتير، وقد طَفَّفَ عليه. والطَّفِيفُ: القليل. والطَّفِيفُ: الخسيس الدونُ الحقيرُ. وطَفَّ الحائطَ طَفّاً: علاه. والطَّفْطَفةُ والطِّفْطِفَةُ: كل لحم أَو جلد، وقيل: هي الخاصرةُ، وقيل: هي ما رَقَّ من طرف الكبد؛ قال ذو الرمة: وسوداء مِثل التُّرْسِ نازَعْتُ صُحْبَتي طَفاطِفَها، لم نَسْتَطِعْ دونَها صَبْرا التهذيب: الطَّفْطَفةُ والطِّفْطفَةُ معروفة وجمعها طَفاطِفُ؛ وأَنشد: وتارةً يَنْتَهِسُ الطَّفاطِفا قال: وبعض العرب يجعل كلَّ لحم مضطرب طَفْطَفة وطِفطِفة؛ قال أَبو ذؤيب: قَلِيلٌ لحمُها إلا بقايا طَفاطِفِ لَحْمِ مَنْحُوضٍ مَشِيقِ أَبو عمرو: هو الطَّفْطَفَةُ والطِّفْطِفةُ والخَوْشُ والصُّقْلُ والسولاّ (* قوله «والسولا» كذا بالأصل، ورُسم في شرح القاموس: بألف ممدودة.) والأَفَقةُ كله الخاصرة. أَبو زيد: أَطَلَّ على ما له وأَطفَّ عليه معناه أَنه اشتمل عليه فذهب به. والطَّفطافُ: الناعم الرَّطْبُ من النبات؛ قال الكميت يصف رِئالاً: أَوَيْنَ إلى مُلاطِفةٍ خَضُودٍ، مآكلُهُنَّ طَفْطافُ الرُّبولِ يعني فِراخَ النَّعام وأَنهنَّ يَأْوِين إلى أُم مُلاطِفة تُكسِّر لهن أَطْرافَ الرُّبُول، وهي شجر. المفضَّل: الطَّفْطافُ ورق الغُصون؛ وأَنشد:تَحْدُمُ طَفْطافاً من الرُّبُولِ (* قوله «نحدم» كذا بالأصل.) وقيل: الطَّفطاف أَطراف الشجر.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR266 harf
* ط ف ف * * الطَّفِيفُ * القليل و * طَفَّ * المكُّوك ما ملأَ أصباره وفي الحديث ﴿كلكم بنو آدم طفُّ الصاع لم تملئوه﴾ وهو أن يقرب أن يمتلئ فلا يفعل و * التَّطْفِيفُ * نقص المكيال وهو ألا تملأه إلى أصباره و * طَفَّفَ * به الفرس وثب به وهو في حديث بن عمر رضي الله عنهما
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.165 harf
الطفيف: الشيء القليل نقله الجوهري. وقال ابن دريد: الطفيف: الغير التام. وطف المكوك والإناء، وكذلك طففه، محركة، وطفافه بالفتح ويكسر: ما ملأ أصباره نقله الجوهري، ولم يذكر الإناء. أو: هو ما بقي فيه بعد مسح رأسه كما في المحكم. أو هو جمامه بالكسر والفتح. أو هو ملؤه يقال: هذا طف المكيال، وطفافه: إذا قارب ملأه، وفي الحديث: كلكم بنو آدم طف الصاع لم تملؤوه وهو أن يقرب أن يمتلئ فلا يفعل، كما في الصحاح،
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR996 harf
طَفَّ طَفَّ U ( n. ac. طَفّ 1 ) a. [ Min ], Was near to, within the reach of. b. [ acc. & Bi ], Raised, lifted with. طَفَّفَ طَفَّفَ II , a. Spread out, flapped its wings ( bird ). b. Leapt, jumped, bounded ( horse ). أَطْفَفَ أَطْفَفَ IV , a. Filled up ( measure ). b. [ 'Ala ], Grasped, seized; comprehended, comprised, contained. c. [ La ], Was skilful in, knew, understood. d. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.860 harf
طفف طَفَّ - يَطِِفُّ - طُوْفَان - طَفَّفَ - يُطَفِّفُ - مُطَفِّف - مُطَفِّفِيْن طَفَّ - يَطِِفُّ + الشيء أوالوعاء: يفيض عن استيعابه: يمتلئ الوعاء أو المكان مثل حجرة أو بيت بالشيء الذي يوضع فيه ويفيض أو ينسكب خارج الإناء أو المكان: ولهذه الدلالة شواهد كثيرة من العامية الحالية وكذلك من الفصحى: طَفَّ الكيل طُوْفَان: على وزن " فـُعـْلان " اسم
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ويل

    1 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: لِلْمُطَفِّفِينَ
  1. وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ

    Ölçenler içinÖlçüde ve tartıda hile yapanların vay haline.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطفف
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerبخس, نقص, خسر
Zıt Kökوفى
Çekirdek Özet 1Bir kabın, nehrin veya nesnenin kenarına, sınırına, tepe çizgisine ulaşmak; kabı tam doldurmayıp yüzey seviyesinde bırakarak veya üstünden azıcık kırparak eksiltmek.
Çekirdek Özet 2Ölçü ve tartıda göze batmayacak kadar küçük, kenardan ve yüzeyden yapılan sinsi eksiltmelerle adaleti zedelemek.
Çekirdek Özet 3Hak dengesini bozan mikro düzeydeki hilelerin ve asimetrik ahlakın toplumsal güveni ve ilahi nizamı çökerten bir cürüm olması.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca kaba bir hırsızlık veya bariz gasp olarak anlamak; böylece ölçü aletinin kenar payıyla oynayan örtük ve mikro düzeydeki adaletsizlik boyutunu gözden kaçırmak.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طفYüzeye çıkma, kenarda veya sınırda belirme, hafiflik ve zayıflık taşıma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan طفأ sönmenin yüzeydeki zayıflamasını, طفق bir sınırda başlayıp tutunmayı, طفل ise henüz kıvamını bulmamış narin ve yumuşak başlangıcı anlatır.فÜçüncü harf olarak gelen sesin katlanması, kenar veya yüzey sınırında durup kabın tam dolmasını engellemeyi, üst sınırdan az bir payı tıraşlayarak eksiltmeyi sürekli ve kalıcı bir eyleme dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBir hacmi, kabı veya ölçü alanını çevreleyen sınırı ve muhafazayı gösterir.
فAğız; söz, açıklık, kenarKabın veya nesnenin dışa açılan kenarını, ağız kısmını ve uç sınırını imler.
فAğız; söz, açıklık, kenarAğız ve kenar çizgisindeki hareketin yinelenerek o sınır üzerinde hassas bir temas kurulmasını ifade eder.
طففKuşatılmış bir hacmin ağız ve kenar çizgisi üzerinde durup o sınırdan mikro düzeyde eksiltme hareketiÖlçü kabının veya nesnenin sınır çeperinde kalarak doluluğu tam kemale erdirmeme ve üst kenardan kırpma hareketini temsil eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nehrin veya vadinin su basmayan yüksek kenarı, sahil çizgisi (طَفُّ الفُراتِ); ayrıca bir kabın veya ölçeğin ağız kenarı (طَفَافُ الإِنَاءِ) ve bu kenarın hemen altında kalarak tam dolmamış hali.
Cahiliye şiiri kullanımıAlkame b. Abede el-Fahl, bir deve kuşunu tasvir ettiği beytinde kökü kenarda belirme, yükselip erişilebilir olma anlamında kullanmıştır: يَظَلُّ في الحَنْظَلِ الخُطْبانِ يَنْقُفُه / وما اسْتَطَفَّ مِن التَّنُّومِ مَحْذُومُ
Erken Arapça kullanımErken dönem Arap atasözlerinde ve deyimlerinde bir şeyin sınırda belirmesi, kolayca ele geçecek şekilde yüzeye çıkması veya kişinin yetinmesi gereken asgari pay bağlamında خُذْ مَا طَفَّ لَكَ (sana beliren, kenardan kolayca uzanan payı al) şeklinde kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça طفف kökü, Sami dillerinde kenarda durma, yüzme, yüzeyde belirme, hafif ve yüzeysel kalma semantik alanıyla doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yüzmek, suyun yüzeyinde kalmak veya kenara vurmak anlamındaki טוּף (tuf) kökü ve Süryanicedeki ܛܦ (tap / tuf) kökü, nesnenin dibe batmayıp yüzeyde ve kenarda kalmasını ifade eden ortak bir kökene işaret eder. Arapçada kök, kabın ağzı (kenar çizgisi) ve bir şeyin pek az, değersiz veya mikro düzeyde olması anlamına odaklanmıştır. Bu semantik kayma, kabın dipteki ana gövdesinden ziyade en üstteki ince yüzey katmanına işaret edilmesinden kaynaklanır; dolayısıyla kökün Sami katmanındaki ana izi yüzeyde ve kenarda bulunma fikridir.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönطف çekirdeğinden mükerrer türetimKabın ağzına veya nehrin kenarına (طَفّ) izafe edilerek, tam doluluk sınırından az bir miktar çalmak veya yüzeyden kırpmak fiiline dönüşmüştür.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice טוּף ve Süryanice ܛܦ kökleriYüzeyde kalmak, kenara taşmak veya kenarda belirmek anlamındaki ortak kök ile morfo-semantik paralellik taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses ve anlam denkliği taşıyan güvenilir bir soydaş kelime tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طففAnlamlıKenardan eksiltmek, kenarda belirmekÖlçü kabının tam dolmasını engelleyerek üst kenarından az bir miktarı çalmak; az ve değersiz şey.Hedef köktür; Kur'an'da geçer (Mutaffifîn 83:1).
فطفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu harf dizilişi klasik Arapça lügat sisteminde terkip edilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
ففطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu harf dizilişi klasik Arapça lügat sisteminde terkip edilmemiştir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طففMerkezEksiltmeKenar payından ve yüzeyden, göze çarpmayacak kadar az ve sinsi şekilde eksiltmek.Ölçü aletinin kenar sınırında yapılan ince hile ve asimetrik ahlak.
بخسKomşuDeğer düşürmeKarşı tarafın hakkını açıkça küçümsemek, değerini bilerek aşağıya çekmek.Sadece miktarda değil, malın veya emeğin kıymetini zedeleyerek hak yemek.
نقصKomşuEksiltmeBütünden herhangi bir parçayı genel olarak eksiltmek, noksanlaştırmak.Mikroluk veya sinsilik şartı aranmaksızın her türlü niceliksel azalma.
خسرKomşuZarara uğratmaEksiltme neticesinde karşı tarafa zarar ve ziyan vermek, tartıyı ziyan ettirmek.Eylemin nihai sonucunda ortaya çıkan sermaye kaybı ve hüsran boyutu.
وفىZıtTamamlamaÖlçüyü, tartıyı veya taahhüdü hiçbir boşluk bırakmadan eksiksizce tamamlamak.Kenarda veya yüzeyde hiçbir açık bırakmaksızın hakkı tamı tamına teslim etme.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطففKenardan eksiltmekBir kabın kenar seviyesindeki payından çalarak ölçüyü hileli biçimde noksan bırakmak.Kesin
Latincefraudare, deminuereHileyle eksiltmekHakkı hileli yolla azaltmayı karşılar; ancak kabın kenar çizgisine ait fiziksel imgeyi taşımaz.Güçlü
İngilizceto give short measure, skimEksik ölçmek, yüzeyden çalmakKısa ölçü vermek ve üst yüzeyden ince bir payı kırpmak manasını karşılar; ahlaki boyutu tam kapsar.Kesin
Almancaknapp messen, unterschlagenEksik tartmak, kenara atmakÖlçüyü sınırda dar tutarak gizlice noksan kılma eylemini ifade eder.Güçlü
Fransızcaléser sur la mesure, rognerÖlçüden kırpmak, tırpanlamakKenarlardan ufak ufak keserek bütünü eksiltme nüansını çok iyi verir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُطَفِّفِينAlırken tam, satarken kenardan kırparak eksik verenlerToplumsal sözleşmeyi, iktisadi adaleti ve ölçü-tartı dengesini kendi lehine asimetrik işleten kimseler bağlamında (Mutaffifîn 83:1).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah (kebâire) ve ilahi tehdit (veyl)Ölçüde yapılan mikroskobik eksiltmelerin ahiretteki büyük azaba ve diriliş günü sorgusuna sebep olması.Kul hakkının ve mikro adaletsizliğin imanın ahlaki tezahürleriyle doğrudan ilintili sayılması.
FıkıhAlışveriş ve ölçü-tartı hükümleri (büyû)Ölçü aletinin kenar boşluğu, terazinin çekim payı ve tolerans sınırlarının akit geçerliliğine etkisi.Hileli eksiltmenin haramlığı ve kamu otoritesinin hisbe teşkilatıyla bu mikro hileleri denetleme zorunluluğu.
TefsirMekke-Medine geçişinde iktisadi ahlakMedine pazarındaki yaygın hileli ölçüm adetlerinin Mutaffifîn Suresi ile radikal biçimde tasfiye edilmesi.İktisadi eylemin tevhid ve ahiret inancından ayrılamayacağı yönündeki bağlamsal yoğunlaşma.
HadisPazar ahlakı ve toplumsal helakBir toplumda ölçü ve tartı eksiltildiğinde kıtlık ve zalim yöneticilerin musallat olacağı ikazı.Adaletin mikro düzeyde bozulmasının makro felaketlere kapı aralayacağı vurgusu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul hakkı ve mizan dengesiAsimetrik dindarlıkİbadette titiz davranırken insan ilişkilerinde mikro hileler yapmayı engellemekİnsanın kendisi için istediği hak standardını başkasına verirken kısıtlamasını mutlak günah sayar.Kesin
İlmiBilimsel ölçüm ve veri ahlakıVeri budama / yanlılıkGözlem ve ölçümlerde sonucu kendi tezine uydurmak için küçük sapmalar üretmeyi men etmekÖlçüm sınırındaki küçük tahrifatların nihai kuramı çökerteceğini gösterir.Güçlü
SiyasiHukuki eşitlik ve yargı dengesiÇifte standartİktidarın kendi taraftarına imtiyaz tanıyıp karşı tarafa hakkı sınırda kısıtlamasını engellemekHukukun terazisini kenar paylarıyla bükerek meşruiyeti aşındıran örtük zulmü önler.Güçlü
İktisadiPazar mekanizması ve ticaretGizli enflasyon / gramaj hilesiFiyatı sabit tutup miktarı veya kaliteyi kenardan eksilterek yapılan haksız kazancı engellemekPazar güvenini dinamitleyen görünmez mikro sömürüyü ve rant transferini yasaklar.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSistematik ölçüm hatası / tolerans hilesiMetrolojide bir ölçüm cihazının sıfır noktasının veya tepe sınırının kalibrasyonunu sürekli tek bir yönde sapma (ϵ>0) üretecek şekilde bozmak.Kesin
Beşeri bilimlerAsimetrik çıkar ahlakı / bilişsel çifte standartSosyal psikoloji ve hukukta bireyin kendi haklarını tanımlarken üst sınırdan (maksimize), sorumluluklarını verirken alt sınırdan (minimize) hareket etmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca ilkel pazarlardaki tahıl kilelerinden bir avuç çalmak veya fiziki terazi kefesini eğmekle sınırlı görmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKarşılıklı her türlü hak-sorumluluk dengesinde alırken en yüksek standardı talep edip verirken sınırları daraltan, asimetrik davranan her türlü zihniyeti kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÇalışanın mesaisinden dakikalar çalmasını, üreticinin ambalaj gramajını hissettirmeden düşürmesini veya bürokrasinin vatandaşa hizmette isteksiz davranmasını bu kavramın kapsamı dışında zannetmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Adaletin ve zulmün yalnızca devasa krizlerle değil, günlük hayatın kenarında cereyan eden fark edilmesi zor mikro eksiltmelerle başladığını ve bu mikro sapmaların ilahi mizanı yıktığını gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mutaffifîn Suresi başta olmak üzere; Şuayb aleyhisselamın kavmiyle olan iktisadi mücadelelerini anlatan ve ölçü-tartı dengesini emreden ayet gruplarında belirleyicidir (Hûd 11:84-85, Rahmân 55:7-9).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Küçük görünen hilelerin ahlaken önemsiz olduğu zannını ortadan kaldırır; dindarlığın sadece ritüellerle değil, mikro düzeydeki alışveriş kalibrasyonu ve adalet terazisiyle test edildiğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKabın, nehrin veya nesnenin tepe kenar çizgisi (طَفّ); bir kabın ağız sınırına ulaşıp üst payından azıcık tıraşlayarak tam dolmasını engellemek.
  • Soyut anlamHak ve sorumluluk ilişkilerinde asimetrik davranmak; alırken tam ve eksiksiz ölçüyü talep edip verirken kenarından kırparak eksiltmek suretiyle adaleti bozmak.
  • Sistematik karşılıkÖlçüm, dağıtım ve hukuk sistemlerinde sıfır toplamlı dengeyi örtük bir mikroskobik sapmayla sürekli tek tarafın aleyhine işletecek şekilde kurulan yapısal asimetri.
  • LaTeX modeliQin=X∧Qout=X−δ(δ>0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde X verilmesi ve alınması gereken tam ve adil hak miktarını temsil eder. Qin öznenin başkalarından talep ettiği ve alırken eksiksiz olmasını şart koştuğu miktardır (Qin=X). Buna karşılık Qout öznenin başkalarına verirken teslim ettiği miktardır ve bu miktar tam değerden göze batmayacak kadar küçük ama pozitif bir δ (kenar/kırpma payı) kadar eksiltilmiştir (Qout=X−δ). Sistemdeki bu asimetrik açık (δ), mikro düzeyde kalmasına rağmen ilahi mizanı bozan mutaffiflik cürmünü ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط