طفل
ط - ف - ل
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Yeni doğan çocuktur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Yeni doğan çocuktur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.868 harfباب الطاء واللام والفاء معهما
ط ل ف، ط ف ل، ل ط ف، ف ل ط مستعملات
طلف:
الطَّلفُ: شِبْهُ الأخذ، وقيل: الطَّلْفُ: الفَضْلُ، وهو زيادة تفضّل. وقيل: هذا الشَّيء طَلْفٌ، أي: مجّانٌ. ويقال: أَطْلِفْني، و أَسْلِفني، فالطّلفُ: العطاءُ المجّان، والسَّلَفُ: الذّي يُقْتَضَى. ويُقال: أَطْلَفَه وأَطْلَفَ عليه، أي: أعطاه مجانا، أفضل عليه.
طفل:
غلامٌ طَفلٌ، إذا كان رَخْصَ القَدَمَيْن واليَدَين. وامرأة
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR915 harfالطِفْلُ: المولودُ. وولدُ كلِّ وحشيَّةٍ أيضاً طِفْلٌ، والجمع أَطْفالٌ. وقد يكون الطِفْلُ واحداً وجمعاً، مثل الجُنُبِ. قال تعالى: "أو الطِفْلِ الذين لَمْ يَظْهَروا". يقال منه: أَطْفَلَتِ المرأةُ. والمُطْفِلُ: الظبيةُ معها طِفْلُها وهي قريبة عهدٍ بالنَتاج، وكذلك الناقة. والجمع مَطافِل ومَطافيلُ. قال أبو ذؤيب:
وإنَّ حديثاً منكِ لو تـبـذُلـينـهجَنى النحلِ في ألبانِ عوذٍ مَطافِلِ
مَطافيلَ أبكارٍ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.110 harfط ل ف
لطف ، فلط ، طلف ، طفل : ( مستعملة ) .
لطف : اللَّطيفُ : اسم من أسماء الله العظيم ، ومعناه ، والله أعلم : الرفيق بعباده .
عمرو عن أبيه أنه قال : اللَّطيفُ : الذي يُوصل إليك أَرَبك في رِفْق .
أبو العباس عن ابن الأعرابي يقال : لَطف فلان لفلان يَلْطُف : إذا رَفَق لُطْفاً . ويقال : لَطَف الله لك ، أي : أوْصل إليك ما تُحِب برِفْق .
قال : ولَطُف الشيء يَلْطُف : إذا صَغُر . قال : وجاريةٌ لَطِيفةُ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.118 harf(باب الطاء والفاء وما يثلثهما)
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
(طفل) الطاء والفاء واللام أصل صحيحٌ* مطّرد، ثم يقاس عليه، والأصل المولود الصغير؛ يقال هو طِفْلٌ، والأنثى طِفلة. والمُطْفِل: الظَّبْية معها
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR828 harf- الطفل: الولد ما دام ناعما، وقد يقع على الجمع، قال تعالى: ﴿ثم يخرجكم طفلا﴾ [غافر/67]، ﴿أو الطفل الذين لم يظهروا﴾ [النور/31]، وقد يجمع على أطفال. قال: ﴿وإذا بلغ الأطفال﴾ [النور/59]، وباعتبار النعومة قيل: امرأة طفلة، وقد طفلت طفولة وطفالة، والمطفل من الظبية: التي معها طفلها، وطفلت الشمس: إذا همت بالدور، ولما يستمكن الضح من الأرض قال:
*وعلى الأرض غيايات الطفل*
(هذا عجز بيت، وشطره:
*فتدليت عليه
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.275 harfط ف ل
هو طفل: بين الطفولة وفعل ذلك في طفولته.
وامرأة وظبية مطفل.
وطفلت ولدها: رشحته.
قال الأخطل يصف سحاباً: إذا زعزعته الريح جرّ ذيوله كما زحفت عوذ ثقال تطفل وامرأة طفلة وطفلة الأنامل: ناعمة.
وبنان طفل: ناعمة.
قال ذو الرمة: أسيلة مستن الوشاحين قانيء بأطرافها الحناء في سبنط طفل وقد طفل طفولة وطفالة.
وآتيه في طفل الغداة وطفل العشيّ وهو بعيد طلوع الشمس وقبيل غروبها.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.881 harfالطِّفْلُ: البَنان الرَّخْص. المحكم: الطَّفْل، بالفتح، الرَّخْص الناعم، والجمع طِفالٌ وطُفول؛ قال عمرو بن قَمِيئة:
إِلى كَفَلٍ مِثْلِ دِعْصِ النَّقا،
وكَفٍّ تُقَلِّبُ بِيضاً طِفالا
وقال ابن هَرْمة:
مَتى ما يَغْفُلِ الواشون، تومِئْ
بأَطْرافٍ مُنَعَّمةٍ طُفول
والأُنثى طَفْلة؛ قال الأَعشى:
رَخْصَةٌ طَفْلَةُ الأَنامل، تَرْتَبْـبُ سُخاماً تَكُفُّه بخِلال وقد طَفُل طَفالةً وطُفولةً. ويقال: جارية
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR296 harf* ط ف ل * * الطِّفْلُ * المولود وولد كل وحشية أيضا طفل والجمع * أطْفَالٌ * وقد يكون * الطِّفْلُ * واحدا وجمعا مثل الجُنُب قال الله تعالى ﴿أو الطِّفل الذين لم يظهروا﴾ يقال منه * أطْفَلَتِ * المرأة و * الطَّفَلُ * بفتحتين مطر و * الطُّفَيْلِيُّ * الذي يدخل وليمة لم يُدع إليها والعرب تسميه الوارش
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.269 harfالطفل: الرخص الناعم من كل شيء، يقال: بنان طفل، وإنما جاز أن يوصف البنان وهو جمع، بالطفل وهو واحد، لأن كل جمع ليس بينه وبين واحده إلا الهاء، فإنه يوحد ويذكر، ولهذا قال حميد بن ثور، رضي الله تعالى عنه:
فلما كشفن اللبس عنه مسحـنـه بأطراف طفل زان غيلا موشما أراد بأطراف بنان طفل، فجعله بدلا عنه، قال الجوهري: ج: طفال، بالكسر، وطفول، بالضم، قال عمرو بن قميئة:
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR11.128 harfطَفُلَ
1 طَفُلَ ذ , aor. طَفُلَ , inf. n. طَفَالَةٌ and طُفُولَةٌ, It (anything) was, or became, soft, or tender; [as though resembling a طِفْل;] (K, TA;) syn. رَخُصَ. (TA.) -A2- طَفَلَت said of a she-camel: see 2. ― -b2- طَفَلَ, (K, TA,) inf. n. طُفُولٌ, said of a man, (TA,) He entered upon the [time called] طَفَل, (K, TA,) which has two contr. meanings; (TA;) as also ↓ اطفل. (K.) ― -b3- And
طَفُلَ 1 طَفُلَ ذ , aor. طَفُلَ , inf. n. طَفَالَةٌ and طُفُولَةٌ, It (anything) was, or became, soft, or tender; [as though resembling a طِفْل;] (K, TA;) syn. رَخُصَ. (TA.) -A2- طَفَلَت said of a she-camel: see 2. ― -b2- طَفَلَ, (K, TA,) inf. n. طُفُولٌ, said of a man, (TA,) He entered upon the [time called] طَفَل, (K, TA,) which has two contr. meanings; (TA;) as also ↓ اطفل. (K.) ― -b3- And طَفَلَتِ الشَّمْسُ The sun rose: (O, K:) so says Fr in his “ Nawلdir. ” (O.) ― -b4- And, (O, K,) accord. to Zj, (O,) The sun became red on the occasion of setting; and so ↓ أَطْفَلَت: (O, K:) thus the former has two contr. meanings: (K:) and الشَّمْس ↓ طفّلت, (S, K,) or طفّلت لِلْغُرُوبِ, (S,) inf. n. تَطْفِيلٌ, (S, O,) The sun inclined to setting: (S, O:) or approached the setting; as also طَفَلَت, (K, TA,) aor. طَفُلَ , inf. n. طُفُولٌ. (TA.) -A3- طَفَلَتِ الحُمُرُ العُشْبَ The asses depastured the herbs so as to raise the dust upon them. (Ibn- 'Abbلd, O.) -A4- And طَفِلَ النَّبْتُ; (Ibn-' Abbلd, O, K;) and طُفِلَ; (Ibn-' Abbلd, O, TA;) or, accord. to the K, ↓ طُفِّلَ, inf. n. تَطْفِيلٌ; (TA;) The herbage became soiled by dust, (Ibn-' Abbلd, O, K, TA,) and thereby marred, or injured. (Ibn- ' Abbلd, O, TA.)
طفّلت النَّاقَةُ 2 طفّلت النَّاقَةُ ذ i. q. رَشَحَتْ طِفْلَهَا or رَشَّحَتْهُ [i. e. The she-camel rubbed the root of her young one's tail, and pushed him on with her head; and went before him, and waited for him until he overtook her; and sometimes gently urged him on, and followed him]; (K accord. to different copies; [but both of these verbs signify the same, as expl. in the L;]) and so ↓ طَفَلَت, (K, TA,) aor. طَفُلَ , inf. n. طُفُولٌ. (TA.) ― -b2- طفّلت الشَّمْسُ: see 1. ― -b3- طفّل اللَّيْلُ The night began to be dark: (S, O:) or drew near. (K.) -A2- طفّل الاـِبِلَ, (S, O, K,) inf. n. تَطْفِيلٌ, (S, O,) He treated the camels gently, in journeying, in order that their young ones (أَطْفَالُهَا) might come up to them. (S, O, K.) ― -b2- And طفّل الكَلَامَ, (tropical:) He considered, or forecast, the results of the speech, or saying; he looked to what would, or might, be its result; or he thought, or meditated, upon it, and endeavoured to understand it; syn. تَدَبَّرَهُ; (K, TA;) and (TA) so ↓ اطفلهُ. (O, TA.) -A3- See also 1, last sentence. -A4- And see 5, in two places.
اطفلت 4 اطفلت ذ , said of a woman, (S, O, TA,) and of a girl, or young woman, (صبية, [but this, I doubt not, is a mistranscription for ظَبْيَة, i. e. a doe-gazelle,]) and of a she-camel, (TA,) or of any female, (Msb,) She had a طِفْل [or young one of tender age]: (S, O, TA:) or she brought forth. (Msb.) ― -b2- See also 1, in two places. -A2- And see 2.
تطفّل 5 تطفّل ذ He was, or became, an intruder at feasts, uninvited; (S, Msb, K;) as also ↓ طفّل, (K,) inf. n. تَطْفِيلٌ: (TA:) or he imitated Tufeyl: (Har p. 179: [see طُفَيْلِىٌّ:]) and عَلَيْهِ ↓ طفّل and تطفّل عليه he intruded upon him at a feast, uninvited. (TA.) It is of the speech of the people of El-' Irلk. (Lth, Msb.)
طَفْلٌ طَفْلٌ ذ Soft, or tender; (S, O, K;) applied to anything, (K:) fem, with ة; (S, O, K;) applied to a girl, or young woman, (S,) or to a woman: (O:) and pl. طِفَالٌ and طُفُولٌ, (K.) One says بَنَانٌ طَفْلٌ [Soft, or tender, fingers, or ends of fingers]; this being allowable, though بنان is a [kind of] pl. and طفل is a sing., because every pl. [of the kind] that differs not from its sing. save in the ة [affixed to the latter] is made sing. and masc. [as well as fem.]: and therefore Homeyd says, فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عَنْهُ مَسَحْنَهُ بِأَطْرَافِ طَفْلٍ زَانَ غَيْلًا مُوَشَّمًا [And when they (referring to females) removed from over him the clothing, they wiped him with the extremities of soft, or tender, fingers, that adorned a plump fore arm, tattooed]; meaning, بِأَطْرَافِ بِنَانٍ طَفْلٍ. (S, O.) -A2- Also [Fullers' earth, which is used for scouring cloths, and is sometimes used in the bath, instead of soap;] a certain yellow [or rather yellowish, and sometimes white, or whitish,] earth, well known in Egypt, with which cloths are dyed [or rather scoured]; (TA;) also called بَيْلُونٌ. (Esh-Shihلb El- ' Ajamee, TA in art. بلن.)
طِفْلٌ طِفْلٌ ذ A young one, or youngling, or the young, (Msb, K, *) of anything, (K,) [or] of a human being and of a beast: (Msb:) or (K) a new-born child, or young infant: and also a young one, or the young, of any wild animal: (S, O, K:) or it is applied to a child until he discriminates; (Msb, TA;) after which he is called صَبِىّ; thus some say, (Msb,) [and] thus says El-Munلwee: (TA:) or, accord. to Az, (Msb, TA,) on the authority of AHeyth, (TA,) a child from the time of his birth (Mgh, TA) until he attains to puberty: (Mgh, Msb, TA:) fem. طِفْلَةٌ: (Zj, Mgh, Msb, TA:) and pl. أَطْفَالٌ: (Zj, S, O, Msb, TA:) but طِفْلٌ is also used as fem., (Zj, Mgh, O, Msb, TA,) and dual, (Zj, TA,) and pl., (Zj, S, O, Msb, TA,) occurring as pl. in the Kur xxiv. 31, (S, O, Msb,) and [xxii. 5 and] xl. 69: (Zj, TA:) and ↓ طِفْيَلٌ signifies the same as طِفْلٌ; (K, TA;) used in this sense by a rلjiz; but accord. to some, by poetic license, for the dim. ↓ طُفَيْلٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) Any part or portion of anything, whether a substance or an accident: (K, TA:) pl. أَطْفَالٌ: whence they say طِفْلُ الهَمِّ and الحُبِّ (assumed tropical:) [The portion of anxiety and of love]. (TA.) ― -b3- (tropical:) A falling spark or portion (سِقْط [in the CK سَقَط]) of fire: (M, K, TA:) or a live coal: (A, TA:) or fire when just struck; as also طِفْلَةٌ: (T, TA: [but this latter is the n. un.:]) and the pl. is أَطْفَالٌ: one says, تَطَايَرَتْ أَطْفَالُ, النَّارِ, meaning (tropical:) The sparks of the fire [became scattered]. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) Small clouds: so in a verse of Aboo-Dhu-eyb. (TA.) ― -b5- (tropical:) An object of want: (K:) or a small object of want. (TA.) One says, هُوَ يَسْعَى فِى أَطْفَالِ الحَوَائِجِ i. e. [(tropical:) He labours in the accomplishment of] small objects of want. (A, TA.) -A2- (tropical:) Night: (K, TA:) or the first part thereof. (A, TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) The sun when near to the setting. (ISd, K, TA.)
طَفَلٌ طَفَلٌ ذ : see طُفُولِيَّةٌ. ― -b2- Also The period [next] after sunrise: from طِفْلٌ signifying “ a young one ” or “ youngling: ” (O:) or طَفَلُ الغَدَاةِ signifies the period from that when the sun is about to rise, or appear, until its light has ascendancy over the earth: (T, TA:) or when the sun is about to rise, or appear, and has not yet ascendancy in, or upon, the earth: (Er-Rلghib, TA:) or the period from the rising, or appearing, of the sun, until its having ascendancy [for اـِلَى اسْتِكْمَالِهَا in a copy of the M, and استكمانها and استكنانها in different copies of the K, I read الى اسْتِمْكَانِهَا, agreeably with the explanation in the the T and with that of Er-Rلghib, in both of which the verb used is يَسْتَمْكِن,] in, or upon, the earth. (M, K.) And (O) The period after [that called] the عَصْر [q. v.] when the sun inclines to the setting: (S, O:) or طَفَلُ العَشِىِّ signifies the last part of the afternoon, at sunset, (K, TA,) and at the time of the sun's becoming yellow, when it is about to set. (TA.) One says, أَتَيْتُهُ طَفَلًا [I came to him at one of the periods termed طَفَل]. (S, O.) ― -b3- Also The coming of the night with its darkness. (TA.) ― -b4- And The darkness itself. (O, K.) -A2- Also Rain: so in the phrase طَفَلُ الثُّرَيَّا [The rain of the auroral setting of the Pleiades]. (S, O.) [Or A shower of rain: for] one says, وَقَعَتْ أَطْفَالُ الوَسْمِىِّ The showers of the [rain called] وسمىّ [q. v.] fell: and جَادَهُ طَفَلٌ مِنْ مَطَرٍ [A shower of rain descended copiously upon him, or it]. (A, TA.) ― -b2- And رِيحٌ طَفَلٌ A wind that blows gently, or softly. (TA.)
طَفِلٌ طَفِلٌ ذ Herbage that does not become tall (TA.)
طُفَالٌ طُفَالٌ ذ and طَفَالٌ Dry clay: (K:) of the dial. of El-Yemen. (TA.)
طَفِيلٌ طَفِيلٌ ذ , like أَمِيرٌ, (K,) or, accord. to the L, ↓ طِفْئِلٌ, mentioned in the L in art. طفأل, (TA,) Turbid water remaining in a watering-trough: (K, TA:) n. un. with ة; (K;) accord. to the L, طِفْئِلَةٌ; meaning a portion thereof. (TA.)
طُفَيْلٌ طُفَيْلٌ ذ dim. of طِفْلٌ, q. v.
طِفْئِلٌ طِفْئِلٌ ذ : see طَفِيلٌ.
طِفْيَلٌ طِفْيَلٌ ذ : see طِفْلٌ.
طَفَالَةٌ طَفَالَةٌ ذ : see what next follows.
طُفُولَةٌ طُفُولَةٌ ذ : see what next follows.
طُفُولِيَّةٌ طُفُولِيَّةٌ ذ , mentioned by ISd and the expositors of the Fs and others, as well as in the K, and also pronounced without teshdeed, [i. e. طُفُولِيَةٌ,] which shows, as do several other reasons, that the ى therein is not that which is the characteristic of rel. ns., though it has been asserted to be so, (MF, TA,) The state, or condition, of the طِفْل; [i. e. early infancy: or, in a larger sense, childhood;] as also ↓ طُفُولَةٌ and ↓ طَفَالَةٌ and ↓ طَفَلٌ; (K;) [inf. ns.] having no verb [corresponding to them]. (TA.)
طُفَيْلِىٌّ طُفَيْلِىٌّ ذ One who intrudes at feasts, uninvited; (S, O, Msb, K;) as also ↓ طِفْلِيلٌ: (K:) the former is a rel. n. from طُفَيْلٌ, the name of a certain man of El-Koofeh, (ISk, S, O, Msb, K,) who used to intrude at feasts, uninvited, (ISk, S, O, Msb,) and who was called طُفَيْلُ الأَعْرَاسِ and طُفَيْلُ العَرَائِسِ: (ISk, S, O: [two other deriva- tions are mentioned in the TA; but they are too far-fetched to deserve notice:]) such the Arabs [in their proper language] called وَارِشٌ. (ISk, S, O, Msb.)
طَفَّالٌ طَفَّالٌ ذ One who sells طَفْل [or fullers' earth]. (TA.)
طِفْلِيلٌ طِفْلِيلٌ ذ : see طُفَيْلِىٌّ.
طَافِلَةٌ [ طَافِلَةٌ ذ , which Golius explains as meaning “ i. q. فَايِدَةٌ et خَيْرٌ, utilitas, bonum, ” referring to the KL as his authority, is evidently a mistake for طَائِلٌ, expl. as meaning فَائِدَةٌ and خَيْرٌ in my copy of the KL, which does not mention طَافِلَةٌ in any sense.]
أَطْفَلُ أَطْفَلُ ذ [More, or most, like to the طُفَيْلِىّ: and hence, more, and most, intrusive, uninvited]. أَطْفَلُ مِنْ لَيْلٍ عَلَى نَهَارٍ [More intrusive, uninvited, than night upon day], and مِنْ شَيْبٍ عَلَى شَبَابٍ [than hoariness upon youthfulness], and مِنْ ذُبَابٍ [than flies], are proverbs. (Meyd.)
مُطْفِلٌ مُطْفِلٌ ذ , (A 'Obeyd, S, O, Msb, K,) and مُطْفِلَةٌ also, (TA,) applied to a female, of human beings and of wild animals, (K, TA,) and of camels, (A 'Obeyd, TA,) i. q. ذَاتُ طِفْلٍ [Having a young one, or youngling, &c.], (A 'Obeyd, K, TA,) with her: (A 'Obeyd, TA:) or applied to a she-gazelle and camel, (S, O,) or to any female, (Msb,) that has recently brought forth: (S, O, Msb: *) pl. مَطَافِلُ and مَطَافِيلُ. (A 'Obeyd, S, O, K.) [See also عَائِذٌ, in art. عوذ.] سَارَتْ قُرَيْشٌ بِالعُوذِ المَطَافِيلِ i. e. Kureysh journeyed with the camels that had recently brought forth having with them their young ones, occurring in a trad., means, (assumed tropical:) with their collective company, their old and their young. (TA.) [See, again, عَائِذٌ.] ― -b2- [It is also said by Freytag to be applied in the Deewلn of the Hudhalees to clouds followed by small ones.] ― -b3- And لَيْلَةٌ مُطْفِلٌ means A night that kills the young ones by its cold. (K, TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.348 harfطَفَلَ
طَفَلَ U ( n. ac. طُفُوْل 27 ),
a. Rose; was setting ( sun ).
طَفِلَ
طَفِلَ A ( n. ac. طَفَل 4 ),
a. Was injured by the dust ( plent ). _ast;
طَفُلَ
طَفُلَ U ( n. ac. طَفَاْلَة 22t , طُفُوْلَة 27t ),
a. Was tender, delicate; was young, of tender age.
طَفَّلَ
طَفَّلَ II ,
a. Was a parasite, an intruder.
b. Fell ( night ); was setting ( sun ).
c. Premeditated, thought over,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.992 harfطفل
طَفُلَ - يَطْفُلُ - طِفْل - الطِفْل - طِفْلاً - أَطْفَال
طَفُلَ - يَطْفُلُ + الكائن: يكون أو يصير طفلاً: يكون في سن ممتدة منذ نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه الحلم أو النكاح
طِفْل: اسم فعل" طَفُلَ - يَطْفُلُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " طَفُلَ - يَطْفُلُ ": ابن المرأة، ذكراً كان أم أنثى، منذ نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه
Mücavir kökler71 mücavir (91 toplam)
- علق
2 ortak ayet · Sülük demektir
- بلغ
3 ortak ayet · İş ayakkabısı
- نطف
2 ortak ayet · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
- ترب
2 ortak ayet · Toprak demektir
- همد
1 ortak ayet · Kuru
- أجل
2 ortak ayet · İcl havuz demektir
- سمي
2 ortak ayet · Ad verilen
- وفي
2 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
- أرب
1 ortak ayet · Ürbiye alça demektir
- مضغ
1 ortak ayet · Et parçası
- بهج
1 ortak ayet · Behic çiçekli otlak yer demektir
- جيب
1 ortak ayet · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir
Geçtiği ayetler(4)
… الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَمِنْكُمْ مَنْ …
ÇocukEy insanlar; eğer dirilişten yana bir şüphede iseniz; gerçek şu ki: Size açıkça gösterelim diye Biz sizi; topraktan, sonra nutfeden, sonra pıhtılaşmış bir kandan, sonra da yaratılışı belli belirsiz bir çiğnem etten yarat tık. İstediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Böylece yetişip erginlik çağına gelirsiniz. Kiminiz öldürülür, kiminiz de bilirken hiç bir şey bilmez olsun diye ömrünün en fena zamanına geri itilir. Yeryüzünü kupkuru olarak görürsün. Ama Biz, ona su indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır ve her çeşit güzel bitkiden çift çift yetiştirir.
… ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا وَمِنْكُمْ مَنْ …
ÇocukSizi; topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir kan pıhtısından yaratan, sonra erginlik çağına ulaşmanız, sonra da yaşlanmanız için sizi bebek olarak dünyaya çıkaran O’dur. Kiminiz daha önce öldürülürsünüz. Kiminiz de adı konulmuş bir ecele erişirsiniz. Olur ki böylece aklınızı kullanırsınız.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ولد, صبي, غلام |
| Zıt Kök | كبر |
| Çekirdek Özet 1 | Varlığın henüz sertleşmemiş, narin, taze ve bağımlı ilk evresi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın doğumdan bülûğ çağına kadar süren biyolojik ve hukuki korunma dönemi |
| Çekirdek Özet 3 | Henüz teklif ve sorumluluk altına girmemiş, mahremiyet ve yükümlülükten muaf fıtrî durum |
| Kritik Hata Riski | Kökü sadece soyut bir yaş basamağı sayıp narinlik, zayıflık ve mükellefiyet dışılığı belirten nitelik boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Yüzeyde kalma, kenara veya sınıra ulaşma, hafiflik ve henüz dolgunlaşmamışlık içeren narinlik (طفأ, طفف, طفق) | ل | Temel hafiflik ve kenarda olma hareketini, bir varlığın tam kıvamına ve gücüne ulaşmamış narin, bağımlı ve yönlendirilmeye muhtaç taze bedenleşme evresine dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Korumaya, sarıp sarmalanmaya muhtaç olan içkin sınırı temsil eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Dış dünyaya açılan kenarı, henüz beslenme ve nefes alma aşamasındaki açıklığı gösterir. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bakım, yönlendirme, tedricî terbiye ve bir koruyucuya bağlanma zorunluluğunu ifade eder. |
| طفل | Bir koruma çeperi içinde dışa açılan ve kesintisiz bir rehberlik ve terbiyeyle yönlendirilmeyi bekleyen narin varlık | Henüz kendi ayakları üzerinde duramayan, sertlik kazanmamış, himaye ve bakım altında tutularak tedricen geliştirilmesi gereken taze oluşum halidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedenin, uzuvların ve derinin yumuşak, taze, henüz sertleşmemiş ve narin olması; aynı zamanda güneşin doğuş veya batış anındaki yakıcı olmayan narin ışığı ile gecenin ilk hafif karanlığı. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays ve Lebîd şiirlerinde narin parmaklı taze genç kadını nitelemek üzere طَفْلَة olarak ve günün ilk zayıf aydınlığını anlatmak üzere طَفَل biçiminde kullanılmıştır; ayrıca Lebîd bir beytinde يصف سحاباً / وعلى الأرض غيايات الطفل mısraıyla erken dönemi kaydetmiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında henüz yavrulayan ceylan ve develere مُطْفِل, anne bakımına muhtaç yeni doğmuş her türlü hayvana da cins farkı gözetilmeksizin طِفْل denilmiştir. |
Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa ve Lebîd Dîvânı.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde طفل kökü, özellikle Batı Sami ve Güney Sami sahasında küçüklük, narinlik, bebeklik ve henüz olgunluğa ermemiş taze yavru anlam katmanıyla temsil edilir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında ṭap / ṭaplā biçimleri doğrudan yürümeye henüz başlayan küçük çocukları, ailenin bakıma muhtaç küçük efradını ifade eden ortak bir kökene işaret eder. Akadca metinlerde doğrudan sesçil denkliği olan formlar daha dar bir kullanım alanı gösterse de, Güney Arapça kitabelerde ve Ge'ez dilinde kök, zayıflık ve bakım altındaki küçük varlık semantiğini korur. Arapça bu kökü hem fiziksel yumuşaklık ve narinlik (dokunulduğunda pürüzsüz ve gevşek olma) hem de günün ilk ışıkları veya gecenin ilk narin karanlığı gibi zamansal başlangıçlara teşmil ederek en zengin soyutlama düzeyine ulaştırmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen Semitik Kökler Sözlüğü.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yumuşaklık, tazelik ve olgunlaşmamışlık (طَفُلَ طُفُولَةً) | Kökün temelinde sertliğin zıddı olan gevşek, narin ve pürüzsüz doku bulunur; çocuk bu yapısal narinliği sebebiyle bu kökle adlandırılmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice ṭaplā / ṭap kökleri | Ailenin bakıma muhtaç küçük çocukları ve narin yavruları için kullanılan ortak leksikal tabana dayanır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik narinlik ve küçüklük çekirdeği | Kuzey Afrika ve çevre Afro-Asyatik dillerde yavru ve yumuşak madde kökleriyle örtüşen arkaik paralellikler. | Muhtemel |
Kaynak Gesenius, Lisânü’l-ʿArab ve Brockelmann Karşılaştırmalı Sami Grameri.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Anlamlı | Narinlik, küçüklük, çocukluk | Henüz kemikleşmemiş, bakıma muhtaç taze varlık ve başlangıç hali. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| طلف | Anlamlı | Heder olma, karşılıksız kalma | Bir şeyin bedelsizce zayi olması, boşa gitmesi veya hediye olarak serbest bırakılması. | Kur'an'da geçmez. |
| فطل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |
| فلط | Anlamlı | Ansızın çıkmak, kurtulmak | Bir yerden veya durumdan birdenbire sıyrılıp fırlamak, kaçmak. | Kur'an'da geçmez. |
| لطف | Anlamlı | İncelik, şefkat, gizlilik | Katı ve kaba olmama, işleri en hassas ve ince yollarla yürütme. | Ortak narinlik çekirdeği; Kur'an'da geçer. |
| لفط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Merkez | Narinlik ve başlangıç çağı | Bedenin narinliğini, zayıflığını ve teklif öncesi oluşumu ifade eder. | Doğumdan bülûğa kadar devam eden fiziki ve hukuki zayıflık hali. |
| ولد | Komşu | Biyolojik üreme ve soy bağı | Doğurma ve doğurulma bağına odaklanır; yaş ve narinlik durumuna bakmaksızın evlat olmayı bildirir. | Anne-baba ile yavru arasındaki nesep ve doğum ilişkisinin adı. |
| صبي | Komşu | Yaş küçüklüğü ve heves | Sütten kesilme çağından itibaren görülen çocuksu meyil, oyun ve hevesi öne çıkarır. | İrade ve aklın henüz tam olgunlaşmadığı çocukluk evresi. |
| غلام | Komşu | Gelişme ve kuvvetlenme çağı | Ergenliğe yaklaşan, bedeni güçlenen ve hizmet görebilecek çağa gelen genci nitelemektedir. | Çocukluktan delikanlılığa geçişteki dinamik ve kabaran güç. |
| كبر | Zıt | Büyüklük, yaşlılık ve kemal | Hacimce, yaşça ve güç bakımından olgunlaşma, yaşlanma ve narinliğini kaybetme durumudur. | Bedenin katılaşması, mükellefiyetin tam oturması ve yaşlılık evresi. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفل | Narin yavru, küçük çocuk | Doğumdan büluğa kadar zayıflık ve tazelik taşıyan birey veya cins adı. | Kesin |
| Latince | Infans, puerilis | Konuşamayan küçük çocuk, narin yavru | Infans kelimesi konuşamama durumuna odaklanırken kökün narinlik boyutunu tam karşılamaz. | Güçlü |
| İngilizce | Child, infant, tender youth | Çocuk, bakıma muhtaç küçük | Infant biyolojik bağımlılığı, child ise genel soyut yaş dönemini karşılar. | Kesin |
| Almanca | Kind, Kleinkind | Çocuk, henüz yetişmemiş fert | Varlığın narinlik ve şefkate muhtaçlık yönünü daha çok Kleinkind verir. | Kesin |
| Fransızca | Enfant, nourrisson | Çocuk, süt çocuğu | Hukuki ehliyetsizlik ve korunma altındaki yaş durumunu aktarır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Duden Deutsches Universalwörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طِفْلًا (Tekil formda cins ismi) | Anne karnından sonraki bebeklik ve çocukluk evresi | İnsanın topraktan ve nutfeden başlayıp ölüme uzanan yaratılış merhaleleri bağlamında; Hac 22:5, Mü'min 40:67. |
| الطِّفْلِ (Harf-i tarifli cins ismi) | Kadınların mahrem hallerine henüz aklı ermeyen çocuklar | Ev içi mahremiyet, örtünme ve cinsel bilinç öncesi muafiyet bağlamında; Nûr 24:31. |
| الْأَطْفَالُ (Çoğul form) | İzin alma mükellefiyeti altına girmek üzere olan büluğ öncesi çocuklar | Aile içi adab-ı muaşeret ve odalara giriş izni isteme hükmü bağlamında; Nûr 24:59. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fıtrat ve teklif ehliyeti | Çocuğun mükellefiyet çağından önceki günahsızlık hali, akıl baliğ olmadan ölen çocukların ahiretteki durumu. | İlahi adaletin tecellisinde teklif dışılık ve fıtrî masumiyet hali. |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve velayet | Vücûb ehliyeti bulunup eda ehliyeti bulunmayan çocuğun can, mal ve nikâh tasarruflarındaki konumu. | Hak sahibi olma ancak fiilî ehliyetten ve cezai sorumluluktan yoksunluk. |
| Tefsir | İnsanın hilkat aşamaları ve mahremiyet fıkhı | Tekil lafızla bütün bir çocukluk türünün kastedilmesi ve kadının avretine muttali olmama sınırı. | Biyolojik gelişim basamağı ve cinsel idrak yoksunluğunun sağladığı muafiyet. |
| Hadis | Terbiye, himaye ve fıtrat prensibi | Her doğanın fıtrat üzere doğması ve çocukların savaşta dahi öldürülmesinin mutlak yasak oluşu. | Masuniyet, dokunulmazlık ve himayeye muhtaçlık vasfı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrî temizlik ve tekliften muafiyet | Masumiyet ve potansiyel varlık | Hesaba çekilmeme ve korunma hakkı | İnsanın ilahi hitap karşısında henüz doğrudan sorumlu tutulmadığı hazırlık evresidir. | Kesin |
| İlmi | İdrak ve meleke gelişimi | Gelişime açık ham zihin | Eğitilme ve şekillendirilme imkânı | Zihinsel kategorilerin henüz dolmadığı, yönlendirici bilgiye en açık safha. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki himaye ve toplumsal gelecek | Kamusal koruma altındaki tebaa | Toplumun bekasını ve emniyetini sağlama | Devletin ve velayet kurumunun dokunulmazlığını garanti altına aldığı savunmasız unsur. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve nafaka hukuku | Tüketici ancak henüz üretici olmayan hak sahibi | Kaynakların geleceğe transferi ve nafaka yükümlülüğü | Kendi mülkiyeti korunurken geçim yükü velisinin veya toplumun üzerine bırakılan birey. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç sınır şartları ve sıfır-özdeşlik durumu | Bir sistemin dinamik denklemler işletilmeden önceki kararsız, dış girdiye tam bağımlı ilk parametrik tabanı. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tam hukuki ehliyetsizlik ve birincil sosyalleşme | Bireyin normları içselleştirmediği, ceza ve akit sorumluluğunun bulunmadığı korunmalı mikro-evren. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca pedagojik ve kronolojik bir yaş aralığına indirgeyip fıtrî narinliği, zayıflığı ve buna bağlı şer'i ehliyetsizlik boyutunu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da tekil kullanımla bir cins ismine dönüştürülerek insanın acziyeti, yaratılışın narin başlangıcı ve mahremiyet bilincinin henüz uyanmadığı saf doğallık halidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çocuğa yetişkin muamelesi yaparak erken mükellefiyet yüklemek ya da mahremiyet sınırlarında çocuğun algı eşiğini gözetmeksizin ifrat veya tefrite düşmek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik serüvenindeki en zayıf ve narin halkayı adlandırır; tekvinî kudretin aciz bir varlıktan güçlü bir insan çıkarma mucizesini temellendirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın biyolojik evrelerini anlatan ahkâm ve tekvin ayetlerinde (Hac 22:5, Mü'min 40:67) ve ev içi mahremiyet kurallarını belirleyen teşri ayetlerinde (Nûr 24:31, 24:59). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çocuğun sadece biyolojik bir nesne değil, idrak düzeyine göre derecelendirilen ve bülûğ anına kadar mahremiyetten istisna edilen özel bir fıkhî statüye sahip olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSertleşmemiş taze doku, narin beden, henüz olgunlaşmamış canlı yavrusu ve günün yakıcı olmayan yumuşak başlangıcı.
- Soyut anlamTeklif, idrak ve cinsel bilinçten önceki fıtrî korunma, gelişim potansiyeli ve sorumluluktan muafiyet dönemi.
- Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki sistemde tam ehliyetsizlik zemininde yükselen, velayet ve toplumsal himaye ile dengelenen mutlak hak sahipliği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde insan varlık kümesini, bireyin mevcut yaş parametresini, bülûğ eşiğini temsil eder. bu eşikten önceki çocukluk durumudur. bireyin cezai ve teklifi sorumluluk ehliyetinin bulunmadığını, ise varlığın mutlak himaye ve fıtrî dokunulmazlık hakkına sahip olduğunu ifade eder.