طفل
ط - ف - ل
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Yeni doğan çocuktur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Yeni doğan çocuktur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.868 harfباب الطاء واللام والفاء معهما
ط ل ف، ط ف ل، ل ط ف، ف ل ط مستعملات
طلف:
الطَّلفُ: شِبْهُ الأخذ، وقيل: الطَّلْفُ: الفَضْلُ، وهو زيادة تفضّل. وقيل: هذا الشَّيء طَلْفٌ، أي: مجّانٌ. ويقال: أَطْلِفْني، و أَسْلِفني، فالطّلفُ: العطاءُ المجّان، والسَّلَفُ: الذّي يُقْتَضَى. ويُقال: أَطْلَفَه وأَطْلَفَ عليه، أي: أعطاه مجانا، أفضل عليه.
طفل:
غلامٌ طَفلٌ، إذا كان رَخْصَ القَدَمَيْن واليَدَين. وامرأة
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR915 harfالطِفْلُ: المولودُ. وولدُ كلِّ وحشيَّةٍ أيضاً طِفْلٌ، والجمع أَطْفالٌ. وقد يكون الطِفْلُ واحداً وجمعاً، مثل الجُنُبِ. قال تعالى: "أو الطِفْلِ الذين لَمْ يَظْهَروا". يقال منه: أَطْفَلَتِ المرأةُ. والمُطْفِلُ: الظبيةُ معها طِفْلُها وهي قريبة عهدٍ بالنَتاج، وكذلك الناقة. والجمع مَطافِل ومَطافيلُ. قال أبو ذؤيب:
وإنَّ حديثاً منكِ لو تـبـذُلـينـهجَنى النحلِ في ألبانِ عوذٍ مَطافِلِ
مَطافيلَ أبكارٍ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.110 harfط ل ف
لطف ، فلط ، طلف ، طفل : ( مستعملة ) .
لطف : اللَّطيفُ : اسم من أسماء الله العظيم ، ومعناه ، والله أعلم : الرفيق بعباده .
عمرو عن أبيه أنه قال : اللَّطيفُ : الذي يُوصل إليك أَرَبك في رِفْق .
أبو العباس عن ابن الأعرابي يقال : لَطف فلان لفلان يَلْطُف : إذا رَفَق لُطْفاً . ويقال : لَطَف الله لك ، أي : أوْصل إليك ما تُحِب برِفْق .
قال : ولَطُف الشيء يَلْطُف : إذا صَغُر . قال : وجاريةٌ لَطِيفةُ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.118 harf(باب الطاء والفاء وما يثلثهما)
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
(طفل) الطاء والفاء واللام أصل صحيحٌ* مطّرد، ثم يقاس عليه، والأصل المولود الصغير؛ يقال هو طِفْلٌ، والأنثى طِفلة. والمُطْفِل: الظَّبْية معها
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR828 harf- الطفل: الولد ما دام ناعما، وقد يقع على الجمع، قال تعالى: ﴿ثم يخرجكم طفلا﴾ [غافر/67]، ﴿أو الطفل الذين لم يظهروا﴾ [النور/31]، وقد يجمع على أطفال. قال: ﴿وإذا بلغ الأطفال﴾ [النور/59]، وباعتبار النعومة قيل: امرأة طفلة، وقد طفلت طفولة وطفالة، والمطفل من الظبية: التي معها طفلها، وطفلت الشمس: إذا همت بالدور، ولما يستمكن الضح من الأرض قال:
*وعلى الأرض غيايات الطفل*
(هذا عجز بيت، وشطره:
*فتدليت عليه
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.275 harfط ف ل
هو طفل: بين الطفولة وفعل ذلك في طفولته.
وامرأة وظبية مطفل.
وطفلت ولدها: رشحته.
قال الأخطل يصف سحاباً: إذا زعزعته الريح جرّ ذيوله كما زحفت عوذ ثقال تطفل وامرأة طفلة وطفلة الأنامل: ناعمة.
وبنان طفل: ناعمة.
قال ذو الرمة: أسيلة مستن الوشاحين قانيء بأطرافها الحناء في سبنط طفل وقد طفل طفولة وطفالة.
وآتيه في طفل الغداة وطفل العشيّ وهو بعيد طلوع الشمس وقبيل غروبها.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.881 harfالطِّفْلُ: البَنان الرَّخْص. المحكم: الطَّفْل، بالفتح، الرَّخْص الناعم، والجمع طِفالٌ وطُفول؛ قال عمرو بن قَمِيئة:
إِلى كَفَلٍ مِثْلِ دِعْصِ النَّقا،
وكَفٍّ تُقَلِّبُ بِيضاً طِفالا
وقال ابن هَرْمة:
مَتى ما يَغْفُلِ الواشون، تومِئْ
بأَطْرافٍ مُنَعَّمةٍ طُفول
والأُنثى طَفْلة؛ قال الأَعشى:
رَخْصَةٌ طَفْلَةُ الأَنامل، تَرْتَبْـبُ سُخاماً تَكُفُّه بخِلال وقد طَفُل طَفالةً وطُفولةً. ويقال: جارية
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR296 harf* ط ف ل * * الطِّفْلُ * المولود وولد كل وحشية أيضا طفل والجمع * أطْفَالٌ * وقد يكون * الطِّفْلُ * واحدا وجمعا مثل الجُنُب قال الله تعالى ﴿أو الطِّفل الذين لم يظهروا﴾ يقال منه * أطْفَلَتِ * المرأة و * الطَّفَلُ * بفتحتين مطر و * الطُّفَيْلِيُّ * الذي يدخل وليمة لم يُدع إليها والعرب تسميه الوارش
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.269 harfالطفل: الرخص الناعم من كل شيء، يقال: بنان طفل، وإنما جاز أن يوصف البنان وهو جمع، بالطفل وهو واحد، لأن كل جمع ليس بينه وبين واحده إلا الهاء، فإنه يوحد ويذكر، ولهذا قال حميد بن ثور، رضي الله تعالى عنه:
فلما كشفن اللبس عنه مسحـنـه بأطراف طفل زان غيلا موشما أراد بأطراف بنان طفل، فجعله بدلا عنه، قال الجوهري: ج: طفال، بالكسر، وطفول، بالضم، قال عمرو بن قميئة:
الطفل: الرخص الناعم من كل شيء، يقال: بنان طفل، وإنما جاز أن يوصف البنان وهو جمع، بالطفل وهو واحد، لأن كل جمع ليس بينه وبين واحده إلا الهاء، فإنه يوحد ويذكر، ولهذا قال حميد بن ثور، رضي الله تعالى عنه: فلما كشفن اللبس عنه مسحـنـه بأطراف طفل زان غيلا موشما أراد بأطراف بنان طفل، فجعله بدلا عنه، قال الجوهري: ج: طفال، بالكسر، وطفول، بالضم، قال عمرو بن قميئة: إلى كفل مثل دعص النقا وكف تقلب بيضا طفالا وقال ابن هرمة: متى ما يغفل الواشون تومئ بأطراف منعمة طـفـول وهي بهاء، قال الأعشى:
رخصة طفلة الأنامل ترتب ب سخاما تكفه بـخـلال وقد طفل، ككرم طفالة، وطفولة: إذا رخص. والطفل، بالكسر: الصغير من كل شيء، أو المولود، كما في الصحاح، وولد كل وحشية أيضا: طفل، كما في الصحاح، بين الطفل، محركة، والطفالة، والطفولة، والطفولية، بضمهما مع تشديد الياء في الأخيرة، وقد سمع تخفيفها أيضا، ولا فعل له، نقله ابن سيده في المحكم، والسرقسطي في الأفعال، وشراح الفصيح قاطبة، واستعمله عياض وغيره، هكذا مصدرا، فلا عبرة بمناقشة الشهاب، وغيره، من شراح الشفاء، تقليدا له في اللغة ذكروا ورود الطفولة، فلا يحتاج إلى النسبة التي تصير بها الجوامد مصادر، وجعلوا مثله سماعيا، مثل الخصوصية، كما فعله المرزوقي وغيره من أئمة اللغة، ثم قال الشهاب: إلا أن المصنف ثقة، فلعله وقف عليه. قال شيخنا: دعواهم فيه أن الياء للنسب لا يخلو عن نظر، وإن قاله السعد، وغيره، في الخصوصية، فقد أشرنا لبطلانه من وجوه، منها كون يائه حكي فيها التخفيف، وياء النسب لا تخفف، ومنها أن دعوى النسب إنما ادعوها في لغة الفتح، وأما من نقل الضم في الخصوصية وشبهه، فلا يتصور عنده نسب، ومنها أن هذه الياء وقعت في كثير من المصادر التي ليست على فعولة، كالطواعية، ومنها أن هذا اللفظ نفسه حكاه جماعة غير عياض، كابن سيده، وشراح الفصيح، وغيرهم، فلا يصح ما قاله الشهاب، وإن اعتمد فيه على الراغب، وأيده بكلام المرزوقي وغيره، التفات إليه، إذ على تسليم ما قالوه فقد صح ثبوت الطفولية، وصحت الخصوصية، والله أعلم. انتهى. قلت: وقد سبق شيء من ذلك في خ ص ص، فراجعه. ونقل الأزهري عن أبي الهيثم، قال: الصبي يدعى طفلا حين يسقط من بطن أمه، إلى أن يحتلم، وقال المناوي: ويبقى هذا الاسم له حتى يميز، ثم لا يقال له بعد ذلك طفل، بل صبي. وهذا منازع بما قاله أبو الهيثم: إلى أن يحتلم، فتأمل. قال الجوهري: وقد يكون الطفل واحدا وجمعا، مثل الجنب، قال اله تعالى: أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء ، ج: أطفال، قال الزجاج في قوله تعالى: ثم يخرجكم طفلا : إنه هنا في موضع أطفال، والعرب تقول جارية طفلة وطفل، وجاريتان طفل، وجوار طفل، وطفلة، وطفلان، وأطفال، وطفلتان، وطفلات، في القياس، وفي حديث الاستسقاء: أن أعرابيا أنشد النبي صلى الله عليه وسلم: أتيناك والعذراء يدمى لبـانـهـا وقد شغلت أم الصبي عن الطفل ومن المجاز: الطفل: الحاجة الصغيرة، يقال: هو يسعى لي في أطفال الحوائج، أي صغارها، كما في الأساس. والطفل أيضا: الليل، يقال: أتيته والليل طفل، في أوله، وهو مجاز، كما في الأساس. والطفل أيضا: الشمس قرب الغروب، عن ابن سيده، قال الشاعر: ولا متلافيا والشمس طفل
ومن المجاز: الطفل: سقط النار، كما في المحكم، أو الجمرة، كما في الأساس، يقال: لففت في الخرقة طفل النار، وفي التهذيب: يقال للنار ساعة تقدح طفل وطفلة، والجمع أطفال، ومنه: تطايرت أطفال النار أي شررها، وكل ذلك قد فسر به قول زهير: لأرتحلن بالفجر ثم لأدأبنإلى الليل إلا أن يعرجني طفل يعني حاجة يسرة، مثل قدح نار، أو نز,ل للبول، وما أشبهه. وكل جزء منكل شيء، عينا كان أو حدثا، طفل، والجمع أطفال، ومن هنا قال,ا: طفل الهم والحب، قال: يضم إلي الليل أطفال حبهاكما ضم أزرار القميص البنائق والمطفل، كمحسن: ذات الطفل، من الإنس والوحش، وقد أطفلت المرأة، والظبية، والنعم، قال لبيد: فعلا فروع الأيهقان وأطفلت بالجلهتين ظباؤها ونعامهـا وفي الصحاح: المطفل: الظبية معها ولدها، وهي قريبة عهد بالنتاج، ج: مطافيل، ومطافل، قال رؤبة في الظباء: فاستبدلت من أهلها بدائلا عينا وآراما بها مطافلا وقال أبو ذؤيب في الإبل: وإن حديثا منك لو تـبـذلـينـه جنى النحل في ألبان عوذ مطافل مطافيل أبكار حديثا نـتـاجـهـا تشاب بماء مثل ماء المفاصـل وقال أبو عبيد: ناقة مطفل، ونوق مطافل، ومطافيل بالإشباع: معها أولادها . وفي الحديث: سارت قريش بالعوذ المطافيل، أي الإبل مع أولادها، والعوذ: الإبل التي وضعت أولادها حديثا، ويقال: أطفلت، فهي م فل، ومطفلة، يريد أنهم جاءوا بأجمعهم، كبارهم وصغارهم، وفي حديث علي رضي الله تعالى عنه: فأقبلتم إلي إقبال العوذ المطافل، فجمع بغير إشباع. وليلة مطفل: تقتل الأطفال بردا، أي ببردها. ومن المجاز: طفل الكلام، تطفيلا: إذا تدبره، وكذلك: رشحه، كما في الأساس. وطفل الليل: دنا، وأقبل بظلامه، وأنشد ابن الأعرابي: وطيبة نفسا بتأبين هالـك تذكر أخدانا إذا الليل طفلا وطفلت الناقة: رشحت طفلها، قال الأخطل: إذا زعزعته الريح جر ذيوله كما رجعت عوذ ثقال تطفل وطفلت الشمس: همت بالوجوب، ودنت للغروب، ومنه حديث ابن عمر: أنه كره الصلاة على الجنازة حين طفلت الشمس للغروب، أي دنت منه، كطفلت، تطفل، طف,لا، فيهما أي في الشمس والناقة. وطفل الإبل تطفيلا: رفق بها في السير، حتى تلحقها أطفالها، نقله الجوهري. وطفل العشي، محركا: آخره عند الغروب، واصفرار الشمس، وفي الصحاح: الطفل بعد العصر إذا طفلت الشمس للغروب، يقال: أتيته طفلا، وقال ابن بزرج: أتيته طفلا، أي ممسيا، وذلك بعدما تدنو الشمس للغروب. والطفل من الغداة: من لدن ذرور الشمس إلى استكنانها في الأرض، ونص المحكم: إلى استكمالها في الأرض، وفي التهذيب: طفل الغداة والعشي من لدن أن تهم الشمس بالذرور إلى أن يستمكن الضح من الأرض. انتهى. ويقال: أتيته طفلا، وذلك بعد طلوع الشمس. والطفل: إقبال الليل على النهار بظلمته، وقال أبو عمرو: الطفل: الظلمة نفسها، وأنشد لابن هرمة:
وقد عراني من لون الدجى طفل ونسبه الصاغاني إلى نابغة بني شيبان، واسمه عبد الله بن مخارق، وأوله: سمعت منها عزيف الجن ساكنها وطفل الرجل، طفولا: دخل في الطفل، كأطفل. وطفلت الشمس: إذا طلعت، نقله الفراء في نوادره. وقال الزجاج: طفلت: احمرت عند الغروب، ودنت له، كأطفلت، وهو ضد أي: بين طفلت: طلعت، وطفلت: احمرت، وكذا بين: أتيته طفلا ممسيا، وأتيته طفلا بعد طلوع الشمس. وقال ابن عباد: طفل النبت، كفرح، وطفل، بالضم، تطفيلا: أصابه التراب، فأفسده، وقال غيره: عشب طفل، لم يطل، والذي نص عليه الصاغاني، نقلا عن ابن عباد: طفل، كفرح، وطفل بالضم، أي كعني، فراجع المحيط. قال شيخنا: واعترض بعضهم على قول المصنف: وطفل بالضم إلخ، بأن التفعيلأ مصدر طفل مضاعفا، وظاهر قوله: بالضم، أنه ككرم، فكيف يقول: تطفيلا? قلت: وهو غفلة عن استيفاء اصطلاحاته، فقد أشرنا مرارا إلى أن المصنف قد يطلق بالضم في الأفعال كثيرا على المبني للمجهول، وهذا منه، ويؤيده ذكر مصدره تطفيلا، إذ مثله مما لا يخفى، فلا يتوهم أن الضبط راجع للعين، كما هو قاعدته في الأفعال، لأن كلا منهما من اصطلاحاته، كما لا يخفى، والله تعالى أعلم. والطفيل، كأمير: الماء الكدر يبقى في الحوض، واحدتها، هكذا في النسخ، والصواب: واحدته بهاء، طفيلة، والذي في اللسان: أنه الطفئل، كزبرج، لأنه ذكره في طفأل، وقال: هو الماء الرنق الكدر، يبقى ف الحوض، والواحدة طفئلة، يعني بالواحدة الطائفة، فتأمل. وطفيل: جبل بمكة، وقد تمثل بلال رضي الله تعالى عنه، فقال: وهل اردن يوما مياه مجـنة وهل يبدون لي شامة وطفيل
وقال الخطابي: شامة وطفيل: عينان. والطفيل، كزبير: شاعر من بني غني. وقال أبو عبيدة: الطفيل بن زلال، كشداد، الكوفي، الذي يدعى، طفيل الأعراس، أو العرائس، وقال ابن السكيت: هو من بني عبد الله بن غطفان، كان يأتي الولائم بلا دعوة، وكان يقول: وددت أن الكوفة بركة مصهرجة، فلا يخفى علي منها شيء، ومنه الطفيلي، نسبة إليه، وهو الذي يدخل الوليمة والمآدب ولم يدع إليها، والطفليل، بالكسر: الذي يدخل مع القوم، فيأكل طعامهم، من غير أن يدعى، ثم كل واغل طفيلي، وصرفوا فعلا، فقالوا: قد طفل عليه، تطفيلا، وتطف عليه، قال الليث: التطفيل من كلام أهل العراق، يقال: هو يتطفل في الأعراس، ومن سجعات الأساس: ما زال يطفل على الناس، حتى نسخ طفيل الأعراس. وحكى ابن بري عن ابن خالويه: الطفيلي، والوارش، والواغل، والارشم، والزلال، والقسقاس، والدامر، والدامق، والزامج، واللعمظ، واللعموظ، والمكزم. ونقل الراغب في اشتقاقه وجها آخر، فقال:يقال إنه من طفل النهار، وهو إتيانه إلى الطعام من غير دعوة في ذلك الوقت، ونقل أبو طالب عن الأصمعي، أنه مأخوذ من الطفل، وهو إقبال الليل على النهار بظلمته، يعني أنه يظلم على القوم أمرهم، فلا يدر,ن من دعاه، ولا كيف دخل عليهم، قلت: والراجح الأول والطفيل، كحذيم: الطفل، وهو بناء وضعي، وكذلك: رجل طريم، قال كهدل الراجز: يارب لا تردد إلينا طفيلا وقيل: إنه أراد طفيلا، يصغره بذلك ويحقره، فلما لم يستقم له الوزن غير بناء التصغير، وهو يريده، وهذا مذهب ابن الأعرابي، والقياس الأول. وأيضا: اسم، وبه فسر قول الراجز. والطفال، والطفال، كغراب وسحاب: الطين اليابس، يمانية. والمطافل:ع، وهكذا روي قول عبد مناف الهذلي: وهم أسلكوكم أنف عاذ المطافل وقد ذكر في ط ح ل. ومما يستدرك عليه: الطفل، محركة: المطر، نقله الجوهري، وأنشد: لوهد جاده طفل الثريا وفي الأساس: وقعت أطفال الوسمي: مطيراته، وجاده طفل من مطر. والطفل، بالكسر: السحاب الصغار، في قول أبي ذؤيب: ثلاثا فلما استحـيل الـجـهـا م واستجمع الطفل فيها رشوحا
والطفل، بالفتح: هذا الطين الأصفر المعروف بمصر، وتصبغ بهش الثياب. وأطفل الكلام: تدبره. وطفلت الحمر العشب، إذا رعته، فأثارت عليه التراب، عن ابن عباد. وريح طفل، إذا كانت لينة الهبوب. ووادي طفيل كزبير: بين تهامة واليمن، قاله نصر. وطفيل بن عمرو بن ثعلبة بن الحارث: بطن من كلب، منهم أبو طفيل الشاعر، الذي وفد على علي رضي الله تعالى عنه، ذكره ابن الكلبي، ومن ولده أبو نهيك مساور بن سريع بن أبي طفيل، شاعر. والطفال: من يبيع الطفل، وكذلك نسب أبو الحسن محمد بن الحسين بن محمد بن الحسني بن السري الطفال النيسابوري المصري، ثقة، صدوق، عن أبي الطاهر الذهلي، وعنه أبو محمد النخشبي، وأبو عبد الله الرازي، توفي سنة 448. وعبد الكريم بن عمر الطفال، وعبد الكريم بن علي النحوي ابن الطفال، كتب عنه السلفي، ذكرهما منصور. وأبو الطفيل: عامر بن واثلة الليثي، رضي الله تعالى عنه، آخر الصحابة موتا، روى عنه أبو الزبير المكي.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR11.128 harfطَفُلَ
1 طَفُلَ ذ , aor. طَفُلَ , inf. n. طَفَالَةٌ and طُفُولَةٌ, It (anything) was, or became, soft, or tender; [as though resembling a طِفْل;] (K, TA;) syn. رَخُصَ. (TA.) -A2- طَفَلَت said of a she-camel: see 2. ― -b2- طَفَلَ, (K, TA,) inf. n. طُفُولٌ, said of a man, (TA,) He entered upon the [time called] طَفَل, (K, TA,) which has two contr. meanings; (TA;) as also ↓ اطفل. (K.) ― -b3- And
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.348 harfطَفَلَ
طَفَلَ U ( n. ac. طُفُوْل 27 ),
a. Rose; was setting ( sun ).
طَفِلَ
طَفِلَ A ( n. ac. طَفَل 4 ),
a. Was injured by the dust ( plent ). _ast;
طَفُلَ
طَفُلَ U ( n. ac. طَفَاْلَة 22t , طُفُوْلَة 27t ),
a. Was tender, delicate; was young, of tender age.
طَفَّلَ
طَفَّلَ II ,
a. Was a parasite, an intruder.
b. Fell ( night ); was setting ( sun ).
c. Premeditated, thought over,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.992 harfطفل
طَفُلَ - يَطْفُلُ - طِفْل - الطِفْل - طِفْلاً - أَطْفَال
طَفُلَ - يَطْفُلُ + الكائن: يكون أو يصير طفلاً: يكون في سن ممتدة منذ نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه الحلم أو النكاح
طِفْل: اسم فعل" طَفُلَ - يَطْفُلُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " طَفُلَ - يَطْفُلُ ": ابن المرأة، ذكراً كان أم أنثى، منذ نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه
Mücavir kökler71 mücavir (91 toplam)
- علق
2 ortak ayet · Sülük demektir
- بلغ
3 ortak ayet · İş ayakkabısı
- نطف
2 ortak ayet · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
- ترب
2 ortak ayet · Toprak demektir
- همد
1 ortak ayet · Kuru
- أجل
2 ortak ayet · İcl havuz demektir
- سمي
2 ortak ayet · Ad verilen
- وفي
2 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
- أرب
1 ortak ayet · Ürbiye alça demektir
- مضغ
1 ortak ayet · Et parçası
- بهج
1 ortak ayet · Behic çiçekli otlak yer demektir
- جيب
1 ortak ayet · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir
Geçtiği ayetler(4)
… الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَمِنْكُمْ مَنْ …
ÇocukEy insanlar; eğer dirilişten yana bir şüphede iseniz; gerçek şu ki: Size açıkça gösterelim diye Biz sizi; topraktan, sonra nutfeden, sonra pıhtılaşmış bir kandan, sonra da yaratılışı belli belirsiz bir çiğnem etten yarat tık. İstediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Böylece yetişip erginlik çağına gelirsiniz. Kiminiz öldürülür, kiminiz de bilirken hiç bir şey bilmez olsun diye ömrünün en fena zamanına geri itilir. Yeryüzünü kupkuru olarak görürsün. Ama Biz, ona su indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır ve her çeşit güzel bitkiden çift çift yetiştirir.
… ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا وَمِنْكُمْ مَنْ …
ÇocukSizi; topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir kan pıhtısından yaratan, sonra erginlik çağına ulaşmanız, sonra da yaşlanmanız için sizi bebek olarak dünyaya çıkaran O’dur. Kiminiz daha önce öldürülürsünüz. Kiminiz de adı konulmuş bir ecele erişirsiniz. Olur ki böylece aklınızı kullanırsınız.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ولد, صبي, غلام |
| Zıt Kök | كبر |
| Çekirdek Özet 1 | Varlığın henüz sertleşmemiş, narin, taze ve bağımlı ilk evresi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın doğumdan bülûğ çağına kadar süren biyolojik ve hukuki korunma dönemi |
| Çekirdek Özet 3 | Henüz teklif ve sorumluluk altına girmemiş, mahremiyet ve yükümlülükten muaf fıtrî durum |
| Kritik Hata Riski | Kökü sadece soyut bir yaş basamağı sayıp narinlik, zayıflık ve mükellefiyet dışılığı belirten nitelik boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Yüzeyde kalma, kenara veya sınıra ulaşma, hafiflik ve henüz dolgunlaşmamışlık içeren narinlik (طفأ, طفف, طفق) | ل | Temel hafiflik ve kenarda olma hareketini, bir varlığın tam kıvamına ve gücüne ulaşmamış narin, bağımlı ve yönlendirilmeye muhtaç taze bedenleşme evresine dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Korumaya, sarıp sarmalanmaya muhtaç olan içkin sınırı temsil eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Dış dünyaya açılan kenarı, henüz beslenme ve nefes alma aşamasındaki açıklığı gösterir. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bakım, yönlendirme, tedricî terbiye ve bir koruyucuya bağlanma zorunluluğunu ifade eder. |
| طفل | Bir koruma çeperi içinde dışa açılan ve kesintisiz bir rehberlik ve terbiyeyle yönlendirilmeyi bekleyen narin varlık | Henüz kendi ayakları üzerinde duramayan, sertlik kazanmamış, himaye ve bakım altında tutularak tedricen geliştirilmesi gereken taze oluşum halidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedenin, uzuvların ve derinin yumuşak, taze, henüz sertleşmemiş ve narin olması; aynı zamanda güneşin doğuş veya batış anındaki yakıcı olmayan narin ışığı ile gecenin ilk hafif karanlığı. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays ve Lebîd şiirlerinde narin parmaklı taze genç kadını nitelemek üzere طَفْلَة olarak ve günün ilk zayıf aydınlığını anlatmak üzere طَفَل biçiminde kullanılmıştır; ayrıca Lebîd bir beytinde يصف سحاباً / وعلى الأرض غيايات الطفل mısraıyla erken dönemi kaydetmiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında henüz yavrulayan ceylan ve develere مُطْفِل, anne bakımına muhtaç yeni doğmuş her türlü hayvana da cins farkı gözetilmeksizin طِفْل denilmiştir. |
Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa ve Lebîd Dîvânı.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde طفل kökü, özellikle Batı Sami ve Güney Sami sahasında küçüklük, narinlik, bebeklik ve henüz olgunluğa ermemiş taze yavru anlam katmanıyla temsil edilir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında ṭap / ṭaplā biçimleri doğrudan yürümeye henüz başlayan küçük çocukları, ailenin bakıma muhtaç küçük efradını ifade eden ortak bir kökene işaret eder. Akadca metinlerde doğrudan sesçil denkliği olan formlar daha dar bir kullanım alanı gösterse de, Güney Arapça kitabelerde ve Ge'ez dilinde kök, zayıflık ve bakım altındaki küçük varlık semantiğini korur. Arapça bu kökü hem fiziksel yumuşaklık ve narinlik (dokunulduğunda pürüzsüz ve gevşek olma) hem de günün ilk ışıkları veya gecenin ilk narin karanlığı gibi zamansal başlangıçlara teşmil ederek en zengin soyutlama düzeyine ulaştırmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen Semitik Kökler Sözlüğü.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yumuşaklık, tazelik ve olgunlaşmamışlık (طَفُلَ طُفُولَةً) | Kökün temelinde sertliğin zıddı olan gevşek, narin ve pürüzsüz doku bulunur; çocuk bu yapısal narinliği sebebiyle bu kökle adlandırılmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice ṭaplā / ṭap kökleri | Ailenin bakıma muhtaç küçük çocukları ve narin yavruları için kullanılan ortak leksikal tabana dayanır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik narinlik ve küçüklük çekirdeği | Kuzey Afrika ve çevre Afro-Asyatik dillerde yavru ve yumuşak madde kökleriyle örtüşen arkaik paralellikler. | Muhtemel |
Kaynak Gesenius, Lisânü’l-ʿArab ve Brockelmann Karşılaştırmalı Sami Grameri.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Anlamlı | Narinlik, küçüklük, çocukluk | Henüz kemikleşmemiş, bakıma muhtaç taze varlık ve başlangıç hali. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| طلف | Anlamlı | Heder olma, karşılıksız kalma | Bir şeyin bedelsizce zayi olması, boşa gitmesi veya hediye olarak serbest bırakılması. | Kur'an'da geçmez. |
| فطل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |
| فلط | Anlamlı | Ansızın çıkmak, kurtulmak | Bir yerden veya durumdan birdenbire sıyrılıp fırlamak, kaçmak. | Kur'an'da geçmez. |
| لطف | Anlamlı | İncelik, şefkat, gizlilik | Katı ve kaba olmama, işleri en hassas ve ince yollarla yürütme. | Ortak narinlik çekirdeği; Kur'an'da geçer. |
| لفط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Merkez | Narinlik ve başlangıç çağı | Bedenin narinliğini, zayıflığını ve teklif öncesi oluşumu ifade eder. | Doğumdan bülûğa kadar devam eden fiziki ve hukuki zayıflık hali. |
| ولد | Komşu | Biyolojik üreme ve soy bağı | Doğurma ve doğurulma bağına odaklanır; yaş ve narinlik durumuna bakmaksızın evlat olmayı bildirir. | Anne-baba ile yavru arasındaki nesep ve doğum ilişkisinin adı. |
| صبي | Komşu | Yaş küçüklüğü ve heves | Sütten kesilme çağından itibaren görülen çocuksu meyil, oyun ve hevesi öne çıkarır. | İrade ve aklın henüz tam olgunlaşmadığı çocukluk evresi. |
| غلام | Komşu | Gelişme ve kuvvetlenme çağı | Ergenliğe yaklaşan, bedeni güçlenen ve hizmet görebilecek çağa gelen genci nitelemektedir. | Çocukluktan delikanlılığa geçişteki dinamik ve kabaran güç. |
| كبر | Zıt | Büyüklük, yaşlılık ve kemal | Hacimce, yaşça ve güç bakımından olgunlaşma, yaşlanma ve narinliğini kaybetme durumudur. | Bedenin katılaşması, mükellefiyetin tam oturması ve yaşlılık evresi. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفل | Narin yavru, küçük çocuk | Doğumdan büluğa kadar zayıflık ve tazelik taşıyan birey veya cins adı. | Kesin |
| Latince | Infans, puerilis | Konuşamayan küçük çocuk, narin yavru | Infans kelimesi konuşamama durumuna odaklanırken kökün narinlik boyutunu tam karşılamaz. | Güçlü |
| İngilizce | Child, infant, tender youth | Çocuk, bakıma muhtaç küçük | Infant biyolojik bağımlılığı, child ise genel soyut yaş dönemini karşılar. | Kesin |
| Almanca | Kind, Kleinkind | Çocuk, henüz yetişmemiş fert | Varlığın narinlik ve şefkate muhtaçlık yönünü daha çok Kleinkind verir. | Kesin |
| Fransızca | Enfant, nourrisson | Çocuk, süt çocuğu | Hukuki ehliyetsizlik ve korunma altındaki yaş durumunu aktarır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Duden Deutsches Universalwörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طِفْلًا (Tekil formda cins ismi) | Anne karnından sonraki bebeklik ve çocukluk evresi | İnsanın topraktan ve nutfeden başlayıp ölüme uzanan yaratılış merhaleleri bağlamında; Hac 22:5, Mü'min 40:67. |
| الطِّفْلِ (Harf-i tarifli cins ismi) | Kadınların mahrem hallerine henüz aklı ermeyen çocuklar | Ev içi mahremiyet, örtünme ve cinsel bilinç öncesi muafiyet bağlamında; Nûr 24:31. |
| الْأَطْفَالُ (Çoğul form) | İzin alma mükellefiyeti altına girmek üzere olan büluğ öncesi çocuklar | Aile içi adab-ı muaşeret ve odalara giriş izni isteme hükmü bağlamında; Nûr 24:59. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fıtrat ve teklif ehliyeti | Çocuğun mükellefiyet çağından önceki günahsızlık hali, akıl baliğ olmadan ölen çocukların ahiretteki durumu. | İlahi adaletin tecellisinde teklif dışılık ve fıtrî masumiyet hali. |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve velayet | Vücûb ehliyeti bulunup eda ehliyeti bulunmayan çocuğun can, mal ve nikâh tasarruflarındaki konumu. | Hak sahibi olma ancak fiilî ehliyetten ve cezai sorumluluktan yoksunluk. |
| Tefsir | İnsanın hilkat aşamaları ve mahremiyet fıkhı | Tekil lafızla bütün bir çocukluk türünün kastedilmesi ve kadının avretine muttali olmama sınırı. | Biyolojik gelişim basamağı ve cinsel idrak yoksunluğunun sağladığı muafiyet. |
| Hadis | Terbiye, himaye ve fıtrat prensibi | Her doğanın fıtrat üzere doğması ve çocukların savaşta dahi öldürülmesinin mutlak yasak oluşu. | Masuniyet, dokunulmazlık ve himayeye muhtaçlık vasfı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrî temizlik ve tekliften muafiyet | Masumiyet ve potansiyel varlık | Hesaba çekilmeme ve korunma hakkı | İnsanın ilahi hitap karşısında henüz doğrudan sorumlu tutulmadığı hazırlık evresidir. | Kesin |
| İlmi | İdrak ve meleke gelişimi | Gelişime açık ham zihin | Eğitilme ve şekillendirilme imkânı | Zihinsel kategorilerin henüz dolmadığı, yönlendirici bilgiye en açık safha. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki himaye ve toplumsal gelecek | Kamusal koruma altındaki tebaa | Toplumun bekasını ve emniyetini sağlama | Devletin ve velayet kurumunun dokunulmazlığını garanti altına aldığı savunmasız unsur. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve nafaka hukuku | Tüketici ancak henüz üretici olmayan hak sahibi | Kaynakların geleceğe transferi ve nafaka yükümlülüğü | Kendi mülkiyeti korunurken geçim yükü velisinin veya toplumun üzerine bırakılan birey. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç sınır şartları ve sıfır-özdeşlik durumu | Bir sistemin dinamik denklemler işletilmeden önceki kararsız, dış girdiye tam bağımlı ilk parametrik tabanı. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tam hukuki ehliyetsizlik ve birincil sosyalleşme | Bireyin normları içselleştirmediği, ceza ve akit sorumluluğunun bulunmadığı korunmalı mikro-evren. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca pedagojik ve kronolojik bir yaş aralığına indirgeyip fıtrî narinliği, zayıflığı ve buna bağlı şer'i ehliyetsizlik boyutunu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da tekil kullanımla bir cins ismine dönüştürülerek insanın acziyeti, yaratılışın narin başlangıcı ve mahremiyet bilincinin henüz uyanmadığı saf doğallık halidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çocuğa yetişkin muamelesi yaparak erken mükellefiyet yüklemek ya da mahremiyet sınırlarında çocuğun algı eşiğini gözetmeksizin ifrat veya tefrite düşmek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik serüvenindeki en zayıf ve narin halkayı adlandırır; tekvinî kudretin aciz bir varlıktan güçlü bir insan çıkarma mucizesini temellendirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın biyolojik evrelerini anlatan ahkâm ve tekvin ayetlerinde (Hac 22:5, Mü'min 40:67) ve ev içi mahremiyet kurallarını belirleyen teşri ayetlerinde (Nûr 24:31, 24:59). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çocuğun sadece biyolojik bir nesne değil, idrak düzeyine göre derecelendirilen ve bülûğ anına kadar mahremiyetten istisna edilen özel bir fıkhî statüye sahip olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSertleşmemiş taze doku, narin beden, henüz olgunlaşmamış canlı yavrusu ve günün yakıcı olmayan yumuşak başlangıcı.
- Soyut anlamTeklif, idrak ve cinsel bilinçten önceki fıtrî korunma, gelişim potansiyeli ve sorumluluktan muafiyet dönemi.
- Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki sistemde tam ehliyetsizlik zemininde yükselen, velayet ve toplumsal himaye ile dengelenen mutlak hak sahipliği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde insan varlık kümesini, bireyin mevcut yaş parametresini, bülûğ eşiğini temsil eder. bu eşikten önceki çocukluk durumudur. bireyin cezai ve teklifi sorumluluk ehliyetinin bulunmadığını, ise varlığın mutlak himaye ve fıtrî dokunulmazlık hakkına sahip olduğunu ifade eder.