طلب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ل-ب4 sîga, 37 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بركنقذيَطْلُبُهُسخرطلبحثثقمرالطَّالِبُذببصبحغورسدسشمس

KökSîga 4Ayet 3Sure 3Mücavir 37

▶ Ağı aç (3B)

طلب

ط - ل - ب

KÖK
  • 4 geçiş
  • 3 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onu talep eder

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.880 harf
باب الطاء اللام والباء معهما ط ل ب، ط ب ل، ب طل، ل ب ط، ب ل ط مستعملات طلب: الطَّلَبُ: مُحاولةُ وجدانِ الشَّيء. والطِّلبة: ما كان لك عندَ آخَر من حقٍّ تُطالِبهُ به. والمُطالَبةُ: أن تُطالبَ إنساناً بحقٍّ لك عندَه، لا تزال تُطالبه وتتقاضاه بذلك. والغلب في باب الهَوَى: الطِّلاب والمعنى واحد. والتَّطَلُّبُ: طلب في مُهْلة من مواضع. وكَلأَ مُطْلِبٌ: بعيد الملطب، وقد أَطلَبَ الكَلأُ، أي: تباعد وطلبه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR485 harf
طلبت الشيء طلبَا، وكذلك اطَّلبته على افتعلته. والطَلَب أيضاً: جمع طالِبٍ. قال ذو الرمّة: فانصاع جانبُه الوحشيُّ وانكدرتْيَلْجَبْنَ لا يَأْتَلي المطلوبُ والطَلَبُ وطالَبه بكذا مطالَبة. والتطلُّبُ: الطلَبُ مرةً بعد أخرى. والطَلِبَةُ: ما طَلَبْته من شيء. وأَطْلَبَه، أي أسْعَفه بما طلب. وأطْلَبَه، أي أحوجه إلى الطَلَب، وهو من الأضْداد. ومنه قولهم: أَطْلَبَ الماءُ، إذا بَعُدَ فلم يُنل إلا بطلب؛
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.901 harf
ط ل ب طلب ، طبل ، لبط ، بلط ، بطل : مستعملة . طلب : قال الليث : الطلَبُ : محاولةُ وِجدانِ الشيء وأخذِه . والطِّلْبَةُ : ما كان لك عند آخر من حقّ تطالبه به . والمُطَالَبَةُ : أن تُطالب إنساناً بحق لك عنده ، ولا تزال تطالبُه وتتقاضاه بذلك . والغالبُ في باب الهوى : الطِّلابُ . والتّطَلُّبُ : طلب في مهلة من مواضع . أبو عبيد عن أبي عبيدة : أطليتُ الرجل : أعطيتُه ما طلَب . وأطلبته : ألجأته إلى أن يطلب
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.387 harf
(باب الطاء واللام وما يثلثهما) (طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان: * تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) * فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ
Maddenin bağlantısı

(باب الطاء واللام وما يثلثهما) (طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان: * تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) * فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ الطلْمة الخُبْزَة، وإِنِّما سمِّيت بذلك تُلْطَم. (طله) الطاء واللام والهاء ليس عندي بأصل يفرع منه، ولا قياسه بذلك الصَّحيح، لكنهم يقولون: طَلَهَ في البلاد، إذا ذهب، يَطْلَه طَلْهاً. ويقولون الطُّلْهة: القليل من الكلام. ويقال الطُّلْهة: الأسمال من الثِّياب؛ يقال: تَطَلَّهْ هذا [الخَلَق([2])] حَتَّى تَسْتَجِدَّ غيرَه. (طلي) الطاء واللام والحرف المعتل أصلان صحيحان، أحدهما يدلُّ على لطْخ شيءٍ بشيءٍ، والآخر على شيءٍ صغيرٍ كالولدِ للشَّيءِ. فالأوَّلُ طَليْتُ الشَّيءَ بالشَّيء، * أَطْليه. [واطَّليتُ([3])] بالشَّيءِ أَطَّلِي به. والطِّلاء: جنسٌ من الشَّراب، كأنَّه ثَخُنَ حتَّى صارَ كالقَطِران الذي يُطلى به. والمِطلاء: أرضٌ مِئْناثٌ، والجمع المَطَالِي، وهو من القِياس وذلك أنَّها قد طُليتْ بشيءٍ حتَّى لانت. ومن الباب: كلامٌ لا طَلاَوَةَ لَـه، إذا كان غثّاً([4])، كأنَّه إذا كان خلاف ذلك فقد طُلِيَ بشيءٍ يُحلِّيهِ. وبأسنانهِ طَلِيٌّ وطِلْيَانٌ. وقد طَلِيَ فوه يَطْلَى طَلاً، وهي الصُّفْرَة، كأنها طُلِيَتْ به. والأصل الآخر الطِّلْوَة: ولد الوحشيّة الأنثى، والذكر طِلاً. ويقولونَ الطِّلْو: الذِّئْب، ولعله أن يكون ولده؛ لما ذكرناه. ثم يَشتَقّ من هذا فيقال للحبْل الذي يشدُّ به الطِّلاَ طِلْوَة. كذا قال ابن دريد([5]). فأمَّا أحمد بن يحيى ثعلب فأنشدني عنه القَطَّان: ما زال مذْ قُرِّف عنه جُلَبُه *** له من اللّؤم طَلِيٌّ يجْذبُه([6])قال الفرّاء: طَلَيْتُ الطِّلا وطَلَوْتُهُ، إِذا ربطتَهُ بِرِجْله. وقد بقي في الباب ما يبعُد عن هذا القِياس، إلاَّ أنَّهُ في بابٍ آخر. قال الشَّيباني: الطّلاَ: الشَّخص؛ يقال إنَّه لجميل الطَّلا. وأنشد: وخدٍّ كمَتْنِ الصُّلَّبيِّ جَلَوْتَه *** جميلِ الطَّلاَ مستشرِبِ الوَرْسِ أكحلِ([7])فهذا إن صحَّ فهو عندي من الإِبدال، كأنَّه أراد الطَّلَل ثم أبدل إحدى اللامين حرفاً معتلاً. وهو من باب: "تقضِّي البَازِي([8])" وليس ببعيد. ومنه أيضاً الطُّلْيَة والجمع الطُّلَى: الأعناق. وإنَّما سمِّيت كذا لأنَّها شاخصةٌ، محمولة على الطَّلا الذي هو الشَّخْص. (طلب) الطاء واللام والباء أصلٌ واحد يدلُّ على ابتغاء الشَّيء. يقال طلبتُ الشيء أطلبه طَلَبَاً. وهذا مَطْلَبِي، وهذه طَلِبَتِي. وأَطلبتُ فلاناً بما ابتغاهُ، أي أسعفته به. وربما قالوا أَطْلَبْتُهُ، إذا أحوجتَهُ إلى الطَّلَب. وأَطْلَبَ الكلأ: تباعد عن الماء، حتّى طلبه القوم، وهو ماء مُطْلِب. قال ذو الرّمّة: [أَضَلَّهُ راعيا كَلْبيَّةٍ صَدَرَا *** عن مُطْلِبٍ قاربٍ وُرَّادُهُ عُصبُ([9])](طلح) الطاء واللام والحاء أصلانِ صحيحان، أحدهما جنسٌ من الشجر، والآخر بابٌ من الهزال وما أشبهه. فالأوّل الطَّلْح، وهو شجرٌ معروف، الواحدةُ طَلحة، وذو طُلُوحٍ: مكان، ولعلَّ به طَلْحَاً. ويقال إِبل طَلاَحَى وطَلِحة، إِذا شَكَتْ عن أكل الطَّلْح. والثاني: قولهم ناقةٌ طِلْح أسفارٍ، إِذا جهَدَها السَّير وهَزَلَهَا؛ وقد طَلِحَتْ. والطِّلْح؛ المهزول من القِرْدان. قال: إذا نام طِلْحٌ أشعثُ الرّأس خلفَها *** هداه لها أنفاسها وزفيرُها([10])ومن الباب الطَّلاح: ضدُّ الصَّلاح، وكأنَّه من سوء الحال والهُزَال. (طلخ) الطاء واللام والخاء ليس بشيء، وذكروا فيه كلمةً كأنَّها مقلوبة. قال الخليل: الطَّلْخ: اللَّطْخ([11]) بالقَذَر. ويقال الغِرْيَن الذي يبقى في أسفل الحوض. (طلس) الطاء واللام والسين أصلٌ صحيح، كأنَّه يدلُّ على ملاسة. يقال لفخِذ البعيرِ إِذا تساقطَ عنه شعره: طِلْس. ومنه طَلسْت الكتابَ([12])، إِذا محوته، كأنَّك قد مَلّسته([13]). فأمَّا الذّئب الأطلس فيقولون الأغبر، والقياس يدلُّ على أنَّه الذي قد تمعَّط شعره، فإِنْ كان ما يقولونه صحيحاً فكأنَّهُ من غُبْرته قد أُلبس طيلساناً. والطَّيْلَسان بفتح اللام صحيح([14])، وفيه يقول الشاعر: وليلٍ فيه يُحسَبُ كلّ نجمٍ *** بدَا لكَ من خَصَاصَة طَيلسانِ([15]) (طلع) الطاء واللام والعين أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على ظهورٍ وبُروز، يقال طلعت الشمس طُلوعاً ومَطْلَعاً. والمَطْلِع: موضع طلوعها. قال الله تعالى: ﴿حَتَّى مَطْلَِعِ الفَجْر﴾ [القدر 5]. فمن فتح اللام أراد المصدر، ومن كسر أراد الموضع الذي تطلعُ منه. ويقال طَلَعَ علينا فلانٌ، إذا هجم. وأَطْلَعْتُك على الأمر إِطْلاعاً. وقد أطلعتُك طِلْعَهُ. والطِّلاع: ما طَلعت عليه الشمس من الأرض. وفي الحديث: "لو أنَّ لي طِلاَعَ الأرض ذهباً". ونَفْسٌ طُلَعَةٌ: تتطلَّعُ للشيء. وامرأةٌ طُلَعَةٌ، إذا كانت تكثر الاطّلاع. والطَّلْع: طَلْعُ النّخلة، وهو الذي يكونُ في جوفه الكافُور، وقد أطلعت النخلة. وقوس طِلاَعُ الكفِّ، إذا كان عَجْسها* يملأ الكفّ. قال أوس: كَتُومٌ طِلاَعُ الكفِّ لا دونَ مِلْئِها *** ولا عَجْسُها عن موضِعِ الكفِّ أفضلا([16])ومن الباب: استطلعتُ رأيَ فلانٍ، إذا نظرتَ ما الذي يَبْرُزُ إليك منه. وطَلْعة الإنسان: رؤيته؛ لأنَّها تطلُع، ورمى فلان فأَطْلَعَ وأشْخَص، إذا مرَّ سهمُه برأسِ الغَرَض. وطليعة الجيش: من يطَّلِع طِلْعَ العدوّ، والمُطَّلَع: المأْتَى؛ يقال أين مُطَّلع هذا الأمر، أي مأْتاه. فأمَّا قوله عليه السَّلام: "لافتدَيْتُ به من هول المُطَّلع"([17]). ومن الباب الطُّلَعاء: القيء؛ يقال أطْلَع: إذا قاء. (طلف) الطاء واللام والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إهانة الشَّيء وطَرْحه، ثم يُحمَل عليه. فالطَّلَف: الهَدَر من الدِّماء. وكلُّ شيء لم يُطْلَب فهو هَدَر. قال: حَكَمَ الدّهرُ علينا إنه *** طَلَفٌ ما نال منا وجُبارُ([18])والمحمول عليه الطَّلَف: العطاء، ولا يُعطى الشَّيءُ حتّى يكون أمره خفيفاً عند المعطِي. يقال أَطْلَفَني وأَسْلَفَني. فالطَّلَف: العطاء. والسَّلَف: ما يُقتضَى. والطَّلَف: الهيِّن. قال: وكلُّ شيءٍ من الدُّنيا نُصَاب به *** ما عِشت فينا وإنْ جلَّ الرُّزَى طَلَفُ([19])والطَّليف والطَّلَف متقاربان. وقولهم إنَّ الطَّلَفَ الفَضْل، ليس بشيء، إلا أن يراد أنَّه الفاضل عن الشيء، لما ذكرناه. (طلق) الطاء واللام والقاف أصلٌ صحيحٌ مطّرد واحد، وهو يدلُّ على التَّخلية والإرسال. يقال انطلقَ الرّجل ينطلق انطلاقاً. ثمَّ ترجع الفروع إليه، تقول أطْلَقْتهُ إطلاقاً. والطِّلْق: الشيء الحلال، كأنَّه قد خُلِّيَ عنه فلم يُحظَر. ومن الباب عَدَا الفرس طَلَقاً أو طَلَقين. وامرأة طالقٌ: [طَلَّقها زوجُها]([20])، وطالقةٌ غداً. وأطلَقْتُ النّاقةَ من عِقالها وطَلّقتها فطلَقت. ورجل طَلْق الوَجه وطليقُه، كأنَّه منطلق. وهو ضدُّ الباسر؛ لأنَّ الباسر الذي لا يكاد يَهَشّ ولا ينفسِحُ ببشاشة. وأهل اليمن يقولون: أبسر المركب، إذا وقف([21]). ويقال طَلَقَ يدَه بخير وأطْلَقَ بمعنى. وأنشد ثعلب: اُطْلُقْ يديك تنفعاكَ يا رجُلْ *** بالرَّيث ما أرويتَها لا بالعَجَلْ([22])والطَّالق: النّاقة تُرسَل ترعى حيث شاءت. ويقال للظَّبْي إذا مرَّ لا يُلوِي على شيء: قد تَطلَّق. ورجل طَِلْق اللسان وطَلِيقُه. وهذا لسانٌ طلق ذلق([23]). وتقول: هذا أمرٌ ما تَطَلَّقُ نفسي له، أي لا تنشرح له. ويقال طُلِّق السَّليم، إذا سكن وجعُه بعد العِداد. قال: * تطلِّقه طَوْراً وطوْراً تُرَاجِعُ([24]) * فأمَّا قوله: * كما تعتري الأهوالُ رأسَ المطلَّقِ([25]) * فإنه يُروى كذا بفتح اللام: المطلَّق، وهو الذي طُلِّق من وجع السّمّ. ومن النّاس([26]) من يرويه "المطلِّق" بكسر اللام، فمعناه أنَّهم يسمُّون الرَّجلُ الذي يريد أن يُسابِقَ بفرسه المطلِّق، فالأهوالُ تعتريه، لأنَّه لا يدري أَيَسْبِق أم يُسْبَق. قال الشيباني: الطالق من [الإِبل]([27]) التي يتركُها الراعي لنفسه، لا يحلبها على الماء. يقال: استطلق الرّاعي لنفسه ناقةً. وليلة الطَّلَق: [ليلةَ]([28]) يخلِّي الرَّاعي إِبلَه إلى الماء. وهو يتركها مع ذلك ترعى ليلتَئذ. يقال أطلقْتُها حتَّى طَلَقَتْ طَلَقاً وطُلوقاً، وهي قبل القَرَب وبعد التحويز. --------------ــــ ([1]) صدره كما في ديوانه 5 واللسان (طلم، مطر): * تظل جيادنا متمطرات*. وفي الأصل: "تلطمهن"، صوابه في المجمل. ([2]) التكملة من المجمل. ([3]) التكملة من المجمل. ([4]) الطلاوة مثلثة الطاء، وفي الأصل: "إذا كان غبا"، صوابه في المجمل. ([5]) في الجمهرة: (3: 117). ([6]) في الأصل: "عنه حبله له من الطلى يجذبه"، وتصحيحه من المجمل. ([7]) عجزه في المجمل، وهو بتمامه في اللسان (طلى). ([8]) أي تقضضه. أنشد في اللسان (قضض) للعجاج: * تقضِّيَ البازي إذا البازي كسر*. ([9]) البيت ساقط في الأصل، وإثباته من الديوان 30 واللسان (طلب). ([10]) للحطيئة في ديوانه 100 واللسان (طلح). ([11]) في الأصل: "واللطخ بالقدر"، صوابه في المجمل. ([12]) يقال بتشديد اللام وتخفيفها. ([13]) في الأصل: "طلسته". ([14]) الحق أنه فارسي معرب من "تالسان". ([15]) في الأصل: "يحسب فيه"، ولا يستقيم به الوزن. ([16]) ديوان أوس 21 واللسان (طلع). وسيأتي في (عجس). ([17]) الكلام بعده مبتور. وفي اللسان: "يريد به الموقف يوم القيامة أو ما يشرف عليه من أمر الآخرة عقيب الموت". ([18]) للأفوه الأودي في ديوانه 9 مخطوطة الشنقيطي واللسان (طلف). ([19]) أنشده في المجمل أيضاً بهذا الضبط. ([20]) التكملة من المجمل. ([21]) كذا وردت هذه العبارة. ([22]) البيت في اللسان (طلق). قال:" ويروى: أَطْلِقْ". ([23]) هذان يقالان وكل منهما ككتف وصرد، وبضمتين. ([24]) للنابغة في ديوانه 52، واللسان (طور). وصدره: * فبت كأني ساورتني ضئيلة *. ([25]) صدره في اللسان (طلق): * تبيت الهموم الطارقات يعدنني *. ([26]) في الأصل: "ومن الباب". ([27]) التكملة من المجمل. ([28]) التكملة من المجمل.

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR248 harf
- الطلب: الفحص عن وجود الشيء، عينا كان أو معنى. قال تعالى: ﴿أو يصبح ماؤها غورا فلن تستطيع له طلبا﴾ [الكهف/41]، وقال: ﴿ضعف الطالب والمطلوب﴾ [الحج/73]، وأطلبت فلانا: إذا أسعفته لما طلب، وإذا أحوجته إلى الطلب، وأطلب الكلأ. إذا تباعد حتى احتاج أن يطلب.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR673 harf
ط ل ب طلب الشيء طلباً ومطلباً وطلاباً وطلابة واطلبه وتطلبه وطالبه وطالبته بحق لي عليه ولي عنده طلبة‏:‏ بغية أو حق تجب مطالبته به وطلب مني فأطلبته‏:‏ فأسعفته‏.‏ وأطلبه الفقر‏:‏ أحوجه إلى الطلب‏.‏ وأطلب الماء والكلأ‏:‏ تباعد فطلبه الناس‏.‏ وماء وكلأ مطلب‏:‏ بعيد‏.‏ وبئر طلوب‏:‏ بعيدة‏.‏ قال يصف نوقاً‏:‏ تصبح بعد الرحلة الطلوب ريحة الأبصار والقلوب مرتاحة نشيطة للسير‏.‏ وهؤلاء طلب أعدائهم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.155 harf
الطَّلَبُ: مُحاوَلَةُ وِجْدانِ الشَّيءِ وأَخْذِه. والطِّلْبَةُ: ما كان لكَ عند آخرَ من حَقٍّ تُطالِـبه به. والـمُطالَبة: أَن تُطالِبَ إِنساناً بحق لك عنده، ولا تزال تَتَقاضاه وتُطالبه بذلك. والغالب في باب الـهَوى الطِّلابُ. وطَلَبَ الشَّيءَ يَطْلُبه طَلَباً، واطَّلَبه، على افتعله، ومنه عبدُالـمُطَّلِب بن هاشم؛ والـمُطَّلِبُ أَصلهُ: مُتْطَلِب فأُدْغِمَتِ التاء في الطاء، وشُدِّدَت، فقيل: مُطَّلِب،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR271 harf
* ط ل ب * * طَلَبَهُ * يطلبه بالضم * طَلَباً * بفتحتين و * اطَّلَبَهُ * بتشديد الطاء و * الطَّلَبُ * أيضا جمع * طالِبٍ * و * التطلُّبُ * الطلب مرة بعد أخرى و * الطَّلِبةُ * بكسر اللام الشيء * المطلوبُ * و * أطْلَبَهُ * بوزن أبطله أسعفه بما طلب وأطلبه أيضا أحوجه إلى الطلب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.275 harf
طلبه يطلبه طلبا محركة وتطلابا كتذكار وتطلبه واطلبه، كافتعله أي حاول وجوده وأخذه. طلب إلي طلبا : رغب وقالوا: طلب إليه: سأله. وقيل: طلبه راغبا إليه؛ لأن الجمهور على أن طلب لا يتعدى بالحرف فخرجوا مثله على التضمين، كذا قال شيخنا. وهو طالب للشيء محاو أخذه ج طلب على مثال سكر وطلاب وطلبة ككتبة وطلب محركة، في المحكم. الأخيرة اسم للجمع. وفي حديث الهجرة قال سراقة: فالله لكما أن أرد عنكما الطلب. قال ابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.901 harf
طَلَبَهُ 1 طَلَبَهُ ذ , (S, A, O, &c.,) aor. طَلُبَ , (Msb,) inf. n. طَلَبٌ (S, A, MA, O, Msb, K &c.) and مَطْلَبٌ (A, MA, Msb) and طِلَابٌ and طِلَابَةٌ (A, MA) and طَلِبَةٌ (MA) and تَطْلَابٌ [which is of a measure denoting intensiveness]; (TA;) and ↓ اِطَّلَبَهُ; (S, A, O, Msb, K;) and ↓ تطلّبهُ; (A, K;) [but see this last below;] He sought it, desired it, demanded it, or asked for it; (MA;)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.797 harf
طَلَبَ طَلَبَ U ( n. ac. طَلَب 4 , طَلِبَة 5t , مَطْلَب 17 , طِلَاْب 23 , طِلَاْبَة 23t , تَطْلَاْب 62 ), a. Sought; asked, demanded; required; wished for. b. [ Ila ], Asked, besought, entreated; requested. c. [ Bi ], Sought vengeance for ( blood ). d. [ coll. ], Sought in marriage. e. [ coll. ], Challenged. طَلَّبَ طَلَّبَ II , a. Asked for, demanded, claimed, required; begged
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok13.427 harf
طلب طَلَبَ - يَطْلُبُ - طَلَب - طَالِب - مَطْلُوْب طَلَبَ - يَطْلُبُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يلحق به ليدركه: يتحرك محاولاً ومريداً أن يلحق بآخر يتحرك بعيداً عنه، ليدركه ويوقفه ويتعامل معه طَلَب: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل " طَلَبَ - يَطْلُبُ ": التحرك في محاولة ليلحق بآخر يتحرك بعيداً عنه، ليدركه ويوقفه ويتعامل معه: وهو كذلك اسم فعل بمعنى
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler37 mücavir (48 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حثث

    1 ortak ayet · Hüsse kaba kum demektir

  2. ذبب

    1 ortak ayet · Zubab sinek demektir

  3. سلب

    1 ortak ayet · Onlardan kapar

  4. غور

    1 ortak ayet · Ğar, Mağara demektir

  5. نقذ

    1 ortak ayet · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  6. خلق

    2 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  7. سدس

    1 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır

  8. نجم

    1 ortak ayet · Gezegen yıldızdır

  9. غشو

    1 ortak ayet · Örter

  10. قمر

    1 ortak ayet · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  11. برك

    1 ortak ayet · Birkan yanardağ demektir

  12. شمس

    1 ortak ayet · Güneş demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. … وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

    Talep edenEy insanlar, bir misal verildi, şimdi onu dinleyin: Şüphesiz ki Allah’ı bırakıp da taptıklarınız bir araya gelseler; bir sinek bile yaratamazlar Ama sinek, onlardan bir şey kapsa bunu da ondan kurtaramazlar. İsteyen de, istenen de aciz.

Sîga sayfası: وَالْمَطْلُوبُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطلب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبغي, بحث, سأل
Zıt Kökترك
Çekirdek Özet 1Bir şeyi elde etmek, bulmak veya hak olarak almak üzere peşine düşme ve arama hareketi
Çekirdek Özet 2Varlığın aczini, yaratılmışların birbirini takip edişindeki zorunlu nedenselliği ve gayret sınırını ifade ediş
Çekirdek Özet 3Hakikate veya hedefe yönelik bilinçli yöneliş; kulun aczi ile talebin yöneldiği merci arasındaki ontolojik mesafe
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir arzu veya dilekçe usulü isteme derekesine indirgemek; fiilin içerdiği takip, fiili arayış ve takip edilen şey karşısındaki acziyet dinamiklerini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طلAçığa çıkmak, yükselmek, uzanmak, serbest kalıp yayılmak; nitekim طلع kökünde doğuş ve yükselme, طلق kökünde bağından çözülüp salınma, طلل kökünde yüksekte belirgin kalıntı ve serpinti manaları esastırبAçığa çıkma ve uzanma hareketine kapı ve temas niteliği taşıyan somut bir yönelme eklenmiş; genel salınım, belirli bir nesneye, hedefe veya hakka odaklı arayış ve takip fiiline dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طsepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaHedeflenen nesneyi çevreleme, arayış dairesine alma ve kuşatma çabası
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi belirli bir amaca doğru sevk etme, yönlendirme ve arayışı sürdürme iradesi
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaArayışın nihayetinde içeriye alma, elde etme ve hedefe ulaşarak temas kurma arzusu
طلبBir hedefin kuşatılarak yönlendirilmiş bir gayretle elde edilmek üzere peşine düşülmesiKuşatıcı ve yönlendirici bir takiple nesnenin ardınca gidip onu mülk veya idrak alanına alma çabası

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOtlağın veya suyun konak yerine uzak düşmesi sebebiyle peşine düşülüp aranması; devenin veya avın izini sürerek yakalamaya çalışma
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Zü’r-Rumme, çöl yolculuğunda aranan ve uzak kalan su kaynağını tavsif ederken kökü şu beyitte kullanır: أَضَلَّهُ راعِيا كَلْبِيَّةٍ صَدَرا / عَنْ مُطْلِبٍ قارِبٍ وُرّادُهُ عُصَبُ

Kaynak Lisânü’l-Arab, Mekâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde arama ve isteme fiilleri çoğunlukla başka köklerle karşılansa da, طلب kökü özellikle Kuzeybatı Sami ve Batı Sami havzasında belirgin bir semantik süreklilik gösterir. Süryanice ve Batı Aramicesinde yer alan tlab (ܛܠܒ) fiili, doğrudan bir şeyi istemek, aramak, talep etmek ve rica etmek anlamlarını taşır. Arapçada kök, yalnızca zihinsel veya sözlü bir istemeyi değil; fiziksel olarak yer değiştirme, peşine düşme, su ve otlağın ardınca gitme gibi göçebe çöl hayatının somut ihtiyaçlarıyla zenginleşmiş bir arayış zeminine oturur. İbranicede kökün doğrudan üçlü biçimi yerine arama için b-q-š ve isteme için š-'-l kökleri öne çıksa da, geç dönem Aramice temaslarında kök hukuki ve şahsi talepleri ifade etmek üzere yerleşik hale gelmiştir. Arapçadaki kullanım, kökün hem nesnel bir kaybı araştırma hem de karşı taraftan bir hakkı ısrarla dava etme nüanslarını koruduğunu gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, Lisânü’l-Arab, Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönUzaklaşan suyun ve otun aranması, hakkın takibiFiziksel hareketten hak arayışına ve soyut talebe doğru semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice tlab (ܛܠܒ)Aramice ve Süryanicede isteme, arama ve talep etme manasında fonetik ve anlamsal tam örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ötesinde Afro-Asyatik diğer kollarda güvenilir doğrudan eşasıllı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Mekâyîsü’l-Luğa.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طلبAnlamlıAramak, peşine düşmekBir şeyi elde etmek üzere gayret sarf etmekHedef kök
طبلAnlamlıVurulduğunda ses veren aletDavul çalmak, ses çıkarmak; boş ve abartılı söz söylemekKur'an'da geçmez
لطبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
لبطAnlamlıYere çarpmak, vurup düşürmekCanlının yere serilmesi, şiddetle çarpıp çırpınmasıKur'an'da geçmez
بطلAnlamlıHükümsüz ve zayi olmakHakikati ve dayanağı bulunmamak, boşa gitmekKur'an'da geçer; anlamsal olarak amelsiz veya neticesiz kalış bakımından taleple dolaylı zıtlık kurar
بلطAnlamlıSert zemin, taş döşemekYol veya avluyu düz taşlarla kaplamak, yolu kesmekKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طلبMerkezArama, peşine düşmeFiili gayret, takip ve hedefe odaklanmış nesnel arayışBir gaye veya hak uğruna fiziksel ya da fikri yönden ardınca gitmek
بغيKomşuArzu etme, istemeİçsel istek ve haddi aşma potansiyeli taşıyan yönelişTalepten farklı olarak nefsin arzusunu, meylini ve bazen sınırı taşmayı içerir
بحثKomşuDerinlemesine araştırmaGizli olanı toprağı kazar gibi deşerek ortaya çıkarmaTalepten farklı olarak gizlenmiş veya örtülü bilginin tetkik edilmesine odaklanır
سألKomşuSözlü isteme ve sorgulamaLisan ile muhataptan talepte bulunma veya soru sormaTalepten farklı olarak fiziksel takip şartı olmaksızın sözlü istirhamı veya suali bildirir
تركZıtBırakma, vazgeçmeAramayı, takibi ve ilgiyi bütünüyle kesip ardında bırakmaTalebin getirdiği yönelme ve gayretin tam karşıtı olarak nesneden el çekmektir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطلبArama, isteme, peşine düşmeBir nesne veya hakkı bulmak ve elde etmek üzere fiili gayret göstermeKesin
Latincepetere, quaerereAramak, yönelmek, talep etmekPetere hedef alarak gitmeyi ve istemeyi karşılarken, quaerere soruşturarak araştırmayı içerirGüçlü
İngilizceto seek, to demandAramak, peşine düşmek, istemekSeek arama ve peşinden gitme fiilini, demand ise hakkı olanı ısrarla istemeyi karşılarGüçlü
Almancasuchen, fordernAramak, talep etmekSuchen nesnel ve soyut arayışı, fordern ise meşru veya ısrarlı isteme boyutunu verirGüçlü
Fransızcachercher, réclamerAramak, hak talep etmekChercher iz sürme ve bulma çabasını, réclamer hak iddiasıyla talep etmeyi vurgularGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَطْلُبُهُ حَثِيثًاKesintisiz ve süratli takipKozmik düzen bağlamında gecenin gündüzü durmaksızın kovalaması ve peşi sıra gelişi (A'râf 7:54)
فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَبًاKaybolan bir şeyi arayıp bulma çabasıYerin derinliklerine çekilen suyu araştırıp geri getirme imkânsızlığı (Kehf 18:41)
الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُAcziyet içinde isteyen ve kendisinden medet umulanPutların ve onlara tapanların bir sinek karşısındaki mutlak çaresizliği ve zayıflığı (Hac 22:73)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb, irade ve talep kavramlarıİlahi irade ve emir ile kulun talebi arasındaki ilişki; şirkin ve putperestliğin acziyet tahliliTalebin kudret ve acziyet ekseninde ontolojik konumu
FıkıhHukuki dava, şüf'a ve borç takibiBir hakkın hak sahibince borçludan istenmesi ve yargı önünde takip edilmesiDava hakkı, talep hakkı ve borcun ifasını isteme yetkisi
TefsirKozmolojik ve mesel ayetlerinin izahıGecenin gündüzü takibindeki nizam ve putların sinek karşısındaki zilletiVarlık düzenindeki nedensellik bağı ve putların ontolojik yoksunluğu
Hadisİlim arayışı ve helal rızık peşinde olmaİlim talebinin farziyeti ve rızkı ararken ifrat ve tefritten kaçınma usulüBilinçli yöneliş, gayret ve meşru arayış terbiyesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ve kulluk ilişkisiAcziyet itirafı ve ilahi dergâha yönelişİnsanın yaratıcı karşısındaki mutlak muhtaçlığını arayışla somutlaştırmasıKul talep eden, hakiki sığınak ise talebe cevap verendirKesin
İlmiHakikatin araştırılmasıİlim talipliği ve metodolojik araştırmaCehaleti gidermek için delilin ve hakikatin izini sürmeBilginin pasif kabullenişle değil, aktif arayışla elde edilebilmesiGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve meşruiyetHak arama hürriyeti ve adalet talebiVatandaşın veya mazlumun devlete ve yargıya başvurarak hakkını istemesiToplumsal düzenin keyfilikten çıkıp meşru talep kanallarıyla korunmasıGüçlü
İktisadiPiyasa ve mübadeleTalep hacmi ve ihtiyaç beyanıArz karşısında tüketim ve faydalanma isteğinin piyasayı harekete geçirmesiİhtiyacın mal veya hizmet arayışına dönüşerek ekonomik döngüyü kurmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇekim alanı, gradyan akışı ve arama algoritmalarıBir sistemin potansiyel farkı veya eksikliği gidermek üzere en dik iniş yönünde hedefe doğru yönelmesi; optimizasyon aramasıGüçlü
Beşeri bilimlerHak arama mekanizması ve talep teorisiBireyin mahrum kaldığı değeri telafi etmek üzere yargı, kurum veya pazar önünde hak iddiasında bulunmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir arzu, tüketim ekonomisindeki piyasa talebi veya lisanen yapılan basit bir rica seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün arkasında yatan fiili hareket, takip, nedensellik zinciri, insanın tükenen imkânları karşısındaki acziyeti ve gayretin sınırları
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac suresindeki talep eden ve talep edilen tasvirini yalnızca put-sinek kıyasından ibaret sanıp, varlığın yaratıcı dışındaki her unsura yönelik talebindeki ontolojik zaafı fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da çok az geçmesine rağmen kozmoloji, insan acziyeti ve tabiat kanunlarının sınırlarını tayin eden kilit ayetlerde yer alarak gayret ile acz arasındaki dengeyi kurar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik deveranı anlatan yaratılış ayetlerinde (A'râf 7:54), dünya nimetlerinin elden çıkışını gösteren kıssalarda (Kehf 18:41) ve şirkin çaresizliğini resmeden mesellerde (Hac 22:73)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın dünyadaki sebepleri mutlak fail sanma yanılgısını ve sahte otoritelerden medet umma gafletini, talep eden ile talep edilenin eşit acziyetini göstererek düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamOt ve suyun uzağa düşmesiyle peşine düşülüp aranması; iz sürerek bir nesnenin veya hakkın ardınca gitme eylemi.
  • Soyut anlamBir hedefe, hakikate veya hakka ulaşmak üzere iradi, fikri ve fiili olarak yönelme; eksikliği giderme arayışı.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki potansiyel açığın (talep edenin acziyeti) hedeflenen çekim merkezine (talep edilen) doğru yönlendirilmiş bir arayış vektörü üretmesi.
  • LaTeX modeliT:A→∥∇Φ∥Bkos¸uluylalim⁡Φ(B)→0∥A∥=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde A talep eden özneyi, B talep edilen nesne veya mercii, Φ hedefin taşıdığı potansiyel değeri, ∇Φ ise bu potansiyelin oluşturduğu çekim gradyanını gösterir. T talep vektörüdür. Formülün ikinci kısmı, talep edilenin potansiyeli sıfırlandığında (örneğin putun sinek karşısındaki aczinde), talep edenin de gücünün ve arayışının sıfıra yaklaştığını, yani her iki tarafın ontolojik zayıflığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط