عبس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ب-س2 sîga, 6 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يومرببعبسقمطربسرعَبَسَولي

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 6

▶ Ağı aç (3B)

عبس

ع - ب - س

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

“Abes” hayvanın kuyruğuna yapışmış kuruyan pislik; “abus” ekşi yüz demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Abes” hayvanın kuyruğuna yapışmış kuruyan pislik; “abus” ekşi yüz demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.530 harf
باب العين و السين والباء معهما ع س ب- ع ب س-س ب ع- مستعملات س ع ب- ب ع س- ب س ع مهملات عسب: العسب: طرق الفرس، وربما استعمله الشاعر في الناس. قال زهير: فلولا عَسْبُه لردَدْتُموهُ وشَرُّ مَنيحَةٍ أيرٌ معارُ قال أبو ليلى: العسب: ماء الفحل فرساً كان أو بعيراً. يقال: قطع الله عَسْبَه، أي: ماءو وولده. وقال يصف نجائب قد رمت بأولادها من التعب: يغادرن عسب الوالقيّ وناصِحٍ تخصّ به أمّ الطريق عيالَها
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR276 harf
عَبَسَ الرجل يَعْبِسُ عُبوساً: كَلَحَ. وعَبَّسَ وجهه، شدّد للمبالغة. والتَعَبُّسُ: للتجهّم. والعَبَسُ: ما يتعلق في أذناب الإبل من أبوالها وأبعارها فيجفّ عليها. يقال: أَعْبَسَتِ الإبل، أي صارت ذات عَبَسٍ. وقد عَبِسَ الوسَخُ في يد فلان، بالكسر، أي يَبِسَ. ويومٌ عَبوسٌ، أي شديد.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.122 harf
باب العين والسين مع الباء عسب ، عبس ، سبع ، سعب : مستعملة . عسب : رُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه نَهَى عن عَسْب الفَحْل . قال أبو عبيد : قال الأموي : العَسْب : الكِرَاء الذي يؤخذ في ضِراب الفحل ، يقال منه : عسبت الرجلَ أعسِبه عَسْباً إذا أعطيته الكِرَاء على ذلك . قال : وقال غيره : العَسْب : هو الضِرَاب نفسه . وقال زهير : ولولا عَسْبه لتركتموه وشرّ مَنِيحة أيْر مُعَارُ قال أبو عبيد :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.001 harf
(باب العين والباء وما يثلثهما) (عبث) العين والباء والثاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على الخَلط يقال: عَبَثَ الأَقِط، وأنا أعبِثُه عَبْثاً، وهو عبيث، وهو يُخلَط ويجفَّف في الشَّمس. والعَبِيث: كلُّ خِلْط. ويقال: في هذا الوادي عَبِيثةٌ، أي خِلْطٌ من حَيَّيْن. ومما قيسَ على هذا: العَبَثُ، هو الفعل لا يُفَعل على استواء وخُلوصِ صواب. تقول: عَبِثَ يعبَث عَبَثاً، وهو عابثٌ بما لا يَعْنيه وليس من بالِهِ([1])
Maddenin bağlantısı

(باب العين والباء وما يثلثهما) (عبث) العين والباء والثاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على الخَلط يقال: عَبَثَ الأَقِط، وأنا أعبِثُه عَبْثاً، وهو عبيث، وهو يُخلَط ويجفَّف في الشَّمس. والعَبِيث: كلُّ خِلْط. ويقال: في هذا الوادي عَبِيثةٌ، أي خِلْطٌ من حَيَّيْن. ومما قيسَ على هذا: العَبَثُ، هو الفعل لا يُفَعل على استواء وخُلوصِ صواب. تقول: عَبِثَ يعبَث عَبَثاً، وهو عابثٌ بما لا يَعْنيه وليس من بالِهِ([1]) ، وفي القرآن: ﴿أفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْناكُمْ عَبَثاً﴾ [المؤمنون 115]، أي لَعِبا. والقياس في *ذلك كله واحد. (عبج) العين والباء والجيم ليس عند الخليل [فيه] شيء. وقد قيل العَبَجَة: الأحمق. (عبد) العين والباء والدال أصلانِ صحيحان، كأنَّهما متضادَّان، و[الأول] من ذينك([2]) الأصلينِ يدلُّ على لِين وذُلّ، والآخر على شِدّة وغِلَظ. فالأوّل العَبد، وهو المملوك، والجماعةُ العبيدُ، وثلاثةُ أعبدٍ وهم العِبادُ. قال الخليل: إلاّ أنّ العامة اجتمعوا على تفرقةِ ما بين عباد الله والعبيدِ المملوكين. يقال هذا عبدٌ بيِّن العُبُودَة. ولم نسمَعْهم يشتقُّون منه فعلاً، ولو اشتق لقيل عَبُد، أي صار عبداً وأقرَّ بالعُبُودة، ولكنّه أُمِيت الفعلُ فلم يُستعمل. قال: وأمّا عَبَدَ يُعبُد عِبادةً فلا يقال إلاّ لمن يُعبُد اللهَ تعالى. يقال منه عَبَد يعبُد عبادة، وتعبَّد يتعبّد تعبّداً. فالمتعبِّد: المتفرِّد بالعبادة. واستعبدتُ فلاناً: اتخذتُه عبداً. وأمّا عَبْد في معنى خَدَم مولاه([3]) فلا يقال عبَدَه، ولا يقال يعبُد مَولاه. وتعبَّدَ فلانٌ فلاناً، إذا صيَّره كالعبد له وإن كان حُرَّاً. قال: تَعبَّدَني نَِمْرُ بنُ سعدٍ وقد أُرى *** ونَِمْر بنُ سعدٍ لي مطيع ومُهْطعُ([4]) ويقال: أعْبَدَ فلانٌ فلاناً، أي جعله عبداً. ويقال للمشركين: عَبَدة الطّاغوتِ والأوثان، وللمسلمين: عُبّادٌ يعبدون الله تعالى. وذكر بعضُهم: عابد وعَبَد، كخادم وخَدَم. وتأنيثُ العَبْد عَبْدَةٌ، كما يقال مملوك ومملوكة. قال الخليل: والعِبِدَّاء([5]) : جماعة العَبِيد الذين وُلِدُوا في العُبودة. ومن الباب البعير المعبَّد، أي المهنُوء([6]) بالقَطِران. وهذا أيضاً يدلُّ على ما قلناه لأنّ ذلك يُذِلُّه ويَخفِض منه. قال طرفة: إلى أن تحامَتْنِي العشيرةُ كلُّها *** وأُفرِدْتُ إفرادَ البَعير المعبَّدِ([7]) والمعبّد: الذلول، يوصَف به البعير أيضاً. ومن الباب: الطريق المُعَبَّد، وهو المسلوك المذلَّل. والأصل الآخَر العَبَدة، وهي القُوّة والصَّلابة؛ يقال هذا ثوبٌ له عَبَدة، إذا كان صَفيقاً قويَّاً([8]) . ومنهُ علقمة بن عَبَدَة، بفتح الباء. ومن هذا القياس العَبَد، مثل الأنَف والحميّة. يقال: هو يَعْبَدُ لهذا الأمر. وفسِّر قوله تعالى: ﴿قُلْ إِنْ كَانَ لِلرَّحمنِ وَلدٌ فَأنَا أوَّلُ العابِدِينَ﴾ [الزخرف81]، أي أوَّلُ مَن غَضِبَ عَنْ هذا وأنِف من قولِه. وذُكر عن عليٍّ عليه السلامُ أنّه قال: "عَبِدتُ فصَمَتُّ"، أي أنِفْتُ فسكَتّ. وقال: ويَعْبَدُ الجاهلُ الجافي بحقِّهم *** بعد القضاء عليه حين لا عَبَدُ([9]) وقال آخر([10]) : * وأعبَدُ أن تُهجَى كليبٌ بدارِمِ([11]) * أي آنف من ذلك وأغضبُ منه: (عبر) العين والباء والراء أصلٌ صحيح واحدٌ يدلُّ على النفوذ والمضيِّ في الشيء. يقال: عَبَرت النّهرَ عُبُوراً. وعَِبْر النهر: شَطُّه([12]) . ويقال: ناقةٌ عُبْرُ أسفارٍ: لا يزال يُسافَرُ عليها. قال الطّرِمّاح: وقد تبطَّنْتُ بِهِلْوَاعةٍ *** عُبْرِ أسفارٍ كَتُوم البُغَامْ([13]) والمَعْبَر: شطّ نهرٍ هُيئ للعُبور. والمِعْبَر: سفينة يُعبَر عليها النّهر. ورجل عابرُ سبيلٍ، أي مارّ. قال الله تعالى:﴿وَلاَ جُنُباً إلاَّ عَابِرِي سَبِيلٍ﴾ [النساء 43]، ومن الباب العَبْرَة، قال الخليل: عَبْرَة السدَّمع: جَرْيُه. قال: والدَّمع أيضاً نفسُه عَبْرة. قال امرؤ القيس: وإنّ شِفائي عَبْرَةٌ إن سَفَحتُها *** فهَلْ عند رسْمٍ دارسٍ من مُعَوَّلِ([14]) وهذا من القياس؛ لأنّ الدّمع يعبُرُ، أي ينفُذ ويَجري. والذي قاله الخليل صحيحٌ يدلُّ على صِحّة القياس الذي ذكرناه. وقولهم: عَبِرَ فلانٌ يَعْبَرُ عَبَراً من الحزن، وهو عَبْرَانُ، والمرأةُ عَبْرى وعَبِرَةٌ، فهذا لا يكون إِلاَّ وثَمَّ بكاء. ويقَال: استَعْبَرَ، إذا جَرَتْ عَبْرَته. ويقال من هذا: امرأةٌ عابر، أي بها العَبَر. وقال: يقولُ لي الجَرْمِيُّ هل أنت مُرْدِفِي *** وكيف رِدَافُ الفَلِّ أمُّك عابِرُ([15]) فهذا الأصل الذي ذكرناه. ثم يقال *لضرب من السدر عُبْرِيٌّ، وإنما يكون كذلك إذا نَبَتَ على شُطوط الأنهار. والشّطُّ يُعْبَرُ ويعبر إليه. قال العجّاج: * لاثٍ بها الأَشاءُ والعُبْرِيُّ([16]) * الأَشاء: الفَسِيل([17]) ، الواحدة أَشَاءة([18]) وقد ذكرناه. ويقال إنّ العُبْريَّ لا يكون إلاّ طويلاً، وما كان أصغَرَ منه فهو الضَّالُ. قال ذو الرُّمّة: قَطعْتُ إذا تجوّفت العواطِي *** ضَرُوبَ السِّدْرِ عَبْرِيّاً وضَالا([19]) ويقال: بل الضّالُ ما كان في البَرّ. ومن الباب: عَبَرَ الرُّؤْيا يعبرها عَبْرَاً وعِبارة، ويُعبِّرُها تعبيراً، إذا فسَّرَها. ووجه القياس في هذا عُبُور النَّهْر؛ لأنه يصير من عَِبْر إلى عَِبْر. كذلك مفسِّر الرُّؤيا يأخُذُ بها من وجهٍ إلى وجهٍ، كأن([20]) يُسأل عن الماء، فيقول: حياة. ألا تراه قد عَبَر في هذا([21]) من شيءٍ إلى شيء. ومما حُمِل على هذه: العِبارة، قال الخليل: تقول: عَبَّرت عن فلانٍ تعبيراً، إذا عَيَّ بحُجّته فتكلَّمت بها عنه. وهذا قياسُ ما ذكرناه؛ لأنَّه لم يقدِر على النُّفوذ في كلامه فنفَذَ الآخَر بها عنه. فأمّا الاعتبار والعِبْرة فعندنا مقيسانِ من عَبْريِ النَّهر؛ لأنّ كلَّ واحدٍ منهما عِبرٌ مساوٍ لصاحبه([22]) فذاك عِبرٌ لهذا، وهذا عِبرٌ لذاك. فإذا قلت اعتبرت الشَّيء، فكأنك نظرتَ إلى الشَّيء فجعلتَ ما يَعْنِيك عِبراً لذاك: فتساويا عندك. هذا عندنا اشتقاقُ الاعتبار. قال الله تعالى: ﴿فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الأَبْصَارِ﴾ [الحشر 2]، كأنَّه قال: انظروا إلى مَنْ فعل ما فَعل فعُوقِب بما عوقب به، فتجنَّبوا مثلَ صنيعهم لئلاَّ ينزل بكم مثلُ ما نَزَل بأولئك. ومن الدَّليل على صِحَّة هذا القياس الذي ذكرناه، قولُ الخليل: عَبَّرت الدَّنانيرَ تعبيراً، إذا وزَنْتَها ديناراً [ديناراً]. قال: والعِبرة: الاعتبارُ بما مضى. ومما شذَّ عن الأصل: المُعْبَر من الجِمال: الكثير الوَبر. والمُعْبَر من الغِلمان: الذي لم يُخْتَن. وما أدرِي ما وجهُ القياس في هذا. وقال في المُعْبَر الذي لم يُختَن بشرُ بن [أبي] خازم: * وارمُ العَفْل مُعْبَرُ([23]) * ومن هذا الشّاذّ: العبير، قال قوم: هو الزَّعفران. وقال قوم: هي أخلاط طِيب. وقال الأعشَى: وتَبرُد بَردَ رِداء العَرُوسِ *** بالصيفى رَقْرقتَ فيه العبيرا([24]) (عبس) العين والباء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على تكرُّه في شيء. وأصله العَبَس. ما يَبِس على هُلْب الذَّنَب من بَعْرٍ وغيره، وهو من الإبل كالوَذَحِ من الشَّاء. قال أبو النَّجم: كأنَّ في أذنابهنَّ الشُّوَّلِ *** مِن عَبَس الصَّيف قرونَ الأُيَّلِ([25]) وفي الحديث: أنّه مرّ بإبلٍ قد عَبَست في أبوالها. وقال جرير يذكر راعية: تَرَى العَبَسَ الحَوْليَّ جَوْناً بكُوعِها *** لها مَسَكاً من غير عاجٍ ولا ذَبْلِ([26]) ثم اشتُقَّ من هذا: اليوم العَبُوس، وهو الشديد الكَرِيه. واشتقّ منه عَبَسَ الرجل يَعْبِس عُبوساً، وهو عابس الوجه: غضبان. وعبّاسٌ، إذا كَثر ذلك منه. (عبط) العين والباء والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على شِدّةٍ تُصيبُ من غير استحقاق. وهذه عبارةٌ ذكرها الخليل، وهي صحيحةٌ منقاسة. فالعَبْط: أن تُعبَط النّاقةُ صحيحةً من غير داءٍ ولا كَسْر. قالوا: والعَبِيط: الطرِيُّ من كلِّ شيء. وهذا الذي ذكروهُ في الطريِّ توسُّعٌ منهم، وإنّما الأصل ما ذكِر. يقال من الأوّل: عُبِطت النّاقةُ واعتُبِطت اعتباطاً، إذا نُحِرت سمينةً فَتِيّةً من غير داء. قالوا: والرّجُل يَعبِط بنفسه في الحرب عَبْطاً، إذا ألقاها فيها غير مُكْرَه. والرّجلُ يَعبِط الأرضَ عَبْطاً، إذا حفر فيها موضعاً لم يُحفَر قبلَ ذلك. قال مَرَّار: ظَلَّ في أعلى يَفاعٍ جاذِلاً *** يَعبِط الأرضَ اعتباطَ المحتَفِرْ([27]) ويقال: مات فلانٌ عَبْطةً، أي شاباً سليماً. واعتبطَه الموت. قال أميَّة: مَن لم يَمتْ عَبْطةً يمُتْ هَرَماً *** للموت كأسٌ فالمرءُ ذائقها([28]) ومن ذلك الدّم العَبِيط: الطرِيّ. قال الخليل - وهي العبارة التي قدَّمْنا ذكرها-: يقال عَبَطته الدَّواهي، إذا نالته من غير *استحقاقٍ لذلك. قال حُمَيد([29]) : بمنْزلٍ عَفٍّ ولم يُخالِطِ *** مدنَّساتِ الرِّيَب العَوابِط والعَبِيطة: الشّاة أو النّاقة المعتَبَطة. قال الشّاعر: ولـه لا يَنِي عَبائِطُ من كُو *** مٍ إذا كان من رِقاقٍ وبُزْل الرِّقاق: الصِّغار من الإبل. (عبق) العين والباء والقاف أصل صحيح واحد، وهو لزوم الشيء للشيء. من ذلك عَبِق الطيب به، إذا لَصِق ولازَمَ. قال: عَبِقَ العنبرُ والمِسْكُ بها *** فهي صفراءُ كعُرجون العُمُرْ([30]) وقال طرفة: ثم راحُوا عَبِقَ المسكُ بهم *** يَلْحَفُون الأَرضَ هُدَّابَ الأُزُرْ([31]) ومن هذا الباب قولهم: ما بقي لهم عَبَقَة، أي [ما] بقيت لهم بقيّةٌ من المال. والمعنى في ذلك البقيَّة من السَّمْن تبقى في النِّحْي قد عَبِقَت به. ويقولون: إنّ العَبَاقِية: شجرٌ لـه شَوك. وهذا إنْ حُمِل على القياس صَحَّ؛ لأنَّه يَعْلَق بالشَّيء ويُعْلَق به. ويُنشَد: غَداةَ شُواحِطٍ فنجَوْتَ شَدَّاً *** وَثوبُكَ في عَباقيةٍ هَرِيدُ([32]) ويقال: العَبَاقِيَةُ: بقية الطِّيب([33]) والدَّيْن، وقد ذكرنا وجه قياسه. ومن الباب العَبَاقية من الرِّجال. قال الخليل: العباقِيَة: الداهي المنكَر، على وزن عَلاَنِيَة. وإنّما سمِّي بذلك لأنّه تعلَّق كلَّ شيء. وقال: أُتِيحَ لها عَباقِيَةٌ سَرَنْدَى *** جرِيُّ الصَّدرِ منبسطُ اليَمينِ([34]) وقال الأصمعيُّ: شانَه شيناً عَبَاقِيةً، أي شيناً شديداً، والأجود أن يقال شيناً لازماً لا يُفارِق. قال الكسائيّ: ويقال إنّ العبَاقية جُرح يُصيب الرَّجُل في حُرِّ وجهه. وهذا صحيح؛ لأنَّه شينٌ باقٍ يلازم. (عبك) العين والباء والكاف أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على ما يدلُّ عليه الذي قبله، وليس ببعيدٍ أن يكون من باب الإبدال. قال الخليل: ما ذقت عَبَكة ولا لَبَكةً. وقال ابن الأعرابيّ: يقال: ما أغنيتَ عنِّي عبكةً ولا لَبَكة أي شيئاً. وأصلُه قولهم الذي يَبقَى في النِّحْي من السَّمْن: عَبَكة. وقد يقال ذلك للطِّينة من الوحل. والصحيح في هذا الباب هذا، وقد ذُكِرت فيه كلماتٌ عن أعرابٍ مجهولين لا أصل لها فلذلك تركناها. (عبل) العين والباء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على ضِخَم وامتداد وشِدّة. من ذلك العَبْلُ من الأجسام، وهو الضَّخم. تقول: عَبُل يَعْبُل عَبالة. قال: خبطناهمْ بكلِّ أرَحَّ لأمٍ *** كمِرْضاحِ النَّوى عَبْلٍ وَقاحِ([35]) الأرَحّ: الحافر الواسع. ومن الباب الأَعْبَل، وهو الحجر الصُّلب ذُو البياض. ويقال جبلٌ أعبلُ وصخرةٌ عَبْلاء. وقال أبو كبيرٍ الهذليّ يصف نابَ الذِّئبة: أخرجتُ منها سِلْقةً مهزولةً *** عجفاءَ يبرق نابُها كالأعبَلِ([36]) ومنه قولهم: هو عَبْلُ الذِّراعين، أي غليظُهما مدِيدُهما. ومنه: ألقى عليه عَبالَّته([37]) ، أي ثِقْله. ومحتمل أن يكون العَبَل، وهو ثمر الأرْطى، من هذا، ولعل فيه امتداداً وطُولا. (عبم) العين والباء والميم كلمة تدلُّ على غِلَظٍ وجفاء. من ذلك العَبَامُ، وهو الرَّجُل الغليظ الخِلْقة في حُمْق. تقول: عَبْمَ يَعْبُمُ عَبامة. قال: فأنكرتُ إنكارَ الكريم ولم أكن *** كَفَدْمٍ عَبَامٍ سِيلَ شيئاً فجمجما ويقال: إنّ العَبَام الماء الكثير، فإن كان صحيحاً فهو قريبٌ، وإلاَّ فهو من الإبدال. (عبن) العين والباء والنون صحيحٌ، فيه كلمةٌ واحدة. يقولون: إنّ العَبَنَّ: الجملُ الضَّخم الجسيم. ويقال العَبَنّ ويقال العَبَنَّى، والأنثى عَبَنّاة. وكلُّ ذلك واحد. وربَّما وصَفوا به الرّجل. وقال حُميدٌ في صفة بعير: أمينٌ عَبَنُّ الخَلْقِ مختلِف الشِّبَا *** يقول المُمارِي طال ما كان مُقْرَما([38]) (عبأ) العين والباء والهمزة والحرف المعتل غير المهموز أصل واحد، يدلُّ على اجتماعٍ في ثِقَل. من ذلك العِبْءُ، وهو كلُّ حِمْل، من غُرْم أو حَمالة، والجمع الأعباء. قال: وحمل العِبءِ عن أعناق قومي *** وفعلي في الخطوب بما عناني ومن الباب: ما عبأْت به شيئاً، إذا لم تبالِهِ، كأنّك لم تجِدْ له ثِقْلاً. ومن الباب: عبأت الطِّيب([39]) *وفَرَّقوا بين ذلك وبين الجيش، فقالوا: عَبَّيْت الكتِيبةَ أُعبِّيها تعبيَةً، إذا هيّأتَها. وقد قالوا: عَبأت الجيش أيضاً، ذكرها ابنُ الأعرابي. وقال في عَبَأت الطِّيب: كأنَّ بصدرِه وبمَنْكِبيه *** عبيراً باتَ تَعبؤه عروسُ([40]) والعَباءة: ضَربٌ من الأكسِية. وقياسُه صحيح؛ لأنّه يشتمل على لابسه ويجمعُه. والله أعلم بالصواب. --------------ـــــ ([1]) في الأصل: "من ناله"، صوابه في اللسان (عبث). وفي اللسان (بول): "وقولهم ليس هذا من بالي، أي مما أباليه". ([2]) في الأصل: "ذلك". ([3]) عبارة اللسان: "وأما عبد خدم مولاه فلا يقال عبده". ([4]) البيت في اللسان وأساس البلاغة (عبد، هطع). ([5]) يقال بالمد، وبالقصر. ([6]) في الأصل، "أي المهناء". والمهنوء: المطلي. ([7]) البيت من معلقته المشهورة. ([8]) في الأصل: "ضعيفاً قوياً"، وهو من مستطرف التحريف. ([9]) في الأصل: "ونعبد الجاهل". ([10]) هو الفرزدق، كما في إصلاح المنطق 58-59، وليس في ديوانه، وفيه بيتان يشبهان أن يكونا هذا البيت ففي ص 800: أظنت كلاب اللؤم أن لست شاتماً *** قبائل إلا ابني دخان بدارم وفي ص 816: أظنت كلاب اللؤم أن لست خابطا *** قبائل غير ابني دخان بدارم ([11]) في إصلاح المنطق: "أن أهجو كليباً". وصدره: * أولئك أحلاسي فجئني بمثلهم * قال ابن السكيت: "ويروى: فجؤني. "ويروى: تميماً بدارم". ([12]) في الأصل: "شطره"، تحريف. ([13]) ديوان الطرماح 103 واللسان (هلع). ([14]) البيت من معلقته المشهورة. ([15]) البيت للحارث بن وعلة الجرمي. اللسان (عبر). وفي خزانة الأدب (1: 199) أنه لأبيه وعلة بن عبد الله الجرمي. فيقال إن الجرمي لحق رجلاً من بني نهد يقال له سليط بن قتب فقال له وعلة: أردفني خلفك، فإني أتخوف القتل. فأبى أن يردفه فطرحه عن قربوسه وركب عليها ونجا. فرواية البيت الصحيحة على هذا القول: "وقد قلت للنهدي". وذكر في اللسان أن النهدي هو الذي سأل الحارث أن يردفه خلفه لينجو فأبى. فرواية البيت: "يقول لي النهدي". وقد اتفقت الروايتان على أن "النهدي" قد قتل. أما رواية ابن فارس هنا فغريبة لا سند لها من القصص. وانظر الاشتقاق 291. ([16]) رواية الديوان 67 واللسان (لثي، عبر): "لاث به". وقبله: في أيكه فلا هو الضحى *** ولا يلوح نبته الشتى ([17]) في الأصل: "الفيل". ([18]) الذي بعد هذه الكلمة في الأصل هو: "ويقال إن العبري ذكرناه لا يكون إلا طويلاً وأصغر منه فهو الضال ما كان". وقد أصلحت اختلال الكلمات بما ترى. ([19]) ديوان ذي الرمة 440، واللسان (عبر، عمر). ([20]) في الأصل: "كأنه". ([21]) في الأصل: "من هذا". ([22]) في الأصل: "صاحب". ([23]) سبق الاستشهاد بهذا الجزء في (عفل). والبيت بتمامه كما في اللسان (عبر، عفل): جزيز القفا شبعان يربض حجرة *** حديث الخصاء ورام العفل معبر ([24]) ديوان الأعشى 69 واللسان (عبر، رقق). وقد سبق في (رق). ([25]) سبق الكلام على تخريج البيتين في (أول). ([26]) ديوان جرير 463 واللسان (عبس، مسك، ذبل). وسيأتي في (مسك). ([27]) روايته تطابق رواية اللسان (عبط). وفي المفضليات (1: 82، 84) بيتان هما برقم: 15، 35: ثم إن ينزع إلى أقصاهما *** يخبط الأرض اختباط المحتفر و: ظل في أعلى يفاع جاذلاً *** يقسم الأمر كقسم المؤتمر ([28]) ديوان أمية 42 واللسان (عبط) برواية: "والمرء ذائقها". ([29]) هو حميد الأرقط، كما في اللسان (عبط). ([30]) البيت للمرار بن منقذ في المفضليات (1: 90). وهو بدون نسبة في اللسان (عبق). ([31]) ديوان طرفة 68 واللسان (عبق، لحف). ([32]) لساعدة بن العجلان الهذلي، في اللسان (عبق، هرد) وديوان الهذليين (3: 109). ([33]) في الأصل: "الغضب". ([34]) أنشده في اللسان (عبق) برواية: "أطف لها عباقية". ([35]) أنشده في اللسان (رضح) شاهداً على أن اسم الحجر الذي يرضح به النوى "مرضاح"، وأن الخاء المعجمة لغة ضعيفة. ([36]) في ديوان الهذليين (2: 97) : "كالمعول". السكري: "كأن نابها طرف معول". ([37]) العبالة بتشديد اللام. وتخفيفها لغة عن اللحياني. ([38]) البيت من زوائد ديوان حميد بن ثور، أنشده في اللسان (عبن). وانظر ديوانه 32 طبع دار الكتب المصرية. ([39]) بعد هذا في الأصل: "كأن بصدره"، وهو تكرار لما سيأتي بعد كلمة "الطيب" التالية. ([40]) البيت لأبي زبيد الطائي في اللسان (عبأ)، يصف فيه أسداً. وفيه: "كأن بنحره"، و"بات يعبؤه" ثم قال: "ويروى: بات يخبؤه". والعروس يقال للمرأة والرجل.

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR354 harf
- العبوس: قطوب الوجه من ضيق الصدر. قال تعالى: ﴿عب وتولى﴾ [عبس/ 1]، ﴿ثم عبس وبسر﴾ [المدثر/22]، ومنه قيل: يوم عبوس. قال تعالى: ﴿يوما عبوسا قمطريرا﴾ [الإنسان/10]، وباعتبار ذلك قيل العبس: لما يبس على هلب (انظر: المجمل 3/644، والهلب: شعر الذنب) الذنب من البعر والبول، وعبس الوسخ على وجهه (يقال: عبس الوسخ على وجهه: إذا يبس. انظر: المجمل 3/644؛ والقاموس: عبس).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR50 harf
ع ب س تقول‏:‏ أعوذ بالله من ليلة بوس ويوم عبوس‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.386 harf
عَبَسَ يَعْبِسُ عَبْساً وعَبَّس: قَطَّبَ ما بين عينيه، ورجل عابِسٌ من قوم عُبُوسٍ. ويوم عابِسٌ وعَبُوسٌ: شديدٌ؛ ومنه حديث قُس: يَبْتَغِي دَفْعَ باسِ يَومٍ عَبُوسٍ؛ هو صفة لأَصحاب اليوم أَي يوم يُعَبَّسُ فيه فأَجراه صفة على اليوم كقولهم ليل نائم أَي يُنام فيه. وعَبَّسَ تَعْبِيساً، فهو مُعَبِّسٌ وعَبَّاسٌ إِذا كَرَّه وجهه، شُدِّدَ للمبالغة، فإِن كَشَر عن أَسنانه فهو كالِحٌ، وقيل: عَبَّسَ كَلَحَ.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR117 harf
* ع ب س * * عَبَسَ * الرجل كلح وبابه جلس وعبَّس وجهه شُدد للمبالغة و * التَّعَبُّسُ * التجهم ويوم * عَبُوسٌ * أي شديد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.321 harf
عوبس، كجوهر:اسم ناقة غزيرة، قال المزرد: عوبس، كجوهر: اسم ناقة غزيرة، قال المزرد: فلما رأينا ذاك لم يغن نقرة صببنـا لـه ذا وطـب عـوبـس أجـمـعـا وعبس وجهه يعبس عبسا وعبوسا، من حد ضرب: كلح، كعبس تعبيسا. وقيل: عبس وجهه عبسا وعبس: قطب ما بين عينيه. ورجل عابس. وعبس تعبيسا فهو معبس وعباس، إذا كرة وجهه. شدد للمبالغة، ومنه قراءة زيد بن علي عبس وتولى فإن كشر عن أسنانه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.559 harf
عَبَسَ 1 عَبَسَ ذ , (S, L, Msb,) or عَبَسَ وَجْهَهُ, (A, O, K, TA,) or وَجْهُهُ, (Bd in lxxvi. 10,) aor. عَبِسَ , inf. n. عُبُوسٌ [app. properly used only when the verb is intrans.] (S, A, O, Msb, K) and عَبْسٌ [app. only when the verb is trans.]; (A, O, K;) and ↓ عبّس, (L, K, TA,) inf. n. تَعْبِيسٌ; (TA;) He frowned; [looked sternly, austerely, or morosely;] or contracted his face: (Msb:) or he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR541 harf
عَبَسَ عَبَسَ I ( n. ac. عَبْس 1 , عُبُوْس 27 ), a. Frowned, scowled; darkened ( face ). عَبِسَ عَبِسَ A ( n. ac. عَبَس 4 ), a. Became dirty, filthy. عَبَّسَ عَبَّسَ II , a. see I . أَعْبَسَ أَعْبَسَ IV , a. see ( عَبِسَ ) تَعَبَّسَ تَعَبَّسَ V , a. see I . عَبَس عَبَس 4 , a. Dry dung. عَاْبِس عَاْبِس 21 , a. Morose; austere; grim, grim-faced. b. [ art. ], The lion. عَبُوْس
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok13.959 harf
عبس عَبَسَ - يَعْبِسُ - عَبُوْس - عَبُوْسَاً عَبَسَ - يَعْبِسُ + الكائن: يغير شكل الوجه بتغير انقباض عضلاته ليبدي الدلالة على الكراهية وعدم الرضى: تقطيب الجبين (شد عضلاته) وتغير ملامح الوجه، بما يدل على الكره وعدم الرضا عَبُوْس: على وزن" فعول " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " عَبَسَ - يَعْبِسُ ": الشيء الذي يبدي الدلالة على الكراهية وعدم الرضى
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler6 mücavir (9 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قمطر

    1 ortak ayet · “Katere”den gelen bir kelimedir

  2. بسر

    1 ortak ayet · Busr olmamış hurma demektir

  3. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  4. ولي

    1 ortak ayet · Veli arka demektir

  5. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  6. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ

    Kaşını çattıSonra kaşlarını çattı, suratını astı.

  2. عَبَسَ وَتَوَلَّى

    Kaşını çattıYüzünü asıp çevirdi,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعبس
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبسر, كلح, قطب, بسل
Zıt Kökبشش
Çekirdek Özet 1Canlının bedenine veya kuyruğuna bulaşan pislik ve yaşlığın kuruyarak sertleşmesi, katılaşıp büzüşmesi
Çekirdek Özet 2İçteki hoşnutsuzluk, sıkıntı ve öfkenin yüze vurarak alın ve göz çevresini kırıştırıp sertleştirmesi, yüzü karartması
Çekirdek Özet 3İçsel direncin dışa vurumu; muhataba, duruma veya dehşetli bir güne karşı kapanma, esnekliği yitirme ve katılık sergileme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir ahlaki kabalık veya geçici bir yüz ekşitmesi sayıp, temsil ettiği zihni/kalbi tıkanma, kibir ve dehşet anındaki varoluşsal büzüşmeyi gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عبYoğunlaşma, yüklenme, dolma, bir şeyin ağırlığını veya tortusunu üzerinde toplama; nitekim عبأ (yük yükleme, değer verme, hazırlık), عبث (boş ve dağınık meşguliyetin yükü), عبد (boyun eğip hizmet yükünü taşıma), عبر (birikintiyi/suyu aşma, ağırlığı geçirme) köklerinde de bir doluluk ve yoğunlaşma çekirdeği görülürسÇekirdekteki ağırlık ve yoğunlaşma anlamına tutunma, büzüşme, kuruyup yapışarak katılaşma ve kilitlenme boyutu eklenmiş; böylece içteki sıkıntının deriyi gerip sertleştirmesi veya dıştaki birikintinin kuruyarak donması anlamı belirginleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, dışa bakma, idrak ve iç durumu yansıtmaİçteki duygu ve yönelimin dışarıya ilk yansıdığı, algının ve niyetin açığa çıktığı algı penceresi
بEv, çadır; iç, barınma, içine alma veya içeriye kapanmaDışarıdan gelen etkiyi göğüste/içte karşılama, içe çekilme ve muhataba karşı sınır çekme
سDiken, destek; tutunma, dayanma, sertleşip batma, gerilmeBüzüşen ve gerilen yapının sert bir hat oluşturması, katılaşıp esnekliğini kaybetmesi
عبسGöz ve çehrenin içe kapanıp sertleşerek dışa set çekmesiİç dünyada beliren hoşnutsuzluk veya dehşetin, çehreyi bir çadır örtüsü gibi kapatıp dikenleşen çizgilerle gererek kaskatı hale getirmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin bacaklarına ve kuyruk tüylerine yapışan gübre ve idrarın güneşte kuruyup sertleşerek kabuk bağlaması (العَبَس)
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairlerinden Cerîr, devenin kuyruğundaki kuru pisliği bileziğe benzeterek تَرَى العَبَسَ الحَوْليَّ جَوْناً بكُوعِها / لها مَسَكاً من غير عاجٍ ولا ذَبْلِ mısralarında; recez şairi Ebü'n-Necm el-İclî ise كأنَّ في أذنابهنَّ الشُّوَّلِ / مِن عَبَس الصَّيف قرونَ الأُيَّلِ beytinde yaz sıcağında kuruyan bu katmanı sığın boynuzuna benzeterek kullanmıştır

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Mekâyîsü’l-Luğa ve Kitâbü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça عبس kökü, fiziksel planda katılaşma, kuruyup sertleşme ve büzüşme çekirdeğine dayanır. Bu kök, Güney Sami kolunda özellikle çöl bedevî hayatının gözlemlerine dayalı olarak devenin kuyruk kıllarına yapışıp kuruyan pislik katmanını ifade eden özgün bir türetim sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) birebir /ʿ-b-s/ dizilişiyle doğrudan aynı semantik çatıyı kuran yaygın bir fiil kökü tespit edilememektedir; ancak kavramsal olarak benzer çehre çatılması ve sertleşme hareketleri farklı fonetik dizilişlerle temsil edilir. Arapçadaki kullanım, bedensel bir tortunun kuruyup sertleşmesi olgusunun insan yüzündeki mimiklerin sertleşip donması hadisesine semantik aktarımı (metaforik genişleme) ile gelişmiştir. Bu yönüyle kökün çehre asılması anlamı, Arap dilinin kendi iç gelişimi içinde somuttan soyuta geçişin berrak bir örneğidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisânü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuruyan pislikten yüz ekşitmesine geçişDevenin arkasında kuruyan tortunun (el-'abes) sertliği, yüzde çatılan kaşların deriyi gerip sertleştirmesine benzetilerek fiilleştirilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami / Arap yarımadası özgü katmanMerkezi ve Kuzey Sami dillerinde düzenli bir soydaşı bulunmayıp bedevî Arapçasının özgün somut gözleminden türemiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa ve The Foreign Vocabulary of the Qur'an literatürü.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عبسAnlamlıKaş çatmak, kuruyup sertleşmekHoşnutsuzluk sebebiyle çehreyi germek ve katılaşmakHedef kök; Kur'an'da geçer
عسبAnlamlıAşılatmak, aramak, ücretDamızlık hayvanın aşım ücreti veya rızık peşinde dolaşmakKur'an'da geçmez; ortak harfler hareket ve bedenî teması barındırır
بعسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-Ayn'a göre mühmeldir
بسعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü'l-Ayn'a göre mühmeldir
سعبAnlamlıSalya akıtmak, suyun akmasıAğızdan salyanın veya sıvının ip gibi uzayıp akmasıKur'an'da geçmez; Tahzîb'e göre müsta'mel, Ayn'a göre mühmeldir
سبعAnlamlıYedi sayısı, yırtıcı hayvanYedi sayısını veya parçalayıcı yırtıcı hayvanı ifade ederKur'an'da geçer; anlam bağı uzaktır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عبسMerkezYüz asma, hoşnutsuzlukİçteki sıkıntı veya direncin yüz hatlarını büzüştürüp katılaştırmasıTemel hareket kaşların ve alnın gerilip donmasıdır
بسرKomşuZamansız talep, aceleci yüz asmaHenüz olgunlaşmamış bir durumda aceleyle veya bocalama içinde yüzü ekşitmekOlgunlaşmamışlık ve şaşkınlıkla gelen gerginliktir
كلحKomşuDişleri göstererek yüz ekşitmeYüz büzüşürken dudakların geri çekilip dişlerin açığa çıkmasıDaha vahşi, tehditkâr veya aşırı acı kaynaklı bir çehre bozulmasıdır
قطبKomşuKaş aralarını birleştirmeİki kaşın arasını birbirine yaklaştırarak toplamakBütünü değil, özellikle gözler arasındaki tek bir noktayı büzüştürmektir
بسلKomşuÖfke ve şiddetle çatılmaYüzün öfke, celal ve kavgaya hazır biçimde kararmasıÇatıklığın doğrudan husumet ve caydırıcılık içermesidir
بششZıtGüler yüzlülük, ferah çehreMuhatabı güler yüzle, sevinçle ve açıklıkla karşılamakYüz hatlarının gevşeyip açılması ve muhataba yönelmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعبسKaş çatmak, çehreyi karartmakHoşnutsuzluk veya dehşet sebebiyle yüz hatlarının büzüşüp sertleşmesiKesin
Latincecorrugare, obducereKırıştırmak, yüzünü örtmek/karartmakAlın ve kaş bölgesini büzüştürmeyi karşılar; ancak kuruyup sertleşen tortu kök anlamını taşımazGüçlü
İngilizceto frown, to scowl, grimKaş çatmak, asık suratlı olmakDuygusal tepkiyi ve sert bakışı iyi karşılar; devenin kuyruğundaki kabuk bağlama gibi somut fiziksel kök bağlamından yoksundurGüçlü
Almancadie Stirn runzeln, finster blickenAlnını kırıştırmak, karanlık bakmakYüzün aldığı karanlık ve gergin hali karşılar; kökün taşıdığı içe kapanma ve iletişimi kesme tonunu kısmen yansıtırGüçlü
Fransızcasourciller, renfrognerKaşlarını çatmak, surat asmakÇehrenin büzülmesini ve asılmasını tam verir; dehşet verici zaman nitelemesi olarak kullanımı sınırlıdırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَبَسَ (Fiil, 3. tekil şahıs)Zihni meşguliyet veya öncelik uyuşmazlığı sebebiyle yüz asmakPeygamberî tebliğde daha önemli görülen tarafa odaklanırken bir başkasına karşı istemeden yüzün gerilmesi; Abese 80:1
عَبَسَ (Fiil, atıfla birlikte)Hakikati inkâr ve kibrin doğurduğu inatçı çehre kararmasıKur'an mesajını dinledikten sonra düşünüp ölçen, fakat kibrine yenilerek yüzünü ekşiten müşrikin tavrı; Müddessir 74:22
عَبُوسًا (Sıfat / Hal)İnsanın yüzünü buruşturan, dehşet verici ve sıkıntılı durum/günKıyamet gününün şiddet ve ağırlığının, bakan herkesin çehresini kaskatı yapacak bir vasıf olarak güne nispet edilmesi; İnsan 76:10

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin ismet sıfatı ve zelle meselesiTebliğ esnasında yüz asmanın bir günah mı yoksa bir öncelik tercihi (terk-i evlâ) mi olduğu tartışılmıştırKasıtlı bir ahlaki kusur değil, beşerî ve anlık bir odaklanma refleksi
FıkıhTebliğde muhatap önceliği ve idarecinin tavrıZayıf ve yoksul müminlerin ileri gelen müşriklere tercih edilmesi ilkesi çıkarılmıştırİletişimde dışlayıcı beden dilinden kaçınma zorunluluğu
Tefsirİniş sebepleri ve psikolojik tahlilPeygamberin âmâ sahabiye karşı tavrının arka planı ile Velîd b. Mugîre'nin kibri incelenmiştirÇehrenin bir zihniyet ve tercih göstergesi olarak çözümlenmesi
HadisPeygamberin ahlakı ve tebessümüHadislerde Hz. Peygamber'in asla "âbis" (asık suratlı) olmadığı, daima tebessüm ettiği belirtilirKalıcı bir huy değil, âyetle düzeltilen münferit bir hadise olması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHakikate karşı kalbî tutumKapanma ve katılaşmaVahyin çağrısına karşı fıtratın kendini kilitlemesiHakikati kabullenmek istemeyen nefsin sergilediği ilk fiziksel bariyerdirGüçlü
İlmiBilgiye erişim ve öğretim ahlakıTalepkâra karşı yüz çevirme engeliHakikati arayan ile bilgi arasına konulan psikolojik setSoran kişinin konumuna bakılmaksızın bilginin açık tutulması gerektiğini gösterirGüçlü
SiyasiYönetici-tebaa ilişkisiSeçkincilik refleksinin reddiGüç sahiplerine odaklanıp tabanı ihmal etme eğiliminin uyarılmasıİktidar arayışının adaleti ve zayıflara karşı nezaketi perdelememesi esastırGüçlü
İktisadiSorumluluktan kaçış haliİnfak ve paylaşma anında yüz ekşitmeYoksulun talebine karşı cimriliğin yüze vuran direnciİktisadi mükellefiyetten kaçınmanın beden diline yansıyan cimrilik alametidirMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve sertleşme (suyu kaybedip katılaşma)Bir sıvının kuruyarak viskozitesini yitirmesi, büzüşüp kabuk bağlaması ve elastikiyet modülünün aniden yükselmesiGüçlü
Beşeri bilimlerDefansif mikro-mimik ve bilişsel kapanmaİletişim psikolojisinde bireyin tehdit veya hoşnutsuzluk anında göz-kaş çevresini büzerek iletişimi kesmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir terbiyesizlik veya anlık bir kaş çatması sayıp, semantik derinliğindeki kuruyup sertleşme ve içsel tıkanma boyutunu ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamعبس sadece bir yüz hareketi değil; inatçı bir zihnin hakikate karşı kendini kaskatı kilitlediği bir tavır (Müddessir 74:22) veya bir günün dehşetinden ötürü varlığın büzüşmesidir (İnsan 76:10)
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAbese Suresi'ndeki ilahi ikazı basit bir ahlak dersine indirgemek; tebliğ stratejisinde güç odaklarına yönelip samimi talepkârı arkaya itmenin ontolojik tehlikesini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın içsel duygu, niyet ve zihniyet durumlarını beden dili ve kozmik dehşet sahneleri üzerinden nasıl somutlaştırdığını anlamak açısından anahtar bir köktür
Hangi ayet groupslarında belirleyicidir?Peygamberî tebliğ metodolojisini inşa eden ayetlerde, inkârcı kibrin iç muhakemesini anlatan tasvirlerde ve kıyametin dehşetini anlatan eskatolojik tablolarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yüz ifadelerinin nötr veya önemsiz jestler olduğu yanılgısını düzeltir; tebliğcinin jest ve mimiklerinin dahi tevhidi adaletin ve öncelik sıralamasının doğrudan bir parçası olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının bedenine bulaşan pislik veya sıvının kuruyarak kaskatı kesilmesi, kabuk bağlayıp büzüşmesi.
  • Soyut anlamİçte biriken sıkıntı, öfke, kibir veya dehşetin dış yüzeye vurarak esnekliği yok etmesi, çehreyi sertleştirip iletişime kapatması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin dışsal bir uyarıcıya karşı esnek uyum sağlamak yerine büzüşerek direnç göstermesi, kapanması ve katılaşması fazı.
  • LaTeX modeliR(t)=κ⋅(1−e−α⋅ΔΨ)⋅Φ−1
  • LaTeX açıklamasıFormülde R(t), sistemin veya çehrenin dışa karşı gösterdiği sertleşme ve direnç katsayısını; ΔΨ, iç dünyada veya bağlamda biriken hoşnutsuzluk, dehşet veya gerilim farkını; κ, varlığın kabuk bağlama ve katılaşma potansiyelini; α, uyarıcının büzüştürme şiddetini; Φ ise dışa açık olma ve esneklik (iletişim) parametresini temsil eder. İçsel gerilim arttıkça ve esneklik sıfıra yaklaştıkça, yüzey direnci asimptotik olarak katılaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع