عذب
ع - ذ - ب
KÖK- 373 geçiş
- 336 ayet
- 60 sîga
- 13 sözlük
Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.261 harfباب العين والذّال والباء معهما
ع ذ ب، ب ذ ع يستعملان فقط
عذب:
عَذُبَ الماءُ عُذوبةً فهو عَذْبٌ طيب، وأَعْذبتُه إعذاباً، واستعذبته، أي: أسقيته وشربته عَذْباً.
وعَذَبَ الحمار يَعْذِبُ عَذْباً وعُذوباً فهو عاذِبٌ عَذوبٌ لا يأكل من شدة العطش. ويقال للفرس وغيره: عَذوبٌ إذا بات لا يأكل ولا يشرب، لأنه ممتنع من ذلك.
ويَعْذِبُ الرّجل فهو عاذِبٌ عن الأكل، لا صائم ولا مُفْطِرٌ. قال عَبِيد:
وتَبَدَّلوا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR774 harfالعَذْبُ: الماء الطيَب. وقد عَذُبَ عُذوبةَ. ويقال للرِيق والخمر: الأعذبان. واستعذبَ القوم ماءهم، إذا استقَوه عَذْباً. واستعذَبه، أي عدَّه عذْباً. ويُسْتَعذَب لفلانٍ من بئر كذا، أي يُستقى له. وعَذَبَةُ اللسان: طَرَفُه الدقيق. والعَذَبَة: إحدى عَذَبَتَيْ السَوطِ. وعَذَبَةُ الميزان: الخيط الذي يُرْفع به. وعَذَبَةُ الشجر: غُصنه. والعَذَبَةُ: القذاةُ. وماء ذو عَذَبٍ، أي كثير القذى. يقال: أعْذِبْ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.939 harfباب العين والذال مع الباء
عذب ، بذع ، ذعب : مستعملة .
عذب : قال الليث : عَذُب الماء يَعْذُب عُذُوبة فهو عَذْب : طيب . وأعذب القوم إذا عَذُب ماؤهم . قال : واستعذَبوا إذا استقوا ماء عَذْباً . وعذب الحمار يَعذُب عُذوباً فهو عاذب وعَذُوب إذا لم يأكل العَلَف من شدّة العطش . قال : ويَعْذُب الرجل عن الأكل فهو عاذب : لا صائم ولا مفطر . وأعذبته إعذاباً ، وعذَّبته تعذيباً . كقولك فطمته عن هذا الأمر . وكل
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR10.184 harf(باب العين والذال وما يثلثهما)
(عذر) العين والذال والراء بناء صحيح له فروعٌ كثيرة، ما جَعلَ الله تعالى فيه وجهَ قياسٍ بَتَّةً، بل كلُّ كلمةٍ منها على نَحوِها وجِهَتها مفردة. فالعُذْر معروف، وهو رَوْم الإنسان إصلاحَ ما أُنكِرَ عليه بكلام. يُقال منه: عَذَرْتُه فأنا أَعْذِرُه عَذْراً، والاسم العُذْر. وتقول: عَذَرْتُه من فلان، أي لُمْتُه([1]) ولم ألُم هذا. يُقال: مَن عذيري من فلان، ومَن يَعذِرني
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.092 harf- ماء عذب طيب بارد. قال تعالى: ﴿هذا عذب فرات﴾ [الفرقان/53]، وأعذب القوم: صار لهم ماء عذب، والعذاب: هو الإيجاع الشديد، وقد عذبه تعذيبا: أكثر حبسه في العذاب. قال: ﴿لأعذبنه عذابا شديدا﴾ [النمل/21]، ﴿وما كان الله ليعذبهم وأنت فيهم وما كان الله معذبهم وهم يستغفرون﴾ [الأنفال/ 33]، أي: ما كان يعذبهم عذاب الاستئصال، وقوله: ﴿وما لهم ألا يعذبهم الله﴾ [الأنفال/34]، لا يعذبهم بالسيف، وقال: ﴿وما كنا معذبين﴾
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR570 harfع ذ ب
ما أرق عذبة لسانه والحق على عذبات ألسنتهم.
وخفقت على رأسه العذب وهي خرق الألوية.
وعذّب سوطه وهدبه: جعل له علاقة.
وهم يستعذبون الماء: يستقونه عذباً.
ونساء عذاب الثنايا.
وفلان مفتون بالأعذبين وهما الخمر والرضاب.
وفي حديث عليّ وقد شيع سرية: أعذبوا عن النساء أي عن ذكرهنّ.
يقال: أعذب عن الشيء واستعذب عنه إذا امتنع ويقال: أعذبوا عن الآمال أشدّ الإعذاب فإنّ الآمال
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.081 harfالعَذْبُ من الشَّرابِ والطَّعَامِ: كُلُّ مُسْتَسَاغٍ. والعَذْبُ: الماءُ الطَّيِّبُ. ماءةٌ عَذْبَةٌ ورَكِـيَّة عَذْبَةٌ. وفي القرآن: هذا عَذْبٌ فُراتٌ. والجمع: عِذَابٌ وعُذُوبٌ؛ قال أَبو حَيَّةَ النُّميري: فَبَيَّتْنَ ماءً صافِـياً ذا شَريعةٍ، * له غَلَلٌ، بَيْنَ الإِجامِ، عُذُوبُ أَراد بغَلَلٍ الجنْسَ، ولذلك جَمَع الصِّفَةَ. والعَذْبُ: الماء الطَّيِّبُ.
وعَذُبَ الماءُ يَعْذُبُ عُذوبةً، فهو
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR44 harf* ع ذ ب * * العَذْبُ * الماء الطيب وبابه سهل
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.998 harfالعذب من الطعام والشراب، وفي بعض النسخ تقديم الشراب على الطعام: كل مستساغ.. والعذب: الماء الطيب. ماءة عذبة وركية عذبة. وفي القرآن: هذا عذب فرات وعذب الماء يعذب عذوبة فهو عذب، طيب والجمع عذاب، وبالكسر وعذوب، بالضم. قال أبو حية النميري:
فبيتن ماء صافيا ذا شريعة له غلل بين الإجام عذوب
قال ابن منظور: أراد بغلل الجنس، فلذلك جمع الصفة. وفي حديث الحجاج ماء عذاب.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR15.827 harfعَذُبَ
1 عَذُبَ ذ , (S, O, Msb, K, TA,) aor. عَذُبَ , (TA,) inf. n. عُذُوبَةٌ, said of water, (S, O, Msb, K, TA,) [and app. of wine or other beverage, and of food, (see عَذْبٌ,)] It was, or became, sweet: (S, O, * TA:) or it was, or became, easy and agreeable to be drunk or swallowed. (Msb.) [See also 12. ― -b2- Freytag has also assigned to it a meaning belonging to أَعْذَبَ, q. v.] -A2- عَذَبَ:
عَذُبَ 1 عَذُبَ ذ , (S, O, Msb, K, TA,) aor. عَذُبَ , (TA,) inf. n. عُذُوبَةٌ, said of water, (S, O, Msb, K, TA,) [and app. of wine or other beverage, and of food, (see عَذْبٌ,)] It was, or became, sweet: (S, O, * TA:) or it was, or became, easy and agreeable to be drunk or swallowed. (Msb.) [See also 12. ― -b2- Freytag has also assigned to it a meaning belonging to أَعْذَبَ, q. v.] -A2- عَذَبَ: see 4, in two places. -A3- And see also 2, last sentence. -A4- [عَذِبَ, inf. n. عَذَبٌ, is mentioned by Golius as signifying “ Quisquiliis aut lente palustri obducta fuit, ” and in a similar manner by Freytag; by both as said of water, and as on the authority of the K: but I find, in the K, no ground for this, except an explanation of عَذِبٌ, q.v., of which ISd knew not a verb.]
عذّبهُ 2 عذّبهُ ذ , inf. n. تَعْذِيبٌ, He punished, castigated, or chastised, him: (S, O, Msb, K:) [and he, or it, tormented, or tortured, him:] originally, he beat him: then, he punished him in any painful manner. (Msb.) It is said in a trad., اـِنَّ المَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَآءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ [Verily the dead will be punished for his family's weeping for him]: the reason of which is probably this; that the Arabs used to charge their families to weep and wail for them; therefore the dead is obnoxious to punishment for his having done this. (IAth, TA.) And the verb is used metaphorically in relation to that which has not sensation: a poet says, لَيْسَتْ بِسَوْدَآءَ مِنْ مَيْثَآءَ مُظْلِمَةٍ وَلَمْ تُعَذَّبْ بِاـِدْنَآءٍ مِنَ النَّارِ [It (app. wine) is not black, from Meytha, darkcoloured; nor has it been mulled (such seems to be here the meaning of the verb) by being put near to fire, or by being boiled]. (L, TA. [See also مُعَذَّبَةٌ.]) ― -b2- See also 4, in two places. -A2- عذّب سَوْطَهُ, and هدّبهُ, [perhaps a mistranscription for ↓ عَذَبَهُ, for accord. to Golius, this last and the first here mentioned are expl. by Z in the sense here following,] He put an عِلَاقَة [i. e. an عَذَبَة] to his whip: so in the A. (TA.)
اعذب القَوْمُ 4 اعذب القَوْمُ ذ The people, or party, became in the condition of having sweet water. (K, TA. [Freytag has erroneously assigned this meaning to عَذُبَ.]) -A2- And اعذب, (O, TA,) inf.n. اـِعْذَابٌ, (K, TA,) He abstained, or desisted, (O, K, * TA,) عَنْ شَىْءٍ from a thing; (TA;) and, (K, TA,) in like manner followed by عَنْ, (TA,) he left, quitted, or relinquished, (K, TA,) a thing: (TA:) and ↓ استعذب, (K, TA,) likewise followed by عَنْ, (TA,) signifies the same: (K, TA:) and عَذْبٌ, (K, TA,) as inf. n. of ↓ عَذَبَ, (MF, TA,) signifies the abstaining, &c., (K, MF, TA,) from a thing: and [particularly] the abstaining (of a man, and of an ass, and of a horse, TA) from eating, by reason of intense thirst; (K, TA;) being neither fasting nor breaking fast; (TA;) and so عُذُوبٌ as inf. n. of the same verb. (MF, TA.) -A3- And اعذبهُ, (S, O,) inf. n. اـِعْذَابٌ; (K;) and ↓ عذّبهُ, (O,) inf. n. تَعْذِيبٌ; (K;) and ↓ عَذَبَهُ, (O,) inf. n. عَذْبٌ; (K;) He prevented, hindered, withheld, restrained, or forbade, him, (S, O, K, *) عَنِ الأَمْرِ from [doing] the thing, or affair. (S, O.) One says, أَعْذِبْ نَفْسَكَ عَنْ كَذَا Withhold, or restrain, thyself from such a thing. (S, O.) -A4- اعذبهُ [He deprived it of its عَذَب; i. e.] he removed from it, (S, O, K,) namely, water, (K,) or a watering-trough, or tank, (S, O,) the floating particles that were upon it, (S, O,) or its [green substance termed] طُحْلُب, (K,) or both of these: (TA:) and ↓ تَعْذِيبٌ [in like manner] signifies the removing of what is termed عَذَب. (Bd in ii. 6.)
اعتذب 8 اعتذب ذ He made [the] two ends (عَذَبَتَيْنِ) of his turban to hang down behind. (O, K, TA.)
استعذب المَآءَ 10 استعذب المَآءَ ذ He reckoned, or esteemed, the water sweet. (O, Msb, TA.) ― -b2- And He sought sweet water: you say, استعذب لِأَهْلِهِ he sought sweet water for his family. (TA.) ― -b3- And He drank the water sweet. (TA.) ― -b4- And He drew sweet water. (S, O, K. *) One says, يُسْتَعْذَبُ لِفُلَانٍ مِنْ بِئْرِ كَذَا i. e. [Sweet water] is drawn for such a one from such a well. (S, O.) ― -b5- And استعذب لَهُ المَآءَ He brought to him sweet water. (TA.) -A2- See also 4.
اعذوذب 12 اعذوذب ذ , like اِحْلَولَى, said of water, It was, or became, sweet, [like عَذُبَ,] or very sweet. (Lb, TA.)
عَذْبٌ عَذْبٌ ذ Sweet water: (S, O:) or water, (Msb,) or wine, or beverage, and food, (K,) that is easy and agreeable to be drunk or swallowed: (Msb, K:) pl. عِذَابٌ (O, Msb, TA) and عُذُوبٌ. (TA.) You say رَكِيَّةٌ عَذْبَةٌ [A well of sweet water] : and مَآءٌ عَذْبٌ [sweet water]: and also مَآءَةٌ عَذْبَةٌ [a sweet water]: and مَآءٌ عِذَابٌ [sweet water or waters], using a pl. epithet in this last case because مَآءٌ is a coll. gen. n., of which مَآءَةٌ is the n. un. (TA.) And Aboo-Heiyeh En-Nemeree says, describing water, لَهُ غَلَلٌ بَيْنَ الاـِجَامِ عُذُوبُ [Having sweet water permeating amid the reedbeds, or the thickets]: he uses غَلَلٌ as a coll. gen. n., and therefore pluralizes the epithet. (L, TA.) ― -b2- One says also نِساءٌ عِذَابُ الثَّنَايَا (assumed tropical:) [Women sweet in respect of the front teeth]. (A.) ― -b3- And اـِنَّهُ لَعَذْبُ اللِّسَانِ (assumed tropical:) [Verily he is sweet in respect of the tongue]; likening his tongue to the water that is termed عَذْب. (Lh, TA.) -A2- Also A sort of trees; (K, TA;) the same that is called عَذَبٌ [q. v.]. (TA.)
عَذَبٌ عَذَبٌ ذ , (S, O, K,) [a coll. gen. n.] of which, in all its senses, the n. un. is darr; عَذَبَةٌ, (K, TA,) Motes, or particles of rubbish or the like, (S, O, K, TA,) floating upon water. (TA.) [In this sense, it is said in the S and O that عَذَبَةٌ is its sing. or n. un.] One says مَآءٌ ذُو عَذَبٍ Water abounding with such motes or particles. (S, O. See also عَذِبٌ.) And ↓ عَذِبَةٌ has the same meaning as the n. un. of عَذَبٌ in this sense: (K:) and signifies likewise, as also ↓ عَذَبَةٌ and ↓ عَذْبَةٌ, (L, K,) this last mentioned by IAar, (L,) [the green substance called] طُحْلُب (L, K, TA) and عَرْمَض and the like, (L, TA,) or طُحْلُب and dung (دِمْن), floating upon water. (TA.) ― -b2- And What comes forth next after the fœtus from the womb. (O, K.) -A2- Also A sort of trees, (AHn, O, K,) of the shrub-kind: (AHn, O:) the same that is called عَذْبٌ. (TA.) -A3- And The pieces of rag that women hold when wailing for the dead; as also مَعَاذِبُ, (O, K,) pl. of ↓ مَعْذَبَةٌ [or probably مِعْذَبَةٌ, like its syn. مِئْلَاةٌ, originally مِئْلَوَةٌ], or , accord. to AA, an anomalous pl. of [the n. un. of عَذَبٌ, i. e.] عَذَبَةٌ: (O:) one of such pieces of rag is also called مِعْوَزٌ, as well as عَذَبَةٌ. (TA.) ― -b2- And Straps, or thongs: (S, O:) or the extremities thereof; as also ↓ عَذَبَاتٌ. (TA.) So in the saying of Dhu-r-Rummeh, (S, O, TA,) describing dogs of the chase, (O,) غُضْفٌ مُهَرَّتَةُ الأَشْدَاقِ ضَارِيَةٌ مِثْلُ السَّرَاحِينِ فِى أَعْنَاقِهَا العَذَبُ [Having pendulous ears, wide in the sides of the mouth, habituated to the chase, resembling wolves, with straps, or thongs, or the extremities thereof, upon their necks]. (S, O, TA.) ― -b3- Also, (K,) or ↓ عَذَبَةٌ, in this and other senses following, (S, O, Msb, &c.,) [the former evidently wrong, the latter (as is said in the K) being its n. un. in all its senses,] The string with which a balance, or pair of scales, is raised. (S, O, Msb, K.) ― -b4- And The end, or extremity, of a whip; (Mgh in art. ثمر, and Msb;) its tail; also called its ثَمَرَة: (Mgh ubi suprà:) or its عِلَاقَة, (TA in the present art.,) which means the [suspensory] thong in the handle thereof: (TA in art. علق:) or [it may have both of these significations, for it is said that it is] one of the عَذَبَتَانِ of a whip. (S, O.) ― -b5- The end, or extremity of anything. (A, K.) ― -b6- The extremity of the tongue; (S, O, Msb;) its [tip or] narrow extremity: (TA:) pl. ↓ عَذَبَاتٌ. (Msb.) One says, أَلْسِنَتِهِمْ ↓ الحَقُّ عَلَى عَذَبَاتِ [Truth is on the tips of their tongues]. (A, TA.) ― -b7- The extremity of the penis of a camel: (ISd, K, TA:) or the extremity of a camel's penis thin in the fore part. (TA.) ― -b8- The part that hangs down of the [thong called] شِرَاك [q. v.] of a sandal. (O, TA. [See also ذُؤَابَةٌ.]) ― -b9- A piece of skin which is hung behind the hinder part (مُؤْخِرَة, O, K, or مُؤَخَّرَة, CK) of the [camel's saddle called] رَحْل, (O, K,) from its upper portion; (O;) also termed ذُؤَابَةٌ. (TA in art. ذأب.) ― -b10- And عَذَبٌ [accord. to the TA, but correctly ↓ عَذَبَةٌ, (see 8,)] The portion [i. e. end] of a turban, that is made to hang down between the shoulders. (TA.) ― -b11- And the same, [correctly ↓ عَذَبَةٌ, as is shown by what follows,] A piece of rag [or strip of linen or the like, called in French cravate,] that is bound upon the head of a spear. (TA.) One says, خَفَقَتْ عَلَى رَأْسِهِ العَذَبُ (A, TA) i. e. خِرَقُ الأَلْوِيَةِ [The cravates fluttered over his head]. (A.) ― -b12- And ↓ عَذَبَةٌ signifies also A branch of a tree; (S, O, Msb;) and so ↓ عَذِبَةٌ. (TA.)
عَذِبٌ عَذِبٌ ذ (K, TA) and ↓ ذُو عَذَبٍ (TA) Water overspread by [the green substance termed] طُحْلُب: (K, TA:) or abounding therewith, and with motes, or particles of rubbish or the like: (TA:) [or the latter signifies as expl. before: see عَذَبٌ, third sentence:] عَذِبٌ is thought by ISd to be a possessive epithet, [meaning ذُو عَذَبٍ,] because he found no verb belonging to it. (TA.) -A2- عَذِبٌ is also syn. with عَظِبٌ meaning A man alighting, or abiding, in places of dried-up herbage, and in a waterless desert. (TA in art. عظب.)
عَذْبَةٌ عَذْبَةٌ ذ : see عَذَبٌ. -A2- Also A certain tree, that kills camels, (O, K, TA,) if they eat thereof. (TA.) ― -b2- And A well-known medicine. (K, TA. [In some copies of the K, دَآءٌ, or “ disease, ” is put for دَوَآءٌ, accord. to the TK, as observed by Freytag.])
عَذَبَةٌ عَذَبَةٌ ذ , and its pl. عَذَبَاتٌ: see عَذَبٌ, in nine places. ― -b2- The pl. above mentioned signifies also The legs of a she-camel. (TA.)
عَذِبَةٌ عَذِبَةٌ ذ : see عَذَبٌ, fourth and last sentences. -A2- Also What is taken forth from طَعَام [i. e. wheat, or corn in general,] and thrown away; (Lh, K, TA;) being the worst thereof; also termed عَذِرَةٌ. (Lh, TA in art. عذر.) -A3- And Pasturage, or herbage: so in the phrase مَآءٌ مَا بِهِ عَذِبَةٌ, (O,) or مَآء لَا عَذِبَةَ فِيهِ [Water where is no pasturage, or herbage]. (TA.) ― -b2- It is also expl. in copies of the K as signifying, with the article, مَا أَحَاطَ مِنَ الدِّرَّةِ: but the right explanation is مَا أَحَاطَ بِالدَّبْرَةِ [app. meaning The ridge of earth that surrounds a sown piece of ground to retain the water for irrigation (see دَبْرٌ)], as in the M and L &c. (TA.)
عَذَبِىٌّ عَذَبِىٌّ ذ , (thus in my copies of the S,) or عُذَبِىٌّ, (O, K, TA,) with the pointed ذ, accord. to AA, mentioned in the T in art. عدب, as written with the unpointed د, and here said in the K to be syn. with عُدَبِىٌّ, (TA,) Generous in natural dispositions. (AA, S, O, TA.)
أَصَابَهُ عَذَابُ عِذَبِينَ أَصَابَهُ عَذَابُ عِذَبِينَ ذ , (O, K, TA,) with kesr to the ع and fet-h to the ذ, (O, TA,) like بِلَغِينَ, (K, TA, in the CK عُذَبِينَ like بُلَغِينَ,) and أَصَابَهُ العِذَبُونَ, (O, TA,) [May the punishment that will not be remitted befall him, or] may his punishment not be remitted: (O, K, TA:) so says Ibn-Buzurj. (O, TA.)
عَذَابٌ عَذَابٌ ذ Punishment, castigation, or chastisement, [or] such as serves to give warning to others than the sufferer, or to restrain the offender from repeating the offence; syn. عُقُوبَةٌ, (S, O,) or نَكَالٌ: (K, and Ksh and Bd in ii. 6:) so termed from عَذَبَ “ he prevented ” &c.; because it prevents the person punished from returning to the like of his offence, and prevents others from doing the like of that which he has done: (MF, TA:) [it generally signifies any corporal punishment:] and, by an extension of the original signification, any [infliction of] pain that disgraces, or puts to shame: (Ksh and Bd ubi suprà:) originally, beating: afterwards used to signify any painful punishment: [torture; or torment:] and metaphorically applied to (tropical:) an affair, or event, that is difficult, distressing, afflicting, or troublesome; whence the saying, السَّفَرُ قِطْعَةٌ مِنَ العَذَابِ [Travel is a portion of that which is difficult, &c.; or of torment]: (Msb:) in the Kur xxiii. 78, it means hunger, or famine: (Zj, O, TA:) the pl. is أَعْذِبَةٌ: (Zj, K, TA:) the author of the K says in art. نهر [voce نَهَارٌ] that it has no pl.: [and it seems to be doubted whether it have a pl. because it is properly an inf. n. though its verb in the unaugmented form is not used:] but MF observes that if it be a name for that whereby one is prevented [from repeating an offence], as hunger, or famine, agreeably with what Zj says, there is no reason why it should not have this pl. (TA.)
عَذُوبٌ عَذُوبٌ ذ : see عَاذِبٌ, in seven places.
عَذَابَةٌ عَذَابَةٌ ذ The womb; thus mentioned by Az, on the authority of El-Mundhiree and AHeyth, with the pointed ذ; (O, TA;) i. q. عَدَابَةٌ. (K, TA.)
عَاذِبٌ عَاذِبٌ ذ and ↓ عَذُوبٌ, applied to a horse or the like, &c., (S, O,) Such as is standing still, or stopping from fatigue, (قَائِمٌ, S,) that will not eat nor drink: (S, O:) or abstaining, or that abstains, from eating, by reason of intense thirst; (K, TA;) applied to a man, and an ass, and a horse: but Az says that the assertion respecting these two epithets that they signify [a horse, &c.] that neither eats nor drinks is more correct than the assertion respecting ↓ عَذُوبٌ that it signifies [one] that abstains from eating by reason of his thirst: also, that عَاذِبٌ signifies any animal, but generally a horse and a camel, that will not eat anything: accord. to Th, this and ↓ عَذُوبٌ signify a horse or the like standing still, or stopping from fatigue, (قَائِمٌ,) that raises his head, and will not eat nor drink; and the former, that passes a night without eating anything: (TA:) the pl. of عَاذِبٌ is عُذُوبٌ, like as سُجُودٌ is a pl. of سَاجِدٌ: and the pl. of ↓ عَذُوبٌ is عُذُبٌ, and, accord. to A 'Obeyd, عُذُوبٌ [like as هُجُودٌ is pl. of هَجُودٌ]: Az says that this is a mistake, for a word of the measure فَعُولٌ does not form a pl. of the measure فُعُولٌ; but [SM says] this is an extr. instance; and he who preserves an authority in his mind is an evidence against him who does not. (TA.) One says, ↓ بَاتَ عَذُوبًا, meaning He passed the night without eating or drinking anything; because abstaining therefrom. (O.) ― -b2- عَاذِبٌ signifies also [Unsheltered;] having no covering between him and the sky; (O, K;) and so ↓ عَذُوبٌ. (K, TA.) El-Jaadee says, describing a wild bull (ثَوْر وَحْشِىّ [a species of bovine antelope]) that had passed the night alone, tasting nothing, لِلسَّمَآءِ كَأَنَّهُ ↓ فَبَاتَ عَذُوبًا سُهَيْلٌ اـِذَا مَا أَفْرَدَتْهُ الكَوَاكِبُ [And he passed the night exposed without shelter to the sky, as though he were Canopus when the other stars have left him solitary]. (TA.)
الأَعْذَبَانِ الأَعْذَبَانِ ذ [The two most sweet things;] saliva (الرِّيق, S, O, K, or الرُّضَاب, A) and wine: (S, A, O, K: [for, in the amorous language of the Arab, the sweetness of the saliva of his beloved is often praised:]) or food and coïtus. (K.)
لِجَامٌ مُعْذِبٌ لِجَامٌ مُعْذِبٌ ذ A bridle that withholds from going away in a headlong manner. (O.)
مَعْذَبَةٌ مَعْذَبَةٌ ذ [or مِعْذَبَةٌ?]: see عَذَبٌ.
مُعَذَّبَةٌ مُعَذَّبَةٌ ذ [for خَمْرٌ مُعَذَّبَةٌ] Wine mixed [with water, or with some other thing or things]. (A, TA.) ― -b2- And معذب [app. مُعَذَّب] is applied by the vulgar to Fresh ripe dates soaked with water. (TA voce مَنْقُوشٌ.) -A2- سَوْطٌ مُعَذَّبٌ A whip having an عِلَاقَة [or عَذَبَة] attached to it. (TA.)
اِمْرَأَةٌ مَعْذَابُ الرِّيقِ اِمْرَأَةٌ مَعْذَابُ الرِّيقِ ذ A woman whose saliva is pleasant to be swallowed, and sweet. (TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.470 harfعَذَبَ
عَذَبَ I ( n. ac. عَذْب 1 )
a. [ acc. & 'An ], Hindered, prevented withheld from.
b. [ 'An ], Left, left undone ( affair ).
c. Was unable to eat from excessive thirst.
عَذِبَ
عَذِبَ A ( n. ac. عَذَب 4 ),
a. Was slimy, dirty ( water ).
عَذُبَ
عَذُبَ U ( n. ac. عَذَاْبَة 22t ),
a. Was sweet, agreeable, pleasant, palatable.
عَذَّبَ
عَذَّبَ II
a. [ acc. & 'An ], Hindered,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR77.295 harfعذب
عَذَبَ - يَعْذِبُ - عذاب - عَذَََّبَ - يُعَذِّب
عَذَبَ - يَعْذِبُ + كائن + كائناً: نكله وزجره وردعه ونهاه عن فعل أو أمر بالضرب أو المنع أو القهر
عَذاب: على وزن " فَعَال ": اسم فعل " عَذَبَ - يَعْذِبُ"
عَذَََّبَ - يُعَذِّب: على وزن " فَعَّل" من " عَذَبَ - يَعْذِبُ ": جعل آخر يعْذِبه" على وجه الاتكرار والشدة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Mücavir kökler257 mücavir (634 toplam)
- ألم
70 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
- ذوق
36 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
- هون
19 ortak ayet · Düzlük demektir
- شدد
30 ortak ayet · Sicim bağıdır
- كفر
68 ortak ayet · Hufre, çukur demektir
- خزي
13 ortak ayet · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir
- دنو
28 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
- عظم
26 ortak ayet · Büyük
- أخر
37 ortak ayet · Uhur ense demektir
- يوم
51 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- مسس
14 ortak ayet · Ona dokundu
- عتد
7 ortak ayet · Hazırladık
Geçtiği ayetler(336)
Bu kök 336 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.
خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
AzapAllah onların kalblerini ve kulaklarını mühürlemiştir. Gözlerinin üzerinde bir perde vardır ve onlar için büyük bir azab vardır.
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ
AzapKalblerinde hastalık vardır. Allah da hastalıklarını artırdı. Yalan söylemekte olduklarından dolayı onlara elem verici bir azab vardır.
… يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ
AzapNefislerini ne kötü şeye değişip sattılar. Allah’ın kullarından dilediğine fazlından indirmesine hased ederek Allah’ın indirdiğini inkar ettiler ve gazab üstüne gazaba uğradılar. Küfredenlere alçaltıcı bir azab vardır.
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ
AzapEy iman edenler; bizi de dinle, demeyin, bizi de gözet, deyin ve dinleyin. Kafirlere elim bir azab vardır.
… خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
AzapAllah’ın mescidlerinde; O’nun isminin anılmasını men’eden, onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Onların oralara korka korka girmekten başka hakkı yoktur. Dünyada rüsvaylık onlarındır. Ahirette ise onlara büyük bir azab vardır.
… وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
AzapAllah’ın indirdiği kitabtan birşey gizleyip de, onu az bir pahaya satanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmaz. Onları temize de çıkarmaz. Ve onlar için acıklı bir azab vardır.
… مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ
AzapEy iman edenler; öldürmede size kısas farz kılındı. Hür; hür ile, köle; köle ile, dişi; dişi ile. Ama kim de kardeşi tarafından affedilirse, ma’ruf olan emre ittiba etmeli ve ona güzellikle ödemelidir. Bu, Rabbınız tarafından bir hafifletme ve rahmettir. Kim, bundan sonra da tecavüzde bulunursa; onun için pek acıklı bir azab vardır.
مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ
AzapDaha önce. İnsanlara yol gösterici olarak. Furkan’ı da indirdi. Muhakkak ki Allah’ın ayetlerini inkar edenler için, gerçekten şiddetli azab vardır. Allah, Aziz’dir, intikam sahibidir.
… وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
AzapAllah’ın ahdini ve kendi yeminlerini az bir paraya değişenlerin, ahirette hiç bir payı yoktur. Allah, kıyamet günü onlarla konuşmaz, onlara bakmaz, onları temize çıkarmaz. Ve onlar için elim bir azab vardır.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ
AzapDoğrusu küfredip de, kafir olarak ölenler, yeryüzü dolusu altını fidye verecek olsalar yine de hiç birinden kabul edilmez. Onlar için elim bir azab vardır. Ve onların hiç yardımcıları da yoktur.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عذب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقب, نكل, جزى |
| Zıt Kök | نعم |
| Çekirdek Özet 1 | Suyun saflaşıp tatlı ve içilebilir hale gelmesi; nesnenin veya canlının gıdadan, sudan alıkonulması, engellenmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Haddi aşan, ilahi uyarıyı çiğneyen varlığa uygulanan can yakıcı, alıkoyucu, ıslah edici veya helak edici ceza |
| Çekirdek Özet 3 | Adaletin ve ilahi dengenin tesisi için tatlılığın ve esenliğin kesilerek mahrumiyet ve elemle sınırlandırma getirilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca intikam amaçlı kör bir işkenceye indirgeyip mahrum bırakma, arındırma ve tatlılığı giderme boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عذ | Men etme, engelleme, araya sınır koyarak tutma; عذر kökünde kınamayı defetmek ve engeli beyan etmek suretiyle tutma anlamı belirgindir | ب | Temas, kuşatma ve beden üzerinde hissedilir bir tesir meydana getirerek canlının gıdadan veya tatlılıktan kesilmesini ve somut bir elemle sınırlandırılmasını sağlar |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz, pınar; görme, bilme, kaynak | Dışa vuran kaynağı, derinlikten yüzeye çıkan durumu ve algılanan tadı temsil eder |
| ذ | Kapı, geçiş, hareket; türetme imge olarak sınır ve koruma | Akışı ve geçişi belirleyen sınırlamayı, durdurmayı ve engeli temsil eder |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Durumun canlının kendi içinde, bünyesinde yerleşmesini ve hissedilir biçimde hapsolmasını sağlar |
| عذب | Kaynaktan çıkan varlığın sınırlanıp kabına hapsedilmesi | Suyun tortularından arınarak tatlılaşması veya varlığın alıkonup can yakıcı bir sınırla tutulması hareketini doğurur |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun tortudan arınarak tatlı ve içilebilir olması (ماء عذب) ile devenin veya atın şiddetli susuzluk yahut engel sebebiyle yemeden içmeden kesilip ayakta beklemesi durumu (عذوب) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Humeyd el-Erkat su içmekten menedilmiş rahibeleri tasvir eder: إلى شجر ألمى الظلال كأنه / رواهب أحرمْنَ الشرابَ عُذوبُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem rivayetlerinde ve Cahiliye kullanımında sütten kesme, gıdadan alıkoyma ve zihni bir meşgaleden men etme anlamında kullanılmıştır: أعذب عن الشيء |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça عذب kökü, Sami dillerinde doğrudan ortak bir kök olarak geniş bir yayılıma sahip değildir; ancak Güney Sami ve genel Afro-Asyatik havzada tatlılık, saflık ve tecrit etme / alıkoyma semantik ekseninde yerel morfolojik gelişim gösterir. Klasik dilciler kökün iki karşıt gibi görünen anlam eksenini (tatlı su ve can yakıcı elem) tahlil ederken, عذاب kelimesinin varlıktan yaşama tatlılığını çekip alma (أزيل عنه عذب الحياة) veya canlıyı yemeden içmeden keserek tecrit etme kökünden türediğini vurgularlar. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan ع-ذ-ب biçiminde yaygın bir fiil kökü tespit edilmemiştir; tatlılık ve ceza anlamları başka köklerle karşılanır. Bu durum kökün Arap dili bünyesinde özgül bir morfolojik ve anlamsal uzmanlaşma yaşadığını göstermektedir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Tatlılık, tortusuzluk ve engelleme ekseni | Suyun tortudan arınması (عَذُبَ) ile canlının gıdadan ve esenlikten menedilmesi (عَذَبَ) çekirdeklerinden azap ve tatlı su kavramları türemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arap Yarımadası özgüllüğü | Kuzeybatı Sami dillerinde birebir üçlü kök denkliği zayıftır; kök Arapça içinde semantik çift kutupluluk kazanmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik havzada güvenilir dış kökendeşlik tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عذب | Anlamlı | Tatlı olmak; alıkoymak, can yakıcı ceza vermek | Suyun arılığı veya hayat tatlılığının giderilmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عبذ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur’an’da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| ذعب | Anlamlı | Hızlı akmak, sürüklemek, kurdun saldırması | Suyun veya selin hızla akıp gitmesi, yırtıcının atılması | Kur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir |
| ذبع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur’an’da geçmez; mühmel diziliştir |
| بعذ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur’an’da geçmez; mühmel diziliştir |
| بذع | Anlamlı | Korkutmak, dehşete düşürmek | Ansızın gelen korku ve irkilti hali | Kur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عذب | Merkez | Can yakıcı ceza ve mahrum bırakma | Yaşamın tatlılığını ve esenliğini çekip alarak can yakıcı şekilde sınırlama | Elem, mahrumiyet ve tecrit unsurlarını bir arada barındırır |
| عقب | Komşu | Bir eylemin ardından gelen karşılık | Eylemin arkasından gelen tabii sonucu ve bedeli vurgular | عذب doğrudan acı ve mahrumiyet hissine odaklanırken عقب sıra ve bedele odaklanır |
| نكل | Komşu | İbret verici caydırıcı ceza | Başkalarının aynı suçu işlemesini önlemek için teşhir edici yaptırım | نكل ibretlik bağlama ve caydırmaya yoğunlaşır |
| جزى | Komşu | Tam karşılık ve denklik verme | Yapılan işin mükafat veya ceza olarak tam denkliğini ödeme | جزى adalet terazisindeki nötr denklik yönünü öne çıkarır |
| نعم | Zıt | Nimet, tatlılık ve bolluk içinde yaşatma | Varlığın ihtiyaçlarının fazlasıyla karşılanıp haz ve huzur içinde bırakılması | عذب kökünün hayat tatlılığını alma yönünün tam karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عذب | Tatlı olmak veya azap etmek | Hem arı, tatlı suyu hem de can yakıcı mahrumiyet cezasını ifade eder | Kesin |
| Latince | Tormentum, Poena, Dulcis | İşkence, ceza; tatlı | Latince cezalandırma boyutu ile tatlılık boyutu iki ayrı kökle karşılanır | Güçlü |
| İngilizce | Torment, Punishment, Fresh/Sweet water | Azap, ceza; tatlı su | İngilizce ceza ile tatlılık anlamlarını tek bir leksikal kökte birleştiremez | Güçlü |
| Almanca | Pein, Strafe, Süßwasser | Istırap, ceza; tatlı su | Hukuki yaptırım ve fiziksel ıstırap ayrışır; kökteki semantik birlik bulunmaz | Güçlü |
| Fransızca | Châtiment, Tourment, Eau douce | Azap, ceza; tatlı su | Hukuki ceza ve acı verici eziyet ayrı kavramlarla ifade edilir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| عَذْبٌ | Tatlı, içimi hoş ve susuzluğu gideren su | Yaratılış delilleri ve denizlerin karşılaştırılması; Furkân 25:53, Fâtır 35:12 |
| عَذَابٌ أَلِيمٌ | Can yakıcı, acı veren bedensel ve ruhsal ceza | İnkarcılar ve münafıklar için ahiret yaptırımı; Bakara 2:10, Âl-i İmrân 3:21 |
| عَذَابَ الِاسْتِئْصَالِ | Dünyada inkarcı kavimleri toptan yok eden helak cezası | Geçmiş kavimlerin yıkımı bağlamı; Hûd 11:58, Kamer 54:16 |
| عَذَابَ الْقَبْرِ / الْبَرْزَخِ | Ölüm ile diriliş arasındaki ara dönem sıkıntısı ve azabı | Firavun hanedanı ve zalimlerin durumu; Tevbe 9:101, Mü'min 40:46 |
| عَذَابٌ مُهِينٌ | Onur kırıcı, kibri yerle bir eden aşağılayıcı ceza | Büyüklük taslayan inkarcıların cezalandırılması; Bakara 2:90, Nisâ 4:14 |
| تَعْذِيبٌ دُنْيَوِيٌّ | Müminlerin eliyle veya dünyevi felaketlerle gelen ıslah ve ceza | Savaş ve hukuki yaptırımlar; Tevbe 9:14, Tevbe 9:55 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri, ilahi adalet ve cezanın ebediyeti | Kafirlerin cehennemde ebedi azap çekmesi, ilahi adaletin hikmeti ve azabın arındırıcı boyutu | Hak edilmiş ilahi yaptırım ve adaletin tezahürü |
| Fıkıh | Hukuki cezalar ve ta'zir yaptırımları | Suçluların hadd ve ta'zir cezalarında bedensel eziyetin sınırı, işkence yasağı | Hukuken meşru ıslah edici bedel ile yasaklanan eziyetin tefriki |
| Tefsir | عذب kökünün tatlı su ve azap ilişkisi | Azabın hayatın tadını gidermek mi yoksa aç-susuz bırakılmaktan mı türediği tartışması | İlahi gazap, helak ve hak edilmiş elem kavramları |
| Hadis | Kabir azabı, fitneler ve yolculuğun meşakkati | Yolculuğun bir tür azap sayılması, ölünün yakınlarının feryadından duyduğu elem | İnsanın huzurunu, dengesini ve rahatını bozan her türlü meşakkat |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık nizamı ve ahiret adaleti | İlahi ceza ve uyarı | Haddi aşan varlığa haddini bildirerek ilahi nizamı korumak | Yaratıcının adaletinin gereği olarak kötülüğün cezasız kalmayacağını tescil eder | Kesin |
| İlmi | Neden-sonuç ve denge kanunları | Entropi ve negatif geri bildirim | Sistemin dengesini bozan unsurların elenmesi veya sınırlandırılması | Tabiat kanunlarına aykırı hareket eden yapının hasara uğramasıdır | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve yargı erki | Kanuni yaptırım ve tecrit | Hukuk düzenini bozan bireyin özgürlüğünü kısıtlayarak kamu huzurunu sağlamak | Toplumun selameti için suçlunun toplumdan alıkonulması ve cezalandırılmasıdır | Güçlü |
| İktisadi | Kaynak kullanımı ve piyasa ahlakı | İktisadi kriz, mahrumiyet ve iflas | Haksız kazanç ve israfın getirdiği kaynak tükenişi ve darlık | Ekonomik dengeleri bozan toplulukların refah ve bereketten mahrum kalmasıdır | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik direnç ve sönümleme (Damping) | Bir sistemdeki aşırı sapmayı veya taşkın enerjiyi sürtünme ve kayıpla sınırlandırıp dizginleyen direnç mekanizmasıdır | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Ceza hukuku yaptırımı ve sosyal dışlanma (Sanction) | Toplumsal normları ve hukuki bağları ihlal eden bireye uygulanan hürriyeti bağlayıcı ceza veya tecrittir | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca öfkeyle uygulanan, amaçsız bir fiziksel işkence veya intikam aracına indirgemek; kökün arındırma ve mahrum etme yönünü unutmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Azap yalnızca bedensel bir acı değil; insanın yaratılış gayesinden sapması sonucu tatlılıktan, huzurdan ve ilahi lütuftan mahrum bırakılması halidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlahi adaleti zalimane bir şiddet gibi algılayarak azabın hak ediş, sınır çekme, caydırma ve nizamı koruma amacını kavrayamamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ahlak ve sorumluluk nizamının yaptırım boyutunu oluşturur; eylemlerin karşılıksız kalmayacağını ve ilahi adaletin nihai belirleyici olduğunu ilan eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkarcı kavimlerin helakini anlatan kıssalarda, ahiretteki cennet-cehennem tasvirlerinde ve ilahi sınırlara riayeti emreden ahkam ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratıcının merhametinin adaleti ve kötülüğün cezalandırılmasını dışladığı şeklindeki pasifist yanılgıyı düzeltir; sorumluluk bilincini diri tutar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSuyun arınarak tatlılaşması veya bir canlının gıdadan, sudan ve esenlikten menedilerek alıkonulması.
- Soyut anlamİlahi veya tabii yasaları çiğneyen varlığın yaşam tatlılığından mahrum bırakılarak can yakıcı bir sınırlandırma ve yaptırıma tabi tutulması.
- Sistematik karşılıkAdaletin tesisi, haddi aşmanın engellenmesi ve nizamın korunması için uygulanan zorunlu yaptırım mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde azap ve yaptırım şiddetini, ilahi ve ahlaki sınırlardan sapma miktarını, bu sapmaya bağlı artış fonksiyonunu temsil eder. hayatın tatlılığının ve huzurunun giderilme katsayısını simgeler. Sapma azami düzeye () ulaştığında uygulanan yaptırım , nizamın restorasyonunu () ve adaletin tecellisini zorunlu kılar.