عذب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ذ-ب60 sîga, 257 mücavir kök, 336 ayet, 68 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عظمهونمسسالْعَذَابُعَذَابُعذبألمذوقأخرالْعَذَابَعَذَابٌشدددنوعَذَابَعتد

KökSîga 60Ayet 336Sure 68Mücavir 257

▶ Ağı aç (3B)

عذب

ع - ذ - ب

KÖK
  • 373 geçiş
  • 336 ayet
  • 60 sîga
  • 13 sözlük

Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.261 harf
باب العين والذّال والباء معهما ع ذ ب، ب ذ ع يستعملان فقط عذب: عَذُبَ الماءُ عُذوبةً فهو عَذْبٌ طيب، وأَعْذبتُه إعذاباً، واستعذبته، أي: أسقيته وشربته عَذْباً. وعَذَبَ الحمار يَعْذِبُ عَذْباً وعُذوباً فهو عاذِبٌ عَذوبٌ لا يأكل من شدة العطش. ويقال للفرس وغيره: عَذوبٌ إذا بات لا يأكل ولا يشرب، لأنه ممتنع من ذلك. ويَعْذِبُ الرّجل فهو عاذِبٌ عن الأكل، لا صائم ولا مُفْطِرٌ. قال عَبِيد: وتَبَدَّلوا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR774 harf
العَذْبُ: الماء الطيَب. وقد عَذُبَ عُذوبةَ. ويقال للرِيق والخمر: الأعذبان. واستعذبَ القوم ماءهم، إذا استقَوه عَذْباً. واستعذَبه، أي عدَّه عذْباً. ويُسْتَعذَب لفلانٍ من بئر كذا، أي يُستقى له. وعَذَبَةُ اللسان: طَرَفُه الدقيق. والعَذَبَة: إحدى عَذَبَتَيْ السَوطِ. وعَذَبَةُ الميزان: الخيط الذي يُرْفع به. وعَذَبَةُ الشجر: غُصنه. والعَذَبَةُ: القذاةُ. وماء ذو عَذَبٍ، أي كثير القذى. يقال: أعْذِبْ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.939 harf
باب العين والذال مع الباء عذب ، بذع ، ذعب : مستعملة . عذب : قال الليث : عَذُب الماء يَعْذُب عُذُوبة فهو عَذْب : طيب . وأعذب القوم إذا عَذُب ماؤهم . قال : واستعذَبوا إذا استقوا ماء عَذْباً . وعذب الحمار يَعذُب عُذوباً فهو عاذب وعَذُوب إذا لم يأكل العَلَف من شدّة العطش . قال : ويَعْذُب الرجل عن الأكل فهو عاذب : لا صائم ولا مفطر . وأعذبته إعذاباً ، وعذَّبته تعذيباً . كقولك فطمته عن هذا الأمر . وكل
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.184 harf
(باب العين والذال وما يثلثهما) (عذر) العين والذال والراء بناء صحيح له فروعٌ كثيرة، ما جَعلَ الله تعالى فيه وجهَ قياسٍ بَتَّةً، بل كلُّ كلمةٍ منها على نَحوِها وجِهَتها مفردة. فالعُذْر معروف، وهو رَوْم الإنسان إصلاحَ ما أُنكِرَ عليه بكلام. يُقال منه: عَذَرْتُه فأنا أَعْذِرُه عَذْراً، والاسم العُذْر. وتقول: عَذَرْتُه من فلان، أي لُمْتُه([1]) ولم ألُم هذا. يُقال: مَن عذيري من فلان، ومَن يَعذِرني
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.092 harf
- ماء عذب طيب بارد. قال تعالى: ﴿هذا عذب فرات﴾ [الفرقان/53]، وأعذب القوم: صار لهم ماء عذب، والعذاب: هو الإيجاع الشديد، وقد عذبه تعذيبا: أكثر حبسه في العذاب. قال: ﴿لأعذبنه عذابا شديدا﴾ [النمل/21]، ﴿وما كان الله ليعذبهم وأنت فيهم وما كان الله معذبهم وهم يستغفرون﴾ [الأنفال/ 33]، أي: ما كان يعذبهم عذاب الاستئصال، وقوله: ﴿وما لهم ألا يعذبهم الله﴾ [الأنفال/34]، لا يعذبهم بالسيف، وقال: ﴿وما كنا معذبين﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR570 harf
ع ذ ب ما أرق عذبة لسانه والحق على عذبات ألسنتهم‏.‏ وخفقت على رأسه العذب وهي خرق الألوية‏.‏ وعذّب سوطه وهدبه‏:‏ جعل له علاقة‏.‏ وهم يستعذبون الماء‏:‏ يستقونه عذباً‏.‏ ونساء عذاب الثنايا‏.‏ وفلان مفتون بالأعذبين وهما الخمر والرضاب‏.‏ وفي حديث عليّ وقد شيع سرية‏:‏ أعذبوا عن النساء أي عن ذكرهنّ‏.‏ يقال‏:‏ أعذب عن الشيء واستعذب عنه إذا امتنع ويقال‏:‏ أعذبوا عن الآمال أشدّ الإعذاب فإنّ الآمال
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.081 harf
العَذْبُ من الشَّرابِ والطَّعَامِ: كُلُّ مُسْتَسَاغٍ. والعَذْبُ: الماءُ الطَّيِّبُ. ماءةٌ عَذْبَةٌ ورَكِـيَّة عَذْبَةٌ. وفي القرآن: هذا عَذْبٌ فُراتٌ. والجمع: عِذَابٌ وعُذُوبٌ؛ قال أَبو حَيَّةَ النُّميري: فَبَيَّتْنَ ماءً صافِـياً ذا شَريعةٍ، * له غَلَلٌ، بَيْنَ الإِجامِ، عُذُوبُ أَراد بغَلَلٍ الجنْسَ، ولذلك جَمَع الصِّفَةَ. والعَذْبُ: الماء الطَّيِّبُ. وعَذُبَ الماءُ يَعْذُبُ عُذوبةً، فهو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR44 harf
* ع ذ ب * * العَذْبُ * الماء الطيب وبابه سهل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.998 harf
العذب من الطعام والشراب، وفي بعض النسخ تقديم الشراب على الطعام: كل مستساغ.. والعذب: الماء الطيب. ماءة عذبة وركية عذبة. وفي القرآن: هذا عذب فرات وعذب الماء يعذب عذوبة فهو عذب، طيب والجمع عذاب، وبالكسر وعذوب، بالضم. قال أبو حية النميري: فبيتن ماء صافيا ذا شريعة له غلل بين الإجام عذوب قال ابن منظور: أراد بغلل الجنس، فلذلك جمع الصفة. وفي حديث الحجاج ماء عذاب.
Maddenin bağlantısı

العذب من الطعام والشراب، وفي بعض النسخ تقديم الشراب على الطعام: كل مستساغ.. والعذب: الماء الطيب. ماءة عذبة وركية عذبة. وفي القرآن: هذا عذب فرات وعذب الماء يعذب عذوبة فهو عذب، طيب والجمع عذاب، وبالكسر وعذوب، بالضم. قال أبو حية النميري: فبيتن ماء صافيا ذا شريعة له غلل بين الإجام عذوب

قال ابن منظور: أراد بغلل الجنس، فلذلك جمع الصفة. وفي حديث الحجاج ماء عذاب. يقال: ماءة عذبة، وماء عذاب، على الجمع؛ لأن الماء جنس للماءة. العذب والعذوب، بالضم: ترك الرجل والحمار والفرس الأكل من شدة العطش فهو لا صائم ولا مفطر، وهو عاذب، والجمع عذوب بالضم، وعذوب، كصبور، والجمع عذب، بضمتين. ويقال للفرس وغيره: بات عذوبا، إذا لم يأكل شيئا ولم يشرب، قال الأزهري: القول في العذوب والعاذب أنه الذي لا يأكل ولا يشرب أصوب من القول في العذوب أنه الذي يمتنع عن الأكل لعطشه. وأما قول أبي عبيد: وجمع العذوب عذوب فخطأ، لأن فعولا لا يكسر على فعول. قلت: هو من غرائب اللغة وفوائد الأشباه والنظائر ومن حفظ حجة على من لم يحفظ. ثم قال: والعاذب من جميع الحيوان: الذي لا يطعم شيئا، وقد غلب على الخيل والإبل، والجمع عذوب كساجد وسجود. وقال ثعلب: العذوب من الدواب وغيرها: القائم الذي يرفع رأسه فلا يأكل ولا يشرب، وكذلك العاذب والجمع عذب. والعاذب الذي يبيت ليله لا يطعم شيئا. العذب: المنع، كالإعذاب والتعذيب، عذبه تعذيبا: منعه وفطمه عن الأمر، وكل من منعته شيئا فقد أعذبته وعذبته. العذب: الكف، يقال: عذبه عن الطعام إذا كفه، والترك، كالإعذاب والاستعذاب، يقال: أعذبه عن الطعام إذا منعه وكفه، واستعذب عن الشيء: انتهى. وعذب عن الشيء وأعذب واستعذب كله: كف وأضرب. وأعذبه عنه: منعه. ويقال: أعذب نفسك عن كذا، أي اظلفها عنه. وفي حديث علي كرم الله وجهه أنه شيع سرية فقال: أعذبوا عن ذكر النساء أنفسكم فإن ذلك يكسركم عن الغزو أي امنعوها عن ذكر النساء وشغل القلوب بهن. وكل من منعته شيئا فقد أعذبته. وأعذب لازم ومتعد. وفي التهذيب: أعذب عن الشيء: امتنع. وأعذب غيره: منعه، فيكون لازما وواقعا، مثل أملق إذا افتقر وأملق غيره. وفي الأساس: يقال: أعذب عن الشيء واستعذب: امتنع. ويقال: أعذبوا عن الآمال أشد الإعذاب فإنها تورث الغفلة وتعقب الحسرة. يعذب كيضرب في الكل مما ذكر غير عذب الماء والطعام فإن مضارعهما يعذب بالضم. العذاب بالتحريك: القذى يعلو الماء وما يخرج في، وفي نسخة على أثر الولد من الرحم. العذب: شجر من الدق، قاله أبو حنيفة وأنشد: منهتك الشعران نضاخ العذب

العذب: مآلي بالمد النوائح، كالمعاذب، أي في الأخير واحدتها معذبة. ويقال لخرقة النائحة عذبة ومعوز، وجمع العذبة معاذب، على غير قياس قاله أبو عمرو. العذب: الخيط الذي يرفع به الميزان. العذب: طرف كل شيء. ومن البعير: طرف قضيبه، قالهما ابن سيده. وقال غيره: هو أسلته المستدق في مقدمه. العذب: الجلدة المعلقة خلف مؤخرة الرحل من أعلاه. ومن الرمح: خرقة تشد على رأسه، ومنه يقال: خفقت على رأسه العذب، كما في الأساس. ومن النعل: المرسلة من الشراك. ومن العمامة: ما سدل بين الكتفين منها. ومن السوط: علاقته وطرفه. ومن اللسان طرفه الدقيق. والعذب: أطراف السيور؛ وهي العذبات. قال ذو الرمة: غضف مهرته الأشداق ضاريةمثل السراحين في أعناقها العذب يعني أطراف السيور. وعذبت السوط فهو معذب إذا جعلت له علاقة. والذي في الأساس: وعذب سوطه وهدبه جعل له علاقة والعذب من الشجر: غصنه، الواحدة بهاء في الكل مما ذكر. واستعذب الرجل ماءه: استقى عذبا. واستعذبه: عده عذبا. واستعذبه: شربه عذبا. واستعذب لأهله: طلب لهم ماء عذبا، ويستعذب لفلان من بئر كذا أي يستقي له. وفي الحديث أنه كان يستعذب له الماء من بيوت السقيا أي يحضر له منها الماء العذب. وهو الطيب الذي لا ملوحة فيه. وفي حديث أبي التيهان أنه خرج يستعذب الماء أي يطلب الماء العذب. والعذوب والعاذب: الذي ليس بينه وبين السماء ستر، وفي نسخة: سترة أورده ابن السيد في الفرق. وقال الجعدي يصف ثورا وحشيا بات فردا لا يذوق شيئا: فبات عذوبا للسمـاء كـأنـه سهيل إذا ما أفردته الكواكب

وشاهد العاذب انظره في الفرق. والعذبة بالفتح و العذبة بالتحريك و العذبة بكسر الثانية، الأوجه الثلاثة في لسان العرب ونقل عن ابن الأعرابي الوجه الأول وقال: هي الكدرة من الطحلب والعرمض ونحوهما، وقيل: هي الطحلب نفسه والدمن يعلو الماء. يقال منه: ماء عذب ككتف وذو عذب أي مطحلب أي كثير القذى والطحلب. قال ابن سيده: أراه على النسب، لأني لم أجد له فعلا. وأعذبه أي الحوض نزع طحلبه وما فيه من القذى وكشفه عنه. والأمر منه: أعذب حوضك. ويقال: اضرب عذبة الحوض حتى يظهر الماء، أي اضرب عرمضة. أعذب القوم عذب ماؤهم. والعذبة بكسر الذال المعجمة عن اللحياني، وهو أردأ ما يخرج من الطعام فيرمى به. العذبة والعذبة بالوجهين: القذاة، وقيل: هي القذاة تعلو الماء، ويقال: ماء لا عذبة فيه، أي لا رعي فيه ولا كلأ. وكل غصن عذبة وعذبة. العذبة: ما أحاط من الدرة بكسر الدال المهملة وتشديد الراء، هكذا في نسختنا. وفي أخرى: ما أحاط بالدبرة، بفتح فسكون، وهكذا في المحكم وغيرهما. والعذبة: أحد عذبتي السوط. يقال: فلان مفتون بالأعذبين، الأعذبان: الطعام والنكاح، أو الريق وفي الأساس: الرضاب والخمر، قال ابن منظور: وذلك لعذوبتهما. والعذاب: النكال والعقوبة. وقوله تعالى: الذي أخذوا به الجوع. وقال شيخنا نقلا عن أهل الاشتقاق: إن العذاب في كلام العرب من العذب وهو المنع، يقال: عذبته عنه أي منعته، وعذب عذوبا أي امتنع، وسمي الماء الحلو عذبا لمنعه العطش، والعذاب عذابا لمنعه المعاقب من عوده لمثل جرمه، ومنعه غيره من مثل فعله. قلت: وهو كلام حسن ج أعذبة، هذا قول الزجاج وسيأتي للمصنف في ن ه ز أن العذاب لا يجمع بالكلية وإن قال بعض: إن جمعه كذلك قياسي، كطعام وأطعمة، لا يتوقف على سماع، ففيه نظر ظاهر، لأن الطعام أصله مصدر، وصار اسما لما يؤكل، وليس العذاب كذلك، قاله شيخنا. قلت: وإذا كان العذاب اسما لما يعذب به، كالجوع، على ما قدمنا عن الزجاج، فلا مانع عن أن يجمع على أعذبة، فتأمل. قال الزجاج في قوله تعالى: يضاعف لها العذاب ضعفين قال أبو عبيدة: تعذب ثلاثة أعذبة. قال ابن سيده: فلا أدري أهذا نص قول أبي عبيدة أم الزجاج استعمله وقد عذبه تعذيبا ولم يستعمل غير مزيد. قال ابن منظور: واستعار الشاعر التعذيب فيما لا حس له فقال: ليست بسوداء من ميثاء مظلمة ولم تعذب بإدناء من الـنـار

وفي الحديث أن الميت يعذب ببكاء أهله عليه. قال ابن الأثير: يشبه أن يكون هذا من حيث إن العرب كانوا يوصون أهلهم بالبكاء والنوح عليهم وإشاعة النعي في الأحياء، وكان ذلك مشهورا من مذاهيهم، فالميت تلزمه العقوبة في ذلك، بما تقدم من أمره به. قال ابن بزرج: عذبته عذاب عذبين. وأصابه مني عذاب عذبين كبلغين أي بكسر ففتح فكسر، وكذلك أصابه مني العذبون أي لا يرفع عنه العذاب. العذاب ككتان: فرس البداء بن قيس، وفي نسخة البراء بالراء والأولى الصواب. والعذيب والعذيبة مصغرين ماءان الأخير بالقرب من ينبع. وقال الأزهري: العذيب: ماء معروف بين القادسية ومغيثة. وفي الحديث ذكر العذيب وهو ماء لبني تميم على مرحلة من الكوفة، مسمى بتصغير العذب، وقيل سمي به لأنه طرف أرض العرب، من العذبة، وهي طرف الشيء. وقال كثير: لعمري لئن أم الحكيم ترحلتوأخلت لخيمات العذيب ظلالها قال ابن جني: أراد العذيبة، فحذف الهاء. وعيذاب بالفتح: د بالصعيد ونسبت إليها الصحراء، دفن فيها السيد القطب الرباني الإمام أبو الحسن الشاذلي قدس سره. والعذب: شجر وقد تقدم في العذب المتحرك، وهما واحد، فهو كالتكرار لما قبله. وبالتحريك قيده أبو حنيفة في كتاب النبات. والعذابة كسحابة هي العدابة وهي الرحم، رواه أبو الهيثم، وأنشد البيت السابق الذكر في لمهملة هنا. في الصحاح: العذبي: الكريم الأخلاق، بالذال المعجمة وأنشد البيت الذي سبق في المهملة، أي كالعدبي. وهذا الحرف في التهذيب في ترجمة عدب بالدال المهملة وقال: هو العذبي، وضبطه كذلك، وقد تقدمت الإشارة إليه. والعذبة بفتح فسكون: شجرة تموت البعران، بالضم، جمع بعير، أي إذا أكلت منها، نقله الصاغاني. ودواء م أي معروف. وذات العذبة: ع وعاذب: اسم موضع آخر. قال النابغة الجعدي: تأبد من ليلى رماح فعاذب فأقفر ممن حلهن التناضب كذا في لسان العرب. والاعتذاب: أن تسبل للعمامة عذبتين، محركة، من خلفها، وهما طرفا العمامة، نقله الصاغاني. والعذبات، محركة: أطراف السيور. والحق على عذبات ألسنتهم، جمع عذبة. وعذبات الناقة: قوائمها. وفرس يزيد بن سبيع. ويوم العذبات: من أيامهم. وفي الأساس: وفلان لا يشرب المعذبة، أي الخمر الممزوجة. واستدرك شيخنا على المؤلف: أنه يقال: اعذوذب الماء، كاحلولى، إذا صار عذبا، ذكره جماعة، وأغفله الجماهير كالمصنف. قلت: وهو وارد في كلام سيدنا علي رضي الله عنه يذم الدنيا: اعذوذب جانب منها واحلولى. قال ابن منظور: هما افعوعل، من العذوبة والحلاوة، وهو من أبنية المبالغة، وقد ذكره غير واحد من أئمة اللغة، وذكره اللبلي مع أخواته في بغية الآمال، فلا أدري ماذا أراد بالجماهير. ومما يستدرك على المؤلف: امرأة معذاب الريق: سائغته حلوته. قال أبو زبيد.

إذا تطيبت بعد النوم علتها نبهت طيبة العلات معذابا

ويقال: إنه لعذب اللسان، عن اللحياني. قال: شبه بالعذب من الماء. ويقال: مررت بماء ما به عذبة كفرحة، أي لا رعي فيه ولا كلأ. وأبو عذبة، محركة، تابعي، عن عمرو، عنه شريح بن عبيد.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.827 harf
عَذُبَ 1 عَذُبَ ذ , (S, O, Msb, K, TA,) aor. عَذُبَ , (TA,) inf. n. عُذُوبَةٌ, said of water, (S, O, Msb, K, TA,) [and app. of wine or other beverage, and of food, (see عَذْبٌ,)] It was, or became, sweet: (S, O, * TA:) or it was, or became, easy and agreeable to be drunk or swallowed. (Msb.) [See also 12. ― -b2- Freytag has also assigned to it a meaning belonging to أَعْذَبَ, q. v.] -A2- عَذَبَ:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.470 harf
عَذَبَ عَذَبَ I ( n. ac. عَذْب 1 ) a. [ acc. & 'An ], Hindered, prevented withheld from. b. [ 'An ], Left, left undone ( affair ). c. Was unable to eat from excessive thirst. عَذِبَ عَذِبَ A ( n. ac. عَذَب 4 ), a. Was slimy, dirty ( water ). عَذُبَ عَذُبَ U ( n. ac. عَذَاْبَة 22t ), a. Was sweet, agreeable, pleasant, palatable. عَذَّبَ عَذَّبَ II a. [ acc. & 'An ], Hindered,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR77.295 harf
عذب عَذَبَ - يَعْذِبُ - عذاب - عَذَََّبَ - يُعَذِّب عَذَبَ - يَعْذِبُ + كائن + كائناً: نكله وزجره وردعه ونهاه عن فعل أو أمر بالضرب أو المنع أو القهر عَذاب: على وزن " فَعَال ": اسم فعل " عَذَبَ - يَعْذِبُ" عَذَََّبَ - يُعَذِّب: على وزن " فَعَّل" من " عَذَبَ - يَعْذِبُ ": جعل آخر يعْذِبه" على وجه الاتكرار والشدة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(60)

Mücavir kökler257 mücavir (634 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ألم

    70 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  2. ذوق

    36 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  3. هون

    19 ortak ayet · Düzlük demektir

  4. شدد

    30 ortak ayet · Sicim bağıdır

  5. كفر

    68 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  6. خزي

    13 ortak ayet · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

  7. دنو

    28 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  8. عظم

    26 ortak ayet · Büyük

  9. أخر

    37 ortak ayet · Uhur ense demektir

  10. يوم

    51 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  11. مسس

    14 ortak ayet · Ona dokundu

  12. عتد

    7 ortak ayet · Hazırladık

Geçtiği ayetler(336)

Bu kök 336 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    AzapAllah onların kalblerini ve kulaklarını mühürlemiştir. Gözlerinin üzerinde bir perde vardır ve onlar için büyük bir azab vardır.

  2. فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ

    AzapKalblerinde hastalık vardır. Allah da hastalıklarını artırdı. Yalan söylemekte olduklarından dolayı onlara elem verici bir azab vardır.

  3. … يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ

    AzapNefislerini ne kötü şeye değişip sattılar. Allah’ın kullarından dilediğine fazlından indirmesine hased ederek Allah’ın indirdiğini inkar ettiler ve gazab üstüne gazaba uğradılar. Küfredenlere alçaltıcı bir azab vardır.

  4. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    AzapEy iman edenler; bizi de dinle, demeyin, bizi de gözet, deyin ve dinleyin. Kafirlere elim bir azab vardır.

  5. … خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    AzapAllah’ın mescidlerinde; O’nun isminin anılmasını men’eden, onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Onların oralara korka korka girmekten başka hakkı yoktur. Dünyada rüsvaylık onlarındır. Ahirette ise onlara büyük bir azab vardır.

  6. … وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    AzapAllah’ın indirdiği kitabtan birşey gizleyip de, onu az bir pahaya satanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmaz. Onları temize de çıkarmaz. Ve onlar için acıklı bir azab vardır.

  7. … مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    AzapEy iman edenler; öldürmede size kısas farz kılındı. Hür; hür ile, köle; köle ile, dişi; dişi ile. Ama kim de kardeşi tarafından affedilirse, ma’ruf olan emre ittiba etmeli ve ona güzellikle ödemelidir. Bu, Rabbınız tarafından bir hafifletme ve rahmettir. Kim, bundan sonra da tecavüzde bulunursa; onun için pek acıklı bir azab vardır.

  8. مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

    AzapDaha önce. İnsanlara yol gösterici olarak. Furkan’ı da indirdi. Muhakkak ki Allah’ın ayetlerini inkar edenler için, gerçekten şiddetli azab vardır. Allah, Aziz’dir, intikam sahibidir.

  9. … وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    AzapAllah’ın ahdini ve kendi yeminlerini az bir paraya değişenlerin, ahirette hiç bir payı yoktur. Allah, kıyamet günü onlarla konuşmaz, onlara bakmaz, onları temize çıkarmaz. Ve onlar için elim bir azab vardır.

  10. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

    AzapDoğrusu küfredip de, kafir olarak ölenler, yeryüzü dolusu altını fidye verecek olsalar yine de hiç birinden kabul edilmez. Onlar için elim bir azab vardır. Ve onların hiç yardımcıları da yoktur.

Sîga sayfası: الْعَذَابِ
Sîga sayfası: الْعَذَابَ
Sîga sayfası: الْعَذَابُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعذب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقب, نكل, جزى
Zıt Kökنعم
Çekirdek Özet 1Suyun saflaşıp tatlı ve içilebilir hale gelmesi; nesnenin veya canlının gıdadan, sudan alıkonulması, engellenmesi
Çekirdek Özet 2Haddi aşan, ilahi uyarıyı çiğneyen varlığa uygulanan can yakıcı, alıkoyucu, ıslah edici veya helak edici ceza
Çekirdek Özet 3Adaletin ve ilahi dengenin tesisi için tatlılığın ve esenliğin kesilerek mahrumiyet ve elemle sınırlandırma getirilmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca intikam amaçlı kör bir işkenceye indirgeyip mahrum bırakma, arındırma ve tatlılığı giderme boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عذMen etme, engelleme, araya sınır koyarak tutma; عذر kökünde kınamayı defetmek ve engeli beyan etmek suretiyle tutma anlamı belirgindirبTemas, kuşatma ve beden üzerinde hissedilir bir tesir meydana getirerek canlının gıdadan veya tatlılıktan kesilmesini ve somut bir elemle sınırlandırılmasını sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz, pınar; görme, bilme, kaynakDışa vuran kaynağı, derinlikten yüzeye çıkan durumu ve algılanan tadı temsil eder
ذKapı, geçiş, hareket; türetme imge olarak sınır ve korumaAkışı ve geçişi belirleyen sınırlamayı, durdurmayı ve engeli temsil eder
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaDurumun canlının kendi içinde, bünyesinde yerleşmesini ve hissedilir biçimde hapsolmasını sağlar
عذبKaynaktan çıkan varlığın sınırlanıp kabına hapsedilmesiSuyun tortularından arınarak tatlılaşması veya varlığın alıkonup can yakıcı bir sınırla tutulması hareketini doğurur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun tortudan arınarak tatlı ve içilebilir olması (ماء عذب) ile devenin veya atın şiddetli susuzluk yahut engel sebebiyle yemeden içmeden kesilip ayakta beklemesi durumu (عذوب)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Humeyd el-Erkat su içmekten menedilmiş rahibeleri tasvir eder: إلى شجر ألمى الظلال كأنه / رواهب أحرمْنَ الشرابَ عُذوبُ
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde ve Cahiliye kullanımında sütten kesme, gıdadan alıkoyma ve zihni bir meşgaleden men etme anlamında kullanılmıştır: أعذب عن الشيء

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça عذب kökü, Sami dillerinde doğrudan ortak bir kök olarak geniş bir yayılıma sahip değildir; ancak Güney Sami ve genel Afro-Asyatik havzada tatlılık, saflık ve tecrit etme / alıkoyma semantik ekseninde yerel morfolojik gelişim gösterir. Klasik dilciler kökün iki karşıt gibi görünen anlam eksenini (tatlı su ve can yakıcı elem) tahlil ederken, عذاب kelimesinin varlıktan yaşama tatlılığını çekip alma (أزيل عنه عذب الحياة) veya canlıyı yemeden içmeden keserek tecrit etme kökünden türediğini vurgularlar. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan ع-ذ-ب biçiminde yaygın bir fiil kökü tespit edilmemiştir; tatlılık ve ceza anlamları başka köklerle karşılanır. Bu durum kökün Arap dili bünyesinde özgül bir morfolojik ve anlamsal uzmanlaşma yaşadığını göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTatlılık, tortusuzluk ve engelleme ekseniSuyun tortudan arınması (عَذُبَ) ile canlının gıdadan ve esenlikten menedilmesi (عَذَبَ) çekirdeklerinden azap ve tatlı su kavramları türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap Yarımadası özgüllüğüKuzeybatı Sami dillerinde birebir üçlü kök denkliği zayıftır; kök Arapça içinde semantik çift kutupluluk kazanmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik havzada güvenilir dış kökendeşlik tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عذبAnlamlıTatlı olmak; alıkoymak, can yakıcı ceza vermekSuyun arılığı veya hayat tatlılığının giderilmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
عبذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir
ذعبAnlamlıHızlı akmak, sürüklemek, kurdun saldırmasıSuyun veya selin hızla akıp gitmesi, yırtıcının atılmasıKur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir
ذبعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; mühmel diziliştir
بعذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; mühmel diziliştir
بذعAnlamlıKorkutmak, dehşete düşürmekAnsızın gelen korku ve irkilti haliKur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عذبMerkezCan yakıcı ceza ve mahrum bırakmaYaşamın tatlılığını ve esenliğini çekip alarak can yakıcı şekilde sınırlamaElem, mahrumiyet ve tecrit unsurlarını bir arada barındırır
عقبKomşuBir eylemin ardından gelen karşılıkEylemin arkasından gelen tabii sonucu ve bedeli vurgularعذب doğrudan acı ve mahrumiyet hissine odaklanırken عقب sıra ve bedele odaklanır
نكلKomşuİbret verici caydırıcı cezaBaşkalarının aynı suçu işlemesini önlemek için teşhir edici yaptırımنكل ibretlik bağlama ve caydırmaya yoğunlaşır
جزىKomşuTam karşılık ve denklik vermeYapılan işin mükafat veya ceza olarak tam denkliğini ödemeجزى adalet terazisindeki nötr denklik yönünü öne çıkarır
نعمZıtNimet, tatlılık ve bolluk içinde yaşatmaVarlığın ihtiyaçlarının fazlasıyla karşılanıp haz ve huzur içinde bırakılmasıعذب kökünün hayat tatlılığını alma yönünün tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعذبTatlı olmak veya azap etmekHem arı, tatlı suyu hem de can yakıcı mahrumiyet cezasını ifade ederKesin
LatinceTormentum, Poena, Dulcisİşkence, ceza; tatlıLatince cezalandırma boyutu ile tatlılık boyutu iki ayrı kökle karşılanırGüçlü
İngilizceTorment, Punishment, Fresh/Sweet waterAzap, ceza; tatlı suİngilizce ceza ile tatlılık anlamlarını tek bir leksikal kökte birleştiremezGüçlü
AlmancaPein, Strafe, SüßwasserIstırap, ceza; tatlı suHukuki yaptırım ve fiziksel ıstırap ayrışır; kökteki semantik birlik bulunmazGüçlü
FransızcaChâtiment, Tourment, Eau douceAzap, ceza; tatlı suHukuki ceza ve acı verici eziyet ayrı kavramlarla ifade edilirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَذْبٌTatlı, içimi hoş ve susuzluğu gideren suYaratılış delilleri ve denizlerin karşılaştırılması; Furkân 25:53, Fâtır 35:12
عَذَابٌ أَلِيمٌCan yakıcı, acı veren bedensel ve ruhsal cezaİnkarcılar ve münafıklar için ahiret yaptırımı; Bakara 2:10, Âl-i İmrân 3:21
عَذَابَ الِاسْتِئْصَالِDünyada inkarcı kavimleri toptan yok eden helak cezasıGeçmiş kavimlerin yıkımı bağlamı; Hûd 11:58, Kamer 54:16
عَذَابَ الْقَبْرِ / الْبَرْزَخِÖlüm ile diriliş arasındaki ara dönem sıkıntısı ve azabıFiravun hanedanı ve zalimlerin durumu; Tevbe 9:101, Mü'min 40:46
عَذَابٌ مُهِينٌOnur kırıcı, kibri yerle bir eden aşağılayıcı cezaBüyüklük taslayan inkarcıların cezalandırılması; Bakara 2:90, Nisâ 4:14
تَعْذِيبٌ دُنْيَوِيٌّMüminlerin eliyle veya dünyevi felaketlerle gelen ıslah ve cezaSavaş ve hukuki yaptırımlar; Tevbe 9:14, Tevbe 9:55

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri, ilahi adalet ve cezanın ebediyetiKafirlerin cehennemde ebedi azap çekmesi, ilahi adaletin hikmeti ve azabın arındırıcı boyutuHak edilmiş ilahi yaptırım ve adaletin tezahürü
FıkıhHukuki cezalar ve ta'zir yaptırımlarıSuçluların hadd ve ta'zir cezalarında bedensel eziyetin sınırı, işkence yasağıHukuken meşru ıslah edici bedel ile yasaklanan eziyetin tefriki
Tefsirعذب kökünün tatlı su ve azap ilişkisiAzabın hayatın tadını gidermek mi yoksa aç-susuz bırakılmaktan mı türediği tartışmasıİlahi gazap, helak ve hak edilmiş elem kavramları
HadisKabir azabı, fitneler ve yolculuğun meşakkatiYolculuğun bir tür azap sayılması, ölünün yakınlarının feryadından duyduğu elemİnsanın huzurunu, dengesini ve rahatını bozan her türlü meşakkat

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık nizamı ve ahiret adaletiİlahi ceza ve uyarıHaddi aşan varlığa haddini bildirerek ilahi nizamı korumakYaratıcının adaletinin gereği olarak kötülüğün cezasız kalmayacağını tescil ederKesin
İlmiNeden-sonuç ve denge kanunlarıEntropi ve negatif geri bildirimSistemin dengesini bozan unsurların elenmesi veya sınırlandırılmasıTabiat kanunlarına aykırı hareket eden yapının hasara uğramasıdırGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve yargı erkiKanuni yaptırım ve tecritHukuk düzenini bozan bireyin özgürlüğünü kısıtlayarak kamu huzurunu sağlamakToplumun selameti için suçlunun toplumdan alıkonulması ve cezalandırılmasıdırGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve piyasa ahlakıİktisadi kriz, mahrumiyet ve iflasHaksız kazanç ve israfın getirdiği kaynak tükenişi ve darlıkEkonomik dengeleri bozan toplulukların refah ve bereketten mahrum kalmasıdırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik direnç ve sönümleme (Damping)Bir sistemdeki aşırı sapmayı veya taşkın enerjiyi sürtünme ve kayıpla sınırlandırıp dizginleyen direnç mekanizmasıdırGüçlü
Beşeri bilimlerCeza hukuku yaptırımı ve sosyal dışlanma (Sanction)Toplumsal normları ve hukuki bağları ihlal eden bireye uygulanan hürriyeti bağlayıcı ceza veya tecrittirKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca öfkeyle uygulanan, amaçsız bir fiziksel işkence veya intikam aracına indirgemek; kökün arındırma ve mahrum etme yönünü unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamAzap yalnızca bedensel bir acı değil; insanın yaratılış gayesinden sapması sonucu tatlılıktan, huzurdan ve ilahi lütuftan mahrum bırakılması halidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi adaleti zalimane bir şiddet gibi algılayarak azabın hak ediş, sınır çekme, caydırma ve nizamı koruma amacını kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve sorumluluk nizamının yaptırım boyutunu oluşturur; eylemlerin karşılıksız kalmayacağını ve ilahi adaletin nihai belirleyici olduğunu ilan eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcı kavimlerin helakini anlatan kıssalarda, ahiretteki cennet-cehennem tasvirlerinde ve ilahi sınırlara riayeti emreden ahkam ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratıcının merhametinin adaleti ve kötülüğün cezalandırılmasını dışladığı şeklindeki pasifist yanılgıyı düzeltir; sorumluluk bilincini diri tutar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun arınarak tatlılaşması veya bir canlının gıdadan, sudan ve esenlikten menedilerek alıkonulması.
  • Soyut anlamİlahi veya tabii yasaları çiğneyen varlığın yaşam tatlılığından mahrum bırakılarak can yakıcı bir sınırlandırma ve yaptırıma tabi tutulması.
  • Sistematik karşılıkAdaletin tesisi, haddi aşmanın engellenmesi ve nizamın korunması için uygulanan zorunlu yaptırım mekanizması.
  • LaTeX modeliA=f(S)⋅ΔH−1  ⟹  lim⁡S→Smax⁡P(S)=R
  • LaTeX açıklamasıFormülde A azap ve yaptırım şiddetini, S ilahi ve ahlaki sınırlardan sapma miktarını, f(S) bu sapmaya bağlı artış fonksiyonunu temsil eder. ΔH−1 hayatın tatlılığının ve huzurunun giderilme katsayısını simgeler. Sapma azami düzeye (Smax⁡) ulaştığında uygulanan yaptırım P(S), nizamın restorasyonunu (R) ve adaletin tecellisini zorunlu kılar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع