عكف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ك-ف7 sîga, 89 mücavir kök, 9 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زيلبرحوَالْعَاكِفِينَحللعَاكِفًاعَاكِفُونَعكفسجدمَعْكُوفًاصنمرفثصددنسف

KökSîga 7Ayet 9Sure 7Mücavir 89

▶ Ağı aç (3B)

عكف

ع - ك - ف

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Örgülü saç demektir. Hayvanı bağlandığı ipe benzetilerek “a’kefe” bağlanmak anlamında kullanılmıştır. Bir işe bağlanmak anlamına da gelmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Örgülü saç demektir. Hayvanı bağlandığı ipe benzetilerek “a’kefe” bağlanmak anlamında kullanılmıştır. Bir işe bağlanmak anlamına da gelmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR682 harf
باب العين و الكاف والفاء معهما )ع ك ف، ع ف ك، مستعملان فقط( عكف: عَكَفَ يَعْكِفُ ويَعْكُفُ عكْفاً وعُكُوفاً وهو إقبالك على الشيء لا تصرف عنه وجهك. قال العجاج يصف حميرا وفحلا: فهنّ يعكِفْنَ به إذا حجا عَكْفَ النبيط يلعبون الفَنْزَجا أي: وقَفْنَ وثَبَتْنَ. وقرئ "يَعْكِفُونَ على أصنامٍ لهم" ويعكُفون. ولو قيل: عكف في المسجد لكان صوابا، ولكن يقولون: اعتكف. قال الله عزّ وجلّ: "والعاكفين" وعَكَفَتِ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR289 harf
عَكَفَهُ أي حبسه ووقفه، يعكُفُهُ ويعكِفُهُ عَكْفاً. ومنه قوله تعالى: "والهَدْيَ مَعْكوفاً". ويقال: ما عَكَفَكَ عن كذا. ومنه الاعتِكافُ في المسجد، وهو الاحتباس. وعَكَفَ على الشيء يَعْكُفُ ويَعْكِفُ عُكوفاً، أي أقبل عليه مواظباً. وعَكَفوا حول الشيء: استداروا. يقال: عَكَفَ الجوهرُ في النظْم.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.933 harf
باب العين والكاف مع الفاء عكف ، عفك استعمل من وجوهه : عكف ، عفك . عكف : قال الله جلّ وعزّ : ( وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ ) ( البَقَرَة : 187 ) . عاكفون : مقيمون في المساجد ، عكَف يعكُف ويعكِفُ ، إذا أقام . ومنه قوله : ( يَعْكُفُونَ عَلَى أَصْنَامٍ لَّهُمْ ) ( الأعرَاف : 138 ) أي يقيمون وأما قوله جلّ وعزّ : ( الْحَرَامِ وَالْهَدْىَ مَعْكُوفاً أَن يَبْلُغَ ) ( الفَتْح : 25 ) فإنَّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR12.060 harf
(باب العين والكاف وما يثلثهما في الثلاثي) (عكل) العين والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على جمعٍ وضمّ. قال الخليل: يقال عَكَل السّائق الإبلَ يعكِلُ عَكْلاً، إذا ضمَّ قواصِيهَا وجَمَعها. قال الفرزدق: وهُمُ على شَرَف الأمِيل تَدارَكُوا *** نَعَماً تُشَلُّ إلى الرئيس وتُعكَلُ([1]) ويقال عكلتُ الإبل: حبستُها. وكلُّ شيء جمَعتَه فقد عكلتَه. والعَوكل: ظهر الكثيب المجتمع. قال: بكلِّ عقنقلٍ أو رأس بَرْثٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR409 harf
- العكوف: الإقبال على الشيء وملازمته على سسبيل التعظيم له، والاعتكاف في الشرع: هو الاحتباس في المسجد على سبيل القربة ويقال: عكفته على كذا، أي: حبسته عليه، لذلك قال: ﴿سواء العاكف فيه والباد﴾ [الحج/25]، ﴿والعاكفين﴾ [البقرة/125]، ﴿فنظل لها عاكفين﴾ [الشعراء/71]، ﴿يعكفون على أصنام لهم﴾ [الأعراف/138]، ﴿ظلت عليه عاكفا﴾ [طه/97]، ﴿وأنتم عاكفون في المساجد﴾ [البقرة/187]، ﴿والهدي معكوفا﴾ [الفتح/25]، أي:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR302 harf
ع ك ف ‏"‏ يعكفون على أصنام لهم ‏"‏‏.‏ وعكفت الطير على القتيل‏.‏ وهم عليه عكوف‏.‏ ويقال‏:‏ إنك لتعكفني عن حاجتي‏.‏ ‏"‏ والهديَ معكوفاً ‏"‏‏.‏ وهو في معتكفه‏.‏ وشعر معكف‏:‏ مجعد‏.‏ وعكف النظام الجوهر‏:‏ حبسه لا يدعه يتفرّق‏.‏ قال الأعشى‏:‏ وكأنّ السُّموط عكّفها السّلْكُ بِعِطفيْ جيداء أمّ غزالِ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.928 harf
عَكَف على الشيء يَعْكُفُ ويَعْكِفُ عَكْفاً وعُكوفاً: أَقبل عليه مُواظِباً لا يَصْرِفُ عنه وجهه، وقيل: أقام؛ ومنه قوله تعالى: يَعكفون على أَصنام لهم، أَي يُقيمون؛ ومنه قوله تعالى: ظَلْتَ عليه عاكفاً، أَي مُقيماً. يقال: فلان عاكِفٌ على فرج حَرام؛ قال العجاج يصِفُ ثوراً: فهُنَّ يَعْكُفْن به إذا حجا، عَكْفَ النَّبيطِ يَلْعَبون الفَنْزَجا أَي يُقْبِلْن عليه؛ وقومٌ عُكَّفٌ وعُكُوفٌ. وعَكفَتِ الخيلُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR220 harf
* ع ك ف * * عَكَفَهُ * حبسه ووقفه وبابه ضرب ونصر ومنه قوله تعالى ﴿والهدى معكوفا﴾ ومنه * الاعْتِكافُ * في المسجد وهو الاحتباس و * عَكَف * على الشيء أقبل عليه مواظبا وبابه دخل وجلس قال الله تعالى ﴿يعكفون على أصنام لهم﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.127 harf
عكفه يعكفه بالضم ويعكفه بالكسر عكفا: حبسه ووقفه، ومنه قوله تعالى: والهدي معكوفا . يقال: ما عكفك عن كذا? قاله الجوهري، وفي التهذيب: يقال: عكفته عكفا، فعكف يعكف عكوفا، وهو لازم وواقع، كما يقال: رجعته فرجع، إلا أن مصدر اللازم العكوف، ومصدر الواقع العكف، وأما قوله تعالى: والهدى معكوفا فإن مجاهدا وعطاء قالا: محبوسا. وعكف عليه يعكف، ويعكف عكفا، وعكوفا: أقبل عليه مواظبا لا يصرف عنه وجهه، وقيل: أقام،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.931 harf
عَكَفَ عَلَيْهِ 1 عَكَفَ عَلَيْهِ ذ , aor. عَكُفَ and عَكِفَ , [the former, only, mentioned in the Mgh, and only the latter in the CK,] inf. n. عُكُوفٌ (S, O, Msb, K) and عَكْفٌ, (Msb, TA,) or the latter is of the trans. verb, (T, TA,) He kept, or clave, to it constantly, or perseveringly; (S, Mgh, * O, Msb, K, TA;) namely, a thing; (S, O, Msb;) not turning his face from it: or, as some say, he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR965 harf
عَكَفَ عَكَفَ I , U ( n. ac. عُكُوْف 27 ) a. [ 'Ala ], Kept, clave, applied himself to, persevered with. b. [ Fī ], Stayed, settled in. c. Surrounded; flew, hovered, circled round. d. ( n. ac. عَكْف 1 ), Stopped, detained, retained; arrested, apprehended; imprisoned. e. [ acc. & 'An ], Prevented, hindered, debarred from. f. Adjusted, arranged; strung, threaded ( beads ). عَكَّفَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.648 harf
عكف عَكَفَ - يَعْكُفُ - عَاكِف - عَاكِفون - مَعْكُوْف - مَعْكُوفَاً عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + على كائن: يلزمه ويُكَرِّس نفسه له: يحبس نفسه على كائن فيظل قربه مهتماً له وبه لا يفارقه عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + لـِ كائن: يحبس نفسه لأجل الكائن فيظل قربه مهتماً له وبه ليرضيه: يكرس نفسه ووقته له عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + في مكان: يحبس نفسه
Maddenin bağlantısı

عكف عَكَفَ - يَعْكُفُ - عَاكِف - عَاكِفون - مَعْكُوْف - مَعْكُوفَاً عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + على كائن: يلزمه ويُكَرِّس نفسه له: يحبس نفسه على كائن فيظل قربه مهتماً له وبه لا يفارقه عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + لـِ كائن: يحبس نفسه لأجل الكائن فيظل قربه مهتماً له وبه ليرضيه: يكرس نفسه ووقته له عَكَفَ - يَعْكُفُ + كائنٌ + في مكان: يحبس نفسه في مكان فيظل فيه لا يفارقه عَاكِف: اسم فاعل صفة مشبهة من " عَكَفَ - يَعْكُفُ " عَاكِفُوْن: جمع " عَاكِف " مَعْكُوْف: اسم مفعول من " عَكَفَ - يَعْكُفُ ": محبوس ومكرس لأجل شيء مَعْكُوفاً: حال من " مَعْكُوْف " ﴿وصدوكم عن المسجد الحرام والهدي معكوفا أن يبلغ محله﴾ : والهدي محبوساً ومكرساً لأجل أن يصل إلى محله وهو البيت العتيق واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللزوم والبقاء مرافقاً ومصاحباً لكائن أو مكان للتأثر به والتفاعل معه"، وهي: لَزِمَ - يَلْزَمُ، عَكَفَ - يَعْكُفُ، صَلِيَ - يَصْلَى، حَضَرَ - يَحْضُرُ، شَهِدَ - يَشْهَدُ، رَامَ - يَرِيمُ يعكف - يعكفون على ﴿وجاوزنا ببني إسرائيل البحر فأتوا على قوم يَعْكُفُون على أصنام لهم قالوا ياموسى اجعل لنا إلها كما لهم آلهة قال إنكم قوم تجهلون(138)﴾ الأعراف ﴿قالوا لن نبرح عليه عاكفين حتى يرجع إلينا موسى(91)﴾ طه ﴿قال فاذهب فإن لك في الحياة أن تقول لا مساس وإن لك موعدا لن تخلفه وانظر إلى إلهك الذي ظللت عليه عاكفا لنحرقنهثم لننسفنه في اليم نسفا(97)﴾ طه عاكف - عاكفون لـِ_ ﴿إذ قال لأبيه وقومه ما هذه التماثيل التي أنتم لها عاكفون(52)﴾ الأنبياء ﴿قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين(71)﴾ الشعراء العاكف فيه ﴿وإذ جعلنا البيت مثابة للناس وأمنا واتخذوا من مقام إبراهيم مصلى وعهدنا إلى إبراهيم وإسماعيل أن طهرا بيتي للطائفين والعاكفين والركع السجود(125)﴾ البقرة ﴿إن الذين كفروا ويصدون عن سبيل الله والمسجد الحرام الذي جعلناه للناس سواء العاكف فيه والبادي ومن يرد فيه بإلحاد بظلم نذقه من عذاب أليم(25)﴾ الحج ﴿أحل لكم ليلة الصيام الرفث إلى نسائكم هن لباس لكم وأنتم لباس لهن علم الله أنكم كنتم تختانون أنفسكم فتاب عليكم وعفا عنكم فالآن باشروهن وابتغوا ما كتب الله لكم وكلوا واشربوا حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر ثم أتموا الصيام إلى الليل ولا تباشروهن وأنتم عاكفون في المساجد تلك حدود الله فلا تقربوها كذلك يبين الله آياته للناس لعلهم يتقون(187)﴾ البقرة معكوف - معكوفاً ﴿هم الذين كفروا وصدوكم عن المسجد الحرام والهدي معكوفا أن يبلغ محله ولولا رجال مؤمنون ونساء مؤمنات لم تعلموهم أن تطئوهم فتصيبكم منهم معرة بغير علم ليدخل الله في رحمته من يشاء لو تزيلوا لعذبنا الذين كفروا منهم عذابا أليما(25)﴾ الفتح مختار الصحاح ● [عكف] ع ك ف: عَكَفَهُ حبسه ووقفه وبابه ضرب ونصر ومنه قوله تعالى ﴿والهدى معكوفا﴾ ومنه الاعْتِكافُ في المسجد وهو الاحتباس و عَكَف على الشيء أقبل عليه مواظبا وبابه دخل وجلس قال الله تعالى ﴿يعكفون على أصنام لهم﴾ الراغب عكف - العكوف: الإقبال على الشيء وملازمته على سسبيل التعظيم له، والاعتكاف في الشرع: هو الاحتباس في المسجد على سبيل القربة ويقال: عكفته على كذا، أي: حبسته عليه، لذلك قال: }سواء العاكف فيه والباد﴿[الحج/25]،﴾والعاكفين﴿[البقرة/125]،﴾فنظل لها عاكفين﴿[الشعراء/71]،﴾يعكفون على أصنام لهم﴿[الأعراف/138]،﴾ظلت عليه عاكفا﴿[طه/97]،﴾وأنتم عاكفون في المساجد﴿[البقرة/187]،﴾والهدي معكوفا{ [الفتح/25]، أي: محبوسا ممنوعا. ملخص اللسان: 1. عكف: عَكَف على الشيء يَعْكُفُ ويَعْكِفُ عَكْفاً وعُكوفاً: أَقبل عليه مُواظِباً لا يَصْرِفُ عنه وجهه، 2. وقيل: أقام؛ 3. وعَكَفَ يَعْكُف ويَعْكِفُ عَكْفاً وعُكوفاً: لزم المكان. 4. والعُكُوفُ: الإقامةُ في المسجد. والاعْتِكافُ والعُكوف: الإقامةُ على الشيء وبالمكان ولزُومهما. 5. والاعتِكافُ: الاحْتِباس 6. وعَكَفُوا حولَ الشيء: استداروا. 7. وعَكَفَه عن حاجته يَعْكُفه ويَعْكِفُه عَكْفاً: صَرَفَه وحَبَسه. 8. والمُعَكَّف: المُعَوَّجُ المُعَطَّفُ. لسان العرب ● - عكف: عَكَف على الشيء يَعْكُفُ ويَعْكِفُ عَكْفاً وعُكوفاً: أَقبل عليه مُواظِباً لا يَصْرِفُ عنه وجهه، وقيل: أقام؛ ومنه قوله تعالى: يَعكفون على أَصنام لهم، أَي يُقيمون؛ ومنه قوله تعالى: ظَلْتَ عليه عاكفاً، أَي مُقيماً. يقال: فلان عاكِفٌ على فرج حَرام؛ قال العجاج يصِفُ ثوراً: فهُنَّ يَعْكُفْن به إذا حجا، عَكْفَ النَّبيطِ يَلْعَبون الفَنْزَجا أَي يُقْبِلْن عليه؛ وقومٌ عُكَّفٌ وعُكُوفٌ. وعَكفَتِ الخيلُ بقائدها إذا أَقبَلَت عليه، وعَكَفَتِ الطيرُ بالقَتِيل، فهي عُكُوف؛ كذلك أَنشد ثعلب: تَذُبُّ عنه كَفٌّ بها رَمَقٌ طيراً عُكوفاً، كَزُوّرِ العُرُسِ يعني بالطير هنا الذِّبّان فجعلهنَّ طيراً، وشبَّه اجتماعهن للأَكل باجتماع الناس للعُرْس. وعَكَفَ يَعْكُف ويَعْكِفُ عَكْفاً وعُكوفاً: لزم المكان. والعُكُوفُ: الإقامةُ في المسجد: قال اللّه تعالى: وأَنتم عاكِفونَ في المَساجد؛ قال المفسرون وغيرهم من أَهل اللغة: عاكِفون مُقيمون في المساجد لا يُخْرُجون منها إلا لحاجة الإنسان يُصلّي فيه ويقرأُ القرآن. ويقال لمن لازَمَ المسجد وأَقام على العِبادة فيه: عاكف ومُعْتَكِفٌ. والاعْتِكافُ والعُكوف: الإقامةُ على الشيء وبالمكان ولزُومهما. وروي عن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَنه كان يَعْتَكِفُ في المسجد. والاعتِكافُ: الاحْتِباس وعَكَفُوا حولَ الشيء: استداروا. وقوم عُكوف: مُقِيمون؛ قال أَبو ذؤيب يصف الأَثافيّ: فَهُنَّ عُكوفٌ، كنَوْحِ الكَرِيـ ـمِ، قد شَفَّ أَكْبادَهُنَّ الهَوَى وعَكَفَه عن حاجته يَعْكُفه ويَعْكِفُه عَكْفاً: صَرَفَه وحَبَسه. ويقال: إنك لتَعْكِفُني عن حاجتي أَي تَصْرفُني عنها. قال الأَزهري: يقال عَكَفْته عَكْفاً فعكَفَ يعكف عُكوفاً، وهو لازمٌ وواقعٌ كما يقال رَجَعْتُه فرَجَعَ، إلاّ أَن مصدر اللازم العُكوف، ومصدر الواقع العَكْف. وأَما قوله تعالى: والهَدْيَ مَعْكوفاً، فإنَّ مجاهداً وعطاء قالا مَحْبوساً. قال الفراء: يقال عكفته أَعكفه عَكْفاً إذا حبسته. وقد عَكَّفْت القومَ عن كذا أَي حبستهم. ويقال: ما عَكَفَكَ عن كذا؟ وعُكِّفَ النظمُ: نُضِّدَ فيه الجوهرُ؛ قال الأَعشى: وكأَنَّ السُّموطَ عَكَّفَها السِّلْـ ـكُ بعِطْفَيْ جَيْداء أُمِّ غَزالِ أَي حَبَسها ولم يَدَعْها تتفرق. والمُعَكَّف: المُعَوَّجُ المُعَطَّفُ. وعُكَيْفٌ: اسم. مقاييس اللغة: (عكف) العين والكاف والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على مقابلةٍ([36]) وحبس، يقال: عَكَفَ يَعْكُفُ ويَعْكِفُ عُكوفاً، وذلك إقبالك على الشَّيء لا تنصرف عنه. قال: فهن يعكفن به إذا *حجا *** عَكْف النَّبيط يلعبون الفَنْزَجا([37]) ويقال عكفَت الطَّيرُ بالقتيل. قال عمرو: تركنا الخيلَ عاكفةً عليه *** مقلَّدةً أعنّتها صُفُونا([38]) والعاكف: المعتكف. ومن الباب قولهم للنَّظم إذا نُظم فيه الجوهر: عُكّف تعكيفاً. قال: وكأنَّ السُّمُوطَ عَكَّفَها السِّلْـ *** كُ بعِطْفَيْ جَيداءَ أمِّ غزالِ([39]) والمعكوف: المحبوس. قال ابن الأعرابيّ: يقال: ما عَكَفَكَ من كذا، أي ما حبَسك. قال الله تعالى: ﴿وَالْهَدْيَ مَعْكُوفاً أنْ يَبْلُغَ مَحِلَّه﴾ [الفتح 25]. القاموس المحيط: عكَفَهُ يَعْكُفُهُ ويَعْكِفُهُ عَكْفاً حَبَسَهُ، و عليه عُكوفاً أقْبَلَ عليه مُوَاظِباً، و القَوْمُ حَوْلَهُ اسْتَدَارُوا، وكذا الطَّيْرُ حَوْلَ القَتِيلِ، و الجَوْهَرُ في النَّظْمِ اسْتَدَارَ، و في المَسْجِدِ اعْتَكَفَ، ورَعَى، وأصْلَحَ، وتأخَّرَ. وقَوْمٌ عُكوفٌ عاكِفُونَ. وعَكَّافٌ، كشَدَّادٍ ابنُ ودَاعَةَ الصَّحابِيُّ. وككَتِفٍ الجَعْدُ من الشَّعَرِ. وكزُبَيْرٍ اسْمٌ. وشَعَرٌ مَعْكُوفٌ مَمْشُوطٌ مَضْفُورٌ. وعُكِّفَ النَّظْمُ تَعْكِيفاً نُظِمَ فيه الجَوْهَرُ، و الشَّعَرُ جُعِّدَ. وتَعَكَّفَ تَحَبَّسَ، كاعْتَكَفَ، ولا تَقُلِ انْعَكَفَ. تاج العروس: ع - ك - ف عَكَفَه يعْكُفُه بالضَّمِّ ويَعْكِفُه بالكَسْرِ عَكْفاً : حَبَسَه ووَقَفَه ومنه قَوْلُه تَعالى : " والهَدْيَ مَعْكُوفَاً " . يُقال : ما عَكفَكَ عن كَذا ؟ قالهُ الجوهريُّ وفي التَّهْذِيبِ : يقال : عَكَفْتُه عَكْفاً فَعَكَفَ يَعْكُف عُكُوفاً وهو لازِمٌ وواقِعٌ كما يُقال : رَجَعْتُه فرَجَعَ إِلا أَنّ مَصْدَرَ اللازمِ العُكُوفِ ومَصْدَر الواقِعِ العَكْفُ وأَما قَوله تعالى : " والهَدْىَ مَعْكُوفاً " فإِن مُجاهِداً وعَطاءً قالا : مَحْبُوساً . وعَكَفَ عليه يَعْكِفُ ويَعْكُفُ عَكْفاً وعُكُوفاً : أَقْبَلَ عليهِ مُواظِباً لا يَصْرِفُ عنه وَجْهَه وقيل : أَقامَ ومنه قوله تعالى : " يَعْكُفُونَ على أَصْنامٍ لهُمْ " أَي : يُقِيمُون وقَرَأَ الكُوفِيُّون غيرَ عاصِمٍ : " يَعْكِفُون " بكسر الكافِِ والباقُونَ بضَمِّها . وعَكَفَ القَوْمُ حولَه : اسْتَدارُوا وقالَ العجاجُ : " عَكْفَ النَّبِيطِ يلْعَبُونَ الفَنْزَجَا وكذا عُكُفُ الطَّيْر حَوْلَ القَتِيلِ أَنْشَد ثَعْلَبٌ : تَذُبُّ عَنْهُ كَفٌّ بِها رَمَقٌ ... طَيْراً عُكُوفاً كزُوَّرِ العُرُسِ يعنِي بالطَّيْرِ هُنا الذِّبّانَ فَجَعَلَهم طَيْراً وشَبَّهَ اجْتماعَهُنَّ للأَكْلِ باجْتماعِ الناسِ للعُرْسِ وقالَ عَمْرُو بنُ كُلْثُوم : تَرْكَنا الطَّيْرَ عاكِفَةً عليهِ ... مُقَلَّدَةً أَعِنَّتَها صُفُونَا ويُقالُ : عَكَفَ الجَوْهَرُ في النَّظْمِ : إِذا اسْتَدارَ فيه كما فِي الصِّحاحِ . وعكَف فلانٌ في المَسْجِدِ واعْتَكَفَ : أَقام به ولازمَهُ وحَبَسَ نَفْسَه فيهِ لا يَخْرُجُ منه إِلاّ لحاجَةِ الإِنسانِ قالَ الله تعالى : " وأَنْتُم عاكِفُونَ في المَساجِدِ " وفي الحديثِ : أَنّه " كانَ يَعْتَكِفُ في المَسْجِدِ " . وعَكَفَ : رَعَى . وعَكَف : تأَخَّرَ . وقَوْمٌ عُكُوفٌ بالضمِّ : أَي عاكِفُونَ أَي : مُقِيمُون مُلازِمُونَ لا يَبْرَحُونَ قال أَبُو ذُؤَيْبٍ يَصِفُ الأَثافِيَّ : فَهُنَّ عُكُوفٌ كَنَوْحِ الكَرِي ... مِ قد َفَّ أَكْبادَهُنَّ الهَوِيُّ وعَكّافٌ كشَدّادٍ : ابنُ وَدَاعَةَ الهِلالِيُّ الصَّحابِيُّ رضي الله عنه وهو الذِي قالَ له صلى اللهُ عليه وسَلَّمَ " يا عَكّافُ أَلَكَ شاعَةٌ ؟ " أَي : زَوْجَةٌ وقد تَقَدَّم والحديثُ قَوِيٌّ . وقالَ ابنُ عَبّادٍ : العَكِفُ ككَتِفٍ : الجَعْدُ من الشَّعرِ . وقال ابنُ دُرَيْدٍ : عُكَيْفٌ كزُبَيْرٍ : اسمٌ . وشَعْرٌ معْكُوفٌ : أَي مَمْشُوطٌ مَضْفُورٌ قالَ اللَّيْثُ : قَلَّما يَقُولُون : عَكِفٌ وإِن قِيلَ كانَ صواباً . قال : وعُكِّفَ النَّظْمُ تَعْكِيفاً : إِذا نُظِمَ ونَصُّ اللَّيْثِ : نُضِّدَ فِيه الجَوْهَرُ قال الأعْشَى : وكأَنَّ السُّمُوطَ عَكَّفَها السِّلْ ... كُ بعِطْفَيْ جَيْداءَِ أُمِّ غَزالِ أَي : حبَسَها ولَمْ يَدَعْها تَتَفَرَّقُ . وعُكِّفَ الشَّعْرُ : جُعِّدَ . وتعَكَّفَ الشيءُ : تَحَبَّسَ كاعْتَكَفَ وهو مُطاوِعُ عَكَفَه عَكْفاً ولا تَقُل : انْعَكَفَ ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : قَومٌ عُكَّفٌ كسُكَّرٍ : أَي عُكُوفٌ . وعَكَفَت الخَيْلُ بقائِدها : إِذا أَقْبَلَت عليه . والعُكُوفُ : لُزُومُ المَكانِ . وعَكَفَه عن حاجَتِه يَعْكِفُه ويَعْكُفُه عَكْفاً : صَرَفَه ويُقال : إِنَّكَ لتَعْكِفُنِي عن حاجَتِي : أَي تَصْرِفُنِ عنها . وعَكَّفَه تَعْكِيفاً : حَبَسَه لُغَةٌ في عَكَفَه عَكْفاً . والمُعَكَّفُ كمُعَظَّمٍ : المُعَوَّجُ المُعَطَّفُ . وهو في مُعْتَكَفِه : موضِع اعْتِكافه

Sîgalar(7)

Mücavir kökler89 mücavir (118 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سجد

    4 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  2. صنم

    2 ortak ayet · Bir şeyin çizilmiş şekli, benzeridir

  3. ظلل

    2 ortak ayet · Gölge demektir

  4. صدد

    2 ortak ayet · Alıkoyarlar

  5. حلل

    2 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  6. خيط

    1 ortak ayet · Hayt iplik demektir

  7. رفث

    1 ortak ayet · Rft(te) ufalanmak, dağılmak anlamındadır

  8. زيل

    1 ortak ayet · Birbirinden ayrıldılar

  9. عرر

    1 ortak ayet · “U’ryan” çıplak, “mu’terre” yoksul anlamında çıplak demektir

  10. نسو

    2 ortak ayet · Kadınlar

  11. برح

    1 ortak ayet · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir

  12. نسف

    1 ortak ayet · Toz halinde savurmak

Geçtiği ayetler(9)

  1. … ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ …

    BağlananlarOruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

  2. إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا هَذِهِ التَّمَاثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ

    İbadet edenlerHani o, babasına ve kavmine demişti ki: Şu tapınıp durduğunuz heykeller de nedir?

Sîga sayfası: وَالْعَاكِفِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعكف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلزم, حبس, قام
Zıt Kökصرف
Çekirdek Özet 1Bir şeyin çevresini sararak onda hapsolmak, yüzünü başka yöne çevirmeksizin ona odaklanıp kalmak
Çekirdek Özet 2İster meşru bir ibadet (itikâf) ister bâtıl bir taabbüd (putperestlik) olsun, kalbî veya fiilî bir nesneye mutlak bir adanmışlıkla kilitlenmek
Çekirdek Özet 3Bir sisteme veya değere yönelen dikkatin dağılmasını önleyen içsel ve dışsal alıkonulma hali
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca mescitteki fıkhî itikâf ritüeline indirgenmesi sebebiyle, bâtıl ideolojilere ve putlara yönelen sarsılmaz bağlılık psikolojisinin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عكSıkışma, yoğunlaşma, dar bir alanda hapsolma ve tutunma; nitekim عكر kökünde tortunun dipte toplanması, عكش kökünde birbirine sarılıp sıkışma ve عكم kökünde yükün bağlanıp sıkıştırılması bu ortak çekirdeğe dayanırفDudak ve sınır imgesiyle fiile çevreleme, dış etkilerden koparak bir kenara çekilme ve yüzünü o hedeften ayırmama niteliği katılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözBir hedefe odaklanma, bakışı ve dikkati belirli bir noktada sabitleme
كAvuç içiKavrama, sarma, bırakmama ve nesneyi denetim altında tutma
فAğızAçıklık, sınır hattı, kenar ve dışarıyla teması kesme
عكفBakışı bir hedefe dikerek avuçla kavrar gibi ona sarılmak, sınırlarını çizip dışarıyla ilişiği keserek o noktada sabit kalmak

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoyuna takılan gerdanlıkta incilerin dağılmadan bir arada tutulması, saç örgüsünün bükülüp toplanması ve yırtıcı kuşların veya sineklerin bir leşin etrafında kümelenip oradan ayrılmaması
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ beytinde dizilmiş kolyenin iplik tarafından bir arada tutuluşunu bu kökle anlatır: وكأنَّ السُّمُوطَ عَكَّفَها السِّلْكُ / بعِطْفَيْ جَيداءَ أمِّ غزالِ
Erken Arapça kullanımErken dönem şairi el-Accâc, Nabî halkının bir oyun etrafında toplanıp durmasını kökün asıl fiiliyle tasvir etmiştir: فهنّ يعكِفْنَ به إذا حجا / عَكْفَ النبيط يلعبون الفَنْزَجا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça عكف kökü, merkezi Sami dillerinde bir eksen etrafında bükülme, kıvrılma, çevreleme ve buna bağlı olarak bir mekânda veya durumda alıkonulma semantik sahasını temsil eder. İbranice ע-ק-ף kökü etrafını dolaşmak, kuşatmak, dolanmak anlamlarına gelirken, Süryanice עקף biçiminde dolanma ve bir sınırın çevresinde kalma manaları belirgindir. Arapçada kök, bu eğilme ve çevreleme hareketini salt fiziksel bir eğrilikten ziyade, dikkatin ve bedenin bir nesneye dönerek dış dünyadan yüz çevirmesi, yani yönelip odaklanma ve hapsolma semantik matrisine taşımıştır. Bu doğrultuda kök, fonetik akrabalıklarını koruyarak fiziksel kıvrılmadan bilinçli bir adanmışlık ve alıkoyma zeminine doğru anlam genişlemesine uğramıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesnenin başına dikilme ve alıkoymaKökün türevleri saçın kıvrılması, kolyenin ipe dizilmesi ve kuşların leş başında beklemesi gibi somut toplanma görüntülerinden zihinsel/dinî adanmışlığa evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicede çevreleme ve kuşatma kökleriİbranicedeki ע-ק-ף ve Aramice akrabaları bir nesnenin çevresinde dolanma ve sınır çizme anlamını paylaşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu morfolojik dizilime dair doğrudan ve güvenilir bir soydaş kelime tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عكفAnlamlıBir şeye kapanmak, bağlanmakHedef köktür; ayrılmaksızın bir şeye odaklanma ve alıkonulmaKur'an'da geçer
عفكAnlamlıAhmaklık ve beceriksizlikBir işi düzgün yapamama, akıl ve kavrayış noksanlığıHedef kökle anlam zıtlığı gösterir; Kur'an'da geçmez
كعفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle kurulmuş müsta'mel bir kök bulunmamaktadırKur'an'da geçmez
كفعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde terkip dışı (mühmel) olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
فعكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde terkip dışı (mühmel) olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
فكعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde terkip dışı (mühmel) olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عكفMerkezBir şeye kilitlenip bağlanmakYüzü başka yöne çevirmeksizin içsel ve dışsal bir alıkonulmayla adanma haliFiziksel mekan ve zihinsel odaklanmayı birleştiren ayrılmaz tutunma
لزمKomşuAyrılmamak, gerektirmekBir şeyin gereği olarak peşini bırakmamayı ifade eder; vaktin ve mekânın sınırlandırılması şart değildirDışsal bir kuşatma veya ritüel boyutu içermeyebilir
حبسKomşuAlıkoymak, engellemekİradeli veya iradesiz biçimde bir yerde tutulmayı vurgularİçsel bir yöneliş ve hürmet duygusu barındırması zorunlu değildir
قامKomşuAyakta durmak, devam etmekBir görevi sürdürmek veya doğrultmak anlamındadır; bir hedefe kilitlenip yüz çevirmeme vurgusu ikincildirEylemsel devamlılık esastır
صرفZıtYüz çevirmek, yön değiştirmekBir şeyi yönünden saptırmak veya başka tarafa dönmektirعكف kökünün yüzü hedeften ayırmama niteliğinin tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعكفBağlanmak, kapanmakBir nesneye yönelip yüzünü ondan ayırmaksızın ayrılmamakKesin
Latinceadhaerere, detinereBağlanmak, alıkonulmakadhaerere fiziksel ve zihinsel yapışmayı, detinere ise dış engelle hapsolmayı karşılarGüçlü
İngilizceto cling, to be detained, to devote oneselfYapışmak, adanmak, alıkonulmakcling ve devote adanmışlık yönünü, detain ise kökün mâtuf/menedilme boyutunu verirGüçlü
Almancaverharren, anhaften, festhaltenBir yerde kalmak, yapışmakverharren bir durumda ısrarla durmayı, anhaften sıkı sıkıya bağlılığı karşılarGüçlü
Fransızcas'attacher, s'adonner, être retenuBağlanmak, kendini vermek, alıkonmaks'adonner ibadet veya tutkuyla bağlanmayı, retenu ise hapsedilme boyutunu verirGüçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Mescitlerde ve mukaddes mekânda kalışİbadet amacıyla itikâfa çekilmeMescitte ibadet amacıyla bulunma ve Beytullah'ın arındırılması bağlamı (Bakara 2:125, Bakara 2:187, Hac 22:25)
Putlara ve heykellere yönelişSahte ilahlara körü körüne adanmışlık ve tapınmaKavimlerin buzağıya, putlara veya heykellere bağlanıp tapınmaları bağlamı (A'râf 7:138, Tâhâ 20:91, Tâhâ 20:97, Enbiyâ 21:52, Şuarâ 26:71)
Kurbanlığın engellenmesiFiziksel olarak hapsedilme ve hedefine ulaşmaktan menedilmeHudeybiye'de kurbanlıkların Harem'e ulaşmasının engellenmesi bağlamı (Fetih 48:25)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirk psikolojisi ve ubûdiyetKalbin Allah'tan başka bir nesneye mutlak biçimde bağlanmasının şirk mahiyetiTeveccühün yalnızca Allah'a has kılınması zorunluluğu
Fıkıhİtikâf ibadetiİtikâfın sıhhat şartları, mescitte kalma süresi ve oruçla irtibatıMescitte dünyevi ilişkilerden soyutlanarak kalma hali
TefsirPutperestlerin ruh haliMüşriklerin heykeller başında bekleşmelerindeki kör taassupBir nesneye değer atfederek onda çakılı kalma hali
HadisRamazan itikâfıHz. Peygamber'in Ramazan'ın son on gününde mescide çekilmesiDünyadan el çekip kalbi bütünüyle vahye açma pratiği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve kullukİtikâf / TaabbüdBilinci tevhitte veya bâtılda sabitlemeRuhun bütün dağınıklığını toplayarak tek bir hedefe kilitlenmesiKesin
İlmiOdaklanma ve ihtisasFikrî temerküzDağılmayı önleyerek derinleşme sağlamaBir mesele üzerine kapanarak zihni harici meşguliyetlerden korumaGüçlü
SiyasiBloklaşma ve biatDoktriner bağlılıkKitleleri ideolojik merkez etrafında tutmaBireylerin sorgulamaksızın bir lidere veya sembole kenetlenmesiMuhtemel
İktisadiKaynak blokajıHaciz ve alıkoymaDeğer akışını durdurarak sabitlemeKurbanlığın hedefine varmaktan alıkonulması gibi sermayenin bloke edilmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu / Çekim alanı tuzağıBir parçacığın yüksek enerji harcamadıkça dışına çıkamadığı kapalı bir çekim merkezine hapsolarak hareket serbestisini yitirmesiGüçlü
Beşeri bilimlerFikri sabit / Doktriner tutunmaBireyin veya grubun alternatif verilere zihnini kapatarak tek bir inanç veya nesneye körü körüne odaklanmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca Ramazan ayının son günlerinde camiye kapanmaktan ibaret fıkhî bir ritüel olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece meşru ibadeti değil, insanların sahte ideolojilere, heykellere, liderlere ve putlara gösterdiği sarsılmaz bağlılığı ve bir şeyin zorla alıkonulmasını da içerir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen müşriklerin putlara «âkifîn» oluşu anlaşılamaz; şirk sadece teorik bir kabul sanılır, oysa şirkin psikolojik temelinin bir nesneye adanmışlık ve onda kilitlenme olduğu gözden kaçar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın adanma ihtiyacının tarafsız bir yönelim olduğunu; bu yönelimin hakka çevrildiğinde itikâf ve tefekkür, bâtıla çevrildiğinde ise putperestlik ve dogmatizm ürettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. İbrahim ve Hz. Musa kıssalarındaki putperestlikle mücadele sahnelerinde, Hac ve Bakara surelerindeki ibadet mekânı hükümlerinde ve Hudeybiye bağlamında
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İtikâfın salt mekânsal bir hapis değil zihinsel bir kilitlenme olduğunu ortaya koyar; ayrıca putperestliğin basit bir heykel sevgisi değil derin bir odaklanma ve bağlanma mekanizması olduğunu açıklar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin etrafını çevirip yüzünü ondan ayırmaksızın başında durmak, kolyenin dağılmasını önlemek veya bir hedefe varışı engellemek.
  • Soyut anlamZihinsel, kalbî ve fiilî yönelişi tek bir odakta sabitleyerek dış dünyaya karşı kapanma ve adanma durumu.
  • Sistematik karşılıkDağılma eğiliminde olan enerjinin veya iradenin, çekim gücü yüksek tek bir merkez etrafında sınırlandırılarak sabitlenmesi süreci.
  • LaTeX modeliS(t)={x∈Ω  |  lim⁡Δt→0d(x,C)dt=0vev⃗x⋅∇Φ(C)≤0}
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω bireyin yönelebileceği tüm eylemler ve inançlar uzayını temsil eder. C yönelinen merkezi nesneyi (Kâbe veya put), d(x,C) ise yönelimin bu merkezden uzaklığını gösterir; zamana göre değişimin sıfır olması merkezden ayrılmamayı simgeler. ∇Φ(C) odak merkezinin çekim potansiyel gradyanı olup, bireyin hız vektörü v⃗x ile çarpımının sıfırdan küçük veya eşit olması sistemin dışarıya kaçışa kapalı tutulduğunu ve merkeze doğru kilitlendiğini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع