فتح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ت-ح28 sîga, 58 mücavir kök, 33 ayet, 25 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عندمرضخزنفَتْحًافتحسموبوبزمرفُتِحَتْفرحالْفَتْحُافْتَحْسوقعرجفَتَحْنَاصدق

KökSîga 28Ayet 33Sure 25Mücavir 58

▶ Ağı aç (3B)

فتح

ف - ت - ح

KÖK
  • 38 geçiş
  • 33 ayet
  • 28 sîga
  • 13 sözlük

Feth, kapının açılması demektir. Başlangıçta kapıyı açmak için kapının üzerine konan ve kapıyı çekmek için kullanılan parçadır. Feth etmek kalelerin kapılarını açma anlamında bir şehre girme manasında kullanılmaktadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Feth, kapının açılması demektir. Başlangıçta kapıyı açmak için kapının üzerine konan ve kapıyı çekmek için kullanılan parçadır. Feth etmek kalelerin kapılarını açma anlamında bir şehre girme manasında kullanılmaktadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.431 harf
باب الحاء والتاء والفاء معهما ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح مستعملات حتف: الحَتْفُ: المَوْتُ وقَضاؤه، ويقال: مات فُلانٌ حَتْفَ أنْفِه أي: بِلا ضَرْب ولا قَتْل، ويُجمَع على حُتُوف. ولا يقال: حَتَفَ فلان، ولا حَتَفَ نفسَه. تحف: التُّحْفة أُّبدِلَت التّاء فيها من الواو إلاّ أنّ هذه التاء تلزم في التصريف كله، إلاّ في يَتَفَعَّل كقولهم: يَتَوَحَّف، ويقولون: أتْحَفْتُه تُحْفةً يعني طُرَفَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR580 harf
فَتَحْتُ الباب فانفتح، وفَتَّحْتُ الأبواب شدّد للكثرة، فَتَفَتَّحَتْ هي. وبابٌ فُتُحٌ، أي واسع مفتوح. وقارورة فُتُحٌ، أي واسعة الرأس. قال الكسائي: ليس لها صِمامٌ ولا غِلافٌ. وهو فُعُلٌ بمعنى مفعول. واستفتحتُ الشيءَ وافتتحتُهُ. والاستفتاح: الاستنصار. والمِفتاح: مفتاحُ البابِ وكلِّ مستغلق. والجمع مفاتيحُ ومَفاتِحُ أيضاً. والفَتْحُ: النصر. والفَتْحُ: الماء يجري من عينٍ أو غيرها. وفاتحة الشيء:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.800 harf
ح ت ف حتف ، حفت ، فتح ، تفح ، تحف . حتف : قال الليث : الحَتْفُ : الموْتُ ، وقول العرَب : ماتَ فلانٌ حَتْفَ أَنْفِهِ أي بِلاَ ضَرْبٍ ولا قتلٍ ، والجميع الحُتُوف ، ولم أسمع للحَتْفِ فعلاً . وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( منْ ماتَ حَتْفَ أَنفِه في سبيل الله فقدْ وقَعَ أَجْرُه على الله ) . قال أبو عُبَيد : هو أن يموت مَوْتاً على فِراشِهِ من غير قَتْل ولا غَرَق ولا سَبُع ولا غيره .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.896 harf
Madde başı: فـتح(باب الفاء والتاء وما يثلثهما) (فـتح) الفاء والتاء والحاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خلافِ الإغلاق. يقال: فتحت البابَ* وغيرَه فتحاً. ثمَّ يحمل على هذا سائرُ ما في هذا البناء. فالفَتْح والفُِتاحة: الحُكْم. والله تعالى الفاتح، أي الحاكم. قال الشَّاعر([1]) في الفُِتاحة: ألاَ أَبْلِغْ بني عوفٍ رسولاً *** بأنِّي عن فتاحتكم غنيُّ([2]) والفَتح: الماء يَخرُج من عينٍ أو غيرها. والفَتْح. النَّصر والإظفار.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR3.718 harf
- الفتح: إزالة الإغلاق والإشكال، وذلك ضربان: أحدهما: يدرك بالبصر كفتح الباب ونحوه، وكفتح القفل والغلق والمتاع، نحو قوله: ﴿ولما فتحوا متاعهم﴾ [يوسف/65]، ﴿ولو فتحنا عليهم بابا من السماء﴾ [الحجر/14]. والثاني: يدرك بالبصيرة كفتح الهم، وهو إزالة الغم، وذلك ضروب: أحدها: في الأمور الدنيوية كغم يفرج، وفقر يزال بإعطاء المال ونحوه، نحو: ﴿فلما نسوا ما ذكروا به فتحنا عليهم أبواب كل شيء﴾ [الأنعام/44]، أي:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.046 harf
ف ت ح جاء بستفتح الباب‏.‏ وفلان لا تفتح العين على مثله‏.‏ وتقول‏:‏ فناء الله فمح وباب الله فتح‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فتح على فلان إذا جدّ وأقبلت عليه الدنيا‏.‏ وفتح الله عليه‏:‏ نصره‏.‏ وأنا أستفتح الله للمسلمين على الكفار‏.‏ وفتح الله عليهم فتوحاً كثيرة إذا مطرهم أمطاراً‏.‏ وأصابت الأرض فتوح‏.‏ ويوم منفتح بالماء‏:‏ منبعق به‏.‏ وفتح المسلمون دار الكفر‏.‏ وفتح على القارئ‏.‏ وإذا ألا أبلغ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.550 harf
فتح: الفَتْحُ : نقيض الإِغلاق فَتَحَه يَفْتَحه فَتْحاً و افْتَتَحه و فَتَّحَه فانْفَتَحَ و تَفَتَّحَ . الجوهري : فُتِّحَتِ الأَبواب شدّد للكثرة فتَفَتَّحتْ هي وقوله تعالى : ﴿لا تُفَتَّح لهم أَبوابُ السماء﴾ قرئت بالتخفيف والتشديد وبالياء والتاء أَي لا تَصْعَدُ أَرواحُهم ولا أَعمالهم لأَن أَعمال المؤمنين وأَرواحهم تصعد إِلى السماء قال الله تعالى : ﴿إِن كتاب الأَبرار لفي عِلِّيِّيين﴾ وقال جلَّ
Maddenin bağlantısı

فتح: الفَتْحُ : نقيض الإِغلاق فَتَحَه يَفْتَحه فَتْحاً و افْتَتَحه و فَتَّحَه فانْفَتَحَ و تَفَتَّحَ . الجوهري : فُتِّحَتِ الأَبواب شدّد للكثرة فتَفَتَّحتْ هي وقوله تعالى : ﴿لا تُفَتَّح لهم أَبوابُ السماء﴾ قرئت بالتخفيف والتشديد وبالياء والتاء أَي لا تَصْعَدُ أَرواحُهم ولا أَعمالهم لأَن أَعمال المؤمنين وأَرواحهم تصعد إِلى السماء قال الله تعالى : ﴿إِن كتاب الأَبرار لفي عِلِّيِّيين﴾ وقال جلَّ ثناؤه : ﴿إِليه يَصْعَدُ الكَلِمُ الطَّيِّبُ﴾ وقال بعضهم : أَبواب السماء أَبواب الجنة لأَن الجنة في السماء والدليل على ذلك قوله تعالى : ﴿ولا يدخلون الجنة﴾ فكأَنه قال : لا تُفتح لهم أَبواب الجنة . وقوله تعالى : ﴿مُفَتَّحةً لهم الأَبوابُ﴾ قال أَبو علي مرة : معناه مُفَتَّحةً لهم الأَبوابُ منها وقال مرة : إِنما هو مرفوع على البدل من الضمير الذي في مفتحة . وقال : العرب تقول فُتِّحَتِ الجِنانُ تريد فُتِّحَتْ أَبوابُ الجنان قال تعالى : ﴿و فُتِّحَت السماءُ فكانت أَبواباً﴾ وا أَعلم . وقوله تعالى : ﴿ما يَفْتَحِ اللَّهُ للناسِ من رحمة فلا مُمْسِكَ لها وما يُمْسِكْ فلا مُرْسِلَ له من بَعْده﴾ قال الزجاج : معناه ما يأْتيهم به الله من مطر أَو رزق فلا يقدر أَحد أَن يمسكه وما يمسك من ذلك فلا يقدر أَحد أَن يرسله . و المِفْتَحُ بكسر الميم و المِفْتاحُ : مِفْتاحُ الباب وكل ما فُتِحَ به الشيء قال الجوهري : وكل مُسْتَغْلَق قال سيبويه : هذا الضرب مما يعتمل مكسور الأَول كانت فيه الهاء أَو لم تكن والجمع مَفاتِيحُ و مَفاتح أَيضاً قال الأَخْفش : هو مثل قولهم أَماني وأَمانيّ يخفّف ويشدَّد وقوله تعالى : ﴿وعنده مفاتح الغيب لا يعلمها إِلا هو﴾ قال الزجاج : جاء في التفسير أَنه عنى قوله عز وجل : ﴿إِن الله عنده علم الساعة وينزِّل الغيثَ ويَعْلَمُ ما في الأَرْحام وما تدري نفسٌ ماذا تَكْسِبُ غداً وما تدْرِي نَفْسٌ بأَيِّ أَرض تموت﴾ قال : فمن ادَّعى أَنه يعلم شيئاً من هذه الخمس فقد كفر بالقرآن لأَنه قد خالفه وفي الحديث : أُوتِيتُ مَفاتيح الكَلِم وفي رواية : مَفاتِحَ هما جمع مِفْتاح و مِفْتَح وهما في الأَصل مما يتوصل به إِلى استخراج المُغْلَقات التي يتعذر الوصول إِليها فأَخبر أَنه أُوتي مفاتيح الكلام وهو ما يسَّر الله له من البلاغة والفصاحة والوصول إِلى غوامض المعاني وبدائع الحكم ومحاسن العبارات والأَلفاظ التي أُغلقت على غيره وتعذرت عليه ومن كان في يده مفاتيح شيء مخزون سهل عليه الوصول إِليه . وبابٌ فُتُحٌ أَي واسِع مُفَتَّحٌ وفي حديث أَبي الدرداء : ومن يأْت باباً مُغْلَقاً يَجِدْ إِلى جنبه باباً فُتُحاً أَي واسعاً ولم يُرِد المفتوحَ وأَراد بالباب الفُتُح : الطَّلَب إِلى الله والمسأَلة . وقارورةٌ فُتُحٌ : واسعة الرأْس بلا صِمامٍ ولا غِلاف لأَنها تكون حينئذ مفتوحة وهو فُعُلٌ بمعنى مَفْعول . و الفَتْحُ : الماء المُفَتَّحُ إِلى الأَرض ليُسْقَى به . و الفَتْحُ : الماء الجاري على وجه الأَرض عن أَبي حنيفة . الأَزهري : و الفَتْحُ النهر . وجاء في الحديث : ما سُقِيَ فَتْحاً وما سُقِي بالفَتْحِ ففيه العُشْر المعنى ما فتحَ إِليه ماءُ النهر فَتْحاً من الزروع والنخيل ففيه العشر . و الفَتْحُ : الماء يجري من عين أَو غيرها . و المَفْتَحُ و المِفْتَح : قَناةُ الماء . وكلُّ ما انكشف عن شيء فقد انفتح عنه و تَفتَّح . و تَفَتُّحُ الأَكمة عن النَّوْر : تَشَقُّقُها . و الفَتْحُ : افتتاح دار الحرب وجمعه فُتُوحٌ . و الفَتْحُ : النصر . وفي حديث الحديبية : أَهو فَتْحٌ أَي نصر . و اسْتَفْتَحْتُ الشيءَ و افْتَتَحْتُه و الاستفتاح : الاستنصار . وفي الحديث : أَنه كان يَسْتَفْتِحُ بصعاليك المهاجرين أَي يستنصر بهم ومنه قوله تعالى : ﴿إِن تَسْتَفْتِحُوا فقد جاءكم الفَتْحُ﴾ . و اسْتَفْتَحَ الفَتْحَ : سأَله . وقال الفراء : قال أَبو جهل يوم بدر : اللهم انْصُر أَفضلَ الدينين وأَحَقَّه بالنصر فقال الله عز وجل : ﴿إِن تَسْتَفْتِحُوا فقد جاءكم الفَتْحُ﴾ قال أَبو إِسحق : معناه إِن تستنصروا فقد جاءكم النصر قال : ويجوز أَن يكون معناه : إِن تَسْتَقْضُوا فقد جاءكم القَضاءُ وقد جاء التفسير بالمعنيين جميعاً . وروي أَن أَبا جهل قال يومئذ : اللهم أَقْطَعُنا للرحم وأَفْسَدُنا للجماعة فأَحِنْه اليومَ فسأَل الله أَن يَحْكُمَ بحَيْنِ من كان كذلك فنصر النبي وناله هو الحَيْنُ وأَصحابُه وقال الله عز وجل : ﴿إِن تستفتحوا فقد جاءكم الفتح﴾ أَراد أَن تستقضوا فقد جاءكم القضاء وقيل إِنه قال : اللهم انْصُرْ أَحَبَّ الفِئَتَينِ إِليك فهذا يدل أَن معناه إِن تستنصروا وكلا القولين جَيِّدٌ . وقوله تعالى : ﴿إِنا فتحنا لك فتحاً مبيناً﴾ قال الزجاج : جاء في التفسير قضينا لك قضاءً مبيناً أَي حكمنا لك بإِظهار دين الإِسلام وبالنصر على عدوِّكَ قال الأَزهري : قال قتادة : أَي قضينا لك قضاءً فيما اختار الله لك من مُهادَنةِ أَهل مكة وموادعتهم عام الحديبية ابن سيده قال : وأَكثر ما جاء في التفسير أَنه فَتْحُ الحُدَيْبية وكانت فيه آية عظيمة من آيات النبي وكان هذا الفتح عن غير قتال شديد وقيل : إِنه كان عن تراض بين القوم وكانت هذه البئر اسْتُقِيَ جميعُ ما فيها من الماء حتى نَزَحَتْ ولم يبق فيها ماء فتمضمض رسول الله ثم مَجَّه فيها فَدَرَّتِ البئرُ بالماء حتى شرب جميع من كان معه . وقوله تعالى : ﴿إِذا جاء نصر الله و الفتح﴾ قيل عنى فتح مكَّة وجاء في التفسير أَنه نُعِيَتْ إِلى النبي نَفْسُه في هذه السورة فَأُعْلِمَ أَنه إِذا جاء فتح مكّة ودخل الناس في الإِسلام أَفواجاً فقد قرب أَجله فكان يقول : إِنه قد نُعِيَتْ إِليَّ نفسي في هذه السورة فأَمر الله أَن يكثر التسبيح والاستغفار . الأَزهري : وقول الله تعالى : ﴿ويقولون متَى هذا الفَتْحُ إِن كنتم صادقين قل يوم الفتح لا يَنْفَعُ الذين كفروا إِيمانُهم ولا هم يُنْظَرونَ﴾ قال مجاهد : يوم الفتح ههنا يوم القيامة وكذلك قال قتادة والكلبي وقال قتادة : كان أَصحاب رسول ا يقولون : إِن لنا يوماً أَوْشَكَ أَن نستريح فيه ونَنْعَمَ فقال الكفار : متى هذا الفتح إِن كنتم صادقين وقال الفراء : يوم الفتح عنى به فتح مكَّة قال الأَزهري : والتفسير جاء بخلاف ما قال وقد نَفَعَ الكفَّارَ من أَهل مكّة إِيمانُهم يوم الفتح وقال الزجاج : جاء أَيضاً في قوله تعالى : ﴿ويقولون متى هذا الفتح﴾ متى هذا الحكم والقضاء فأَعلم الله أَن يوم ذلك الفتح لا ينفع الذين كفروا إِيمانهم أَي ما داموا في الدنيا فالتوبة مُعَرَّضة ولا توبة في الآخرة . وقوله تعالى : ﴿ففتحنا أَبواب السماء﴾ أَي فأَجَبْنا الدعاء . و اسْتَفْتَحَ اللَّهَ على فلانٍ : سأَله النصر عليه ونحو ذلك . و الفَتَاحَةُ : النُّصْرَةُ . الجوهري : الفُتاحة بالضم الحُكْمُ . و الفُتاحةُ و الفِتاحةُ : أَن تحكم بين خصمين وقيل : الفُتاحة الحكومة قال الأَسْعَرُ الجُعْفِيُّ : أَلا مَنْ مُبْلِغٌ عَمْراً رسولاً فإِني عن فُتاحَتِكم غَنِيُّ الأَزهري : الفَتْحُ أَن تحكم بين قوم يختصمون إِليك كما قال سبحانه مخبراً عن شعيب : ﴿ربنا افْتَحْ بيننا وبين قومنا بالحق وأَنت خير الفاتحين﴾ . الأَزهري : و الفُتاح الحكومة . ويقال للقاضي : الفَتَّاحُ لأَنه يَفْتُحُ مواضع الحق وقوله تعالى : ﴿ربنا افْتَحْ بيننا﴾ أَي اقْض بيننا . وفي حديث الصلاة : لا يُفْتَحُ على الإِمام أَراد إِذا أُرتِجَ عليه في القراءة وهو في الصلاة لا يَفْتَح له المأْموم ما أُرْتِجَ عليه أَي لا يُلَقِّنُه يقال : أَراد بالإِمام السلطان وبالفتْحِ الحكم أَي إِذا حكم بشيء فلا يُحْكَمُ بخلافه و الفتَّاحُ : الحاكِمُ الأَزهري : الفَتَّاح في صفة الله تعالى الحاكم قال : وأَهل اليمن يقولون للقاضي الفَتَّاحُ ويقول أَحدهم لصاحبه : تعال حتى أُفاتحكَ إِلى الفَتَّاح ويقول : افْتَحْ بيننا أَي احكم وفي التنزيل : ﴿وهو الفَتَّاحُ العليم﴾ . و فاتَحه مُفاتحة و فِتاحاً : حاكمه . وفي حديث ابن عباس : ما كنت أَدري ما قوله عز وجل : ﴿ربنا افتح بيينا وبين قومنا﴾ حتى سمعت بنتَ ذِي يَزَنَ تقول لزوجها : تعالَ أُفاتِحْكَ أَي أُحاكمكَ ومنه : لا تُفاتِحوا أَهل القَدَر أَي لا تحاكموهم وقيل : لا تَبْدَؤُوهُمْ بالمجادلة والمناظرة . وفي أَسماء الله تعالى الحسنى : الفَتَّاحُ قال ابن الأَثير : هو الذي يفتح أَبواب الرزق والرحمة لعباده وقيل : معناه الحاكم بينهم يقال : فَتَحَ الحاكم بين الخصمين إِذا فصل بينهما . و الفاتحُ : الحاكم . و الفَتَّاحُ من أَبنية المبالغة . و تَفَتَّحَ بما عنده من مال أَو أَدب : تطاول به وهي الفُتْحة تقول : ما هذه الفُتْحَةُ التي أَظهرتها و تَفَتَّحْتَ بها علينا قال ابن دريد : ولا أَحسبه عربيّاً . و فاتَحَ الرجلَ : ساوَمَه ولم يعطه شيئاً فإِن أَعطاه قيل : فاتَكه حكاه ابن الأَعرابي . الأَزهري عن ابن بُزُرْجٍ : الفَتْحَى الريح وأَنشد : أَكُلُّهُمُ لا بارك اللَّهُ فيهمُ إِذا ذُكِرَتْ فَتْحَى من البَيْعِ عاجِبُ فَتْحَى على فَعْلَى . و فاتحة الشيء : أَوَّله . و افتتاح الصلاة : التكبيرة الأُولى . و فَواتِحُ القرآن : أَوائل السور الواحدة فاتحة . وأُم الكتاب يقال لها : فاتحة القرآن . و الفتح : أَن تفتح على من يستقرئك . و المَفْتَحُ : الخِزانة الأَزهري : وكلُّ خزانة كانت لِصِنْفٍ من الأَشياء فهي مَفْتَحٌ و المَفْتَحُ : الكَنز وقوله تعالى : ﴿ما إِنَّ مَفاتِحَه لتَنُوءُ بالعُصْبة أُولي القوّة﴾ قيل : هي الكنوز والخزائن قال الزجاج : روي أَن مفاتحه خزائنه . الأَزهري : والمعنى ما إِن مفاتحه لتُنِيءُ العُصْبَةَ أَي تُميلهم من ثِقَلها . وروي عن أَبي صالح : ما إِن مفاتحه لتَنُوءُ بالعُصْبة قال ما في الخزائن من مال تَنُوءُ به العُصْبةُ الأَزهري : والأَشبه في التفسير أَن مفاتحه خزائن ماله والله أَعلم بما أَراد . وقال : قال الليث : جمع المِفْتاح الذي يُفتح به المِغْلاقُ مَفاتِيحُ وجمع المَفْتَح الخِزانةِ المَفاتِحُ وجاء في التفسير أَيضاً أَن مفاتحه كانت من جلود على مقدار الإِصبع وكانت تحمل على سبعين بغلاً أَو ستّين قال : وهذا ليس بقوي . وروى الأَزهري عن أَبي رَزين قال : مفاتحه خزائنه إِن كان لكافياً مِفْتاحٌ واحد خَزائنَ الكوفة إِنما مفاتحه المال وفي الحديث : أُوتيت مفاتيح خَزائِن الأَرض أَراد ما سَهَّل الله له ولأُمَّته من افتتاح البلاد المتعذرات واستخراج الكنوز الممتنعات . و الفَتُوحُ من الإِبل : الناقة الواسعة الأَحاليل وقد فَتَحَت و أَفْتَحَتْ بمعنىً . والنَّزُور : مثل الفَتُوح . وفي حديث أَبي ذرّ : قَدْر حَلْبِ شاةٍ فَتُوحٍ أَي واسعة الأَحاليل . و الفَتْحُ : أَوَّل مطر الوَسْمِيِّ وقيل : أَول المطر وجمعه فَتُوحٌ بفتح الفاء قال : كأَنَّ تحتي مُخْلِفاً قَرُوحا رَعَى غُيُوثَ العَهْدِ والفَتُوحا ويروى جَمِيمَ العَهْدِ وهو الفَتْحةُ أَيضاً . و الفَتْحُ : الماءُ الجاري في الأَنهار . وناقةٌ مَفاتِيحٌ وأَيْنُقٌ مَفاتِيحاتٌ : سِمَانٌ حكاها السيرافي . و الفَتْحُ : مُرَكَّبُ النَّصلِ في السَّهْمِ وجمعه فُتُوح . و الفتحُ : جَنَى النَّبْعِ وهو كأَنه الحَبَّةُ الخضراء إِلا أَنه أَحمر حُلو مُدَحْرَجٌ يأْكله الناس . الأَزهري : فاتَحَ الرجلُ امرأَته إِذا جامعها . و تَفَاتَحَ الرجلان إِذا تَفَاتَحَا كلاماً بينهما وتَخافَتا دون الناس . و الفُتْحَة : الفُرْجةُ في الشيء . و الفُتَاحَةُ : طُوَيْرَة مُمَشَّقة بحمرة . و الفَتَّاح : طائر أَسود يكثر تحريك ذنبه أَبيض أَصل الذنب من تحته ومنها أَحمر والجمع فَتاتيحُ ولا يجمع بالأَلف والتاء

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR386 harf
* ف ت ح * * فَتَح * الباب * فَانْفَتَحَ * وبابه قطع و * فَتَّحَ * الأبواب شُدد للكثرة * فَتَفَتَّحتْ * و * اسْتَفْتَحَ * الشيء و * افْتَتَحَهُ * بمعنى و * الاسْتِفْتَاحُ * الاستنصار و * المِفْتَاحُ * مفتاح الباب وكل مُستغلق والجمع * مَفَاتِيحُ * و * مَفَاتِحُ * أيضا و * فَاتَحَةُ * الشيء أوله و * الفَتَّاحُ * الحاكم تقول * افْتَحْ * بيننا أي احكم و * الفَتْحُ * النصر وبابهما أيضا قطع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.262 harf
فتح الباب كمنع يفتحه فتحا فانفتح: ضد أغلق، كفتح الأبواب فانفتحت، شدد للكثرة. وافتتح الباب، وفتحه فانفتح وتفتح. و من المجاز: الفتح: الماء المفتح إلى الأرض ليسقى به. وعن أبي حنيفة: هو الماء الجاري على وجه الأرض. وفي التهذيب: الفتح: النهر. وجاء في الحديث: ما سقى فتحا وما سقى بالفتح ففيه العشر المعني ما فتح إليه ماء النهر فتحا من الزروع والنخيل ففيه العشر. والفتح: الماء يجرى من عين أو غيرها. و الفتح:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok18.877 harf
فَتَحَ 1 فَتَحَ ذ , (S, A, MA, Msb, K, &c.,) aor. فَتَحَ , (K,) inf. n. فَتْحٌ, (Msb,) He opened, (MA,) i. q. فَرَجَ, (Msb,) and [app. he unlocked,] contr. of أَغْلَقَ, (Msb, K,) a door; (S, A, MA, Msb;) and so ↓ فتّح, and ↓ افتتح; (K;) or you say ↓ فَتَّحْتُ الأَبْوَابَ [I opened the doors], this verb being with teshdeed to denote multiplicity [of the objects]; (S;) and ↓ استفتح signifies the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.693 harf
فَتَحَ فَتَحَ A ( n. ac. فَتْح 1 ), a. Opened, unlocked; began. b. Explained, expounded; revealed. c. [ 'Ala ], Taught, instructed. d. Invaded, conquered; captured ( place ). e. [ Bain ], Judged between. f. Marked a letter with the vowel-sound fatha. g. [ 'Ala ], Bestowed abundance upon. h. Drew ( an omen ). i. [ coll .], Fixed, offered ( price ). فَتَّحَ فَتَّحَ II , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.193 harf
فتح فَتَحَ - يَفْتَحُ - فَتْح - فَاتِح - فَاتِحِيْن - فَتَّاح - مِفْتَح - مَفاتِح - فَتَّحَ - يُفَتِّحُ - مُفَتَّح - مُفَتَّحَة - اسْتَفْتَحَ - يَسْتَفْتِحُ فَتَحَ - يَفْتَحُ + كائن + شيئاً: يزيل الحاجز المانع للوصول إلى شيء ورؤيته والتفاعل معه: يأتي إلى شيء مغلق، أي شيء لا يمكن الوصول إلى داخله والتعامل مع موجوداته بسبب عائق أو حاجز، فيزيل
Tamamını oku

Sîgalar(28)

Mücavir kökler58 mücavir (218 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بوب

    9 ortak ayet · Bab kapı demektir

  2. زمر

    2 ortak ayet · Zümer toplulukların içindeki gruplaşmalara, kümelere denir

  3. عند

    6 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  4. عرج

    2 ortak ayet · Çıkar

  5. خزن

    2 ortak ayet · Hazen : Depo demektir

  6. بلس

    2 ortak ayet · Belas kıl keçesi demektir

  7. سوق

    2 ortak ayet · Sevk bacak demektir

  8. دخل

    4 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  9. فرح

    2 ortak ayet · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  10. سمو

    6 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  11. مرض

    2 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir

  12. صدق

    4 ortak ayet · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir

Geçtiği ayetler(33)

  1. فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

    AçtıkOnlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

  2. وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا مِنَ السَّمَاءِ فَظَلُّوا فِيهِ يَعْرُجُونَ

    AçtıkOnlara gökten bir kapı açsak da çıkmaya koyulsalardı;

  3. حَتَّى إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ

    AçtıkSonunda onlara şiddetli bir azab kapısı açtığımızda şaşkına dönüp ümitsiz kalıverdiler

  4. إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا

    AçtıkMuhakkak ki Biz; sana, apaçık bir feth ihsan ettik.

Sîga sayfası: الْفَاتِحِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفتح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنصر, حكم, كشف, وسع
Zıt Kökغلق
Çekirdek Özet 1Kapalı veya kilitli bir engeli kaldırarak geçişe, akışa ve erişime yol açmak
Çekirdek Özet 2İlahi rahmet, hüküm, nusret ve rızık kanallarının önündeki tıkanıklığı giderme
Çekirdek Özet 3Tıkanmış süreçlerin adalet, fetih ve bilgiyle açılarak serbest dolaşıma kavuşması
Kritik Hata RiskiFethi yalnızca askeri işgal ve toprak zaptı sanarak adli, ilmi ve manevi açılış boyutunu yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فتParçalama, yarma, ayrıştırma ve gevşetme (örneğin فتق bitişik olanı yarma, فتل lifleri ayırıp bükme, فتر bağı gevşetip zayıflatma)حAyrılma ve gevşeme hareketini boğaz harfi olan ha harfinin genişletici ve açığa çıkarıcı nefes etkisiyle birleşip kapalı bir engeli bütünüyle aralamaya ve geçiş yolunu açık kılmaya dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğızAçıklık, dışa vurum, nefesin ve sözün çıkış noktası, kapalı olanın aralanması
تİşaret, çarpıİki sınırın veya yüzeyin temas noktası, kenetlenen hat, eşik
حÇit, duvarÇevreleyen engel, sınırlandıran bölme, kapalılık oluşturan yapı
فتحAğız + İşaret + ÇitÇit veya duvarla kapatılmış eşiğin ağız gibi aralanarak kapalılığın giderilmesi ve geçişin sağlanması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKapalı duran kapının, kilidin, bağın veya yük denklerinin üzerindeki kapağın açılarak içinin dışa açılması, suyun önündeki bendin yarılarak akıtılması
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde فتح kökü kilitlerin açılması, suyun önünün açılıp akıtılması ve iki hasım arasında nihai hükmün verilmesi bağlamlarında geçer; Asmaî ve Ebû Ubeyde’nin aktardığı erken şahitlerde فتاحة kelimesi kabileler arası ihtilafı çözen yargı anlamında zikredilir
Erken Arapça kullanımİki hasım arasında dava fasledilip hüküm verildiğinde قاض yerine فتاح denilmiş, su bentleri aralandığında ve kuyu suyu yüzeye çıktığında kök fiziksel su kanalı anlamında kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde فتح kökü, kapalı olanın çözülmesi, genişleme ve özgür bırakma semantik ekseninde güçlü bir süreklilik gösterir. İbranice pātah פָּתַח fiili doğrudan kapı açmak, çözmek, serbest bırakmak ve delip yarmak anlamlarına gelirken, Süryaniceftaḥ ܦܬܚ kökü kapı açma, ifşa etme, aydınlatma ve serbest kılma işlevini üstlenir. Akadca petû fiili de bir kapıyı, kanalı veya gözü açmak, tıkanıklığı gidermek anlamında kökün en eski Afro-Asyatik çekirdeğini temsil eder. Arapçada kök bir yandan somut nesnelerin ve kapıların açılması yönünü korumuş, diğer yandan toplumsal ve hukuki düzlemde iki taraf arasındaki kilitlenmiş davayı sonuca bağlama hüküm ve askeri-siyasi engelleri bertaraf ederek bir beldeye hakikatin ve adaletin girişini sağlama zafer boyutlarına doğru genişlemiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفتح kökünden türeyen مفتاح, فتاح, استفتاحKilitli nesnenin açılmasından yargısal hükme, nusret talebine ve yağmurun boşanmasına uzanan düzenli semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice pātah, Süryanice ptaḥ, Akadca petûKapı, kanal, göz ve kilit açma çekirdek anlamında tam fonetik ve anlamsal mutabakatKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısırca ptḥ ve Proto-Afroasyatik köklerAçmak, ortaya çıkarmak veya biçimlendirmek eylemleriyle ilişkili ilksel morfem benzerliğiMuhtemel

Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs ve Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فتحAnlamlıAçmakKapalı engeli ortadan kaldırıp geçişi ve görünürlüğü sağlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
فحتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız kök anlamı tespit edilmemiştirKur'an'da geçmez
تفحAnlamlıNefes vermek, buğulanmakSıcağın veya kokunun dışarı vurması, kabarmaKur'an'da geçmez
تحفAnlamlıİkram etmek, hediye vermekBirine seçkin ve zarif bir hediye sunmakKur'an'da geçmez
حفتAnlamlıKuşatmak, çevresini sarmakBir şeyin etrafını çevirip koruma veya sınırlama altına almakKur'an'da geçmez
حتفAnlamlıEcel, ölümDoğal ölüm, sınırın ve vadenin tükenmesiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فتحMerkezEngeli kaldırıp geçit vermeKapalı bir eşiği kaldırarak içeriye giriş, dolaşım ve hüküm yolunu açarKapı, hüküm, rahmet ve nusretin önündeki perdenin kalkması
نصرKomşuYardım ve destek sağlamaنصر güç katarak mağlup olmayı önler; فتح ise kapalı yolu açarak hedefe giden engeli kaldırırZafere ulaştıran kuvvet desteği
حكمKomşuİhtilafı sonlandırmaحكم adaleti tesis edip düzen koyar; فتح tıkalı ve çözümsüz kalmış davayı fasledip aralarYargılama ve bağlayıcı karar
كشفKomşuÖrtüyü kaldırmaكشف örtülü olanın üzerindeki örtüyü alır; فتح kapalı girişin kilidini çözerBilinmeyenin ve gizlenenin açığa çıkması
وسعKomşuAlanı genişletmeوسع mevcut hacmi ve kapasiteyi büyütür; فتح kilitli girişi serbest kılarKapasite bolluğu ve darlık zıddı
غلقZıtKilitleme ve kapatmaKapıyı kapatıp sürgüleyerek geçişi, erişimi ve ilişkiyi bütünüyle keserErişimin ve geçişin engellenmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفتحAçmak, hükmetmek, zafer vermekHem somut girişlerin açılması hem manevi ve adli engellerin kaldırılmasıKesin
Latinceaperire, inaugurare, iudicareAçmak, yola koymak, hükme bağlamakaperire somut açmayı karşılarken, iudicare fethin hüküm boyutunu kısmen verirGüçlü
İngilizceto open, to conquer, to judge, to discloseAçmak, fethetmek, yargılamak, ifşa etmekto open genel açmayı, to disclose kilitli bilginin açılmasını verir; tek kelime tüm boyutları kapsamazGüçlü
Almancaöffnen, erschließen, erobernAçmak, kullanıma açmak/keşfetmek, fethetmekerschließen fethin imkan ve kaynakları açığa çıkarma boyutunu çok iyi karşılarGüçlü
Fransızcaouvrir, débloquer, trancherAçmak, blokajı kaldırmak, kesin karara bağlamakdébloquer engeli giderme yönünü, trancher ihtilafı hükümle çözme yönünü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْفَتْحُ / فَتْحًاNihai zafer ve siyasi engelin kalkmasıHakikatin önündeki siyasi/askeri blokajın kalkıp kalplerin ve beldelerin İslam'a açılması; Fetih 48:1, Nasr 110:1
افْتَحْ / الْفَاتِحِينَHukuki hüküm ve adaletin ayrışmasıİki karşıt fırka arasında tıkalı kalan meselenin ilahi yargıyla çözülmesi; A'râf 7:89, Sebe' 34:26
فَتَحْنَا / يَفْتَحُRahmet ve nimet kapılarının salınmasıGökten veya yerden rızık, ilim, rahmet ve imkanların sınırsızca indirilmesi; Fâtır 35:2, En'âm 6:44
مَفَاتِحُGayb ve hazine anahtarlarıBilinmeyenin kapalı sırları ve yer altı/yer üstü servet rezervleri; En'âm 59:59, Kasas 28:76
فُتِحَتِKozmik kapıların ve bentlerin yarılmasıKıyamet günü göğün kapılara ayrılması veya Ye'cûc-Me'cûc seddinin açılması; Enbiyâ 21:96, Nebe' 78:19
فَتَحَ اللّٰهُİlahi bilgi ve vahyî müjdeGeçmiş kitaplardaki hakikatlerin muhataba bildirilmesi; Bakara 2:76

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamel-Fettâh ismi ve gaybın anahtarlarıAllah'ın kulları arasındaki ihtilafları hak ile çözmesi, lütuf kapılarını mutlak iradeyle açıp kapatmasıHüküm verme, adalet tesis etme ve gaybın mutlak tasarrufu
FıkıhSiyer ve fütûhât hukukuFethedilen toprakların statüsü (sulhen veya anveten feth), mülkiyet ve zımmî hukukuToprakların işgal edilmesi değil, şer'î adaletin erişimine açılması
TefsirMekke'nin fethi ve Hudeybiye anlaşmasıHudeybiye barışının mı yoksa Mekke fethinin mi apaçık fetih (fethan mübînâ) olduğu meselesiBarış ve tebliğ ortamının oluşturulmasının askeri zaferden üstün tutulması
Hadisİstiğfar, namaza başlama ve dua kapılarıİstiftâh duaları, cennet kapılarının açılması ve ilahi rahmetin kilitlerinin duayla çözülmesiManevi erişim kanallarının aralanması ve ibadete giriş eşiği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul ile ilahi rahmet arasındaki bağMağfiret ve hidayet kapılarının açılmasıKalbi saran kilitlerin kırılarak vahyin nüfuzuna imkan verilmesiTevbe ve dua tıkanmış manevi kanalları açarKesin
İlmiHakikatin keşfi ve zihni körlüklerin giderilmesiMüşkil meselelerin çözülmesi ve ilmi fütuhatZihindeki dogmatik ve önyargılı tıkanıklıkları aşarak delile yol açmakBilgi, kilitli sistemleri açan anahtardırGüçlü
SiyasiToplumlar arası ilişkiler ve davaların faslıAdaletin tecellisi ve zorbalık engelinin kaldırılmasıBaskıcı rejimlerin kurduğu kalkanları aralayarak tebliğe ve adalete alan açmakFetih işgal değil, özgür tercih hakkının önünü açmaktırKesin
İktisadiPazarın, kaynakların ve ticaret yollarının açılmasıTekelleşme ve tıkanıklığın kırılarak refahın dolaşımıKaynakların üzerindeki yapay kilitleri kaldırıp rızkı geniş kitlelere ulaştırmakServetin birikip kilitlenmesini önleyen serbest akışGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyerin aşılması ve valf mekanizmasıAkışkanlar mekaniğinde vana açılarak basıncın serbest kalması veya kuantum tünellemede kilitli enerji eşiğinin aşılarak parçacığın geçiş yapmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kilitlenmenin çözülmesi ve hukuki tahkimKriz teorisinde çözümsüz kalan kutuplaşmanın adil bir üçüncü hakem kararıyla aralanıp sistemin yeniden işler kılınmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiFetih kavramını yalnızca sınırların askeri orduyla çiğnenmesi, şehirlerin düşürülmesi ve sömürgeci bir hakimiyet kurma eylemine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamفتح kökü kilitlerin, kalplerin, gök kapılarının, ilahi rahmetin, ilmin ve mahkemedeki davaların çözüme kavuşturulmasıdır; Hudeybiye gibi kan dökülmeyen bir barış ahdi dahi feth-i mübîn sayılmıştır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın fetih anlayışını emperyalist istila modelleriyle bir tutarak, fethin asıl gayesi olan zulüm bariyerlerini kaldırma ve hakka ulaşma özgürlüğü boyutunu kaybetmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem tarih felsefesini (medeniyetlerin kilitlenmesi ve açılması) hem de tevhid anlayışını (kapıları açıp kapatanın yalnızca Allah olduğu) merkezden kuran anahtar bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hudeybiye ve Mekke'nin fethiyle ilgili siyasi-tarihsel ayetlerde, peygamberlerin kavimleriyle girdikleri çıkmazda adalet istedikleri dualarda ve ilahi rahmetin dağılımını bildiren ayetlerde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zaferin yalnızca kaba kuvvetle elde edildiği yanılgısını yıkarak, en büyük fethin kalplerin, zihinlerin ve barış kanallarının hakikate açılması olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKapalı duran bir engeli, kilidi veya kapağı kaldırarak geçişe, akışa ve serbest dolaşıma imkan vermek.
  • Soyut anlamİhtilafı adaletle çözmek, tıkalı süreçleri ilahi rahmet ve nusret ile aşılır kılmak, hakikatin önündeki engelleri bertaraf etmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki akışı durduran düğüm noktasının aralanarak iç ve dış dinamikler arasındaki dengenin ve iletişimin yeniden kurulması.
  • LaTeX modeliF:(S∩B)→KS∖B=O
  • LaTeX açıklaması

Modelde S mevcut sistemi veya alanı, B bu alanın erişimini engelleyen kilit veya engeli (bariyeri), S∩B kapalılık ve kilitlenme halini temsil eder. K anahtar veya hüküm niteliğindeki ilahi müdahaleyi, →K engeli kaldırma operasyonunu gösterir. Sürecin sonucunda sistem engelden arınarak (S∖B) açık ve akışkan duruma (O) kavuşur.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف