قدر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-د-ر50 sîga, 128 mücavir kök, 121 ayet, 58 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلقسموملكبِقَادِرٍوَيَقْدِرُقدرشيأالْقَدْرِقَدَّرَبسطقَدِيرًاقَدِيرٌموهأرضنزل

KökSîga 50Ayet 121Sure 58Mücavir 128

▶ Ağı aç (3B)

قدر

ق - د - ر

KÖK
  • 132 geçiş
  • 121 ayet
  • 50 sîga
  • 13 sözlük

Kıdr kazandır. Malzeme ölçüleri kard ile, pişirme süresi ve şekli kaderle anlatılmaktadır. “Kard” değer demektir. Kader de plan demektir. Mastar olarak kullanıldığın planlamak anlamı çıkar.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kıdr kazandır. Malzeme ölçüleri kard ile, pişirme süresi ve şekli kaderle anlatılmaktadır. “Kard” değer demektir. Kader de plan demektir. Mastar olarak kullanıldığın planlamak anlamı çıkar.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.338 harf
القاف والدال والراء معهما ق د ر، ق ر د، ر د ق، د ق ر، ر ق د مستعملات قدر: القَدَرُ: القضاء الموفق، يقال: قَدره الله تقديراً. وإذا وافق الشيء شيئاً قيل: جاء على قَدَرِه. والقَدَريّة: قوم يكذبون بالقَدرِ. والمِقدارُ: اسم القدر إذا بلغ العبد المِقدارَ مات. والأشياء مقادير أي لكل شيء مقدار وأجل. والمطر ينزل بمقِدار أي بقَدّرٍ وقدر مثقل ومجزوم، وهما لغتان. والقَدْرُ: مبلغ الشيء. وقول الله عز وجل: "وما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.485 harf
قَدْرُ الشيءِ: مبْلَغُهُ. وقَدَرُ الله وقَدْرُهُ بمعنًى، وهو في الأصل مصدر. وقال الله تعالى: "ما قَدَرُوا الله حَقَّ قَدْرِهِ"، أي ما عظَّموا الله حقَّ تعظيمه. والقَدَرُ والقَدْرُ أيضاً: ما يُقَدِّرُهُ الله عزّ وجلّ من القضاء. وأنشد الأخفش: ألا يا لِقومي لـلـنـوائبِ والـقَـدْرِ وللأمرِ يأتي المرءَ من حيث لا يدري ويقال: مالي عليه مَقْدَرَةٌ ومَقْدِرَةٌ ومَقْدُرَةٌ، أي قُدْرَةٌ. ومنه قولهم:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR15.357 harf
ق د ر قدر ، قرد ، دقر ، درق ، رقد ، ردق : مستعملة . قدر : قال الليث : القَدَر : القضاء الموفَّق ، يقال : قدّر الله هذا تقديراً ، قال : وإذا وافَقَ الشيءُ الشيءَ ، قلت : جاء قَدَرُه . والقَدَرية : قوم يُنسَبون إلى التكذيب بما قَدَّر الله من الأشياء . وقال بعض متكلّميهم : لا يَلزمنا هذا النبز ، لأنّا نَنفِي القَدَر عن الله ، ومن أَثبتَه فهو أولى به . وهذا تمويهٌ منهم ، لأنهم يتبينون أنَّ القَدَر
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.743 harf
(باب القاف والدال وما يثلثهما) (قدر) القاف والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على مَبْلَغ الشَّيء وكُنهه ونهايته. فالقدر: مبلغُ كلِّ شيء. يقال: قَدْرُه كذا، أي مبلغُه. وكذلك القَدَر. وقَدَرتُ الشّيءَ أَقْدِرُه وأَقْدُرُه من التقدير، وقدَّرته أُقَدِّره. والقَدْر: قضاء الله تعالى الأشياءَ على مبالغها ونهاياتها التي أرادَها لها، وهو القَدَرُ أيضاً. قال في القَدَر: خَلِّ الطَّريقَ لمن يبنِي المَنَارَ به
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR5.051 harf
- القدرة إذا وصف بها الإنسان فاسم لهيئة له بها يتمكن من فعل شيء ما، وإذا وصف الله تعالى بها فهي نفي العجز عنه، ومحال أن يوصف غير الله بالقدرة المطلقة معنى وإن أطلق عليه لفظا، بل حقه أن يقال: قادر على كذا، ومتى قيل: هو قادر، فعلى سبيل معنى التقييد، ولهذا لا أحد غير الله يوصف بالقدرة من وجه إلا ويصح أن يوصف بالعجز من وجه، والله تعالى هو الذي ينتفي عنه العجز من كل وجه. والقدير: هو الفاعل لما يشاء
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.052 harf
ق د ر هو قادر مقتدر ذو قدرة ومقدرة‏.‏ وأقدره الله عليه‏.‏ وقادرته‏:‏ قاويته‏.‏ وهم قدر مائة وقدرها ومقدارها‏:‏ مبلغها‏.‏ والأمور تجري بقدر الله ومقداره وتقديره وأقداره ومقاديره‏.‏ وقدرت الشيء أقدره وأقدره وقدّرته‏.‏ وهذا شيء لا يقادر قدره‏.‏ وقدرت أن فلاناً يفعل كذا‏.‏ وهذا سرج قدر‏.‏ ورحلٌ قدر‏:‏ وسط‏.‏ ورجل مقتدر الطول‏:‏ ربعةٌ‏.‏ وصانع مقتدر‏:‏ رفيق بالعمل‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ لها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok17.989 harf
القَدِيرُ والقادِرُ: من صفات الله عز وجل يكونان من القُدْرَة ويكونان من التقدير. وقوله تعالى: إِن الله على كل شيء قدير؛ من القُدْرة، فالله عز وجل على كل شيء قدير، والله سبحانه مُقَدِّرُ كُلِّ شيء وقاضيه. ابن الأَثير: في أَسماء الله تعالى القادِرُ والمُقْتَدِرُ والقَدِيرُ، فالقادر اسم فاعل من قَدَرَ يَقْدِرُ، والقَدِير فعيل منه، وهو للمبالغة، والمقتدر مُفْتَعِلٌ من اقْتَدَرَ، وهو أَبلغ. التهذيب:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.080 harf
* ق د ر * * قَدُرُ * الشيء مبلغه قلت وهو بسكون الدال وفتحها ذكره في التهذيب والمجمل وقدر الله و * قَدْرُهُ * بمعنى وهو في الأصل مصدر قال الله تعالى ﴿وما قدروا الله حق قدره﴾ أي ما عظموه حق تعظيمه * القَدَرُ * و * القَدْرُ * أيضا ما يقدره الله من القضاء ويقال مالي عليه * مَقْدَرَةٌ * بكسر الدال وفتحها أي * قُدْرةُ * ومنه قولهم * المَقْدَرَةُ * تذهب الحفيظة ورجل ذو * مَقْدُرةٍ * بالضم أي ذو يسار
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.803 harf
القدر، محركة: القضاء الموفق، نقله الأزهري عن الليث، وفي المحكم: القدر: القضاء والحكم، وهو ما يقدره الله عز وجل من القضاء ويحكم به من الأمور. والقدر أيضا: مبلع الشيء. ويضم، نقله الصاغاني عن الفراء، كالمقدار، بالكسر. والقدر أيضا: الطاقة، كالقدر، بفتح فسكون فيهما، أما في معنى مبلغ الشيء فقد نقله الليث، وبه فسر قوله تعالى: وما قدروا الله حق قدره. قال: أي ما وصفوه حق صفته. وقال: والقدر والقدر ها هنا:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok21.405 harf
قَدَرْتُ الشَّىْءَ 1 قَدَرْتُ الشَّىْءَ ذ , aor. قَدِرَ and قَدُرَ , [or the former only accord. to the Mgh., as will be seen by what follows,] inf. n. قَدْرٌ, (S, Msb,) is from التَّقْدِيرُ, (S,) [or] it signifies the same as ↓ قدّرتُ الشَّىْءَ, inf. n. تَقْدِيرٌ: (Msb:) [which latter phrase is afterwards mentioned in the S, but unexplained: the meaning is, I measured the thing; computed, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR4.166 harf
قَدَرَ قَدَرَ I , U ( n. ac. قَدْر 1 , قُدْرَة 3t , مَقْدَر 17 , مَقْدَرَة 17t , مَقْدِرَة 18t , مَقْدُرَة 19t , قَدَاْر 22 , قِدَاْر 23 , قِدْرَاْن 34 , قُدْرَاْن 35 ) a. [ 'Ala ], Was able to do, capable of; prevailed over; had power over. b. I , U ( n. ac. قَدْر 1 ), Measured, estimated; computed, calculated; appreciated, valued; estimed. c. [ acc. & Bi ], Measured by. d. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR79.681 harf
قدر قَدَرَ - يَقْدِرُ - قََدْر - قَدَر - ِمِقْدَارٍ- قَادِر - قَادِرُوْن - قََدِيْر- مَقْدُور - قِدْر - قُدُور - قَدَّر - يُقَدِّرُ - تَقْدِيْر قَدَرَ - يَقْدِرُ + كائن + شيئاً: يحدد المقاييس والأبعاد والمنزلة التي يكون عليها الشيء أو الأمر قَدَرَ - يَقْدِرُ + كائن + على كائن أو لـ ِكائن+ شيئاً: حدد له شيئاً بحساب دقيق: حدد المتاح والممكن له
Maddenin bağlantısı

قدر قَدَرَ - يَقْدِرُ - قََدْر - قَدَر - ِمِقْدَارٍ- قَادِر - قَادِرُوْن - قََدِيْر- مَقْدُور - قِدْر - قُدُور - قَدَّر - يُقَدِّرُ - تَقْدِيْر قَدَرَ - يَقْدِرُ + كائن + شيئاً: يحدد المقاييس والأبعاد والمنزلة التي يكون عليها الشيء أو الأمر قَدَرَ - يَقْدِرُ + كائن + على كائن أو لـ ِكائن+ شيئاً: حدد له شيئاً بحساب دقيق: حدد المتاح والممكن له من شيء معين قََدْر: اسم فعل من " قَدَرَ - يَقْدِرُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الأبعاد والمقاييس والمنزلة الُمَقَدَّرة: الأمر أو الشيء المحسوب والمحدد بدقة قَدَر: اسم فعل بمعنى مفعول من " قَدَرَ - يَقْدِرُ ": المقاييس والأبعاد المحسوبة بدفة ِمِقْدارٍ: اسم آلة على وزن "مـِفعال" من " قَدَرَ - يَقْدِرُ ": المقاييس المرجعية التي تستخدم للتقدير مَقْدُور: اسم مفعول من " قَدَرَ - يَقْدِرُ " قِدْر: على وزن " فِعل " اسم فعل من " قَدَرَ - يَقْدِرُ ": اسم آلة الكيل والتقدير: وعاء معروف الحجم: وهو اصطلاحاً وعاء الطبخ المعروف قُدُور: جمع " قِدْر " قَدَّرَ - يُقَدِّرُ: على وزن " فَعَّل " من " قَدَرَ - يَقْدِرُ ": جعله " يَقْدِرُ " شيئاً بدقة وبشدة: حغل نفسه " تَقْدِرُ " شيئاً بحرص وعناية ودقة: عين أبعاده ومقاييسه ومواصفاته بعناية فائقة تَقْدِيْر: اسم فعل " قَدَّرَ - يُقَدِّرُ ": الحساب الدقيق لأبعاد ومواصفات الشيء واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عد وشمل كائن ضمن مجموعة أو زمرة من أشياء متشابهة، واقتطاعها من مجموعة أكبر من مثيلاتها، وذلك للتعامل معها"، وهي: جَمَلَ - يَجْمُلُ، شَمِلَ - يَشْمَلُ، قَدَرَ - يَقْدِرُ، حَسَبَ - يَحْسُبُ، حَصا - يَحْصوْ (حَصِيَ - يَحْصَى)، عَدَّ - يّعُدُّ يفرق لفظاً: قَدَرَ - يَقْدِرُ + كائن + شيئاً: يحدد المقاييس والأبعاد والمنزلة التي يكون عليها الشيء أو الأمر قَدِرَ - يَقْدِرُ + كائن + على شيء: يملك وسائل تحقيق أمر أو شيء: يستطيع بقدرة وفعالية حتمية ملاحظة : يتطابق اللفظان بالمضارع، والتفريق هو أنه عندما يدل اللفظ على القدرة، فإنه يتعدى لحرف الجر " على: قادر وقدير على قـَـدِرً- 1 - قَدَرَ - قَدْر - مقدار قَدَرُوا بمعنى التقييم والتقويم وإعطاء القدر أي المقاس أوالحجم (أوالمنزلة) الصحيح ﴿ياأيها الناس ضرب مثل فاستمعوا له إن الذين تدعون من دون الله لن يخلقوا ذبابا ولو اجتمعوا له وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه ضعف الطالب والمطلوب(73)مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ(74)﴾ الحج ﴿وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلْ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ(91)﴾ الأنعام ﴿وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّماوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ(67)﴾ الزمر يَقْدِرُ : يحدد المقاييس والأبعاد والمنزلة التي يكون عليها الشيء أو الأمر ( يحدد مقدار الرزق المقرر- يقلل من القدرة المالية للشخص) ﴿أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ(37)﴾ الروم ﴿أَوَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ(52)﴾ الزمر ﴿قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ(36)﴾ْ سبأ ﴿قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ وَمَا أَنفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ(39)﴾ سبأ ﴿اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ(62)﴾ العنكبوت ﴿اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَفَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتَاعٌ(26)﴾ الرعد ﴿إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا(30)﴾ الإسراء ﴿لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ(12)﴾ الشورى ﴿وَأَصْبَحَ الَّذِينَ تَمَنَّوْا مَكَانَهُ بِالْأَمْسِ يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَوْلَا أَنْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا وَيْكَأَنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْكَافِرُونَ(82)﴾ القصص ﴿لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا(7)﴾ الطلاق ﴿وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِي(16)﴾ الفجر مَقْدُورًا ﴿مَا كَانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيمَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَقْدُورًا(38)﴾ الأحزاب قَدَرُهُ : حدود الاستطاعة المالية للبشر ﴿لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمْ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُمَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ(236)﴾ البقرة ﴿إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ(49)﴾ القمر 2 - قَدَّرَ - تقدير : هو التحديد المسبق للأبعاد الزمانية والمكانية والحركية والكتلية إلخ لمنظومة معينة خلال ما يستقبل من الزمن قَدَّرَ: بمعنى ضبط المقادير والقياس ﴿قَوَارِيرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا(16)﴾ الإنسان ﴿أَنْ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ(11)﴾ سبأ قَدَّرَ : بمعنى فَكَّرَ وَقَدَّرَ : وضع تصور مسبق لطريقة سير عملية ما ﴿إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ(18)﴾ المدثر ﴿فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ(19)﴾ المدثر ﴿ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ(20) ثُمَّ نَظَرَ(21)ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ(22)ثُمَّ أَدْبَرَ وَاسْتَكْبَرَ(23)فَقَالَ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ(24)إِنْ هَذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ(25)﴾ المدثر التقدير - القَدْر : إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ﴿الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا(2)﴾ الفرقان { إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَل

Sîgalar(50)

Mücavir kökler128 mücavir (401 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شيأ

    64 ortak ayet · Şey

  2. بسط

    10 ortak ayet · Bisat kilim demektir

  3. سمو

    26 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. أرض

    31 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  5. رزق

    14 ortak ayet · Üzüm demektir

  6. أله

    64 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  7. موه

    9 ortak ayet · Su

  8. خلق

    16 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  9. مثل

    13 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  10. سنه

    5 ortak ayet · Seneler

  11. ملك

    13 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  12. نزل

    15 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

Geçtiği ayetler(121)

  1. … لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüAz kalsın şimşek gözlerini alıverecek. Onları aydınlattıkça ışığında yürürler. Üzerlerine karanlık basınca dikilip kalıverirler. Şayet Allah, dileseydi onların işitmelerini de, görmelerini de giderirdi. Muhakkak ki Allah, her şeye Kadir’dir.

  2. مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüBiz, bir ayeti nesheder veya unutturursak ondan daha hayırlısını, yahut da dengini getiririz. Bilmez misin ki, Allah şüphesiz her şeye kadir’dir.

  3. … يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüKitab ehlinin çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra içlerindeki çekememezlikten ötürü, sizi imandan sonra küfre döndürmek isterler. Allah’ın açıklayıcı emri gelene kadar onları affedin, geçin. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  4. وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَمَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüHerkesin bri yönü vardır oraya döner. Öyleyse siz hayırlı işlerde birbirinizle yarışın! Nerede bulunursanız bulunun, Allah hepinizi birden getirir. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  5. … لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüYahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

  6. … يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüGöklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. İçinizdekini açıklasanız da, gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker. Sonra dilediğini bağışlar dilediğini azablandırır. Ve Allah, herşeye Kadir’dir.

  7. … مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüDe ki: Ey mülkün sahibi olan Allah’ım; Sen mülkü dilediğine verirsin. Sen, mülkü dilediğinin elinden alırsın. Sen, dilediğini aziz edersin. Sen, dilediğini zelil edersin. Hayır, yalnız Senin elindedir. Sen hiç şüphe yok ki her şeye Kadirsin.

  8. قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüDe ki: İçinizde olanı gizleseniz de, açıklasanız da Allah bilir. Göklerde ve yerde ne varsa hepsini O, bilir. Allah, herşeye Kadir’dir.

  9. أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüOnları iki misline uğrattığınız bir musibete kendiniz uğrayınca; bu nereden? dediniz. De ki: O, kendinizdendir. Doğrusu Allah herşeye kadirdir.

  10. وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    GüçlüGöklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Allah, her şeye Kadir’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقدر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقضى, حكم, وسع, وزن
Zıt Kökعجز
Çekirdek Özet 1Bir şeyin sınırını, miktarını, dengeli ölçüsünü ve tam değerini belirleme
Çekirdek Özet 2İlahi iradenin varlığa koyduğu kanun, ölçü, sınır ve bu ölçüyü fiilen var etme kudreti
Çekirdek Özet 3Kör yazgı veya kontrolsüz güç değil; hikmet, adalet ve ölçüye dayalı mutlak yetkinlik ve nizam
Kritik Hata RiskiKökün «güç» ile «ölçü» boyutlarını birbirinden kopararak kaderi kör yazgıya veya kuru kudrete indirgemek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قدBir şeyi kesmek, biçmek, tam hizasından ve sınırından belirlemek (örnek: قدح, قدد, قدس, قدم, قدو)رÇekirdekteki kesip biçme ve sınır koyma eylemine süreklilik, oran, nizam ve kuşatıcı ölçümleme boyutu katarak bir şeyin kendi nihai miktarına ve değerine ulaşmasını sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBelirli bir odak noktası oluşturma, sınırları toparlama ve varlığın çerçevesini çizme
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir durumdan diğerine geçişi düzenleme, sınırlı ve kontrollü bir geçiş koridoru açma
رİnsan başı; baş, ilk, üstBelirlenen sınır ve geçişi akli, idari ve hiyerarşik bir ilkeye, başat bir ölçüye bağlama
قدرBir şeyin sınırlarını toparlayıp (ق), kontrollü bir intizam içinde sevk ederek (د), en üstün nizam ve ilkeye göre neticelendirme (ر) hareketiVarlığın miktarını, sınırını, oluş biçimini ve fiiliyata geçiş kabiliyetini tam bir uyumla belirleyip gerçekleştirmek

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin diğer bir nesneye birebir denk gelmesi; et tenceresinin (kıdr) içine konan malzemenin tam ölçüsüyle kaynaması; atın koşarken arka ayaklarını tam ön ayaklarının bastığı yere basması (el-fersü’l-akder)
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir atın bedenindeki kusursuz orantıyı ve zanaatkar elinden çıkmış kalkan gibi dengeli oluşunu şu dizeyle tasvir eder: لها جبهة كسراة المجنّ حذفه الصانع المقتدر
Erken Arapça kullanımHudbe b. Haşrem felaketler ve takdir edilen ölçü karşısında insanın durumunu şu beyitle ifade etmiştir: أَلا يا لَقَوْمي للنوائبِ والقَدْرِ / وللأَمْرِ يأْتي المَرءَ من حيثُ لا يَدْري

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde قدر kökü, biçim ve fonetik bakımdan Arapçada «ölçmek, güç yetirmek, değer biçmek» ekseninde yüksek bir soyutlama ve nizam kavramına evrilmiş olsa da diğer Doğu ve Kuzeybatı Sami dillerinde daha çok fiziksel kap, tencere veya koyuluk, karanlık gibi somut bağlamlarla temsil edilir. İbranicede k-d-r kökü (qāḏar) kararmak, matem tutmak veya bulanıklaşmak anlamına gelirken, Aramice ve Süryanicede q-d-r biçimi kaynama, pişirme kabı (tencere, küp) anlamında kullanılır; bu da Arapçadaki «kıdr» (tencere) ismiyle birebir örtüşür. Akadcada qadāru fiili belirli bir büyüklük veya sınır gösterme bağlamlarında tartışılmış olmakla birlikte, kökün asıl semantik çekirdeği malzemenin bir kaba tam sığması, pişme oranının ve miktarının ayarlanması gibi fiziksel uyumdan türemiştir. Arapça, bu fiziksel kap ve denklik imgesinden yola çıkarak bir nesnenin nihayetine, hacmine ve hakikatine tam denk gelen «ölçü, kudret ve ilahi nizam» kavramlarını sistemleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin miktarını, son noktasını ve nihayetini tam tespit etmekKök tencere, denklik ve ölçme somutluğundan güç, planlama ve hikmetli sınır koyma soyutluğuna evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve İbranicede pişirme kabı ve kararma/yoğunlaşma kökleriFiziksel kap (Arapça kıdr) ortak Sami tabanında mevcut olup ölçü ve kudret soyutlaması Arapçada doruğa ulaşmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قدرAnlamlıÖlçmek, güç yetirmek, sınır koymakHedef kök; bir şeyin miktarı, değeri ve onu var etme yetkinliğiKur’an’da geçer
قردAnlamlıToplanmak, büzüşmek, maymunlaşmakYünün veya tüyün topaklanıp birbirine girmesi; aşağılık bir büzülmeKur’an’da geçer
دقرAnlamlıDoymak, bahçenin yeşermesiBir yerin su ve yeşillikle tamamen dolup taşması, sınırına kadar doymasıKur’an’da geçmez
درقAnlamlıHızla akmak, kalkan edinmekBir şeyin hızla dökülmesi veya korunma amaçlı deri kalkanKur’an’da geçmez
رقدAnlamlıUyumak, hareketsiz kalmakCanlının sakinleşip uykuda kalması, hareketin durmasıKur’an’da geçer
ردقAnlamlıİnce un veya elekten geçirmeBir şeyin inceltilmesi, un haline getirilip ayrıştırılmasıKur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قدرMerkezÖlçü ve güçBir şeyin miktarını, sınırını belirleyip ona tam denk gelecek kudreti haiz olmakEşyanın varlık ölçüsü ve o ölçüyü var kılma kudreti
قضىKomşuHüküm ve infazقدر sınır ve miktarı belirlerken, قضى o ölçünün geri dönülmez biçimde infaz edilip sonuca bağlanmasıdırHükmün tamamlanması ve kesilmesi
حكمKomşuİtkan ve hikmetحكم fesadı önleyecek sağlamlık ve hikmeti ifade eder; قدر ise bunun miktar ve oran boyutudurBozulmayı engelleyen nizam ve hikmet
وسعKomşuKapasite ve imkânوسع bir şeyin içine alabildiği genişlik ve potansiyel iken, قدر o genişliğin belirlenmiş sınırıdırKuşatma ve taşıma gücünün ferahlığı
وزنKomşuDenge ve tartıوزن iki şey arasındaki kütlesel veya ahlaki dengeyi; قدر ise nesnenin bizzat kendi iç hacmini ve kıymetini belirlerKarşılıklı denge ve hakkaniyet tartısı
عجزZıtGüçsüzlük ve yetersizlikقدر tam denk gelme ve güç yetirme iken, عجز bir işin gerisinde kalma, yetiştirememe ve zaaftırHedefe ulaşamama, geride kalma ve acziyet

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقدرÖlçü, kudret, kıymetBir şeyin miktarını bilmek, ona güç yetirmek ve layık olduğu değeri tanımakKesin
Latincemensura, potentia, destinatioÖlçü, güç, önceden tayinmensura ölçüyü, potentia kudreti, destinatio tayin edilen hedefi karşılar; kökün tümel birliğini tek kelime veremezGüçlü
İngilizcemeasure, power, predestination, valueÖlçmek, muktedir olmak, takdir etmek, değermeasure ölçüyü, power kudreti verir; predestination kelimesi ilahi hikmetten ziyade katı kaderciliği çağrıştırırGüçlü
AlmancaMaß, Vermögen, Bestimmung, WürdeÖlçü, iktidar/güç, belirlenim, değerMaß kökün miktar boyutunu, Vermögen güç yetirmeyi, Bestimmung ise hikmetli tayini ifade ederGüçlü
Fransızcamesure, puissance, prédétermination, valeurÖlçü, kudret, önceden belirleme, değermesure tam miktarı, puissance gücü karşılar; ancak tek başına hiçbiri hem tencere kıvamını hem nihai kudreti kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَدِيرٌ / قَادِرُونَMutlak güç yetirme ve kudretAllah’ın her şeye gücünün yettiğini, yaratmaya ve diriltmeye muktedir olduğunu bildiren bağlamlar; örnek: Bakara 2:20, Mü’minûn 23:18
بِقَدَرٍ / قَدَّرَBelirli bir miktar, kanun ve nizamYağmurun, suyun veya evrensel rızkın belirli bir fiziki yasa ve dengeye göre indirilmesi; örnek: Hicr 15:21, Zuhruf 43:11, A‘lâ 87:3
يَقْدِرُ / قَدَرَ عَلَيْهِRızkı daraltmak, ölçülü ve kısarak vermekRızkın genişletilmesi (bast) zıddı olarak belli bir sınırda tutulup kısılması; örnek: Ra‘d 13:26, Talâk 65:7, Fecr 89:16
قَدْرِهِGerçek değer ve yücelikMüşriklerin Allah’ın şanını ve büyüklüğünü layıkıyla takdir edememesi; örnek: En‘âm 6:91, Hac 22:74, Zümer 39:67
الْقَدْرِHüküm, şeref ve tayin zamanıKur’an’ın indirildiği, ilahi hikmet ve emirlerin ayrıştırıldığı gece; örnek: Kadr 97:1, Kadr 97:2, Kadr 97:3
تَقْدِيرُKozmik planlama ve tasarımGece ile gündüzün, ay ve güneşin menzillerinin kusursuz hesaplanması; örnek: En‘âm 6:96, Yâsîn 36:38, Fussilet 41:12

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKader ve kaza meselesiİnsanın fiillerinde hür iradesi ile Allah’ın ezelî ilmi ve meşîetinin bağdaştırılması; Cebriyye ve Kaderiyye tartışmalarıAnlam ontolojik ve ezelî tayine doğru daralmış, fiziksel ölçü ikinci planda kalmıştır
FıkıhNafaka, ceza ve mükellefiyet sınırlarıGüç yetirilebilirlik (istitaat) ilkesi, zenginin ve fakirin kendi gücüne (kadri) göre nafaka ödemesiAnlam hukuki ehliyet, mali kapasite ve borcun miktarının tayinine odaklanmıştır
TefsirKozmolojik ve ahlaki ayetlerEvrendeki nizamın rastlantısal olmayıp bir ölçüye (kader) dayanması ve insanın Allah’ı layıkıyla takdir etmesi gereğiYaratılıştaki kusursuz denge, mizan ve varlık kanunlarının tefsiri yönünde derinleşmiştir
Hadisİman esasları ve rıza ahlakıHayır ve şerrin takdirine iman, tedbir ile tevekkül arasındaki denge ve ilahi ölçüye rızaİmanın bir rüknü olarak Allah’ın mutlak hâkimiyetine ve hikmetine güven ekseninde yoğunlaşmıştır

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve akideKozmik ölçü ve hikmetli sınırVarlığı tesadüften kurtarıp ilahi amaca bağlamakHer yaratılanın kendine has bir potansiyel ve sınırla var edilmesi ilkesidirKesin
İlmiDoğa bilimleri ve matematikDoğa yasaları, sabitler ve formüllerÖlçülebilirlik ve öngörülebilirlik sağlamakEvrende hiçbir şeyin kaotik olmayıp matematiksel bir miktar ve orana tabi olmasıdırGüçlü
SiyasiYönetim ve kamu otoritesiYetki ve liyakat dengesiGücün keyfiliğini önleyip hukukla sınırlandırmakYöneticinin gücünü mutlak değil, anayasal ve ahlaki ölçüler dairesinde kullanmasıdırMuhtemel
İktisadiÜretim, bölüşüm ve bütçePlanlama, kaynak tahsisi ve dengeİsrafı ve kıtlığı önleyerek kaynakları dengeli dağıtmakRızkın ve sermayenin ne saçılıp savrulması ne de cimrilikle hapsedilmesi, ölçülü kılınmasıdırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFiziksel sabitler ve sınır değer teorisiFizikteki Planck sabiti, ışık hızı veya termodinamik dengeler gibi bir sistemin var olabilmesi için zorunlu olan kesin ölçü, sınır ve kapasite parametreleridirGüçlü
Beşeri bilimlerNormatif sınır ve ehliyet kavramıHukuk ve sosyolojide bireye veya kuruma tanınan gücün ve sorumluluğun, onun kapasitesi ve hukuki sınırlarıyla tam olarak örtüşmesi ilkesidirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiقدر kökünü yalnızca insan iradesini felç eden kör bir yazgı, kaçınılmaz bir talih veya sadece ham bir kudret/güç gösterisi olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur’an’da her şeyin bir ölçü, matematiksel nizam, fonksiyonel sınır ve amaca uygun kapasite ile yaratılmasını; aynı zamanda bu ölçüyü koyanın sonsuz ilim ve kudretini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKaderi pasifist bir boyun eğiş sanarak sebep-sonuç ilişkilerini ve ahlaki sorumluluğu terk etmek; ya da kudreti ölçüsüz bir tahakküm sanarak ilahi hikmeti göz ardı etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın tevhid, yaratılış ve sorumluluk tasavvurunun temel omurgasıdır; evrenin başıboş değil kusursuz bir ölçüyle kurulduğunu ve Allah’ın mutlak kudretinin kör kuvvet değil hikmetli bir ölçü olduğunu öğretir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik delil ayetlerinde, rızık dağılımı ve infak hükümlerinde, ahiretteki yeniden diriltme vaatlerinde ve insanın sorumluluk sınırını çizen ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Deterministik kadercilik ile tesadüfçü kaosu aynı anda reddeder; kudretin ancak adalet, hikmet ve tam ölçü ile tecelli ettiğini göstererek insanın acziyetini de sorumluluğunu da yerli yerine oturtur

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kabın içindeki malzemenin tam kıvamında ve ölçüsünde olması; bir nesnenin diğerine ne eksik ne fazla tam denk gelmesi.
  • Soyut anlamVarlığın miktarını, sınırlarını, işlevini ve zamansal seyrini hikmetle tayin etmek; bu tasarımı fiiliyata dökecek mutlak ve dengeli bir kudrete sahip olmak.
  • Sistematik karşılıkKör zorunluluk veya kontrolsüz güç yerine; her varlığa kendi kemal sınırını çizen ilahi yasa, matematiksel mizan ve adil kapasite tahsisi.
  • LaTeX modeliQ(x)=lim⁡ϵ→0(M(x)∩P(x))  ⟹  C(x)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde x yaratılmış herhangi bir varlığı, M(x) o varlığa takdir edilen kesin ölçü ve sınır fonksiyonunu, P(x) o ölçüyü var eden ve ayakta tutan kudret potansiyelini temsil eder. Bu iki kümenin hata payı sıfıra yaklaşırken (ϵ→0) tam olarak örtüşmesi, varlığın tam kıvam ve dengede (C(x)=1) vücut bulmasını sağlar; bu da قدر kökünün güç ile ölçünün mükemmel denkleşmesi olan kurucu mantığını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق