قرح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ر-ح2 sîga, 22 mücavir kök, 2 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حسنحببأخذقرحمثلدولجوبألهقَرْحٌمسسظلمشهدبعد

KökSîga 2Ayet 2Sure 1Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

قرح

ق - ر - ح

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Silah yarası

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.987 harf
باب الحاء والقاف والراء معهما ر ق ح، ح ق ر، ق ح ر، ق ر ح، حرق مستعملات رقح: الرَّقاحيُّ: التاجرُ. وإنَّه ليُرقِّحُ معيشته: أي يُصلِحُها. حقر: الحَقْرُ في كلّ المعاني: الذِلَّةُ. حَقَرَ يَحْقِرُ حَقْراً وحُقْرِبَّةً. وتَحقيرُ الكلمةِ: تَصغيرُها. قحر: القَحْر: المُسِنُّ وفيه بقيَّةٌ وجَلَد. قرح: القَرُحْ: في عَضِّ السِلاح ونحوه مما يجرح مما يَجْرَحُ من الجَسَد. إنه لَقِرحٌ قَريح، وبه قَرْحَةٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.744 harf
القَرْحُةُ: واحدة القَرْحِ والقُروحِ. وقيل لامرئ القيس ذو القُروحِ لأن ملك الروم بعث إليه قميصاً مسموماً فتقرَّح منه جسده فمات. والقَرحُ والقُرْحُ لغتان. وقَرَحَهُ قَرْحاً: جرحه، فهو قريحٌ وقومٌ قَرْحى. قال الهذلي: لا يُسْلِمونَ قَريحاً حلَّ وَسْطَهُـمُيوم اللقاء ولا يَشْوون من قَرحوا وقَرِحَ جلده بالكسر يَقْرَحُ قَرْحاً، فهو قَرِحٌ، إذا خرجت به القروحُ. وأقْرَحَهُ الله. والقُرحةُ في وجه
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.082 harf
باب الحاء والقاف والراء حقر ، حرق ، قرح ، قحر ، رقح ، رحق : مستعملات . حقر : الحَقْرُ في كل المعاني : الذِّلَّةُ . تقول : حَقَر يَحْقِر حَقْراً وحُقْرِيَّة وكذلك الاحتقار ، واسْتَحْقَرَه : رَآهُ حَقِيراً ، وتَحْقيرُ الْكَلِمَة : تَصْغِيرُها . والحَقِير : ضِدُّ الخَطِيرِ . وقال أبو عُبَيْد : يقال : حَقِير نَقِيرٌ . قحر : قال الليث : القَحْرُ : المُسِنُّ وفيه بَقِيَّة وَجَلَدٌ . أبو عُبَيْد عن أبي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR18.515 harf
(باب القاف والراء وما يثلثهما) (قرس) القاف والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على برد. من ذلك القَرْس: البَرد. وقَرِس الإنسانُ قَرَساً، إذا لم يستطع أن يعمل بيديه من شِدّة البَرد. قال أبو زُبَيد: وقد تصَلَّيت حَرَّ حربِهِمُ *** كما تَصَلّى المقرورُ من قَرسِ يقال أقرسَه البرد. ومما ليس من هذا الباب القُرَاسِية: الجملُ الضَّخم. (قرش) القاف والراء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على الجمع والتجمُّع. فالقَرْش:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.810 harf
ق ر ح قرح جلده وقرحه‏:‏ جرحه قرحاً وقرحاً وهو مقروح وقريح وقوم قرحى وقرّحه فتقرح وقرّح الوشم‏:‏ غرزه بالإبرة وبه قرحة دامية وقرح وقروح وهو كلّ ما جرح الجلد من عضّ سلاح أو غيره ‏"‏ إن يمسسكم قرح فقد مس القوم قرح مثله ‏"‏‏.‏ ويقال‏:‏ به قرح من قرحٍ به أي ألم من جراحة به‏.‏ ومازلت آكل الورق حتى أقرح شفتيّ‏.‏ وقرح الفرس يقرح ويقرح قروحاً وقرح نابه‏:‏ طلع وفرس قارح وخيل قرّح وفرس أقرح‏:‏ أغرّ وخيل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok14.480 harf
القَرْحُ والقُرْحُ، لغتان: عَضُّ السلاح ونحوه مما يَجْرَحُ الجسدَ ومما يخرج بالبدن؛ وقيل: القَرْحُ الآثارُ، والقُرْحُ الأَلَمُ؛ وقال يعقوب: كأَنَّ القَرْحَ الجِراحاتُ بأَعيانها، وكأَنَّ القُرْحَ أَلَمُها؛ وفي حديث أُحُدٍ: بعدما أَصابهم القَرْحُ؛ هو بالفتح وبالضم: الجُرْحُ؛ وقيل: هو بالضم الاسم، وبالفتح المصدر؛ أَراد ما نالهم من القتل والهزيمة يومئذ. وفي حديث جابر: كنا نَخْتَبِطُ بقِسيِّنا ونأْكلُ
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

القَرْحُ والقُرْحُ، لغتان: عَضُّ السلاح ونحوه مما يَجْرَحُ الجسدَ ومما يخرج بالبدن؛ وقيل: القَرْحُ الآثارُ، والقُرْحُ الأَلَمُ؛ وقال يعقوب: كأَنَّ القَرْحَ الجِراحاتُ بأَعيانها، وكأَنَّ القُرْحَ أَلَمُها؛ وفي حديث أُحُدٍ: بعدما أَصابهم القَرْحُ؛ هو بالفتح وبالضم: الجُرْحُ؛ وقيل: هو بالضم الاسم، وبالفتح المصدر؛ أَراد ما نالهم من القتل والهزيمة يومئذ. وفي حديث جابر: كنا نَخْتَبِطُ بقِسيِّنا ونأْكلُ حتى قَرِحَتْ أَشداقُنا أَي تَجَرَّحَتْ من أَكل الخَبَطِ. ورجل قَرِحٌ وقَرِيحٌ: ذو قَرْحٍ وبه قَرْحةٌ دائمة. والقَرِيحُ: الجريح من قوم قَرْحَى وقَراحَى؛ وقد قَرَحه إِذا جَرَحه يَقْرَحُه قَرْحاً؛ قال المتنخل الهذلي: لا يُسْلِمُونَ قَرِيحاً حَلَّ وَسْطَهُمُ، يومَ اللِّقاءِ، ولا يَشْوُونَ من قَرَحُوا قال ابن بري: معناه لا يُسْلِمُونَ من جُرِحَ منهم لأَعدائهم ولا يُشْوُونَ من قَرَحُوا أَي لا يُخْطِئُون في رمي أَعدائهم. وقال الفراء في قوله عز وجل: إِن يَمْسَسْكم قَرْحٌ وقُرْحٌ؛ قال وأَكثر القراء على فتح القاف، وكأَنَّ القُرْحَ أَلَمُ الجِراحِ، وكأَنَّ القَرْحَ الجِراحُ بأَعيانها؛ قال: وهو مثلُ الوَجْدِ والوُجْد ولا يجدونَ إِلاَّ جُهْدَهم وجَهْدَهم. وقال الزجاج: قَرِحَ الرجلُ (* قوله «وقال الزجاج قرح الرجل إلخ» بابه تعب كما في المصباح.) يَقْرَحُ قَرْحاً، وقيل: سمِّيت الجراحات قَرْحاً بالمصدر، والصحيح أَن القَرْحةَ الجِراحةُ، والجمع قَرْحٌ وقُروح. ورجل مَقْروح: به قُرُوح. والقَرْحة: واحدة القَرْحِ والقُروح. والقَرْحُ أَيضاً: البَثْرُ إِذا تَرامَى إِلى فساد؛ الليث: القَرْحُ جَرَبٌ شديد يأْخذ الفُصْلانَ فلا تكاد تنجو؛ وفَصِيل مَقْرُوح؛ قال أَبو النجم: يَحْكِي الفَصِيلَ القارِحَ المَقْرُوحا وأَقْرَحَ القومُ: أَصاب مواشِيَهم أَو إِبلهم القَرْحُ. وقَرِحَ قلبُ الرجل من الحُزْنِ، وهو مَثَلٌ بما تقدَّم. قال الأَزهري: الذي قاله الليث من أَن القَرْحَ جَرَبٌ شديد يأْخذ الفُصْلانَ غلط، إِنما القَرْحة داءٌ يأْخذ البعير فَيَهْدَلُ مِشْفَرُه منه؛ قال البَعِيثُ: ونحْنُ مَنَعْنا بالكُلابِ نِساءَنا، بضَرْبٍ كأَفْواهِ المُقَرِّحة الهُدْلِ ابن السكيت: والمُقَرِّحةُ الإِبل التي بها قُروح في أَفواهها فَتَهْدَلُ مَشافِرُها؛ قال: وإِنما سَرَقَ البَعِيثُ هذا المعنى من عمرو بن شاسٍ:وأَسْيافُهُمْ، آثارُهُنَّ كأَنها مَشافِرُ قَرْحَى، في مَبارِكِها، هُدْلُ وأَخذه الكُمَيْتُ فقال: تُشَبِّهُ في الهامِ آثارَها، مَشافِرَ قَرْحَى، أَكَلْنَ البَرِيرا الأَزهري: وقَرْحَى جمع قَرِيح، فعيل بمعنى مفعول. قُرِحَ البعيرُ، فهو مَقْرُوحٌ وقَرِيح، إِذا أَصابته القَرْحة. وقَرَّحَتِ الإِبلُ، فهي مُقَرِّحة. والقَرْحةُ ليست من الجَرَب في شيء. وقَرِحَ جِلْدُهُ، بالكسر، يَقْرَحُ قَرَحاً، فهو قَرِحٌ، إِذا خرجت به القُروح؛ وأَقْرَحه اللهُ. وقيل لامرئ القيس: ذو القُرُوحِ، لأَن ملك الروم بعث إِليه قميصاً مسموماً فَتَقَرَّحَ منه جسده فمات. وقَرَحه بالحق (* قوله «وقرحه بالحق إلخ» بابه منع كما في القاموس.) قَرْحاً: رماه به واستقبله به. والاقتراحُ: ارتِجالُ الكلام. والاقتراحُ: ابتداعُ الشيء تَبْتَدِعُه وتَقْتَرِحُه من ذات نَفْسِك من غير أَن تسمعه، وقد اقْتَرَحه فيهما. واقْتَرَحَ عليه بكذا: تَحَكَّم وسأَل من غير رَوِيَّة. واقْترح البعيرَ: ركبه من غير أَن يركبه أَحد. واقْتُرِحَ السهمُ وقُرِحَ: بُدِئَ عَمَلُه. ابن الأَعرابي: يقال اقْتَرَحْتُه واجْتَبَيْتُه وخَوَّصْتُه وخَلَّمْتُه واخْتَلَمْتُه واسْتَخْلَصْتُه واسْتَمَيْتُه، كلُّه بمعنى اخْتَرْتُه؛ ومنه يقال: اقْتَرَحَ عليه صوتَ كذا وكذا أَي اختاره. وقَرِيحةُ الإِنسانِ: طَبِيعَتُه التي جُبِلَ عليها، وجمعها قَرائح، لأَنها أَول خِلْقَتِه. وقَرِيحةُ الشَّبابِ: أَوّلُه، وقيل: قَرِيحة كل شيء أَوّلُه. أَبو زيد: قُرْحةُ الشِّتاءِ أَوّلُه، وقُرْحةُ الربيع أَوّلُه، والقَرِيحة والقُرْحُ أَوّل ما يخرج من البئر حين تُحْفَرُ؛ قال ابن هَرْمَةَ: فإِنكَ كالقَريحةِ، عامَ تُمْهَى شَرُوبُ الماءِ، ثم تَعُودُ مَأْجا المَأْجُ: المِلْحُ؛ ورواه أَبو عبيد بالقَرِيحة، وهو خطأٌ؛ ومنه قولهم لفلان قَريحة جَيِّدة، يراد استنباط العلم بِجَوْدَةِ الطبع. وهو في قُرْحِ سِنِّه أَي أَوَّلِها؛ قال ابن الأَعرابي: قلت لأَعرابي: كم أَتى عليك؟ فقال: أَنا في قُرْحِ الثلاثين. يقال: فلان في قُرْحِ الأَربعين أَي في أَوّلها. ابن الأَعرابي: الاقتراحُ ابتداء أَوّل الشيء؛ قال أَوْسٌ: على حين أَن جدَّ الذَّكاءُ، وأَدْرَكَتْ قَرِيحةُ حِسْيٍ من شُرَيحٍ مُغَمِّم يقول: حين جدَّ ذكائي أَي كَبِرْتُ وأَسْنَنْتُ وأَدركَ من ابني قَريحةُ حِسْيٍ: يعني شعر ابنه شريح ابن أَوس، شبهه بماءٍ لا ينقطع ولا يَغَضْغَضُ. مُغَمِّم أَي مُغْرِق. وقَرِيحُ السحاب: ماؤُه حين ينزل؛ قال ابن مُقْبل: وكأَنما اصْطَبَحَتْ قَرِيحَ سَحابةٍ وقال الطرماح: ظَعائنُ شِمْنَ قَرِيحَ الخَرِيف، من الأَنْجُمِ الفُرْغِ والذابِحَهْ والقريحُ: السحاب أَوّلَ ما ينشأُ. وفلان يَشْوِي القَراحَ أَي يُسَخِّنُ الماءَ. والقُرْحُ: ثلاث ليال من أَوّل الشهر. والقُرْحانُ، بالضم، من الإِبل: الذي لا يصبْه جَرَبٌ قَطُّ، ومن الناس: الذي لم يَمَسَّه القَرْحُ، وهو الجُدَرِيّ، وكذلك الاثنان والجمع والمؤنث؛ إِبل قُرْحانٌ وصَبيٌّ قُرْحانٌ، والاسم القَرْحُ. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: أَن أَصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، قَدِمُوا معه الشام وبها الطاعون، فقيل له: إِن معك من أَصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، قُرْحانٌ فلا تُدْخِلْهُمْ على هذا الطاعون؛ فمعنى قولهم له قُرْحانٌ أَنه لم يصبهم داء قبل هذا؛ قال شمر: قُرْحانٌ إِن شئت نوّنتَ وإِن شئتَ لم تُنَوِّنْ، وقد جمعه بعضهم بالواو والنون، وهي لغة متروكة، وأَورده الجوهري حديثاً عن عمر، رضي الله عنه، حين أَراد أَن يدخل الشام وهي تَسْتَعِرُ طاعوناً، فقيل له: إِن معك من أَصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، قُرْحانِينَ فلا تَدْخُلْها؛ قال: وهي لغة متروكة. قال ابن الأَثير: شبهوا السليم من الطاعون والقَرْحِ بالقُرْحان، والمراد أَنهم لم يكن أَصابهم قبل ذلك داء. الأَزهري: قال بعضهم القُرْحانُ من الأَضداد: رجل قُرْحانٌ للذي مَسَّهُ القَرْحُ، ورجل قُرْحانٌ لم يَمَسَّه قَرْحٌ ولا جُدَرِيّ ولا حَصْبة، وكأَنه الخالص من ذلك. والقُراحِيُّ والقُرْحانُ: الذي لم يَشْهَدِ الحَرْبَ. وفرس قارِحٌ: أَقامت أَربعين يوماً من حملها وأَكثر حتى شَعَّرَ ولَدُها. والقارحُ: الناقةُ أَوّلَ ما تَحْمِلُ، والجمع قَوارِحُ وقُرَّحٌ؛ وقد قَرَحَتْ تَقْرَحُ قُرُوحاً وقِراحاً؛ وقيل: القُرُوح في أَوّلِ ما تَشُول بذنبها؛ وقيل: إِذا تم حملها، فهي قارِحٌ؛ وقيل: هي التي لا تشعر بلَقاحِها حتى يستبين حملها، وذلك أَن لا تَشُولَ بذنبها ولا تُبَشِّرَ؛ وقال ابن الأَعرابي: هي قارحٌ أَيام يَقْرَعُها الفحل، فإِذا استبان حملها فهي خَلِفة، ثم لا تزال خَلِفة حتى تدخل في حَدِّ التعشير. الليث: ناقة قارحٌ وقد قَرَحَتْ تَقْرحُ قُرُوحاً إِذا لم يظنوا بها حملاً ولم تُبَشِّرْ بذنبها حتى يستبين الحمل في بطنها. أَبو عبيد: إِذا تمَّ حملُ الناقة ولم تُلْقِه فهي حين يستبين الحمل بها قارح؛ وقد قَرَحَتْ قُرُوحاً. والتقريحُ: أَول نبات العَرْفَج؛ وقال أَبو حنيفة: التقريح أَوّل شيء يخرج من البقل الذي يَنْبُتُ في الحَبِّ. وتقريحُ البقل: نباتُ أَصله، وهو ظهور عُوده. قال: وقال رجل لآخر ما مَطَرُ أَرضك؟ فقال: مُرَكِّكةٌ فيها ضُرُوسٌ، وثَرْدٌ يَذُرُّ بَقْلُه ولا يُقَرِّحُ أَصلُه، ثم قال ابن الأَعرابي: ويَنْبُتُ البقلُ حينئذ مُقْتَرِحاً صُلْباً، وكان ينبغي أَن يكون مُقَرِّحاً إِلاَّ أَن يكون اقْتَرَحَ لغة في قَرَّحَ، وقد يجوز أَن يكون قوله مُقْتَرِحاً أَي مُنْتصباً قائماًعلى أَصله. ابن الأَعرابي: لا يُقَرِّحُ البقلُ إِلا من قدر الذراع من ماء المطر فما زاد، قال: ويَذُرُّ البقلُ من مطر ضعيف قَدْرِ وَضَحِ الكَفِّ. والتقريحُ: التشويكُ. ووَشْمٌ مُقَرَّح: مُغَرَّز بالإِبرة. وتَقْرِيحُ الأَرض: ابتداء نباتها. وطريق مَقْرُوح: قد أُثِّرَ فيه فصار مَلْحُوباً بَيِّناً موطوءًا. والقارحُ من ذي الحافر: بمنزلة البازل من الإِبل؛ قال الأَعشى في الفَرس:والقارح العَدَّا وكل طِمِرَّةٍ، لا تَسْتَطِيعُ يَدُ الطويلِ قَذالَها وقال ذو الرمة في الحمار: إِذا انْشَقَّتِ الظَّلْماءُ، أَضْحَتْ كأَنها وَأًى مُنْطَوٍ، باقي الثَّمِيلَةِ، قارِحُ والجمع قَوارِحُ وقُرَّحٌ، والأُنثى قارحٌ وقارحةٌ، وهي بغير هاء أَعلى. قال الأَزهري: ولا يقال قارحة؛ وأَنشد بيت الأَعشى: والقارح العَدَّا؛ وقول أَبي ذؤيب: حاوَرْتُه، حين لا يَمْشِي بعَقْوَتِه، إِلا المَقانِيبُ والقُبُّ المَقارِيحُ قال ابن جني: هذا من شاذ الجمع، يعني أَن يُكَسَّرَ فاعل على مفاعيل، وهو في القياس كأَنه جمع مِقْراح كمِذْكار ومَذاكير ومِئْناث ومآنيث؛ قال ابن بري: ومعنى بيت أَبي ذؤَيب: أَي جاورت هذا المرثِيَّ حين لا يمشي بساحة هذا الطريق المخوف إِلا المَقانِيبُ من الخيل، وهي القُطُعُ منها، والقُبُّ: الضُّمْرُ. وقد قَرَحَ الفرسُ يَقْرَحُ قُرُوحاً، وقَرِحَ قَرَحاً إِذا انتهت أَسنانه، وإِنما تنتهي في خمس سنين لأَنه في السنة الأُولى حَوْلِيّ، ثم جَذَعٌ ثم ثَنِيّ ثم رَباعٌ ثم قارح، وقيل: هو في الثانية فِلْوٌ، وفي الثالثة جَذَع. يقال: أَجْذَع المُهْرُ وأَثْنَى وأَرْبَعَ وقَرَِحَ، هذه وحدها بغير أَلف. والفرس قارحٌ، والجمع قُرَّحٌ وقُرحٌ، والإِناثُ قَوارِح، وفي الأَسْنان بعد الثَّنايا والرَّباعِيات أَربعةٌ قَوارِحُ. قال الأَزهري: ومن أَسنان الفرس القارحانِ، وهما خَلْفَ رَباعِيَتَيْهِ العُلْيَيَيْنِ، وقارِحانِ خلف رَباعِيَتَيْه السُّفْلَيَيْن، وكل ذي حافر يَقْرَحُ. وفي الحديث: وعليهم السالغُ والقارحُ أَي الفرسُ القارح، وكل ذي خُفٍّ يَبْزُلُ وكل ذي ظِلْف يَصْلَغُ. وحكى اللحياني: أَقْرَحَ، قال: وهي لغة رَدِيَّة. وقارِحُه: سنُّه التي قد صار بها قارحاً؛ وقيل: قُرُوحه انتهاء سنه؛ وقيل: إِذا أَلقى الفرسُ أَقصى أَسنانه فقد قَرَحَ، وقُرُوحُه وقوعُ السِّنّ التي تلي الرَّباعِيَةَ، وليس قُرُوحه بنباتها، وله أَربع أَسنان يتحَوَّل من بعضها إِلى بعض: يكون جَذَعاً ثم ثَنِيّاً رَباعِياً ثم قارِحاً؛ وقد قَرَِحَ نابُه. الأَزهري: ابن الأَعرابي: إِذا سقطت رَباعِيَةُ الفرس ونبتَ مكانَها سِنٌّ، فهو رَباعٌٍ، وذلك إِذا استتم الرابعة، فإِذا حان قُروحه سقطت السِّن التي تلي رَباعِيَتَه ونَبَت مكانَها نابُه، وهو قارِحُه، وليس بعد القُرُوح سقوط سِنّ ولا نَباتُ سِنّ. قال: وإِذا دخل الفرس في السادسة واستتم الخامسة فقد قَرِحَ. الأَزهري: القُرْحةُ الغُرَّة في وَسَطِ الجَبْهة. والقُرْحةُ في وجه الفرس: ما دون الغُرَّةِ؛ وقيل: القُرْحةُ كل بياض يكون في وجه الفرس ثم ينقطع قبل أَن يَبْلُغَ المَرْسِنَ، وتنسب القُرْحة إِلى خِلْقتها في الاستدارة والتثليث والتربيع والاستطالة والقلة؛ وقيل: إِذا صغُرت الغُرَّة، فهي قُرْحة؛ وأَنشد الأَزهري: تُباري قُرْحةً مثلَ الـ ـوَتِيرةِ، لم تكن مَغْدا يصف فرساً أُنثى. والوتيرة: الحَلْقَةُ الصغيرة يُتَعَلَّمُ عليها الطَّعْنُ والرّمي. والمَغْدُ: النَّتْفُ؛ أَخبر أَن قُرْحَتَها جِبِلَّة لم تَحْدُثْ عن عِلاجِ نَتْفٍ. وفي الحديث: خَيْرُ الخَيْلِ الأَقْرَحُ المُحَجَّلُ؛ هو ما كان في جبهته قُرحة، بالضم، وهي بياض يسير في وجه الفرس دون الغرّة. فأَما القارح من الخيل فهو الذي دخل في السنة الخامسة، وقد قَرِحَ يَقْرَحُ قَرَحاً، وأَقْرَحَ وهو أَقْرَحُ وهي قرْحاءُ؛ وقيل: الأَقْرَحُ الذي غُرَّته مثل الدرهم أَو أَقل بين عينيه أَو فوقهما من الهامة؛ قال أَبو عبيدة: الغُرَّةُ ما فوق الدرهم والقُرْحة قدر الدرهم فما دونه؛ وقال النضر: القُرْحة بين عيني الفرس مثل الدرهم الصغير، وما كان أَقْرَحَ، ولقد قَرِحَ يَقْرَحُ قَرَحاً. والأَقْرَحُ: الصبحُ، لأَنه بياض في سواد؛ قال ذو الرمة: وسُوح، إِذا الليلُ الخُدارِيُّ شَقَّه عن الرَّكْبِ، معروفُ السَّمَاوَةِ أَقْرَحُ يعني الفجر والصبح. وروضة قَرْحاءُ: في وَسَطها نَوْرٌ أَبيضُ؛ قال ذو الرمة يصف روضة: حَوَّاءُ قَرْحاءُ أَشْراطِيَّةٌ، وكَفَتْ فيها الذِّهابُ، وحَفَّتْها البَراعِيمُ وقيل: القَرْحاءُ التي بدا نَبْتُها. والقُرَيْحاءُ: هَنَةٌ تكون في بطن الفرس مثل رأْس الرجلِ؛ قال: وهي من البعير لَقَّاطةُ الحَصى. والقُرْحانُ: ضَرْبٌ من الكَمْأَةِ بيضٌ صِغارٌ ذواتُ رؤُوس كرؤُوس الفُطْرِ؛ قال أَبو النجم: وأَوقَرَ الظَّهْرَ إِليَّ الجاني، من كَمْأَةٍ حُمْرٍ، ومن قُرْحانِ واحدته قُرْحانة، وقيل: واحدها أَقْرَحُ. والقَراحُ: الماءُ الذي لا يُخالِطه ثُفْلٌ من سَويق ولا غيره، وهو الماءُ الذي يُشْرَبُ إِثْر الطعام؛ قال جرير: تُعَلِّلُ، وهي ساغِبةٌ، بَنِيها بأَنْفاسٍ من الشَّبِمِ القَراحِ وفي الحديث: جِلْفُ الخُبْزِ والماءِ القَراحِ؛ هو، بالفتح، الماءُ الذي لم يخالطه شيءٌ يُطَيَّب به كالعسل والتمر والزبيب. وقال أَبو حنيفة: القَريحُ الخالص كالقَراح؛ وأَنشد قول طَرَفَةَ: من قَرْقَفٍ شِيبَتْ بماءٍ قَرِيح ويروى قَديح أَي مُغْتَرف، وقد ذُكِرَ. الأَزهري: القَريح الخالصُ؛ قال أَبو ذؤَيب: وإِنَّ غُلاماً، نِيلَ في عَهْدِ كاهِلٍ، لَطِرْفٌ، كنَصْلِ السَّمْهَريِّ، قَريحُ نيل أَي قتل. في عَهْد كاهِلٍ أَي وله عهد وميثاق. والقَراح من الأَرضين: كل قطعة على حِيالِها من منابت النخل وغير ذلك، والجمع أَقْرِحة كقَذال وأَقْذِلة؛ وقال أَبو حنيفة: القَراحُ الأَرض المُخَلَّصةُ لزرع أَو لغرس؛ وقيل: القَراحُ المَزْرَعة التي ليس عليها بناءٌ ولا فيها شجر. الأَزهري: القَراحُ من الأَرض البارزُ الظاهر الذي لا شجر فيه؛ وقيل: القَراحُ من الأَرض التي ليس فيها شجر ولم تختلط بشيء. وقال ابن الأَعرابي: القِرْواحُ الفَضاءُ من الأَرض التي ليس بها شجرٌ ولم يختلط بها شيء؛ وأَنشد قول ابن أَحمر: وعَضَّتْ من الشَّرِّ القَراحِ بمُعْظَمٍ (* قوله «وعضت من الشر إلخ» صدره كما في الأساس: «نأت عن سبيل الخير إلا أقله» ثم انه لا شاهد فيه لما قبله، ولعله سقط بعد قوله ولم يختلط بها شيء: والقراح الخالص من كل شيء.) والقِرْواحُ والقِرْياحُ والقِرْحِياءُ: كالقَراحِ؛ ابن شميل: القِرْواحُ جَلَدٌ من الأَرض وقاعٌ لا يَسْتَمْسِكُ فيه الماءُ، وفيه إِشرافٌ وظهرهُ مُسْتو ولا يستقر فيه ماءٌ إِلا سال عنه يميناً وشمالاً. والقِرْواحُ: يكون أَرضاً عريضة ولا نبت فيه ولا شجر، طينٌ وسَمالِقُ. والقِرْواحُ أَيضاً: البارز الذي ليس يستره من السماءِ شيءٌ، وقيل: هو الأَرض البارزة للشمس؛ قال عَبيد: فَمَنْ بنَجْوتِه كمن بعَقْوتِه، والمُسْتَكِنُّ كمن يَمْشِي بقِرْواحِ وناقة قِرْواحٌ: طويلة القوائم؛ قال الأَصمعي: قلت لأَعرابي: ما الناقة القِرْواحُ؟ قال: التي كأَنها تمشي على أَرماح. أَبو عمرو: القِرواح من الإِبل التي تَعاف الشربَ مع الكِبارِ فإِذا جاءَ الدَّهْداه، وهي الصغار، شربت معهنّ. ونخلة قِرْواحٌ: مَلْساء جَرْداءُ طويلة، والجمع القَراويح؛ قال سُوَيْدُ بنُ الصامت الأَنصاري: أَدِينُ، وما دَيْني عليكم بمَغْرَمٍ، ولكن على الشُّمِّ الجِلادِ القَراوح أَراد القراويح، فاضطرّ فحذف، وهذا يقوله مخاطباً لقومه: إِنما آخُذ بدَيْنٍ على أَن أُؤَدِّيَه من مالي وما يَرْزُقُ الله من ثمره، ولا أُكلفكم قضاءَه عني. والشُّمُّ: الطِّوالُ من النخل وغيرها. والجِلادُ: الصوابر على الحرِّ والعَطَشِ وعلى البرد. والقَراوِحُ: جمع قِرْواح، وهي النخلة التي انْجَرَدَ كَرَبُها وطالت؛ قال: وكان حقه القراويح، فحذف الياء ضرورة؛ وبعده: وليستْ بسَنْهاءٍ، ولا رُجَّبِيَّةٍ، ولكن عَرايا في السِّنينَ الجَوائِحِ والسَّنْهاءُ: التي تحمل سنة وتترك أُخرى. والرُّجَّبيَّةُ: التي يُبْنى تحتها لضعفها؛ وكذلك هَضْبَةٌ قِرْواح، يعني ملساء جرداء طويلة؛ قال أَبو ذؤَيب: هذا، ومَرْقَبَةٍ غَيْطاءَ، قُلَّتُها شَمَّاءُ، ضَحْيانةٌ للشمسِ، قِرْواحُ أَي هذا قد مضى لسبيله ورُبَّ مَرْقبة. ولقيه مُقارَحةً أَي كِفاحاً ومواجهة. والقُراحِيّ: الذي يَلْتزم القرية ولا يخرج إِلى البادية؛ وقال جرير: يُدافِعُ عنكم كلَّ يومِ عظيمةٍ، وأَنتَ قُراحيٌّ بسِيفِ الكَواظِمِ وقيل: قُراحِيّ منسوب إِلى قُراحٍ، وهو اسم موضع؛ قال الأَزهري: هي قرية على شاطئِ البحر نسبه إِليها الأَزهري. أَنت قُرْحانٌ من هذا الأَمر وقُراحِيّ أَي خارج، وأَنشد بيت جرير «يدافع عنكم» وفسره، أَي أَنت خِلْوٌ منه سليم. وبنو قَريح: حيّ. وقُرْحانُ: اسم كلب. وقُرْحٌ وقِرْحِياء: موضعان؛ أَنشد ثعلب: وأَشْرَبْتُها الأَقْرانَ، حتى أَنَخْتُها بقُرْحَ، وقد أَلْقَيْنَ كلَّ جَنِين هكذا أَنشده غير مصروف ولك أَن تصرفه؛ أَبو عبيدة: القُراحُ سِيفُ القَطِيفِ؛ وأَنشد للنابغة: قُراحِيَّةٌ أَلْوَتْ بِلِيفٍ كأَنها عِفاءُ قَلُوصٍ، طارَ عنها تَواجِرُ قرية بالبحرين (* قوله «قرية بالبحرين»: يريد أَن قُراحيةً نسبة إِلى قراح، وهي قرية بالبحرين.). وتَواجِرُ: تَنْفُقُ في البيع لحسنها؛ وقال جرير: ظَعائِنُ لم يَدِنَّ مع النصارى، ولم يَدْرينَ ما سَمَكُ القُراحِ وفي الحديث ذِكْرُ قُرْح، بضم القاف وسكون الراء، وقد يجرّك في الشعر: سُوقُ وادي القُرى صلى به رسول الله، صلى الله عليه وسلم، وبُنِيَ به مسجد؛ وأَما قول الشاعر: حُبِسْنَ في قُرْحٍ وفي دارتِها، سَبْعَ لَيالٍ، غيرَ مَعْلوفاتِها فهو اسم وادي القُرى.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.235 harf
* ق ر ح * * القَرْحَةُ * واحدة * القَرْح * بوزن الفلس و * القُروحِ * * القَرْحُ * بالفتحو * القُرْحُ * بالضم لغتان كالضعف والضعف قلت وقال بعضهم * القَرْحُ * بالفتح الجراح و * القُرْحُ * بالضم ألم الجراح وقد نقله الأزهري أيضا عن الفراء و * قَرَحَهُ * جرحه وبابه قطع فهو * قَرِيحٌ * وهم * قَرْحَى * و * قَرِحَ * جلده من باب طرب خرجت به القروح فهو * فَرحُ * بكسر الراء و * أقْرَحَهُ * الله وبعير *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.190 harf
القرح، بالفتح ويضم لغتان: عض السلاح ونحوه مما يجرح البدن ومما يخرج، بالبدن. أو القرح بالفتح: الآثار وبالضم، الألم، يقال: به قرح من قرح، أي ألم من جراحة، وقال يعقوب: كأن القرح الجراحات بأعيانها وكأن القرح ألمها، وقال الفراء في قوله تعالى: إن يمسسكم قرح قال: وأكثر القراء على فتح القاف، قال: وهو مثل الجهد والجهد، والوجد والوجد. وفي حديث أحد: من بعد ما أصابهم القرح وهو بالفتح والضم: الجرح، وقيل هو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR23.470 harf
قَرَحَهُ 1 قَرَحَهُ ذ , (S, A, Mgh, Msb, K, *) aor. قَرَحَ , (Msb, K,) inf. n. قَرْحٌ (S, A, Mgh, L, Msb) and قُرْحٌ, (A,) or the latter is a simple subst., (L, Msb,) He wounded him; syn. جَرَحَهُ. (S, Mgh, Msb, K. *) ― -b2- قَرَحَ بِئْرًا: see 8. ― -b3- And قُرِحَ said of an arrow: see 8. ― -b4- قُرِحَ said of a camel, He was attacked by the disease termed قُرْحَة [q. v.]; as also ↓ قُرِّحَ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.993 harf
قَرَحَ قَرَحَ A ( n. ac. قَرْح 1 ), a. Wounded, hurt. b. Rendered ulcerous. c. [ acc. & Bi ], Accused with ( truth ). d. Dug ( a well ). e. A ( n. ac. قُرُوْح 27 ), Finished teething, completed his fifth year ( animal ). f. Grew forth ( tooth ). g. ( n. ac. قِرَاْح 23 , قُرُوْح 27 ), Became pregnant ( camel ). h. see infra (a) . قَرِحَ قَرِحَ A ( n. ac. قَرَح 4 ), a. Became
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR39.849 harf
قرح قَرِحَ - يَقْرَحُ (قَرَحَ - يَقْرَحُ) - قَرْح قَرِحَ - يَقْرَحُ (قَرَحَ - يَقْرَحُ) + الكائن: يصيبه جراح مفتوحة ومتشققة، تحفر في الجسم، ويخرج منها الصديد قَرْح: اسم فعل " قَرَحَ - يَقْرَحُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الجرح الغائر المفتوح الذي يخرج منه الصديد واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المرض الجسمي أو النفسي وتغير بنية ووظيفة الشيء أو
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler22 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. دول

    1 ortak ayet · Düvel (dal) : Bir sene önceki kurumuş, tekrar yaşaran ot…

  2. جوب

    1 ortak ayet · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  3. صوب

    1 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  4. مسس

    1 ortak ayet · Ona dokundu

  5. حبب

    1 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  6. أجر

    1 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  7. شهد

    1 ortak ayet · Petekteki baldır

  8. عظم

    1 ortak ayet · Büyük

  9. أله

    2 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  10. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  11. حسن

    1 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  12. بعد

    1 ortak ayet · Baid uzak demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا …

    Silah yarasıEğer size bir yara dokunduysa; şüphesiz o kavme de o kadar yara dokunmuştur. Hem o günleri Biz, insanlar arasında döndürür dururuz. Bu; Allah’ın iman edenleri belirtmesi ve içinizden şahidler edinmesi içindir. Allah, zalimleri sevmez.

  2. إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ …

    Silah yarasıEğer size bir yara dokunduysa; şüphesiz o kavme de o kadar yara dokunmuştur. Hem o günleri Biz, insanlar arasında döndürür dururuz. Bu; Allah’ın iman edenleri belirtmesi ve içinizden şahidler edinmesi içindir. Allah, zalimleri sevmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرح, كلم, الم
Zıt Kökشفي
Çekirdek Özet 1Dıştan gelen darbe veya kesici silah tesiriyle derinin yırtılması, kabuk bağlayan veya deşen yara ve bunun doğurduğu elem
Çekirdek Özet 2Mücadele ve cihat sürecinde inananların ve karşıtlarının maruz kaldığı bedensel ve ruhsal sarsıntı, fedakarlık izi ve arınma bedeli
Çekirdek Özet 3Toplumsal ve tarihsel mücadelelerdeki dönemsel yaralanmaların ve yenilgilerin mutlak çöküş değil, kolektif olgunlaşma ve tasfiye süreci olması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel deri lezyonuna indirgenip tarihsel-toplumsal imtihan ve kolektif direnç boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قرVurma, çarpma, sürtünme veya bir yere yerleşip dip yapma anlamı taşır; قرع, قرض, قرش ve قرر köklerinde sert bir temasın, delmenin veya kesmenin izi görülür.حBoğazın en açık sürtünmeli harfi olan ح sesi, çarpma hareketine yırtılma, açığa çıkma, kabarma ve için dışa sızması anlamını ekleyerek vurulan yerin deşilip açık yaraya dönüşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırEnerjinin ve sertliğin tek bir odak noktasında toplanmasını, hedefe yönelen baskıyı temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBedenin en üst yüzeyini, dış deriyi ve hareketin ilk temas ettiği ön cepheyi gösterir.
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış koruyucu tabakanın, korugan duvarın veya derinin sınır hattını ifade eder.
قرحOdaklanmış sert bir gücün koruyucu dış sınırı delmesiBir temasın ve darbenin bedenin koruyucu örtüsünü (deri/çit) yırtarak içeri işlemesi ve dışarıya kan veya cerahat sızdıran bir gedik açması hareketini tanımlar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesici bir alet veya silah darbesiyle bedenin yaralanması, deride kabaran ve acı veren çıban; atın veya devenin dişinin patlayıp etten çıkması; saf ve katıksız su veya toprak.
Cahiliye şiiri kullanımıEl-Mütenahhil el-Hüzelî savaştaki yaralanmayı şöyle tasvir eder: لا يُسْلِمُونَ قَرِيحاً حَلَّ وَسْطَهُمُ / يومَ اللِّقاءِ ولا يَشْوُونَ من قَرَحُوا (Savaş günü aralarına düşen yaralıyı düşmana terk etmezler; yaraladıkları kimseyi de hafif sıyrıkla bırakmazlar, tam vururlar).
Erken Arapça kullanımCâbir b. Abdillâh’ın aktardığı gazve tasvirinde geçen ibare: كنا نَخْتَبِطُ بقِسيِّنا ونأْكلُ حتى قَرِحَتْ أَشداقُنا (Yaylarımızla yaprak silkip yerdik, öyle ki sert yapraklar sebebiyle avurtlarımız yara içinde kalmıştı).

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde قرح kökü, deride açılan gedik, kazıma ve kellik-kabuk bağlama hattında belirgin fonetik ve semantik paralellikler gösterir. İbranicede yer alan q-r-ḥ (ק-ר-ח / qāraḥ) kökü doğrudan başın açılması, kellik oluşması veya derinin pürüzsüzce sıyrılıp açığa çıkması anlamını taşır; bu durum Arapçadaki قرح kökünün türevleri arasında bulunan alındaki beyaz leke (akrah) veya katıksız arı toprak (el-ardü'l-karâh) anlamıyla doğrudan semantik akrabalık kurar. Süryanicede q-r-ḥ (ܩܪܚ) biçimi derinin soyulması, açıkta kalması ve kabuklaşmayı imlerken, Ge'ez (Etiyopya) dilinde qärḥä formu delme ve kazıma eylemleriyle örtüşür. Arapçada kök, bu ortak Sami mirası olan yüzeysel soyulma ve gedik açılma çekirdeğini, özellikle savaş aletlerinin açtığı derin kesikler ve içten dışa patlayan çıbanlar bağlamında derinleştirmiş ve fiziksel yaradan doğan derin elemi ifade eden bir anlama dönüştürmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقرحKesici alet darbesi, derinin deşinmesi, berrak ve katıksız olma ile kuyudan ilk suyun çıkarılması (karîha) anlamları arasında koruyucu kabuğun yarılarak saf cevherin ortaya çıkması ortak bağı vardır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qāraḥ (קָרַח), Süryanice qəraḥ (ܩܪܚ)Kellik, örtünün kalkması, derinin açığa çıkması ve kabuk bağlama ortak çekirdeği mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik k-r / q-r kökleriKazıma, kabuk soyma, sert yüzeyi çizip yarma kök ailesiyle fonetik ve morfolojik yakınlık taşır.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قرحAnlamlıYaralamak, yaraSilahla veya hastalıkla derinin yırtılması ve elem vermesi.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
قحرAnlamlıİhtiyarlamak, kurumakYaşlanıp derisi pörsümek, kaba ve kuru hale gelmek.Hedef kökle sertleşme ve deri deformasyonu bakımından ilişkilidir; Kur'an'da geçmez.
رقحAnlamlıGeçimini ıslah etmekMalı çekip çevirmek, ticareti düzene sokmak.Kur'an'da geçmez; ters permütasyon.
رحقAnlamlıHalis içecekKatkısız, tortusuz, en üstün nitelikli şarap veya nektar.قرح kökünün saf su (karâh) anlamıyla anlamsal örtüşme taşır; Kur'an'da geçer.
حقرAnlamlıKüçük ve değersiz görmekSaygınlığı yitirmek, hakir ve zayıf duruma düşmek.Kur'an'da geçmez.
حرقAnlamlıAteşle yakmakIsı ve alev tesiriyle tüketmek, tahrip etmek.Yaralama ve elem verme yönüyle temas taşır; Kur'an'da geçer.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قرحMerkezDarbe ve yaraDıştan gelen sert silah darbesinin açtığı derin gedik, kabuk bağlayan lezyon ve doğurduğu sürekli sızı.Hem yaranın bizzat kendisini hem de hissedilen yoğun elemi aynı anda kapsar.
جرحKomşuBedensel kesikDerinin fiziksel olarak kesilmesi ve yırtılması eylemine odaklanır; elemin psikolojik boyutunu قرح kadar merkeze almaz.Hukuki ve fiili suç/zarar bağlamında eylemin nesnel neticesini bildirir.
كلمKomşuİz bırakan yaraVücutta veya ruhta kalıcı tesir, derin çizik ve görünür iz bırakan hasar.كلم kökünde konuşmanın zihinde bıraktığı tesir gibi iz ve tesir ön plandadır.
المKomşuDuyusal acıFiziksel bir yaraya bağlı olsun ya da olmasın, hissedilen saf elem ve ıstırap.Somut deri tahribatından ziyade bedensel veya psikolojik hissi tanımlar.
شفيZıtİyileşme, kapanmaAçılan yaranın iyileşmesi, derinin yeniden bütünlüğe kavuşması ve elemin dinmesi.قرح kökünün meydana getirdiği hasarın giderilip sıhhate erişilmesidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقرحSilah yarası, deşilen yara ve elemiHem fiziksel kesiyi hem de onun getirdiği içsel sızıyı ve mücadele izini kuşatır.Kesin
LatinceVulnus, UlcusYara, bere, çıbanVulnus travmatik dış yarayı, ulcus ise içten patlayan lezyonu karşılar; Arapçadaki kolektif arınma boyutunu içermez.Güçlü
İngilizceWound, Ulcer, TraumaYara, açık yara, sarsıntıWound fiziksel doku bozulmasını, trauma ise sarsıcı etkiyi verir; Kur'an'daki iki taraflı tarihsel imtihan nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaWunde, GeschwürYara, müzmin lezyonFiziksel doku harabiyetini doğrudan karşılar; kökün saf su ve ilk keşif türevlerini kapsamaz.Güçlü
FransızcaBlessure, PlaieYara, sızlayan hasarDış darbeyle açılan kanamalı veya iz bırakan hasarı tanımlar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَرْحٌ (Nekre)Savaşta alınan ağır fiziksel ve askeri darbe, hezimet hissiUhud Savaşı sonrası müminlerin uğradığı mağlubiyet ve zayiatın Bedir'de müşriklerin aldığı darbe ile dengelendiğini hatırlatan teselli ve arınma bağlamı (Âl-i İmrân 3:140).
الْقَرْحُ (Marife)Yaşanan kesin travma, bilinen yara ve zafiyet haliUhud Savaşı'ndan hemen sonra yaralı ve bitkin olmalarına rağmen Hamrâülesed seferine çıkarak Allah ve Resulünün çağrısına icabet edenlerin sadakati bağlamı (Âl-i İmrân 3:172).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMusibet ve imtihan teorisiHak yolda olanların neden hezimete ve yaraya maruz kaldığı sorunu; yaranın ilahi gazap değil, şehitlerin seçilmesi ve müminlerin saflaşması için bir vesile oluşu.Arınma ve temyiz (ayıklanma) aracı olarak yara.
FıkıhCihat ve sefer hükümleriAğır yaralı kimselerin savaşa iştirak mükellefiyeti, mazeret sınırları ve yaranın ibadetlere (abdest, teyemmüm) etkisi.Mazeret teşkil eden bedensel hasar.
TefsirÂl-i İmrân suresi tahlili"Karh" (fetḥ ile) ve "Kurh" (zamm ile) kıraat farkları üzerinden yaranın bizzat kendisi ile onun verdiği elemin ve zafiyetin ayrımı.Savaş yarası ve yenilgi travması.
HadisGazve ve cihat rivayetleriUhud gazvesinde Hz. Peygamber'in ve sahabenin aldığı yaralar; yaranın kıyamet günü misk kokusuyla parlaması tasviri.Sadakat ve fedakarlık nişanesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhit ve sabır imtihanıFedakarlık ve arınma bedeliSafları arındırma ve nifakı ayıklamaDava uğruna alınan darbe, inananların teslimiyetini ölçen ve kibri kıran ilahi bir pedagojidir.Kesin
İlmiHakikatin aranmasıKarîha (zihinsel istinbat)Gizli olanı deşip açığa çıkarmaTıpkı toprağın deşilip saf suyun çıkarılması gibi zihnin zorlanıp saf bilgiye ulaşmasıdır.Güçlü
SiyasiDevlet ve topluluk mücadelesiStratejik hezimet ve krizDirenç ve öz eleştiri mekanizmasıİktidar günlerinin toplumlar arasında devredilmesi yasası gereği alınan darbe, devleti toparlanmaya zorlar.Güçlü
İktisadiKriz ve kaynak yönetimiÜretim ve sermaye hasarıRisk dağıtımı ve yeniden yapılanmaKriz anında sermayede açılan gediğin tüketici değil yapılandırıcı bir ders haline getirilmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKırılma mekaniği ve stres korozyonu (Fracture mechanics)Bir malzemenin dışarıdan gelen aşırı yüke bağlı olarak çatlaması, yüzey sürekliliğini kaybetmesi ancak malzemenin bu çatlak üzerinden akma dayanımının yeniden test edilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerTravma sonrası büyüme (Post-traumatic growth)Bireyin veya topluluğun yıkıcı bir kriz ve yara alması sonrasında eski haline dönmekle kalmayıp krizi işleyerek daha yüksek bir bilinç ve dayanıklılık düzeyine erişmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca tıbbi anlamda bir cilt hastalığına (ülser/çıban) veya savaştaki rastgele et kesiğine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, kolektif varoluş mücadelesinde yaşanan stratejik yaralanmayı, mağlubiyet şokunu ve buna rağmen safların dağıtılmayarak imtihanın derinleştirilmesini kapsayan ahlaki ve ontolojik bir dönüşüm sürecidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataUhud yenilgisinin ilahi bir terk ediliş veya hak davanın başarısızlığı sanılması; oysa kök bu yaranın karşı tarafta da bulunduğunu ve tarihin devridaimi içinde bir tasfiye ve olgunlaşma aşaması olduğunu bildirir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tarih felsefesini, sünnetullahın toplumlar üzerindeki işleyişini ve iman iddialarının sınandığı kriz anlarında mümin psikolojisinin nasıl inşa edildiğini doğrudan açıkladığı için merkezidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cihat, toplumsal dönüşüm, kriz yönetimi ve peygamberlerin dahi maruz kaldığı yenilgi ve zorlukların ele alındığı Uhud bağlamındaki ayetlerde (özellikle Âl-i İmrân suresi 139-175 arası) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak yolda olanların her zaman dünyevi zaferler kazanacağı, yenilgi ve yaralanmanın bir lanet veya hata göstergesi olduğu yönündeki kaderci ve sığ zafer algısını tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKesici bir aletin veya şiddetli bir baskının deriyi yırtıp açığa çıkarması, bedende sızlayan bir gedik açması ve kabuk bağlayan lezyon.
  • Soyut anlamİnanç ve varoluş mücadelesinde çekilen derin acı, toplumsal hezimetlerin doğurduğu sarsıntı ve bu sarsıntı vesilesiyle gerçekleşen saflaşma.
  • Sistematik karşılıkGüç dengelerinin döngüsel değişimi yasasında, alınan yaraların sistemi çökertmeyip direnç eşiğini artıran bir filtreye dönüştürülmesi.
  • LaTeX modeliSt+1=(St∖N)∪(D⋅ΔW)
  • LaTeX açıklamasıFormülde St, bir topluluğun kriz öncesi mevcut durumunu temsil eder. Meydana gelen yaralanma ve darbe W (karh), sisteme bir diferansiyel gerilim ΔW olarak yansır. Bu süreç, inancı zayıf olan ve elenen unsurların N (nifak / arınma) sistemden tasfiyesini (St∖N) sağlar. Kalan çekirdek yapı ise direnç katsayısı D ile çarpılarak yeni ve daha dayanıklı bir kolektif duruma St+1 evrilir. Yara, yok edici bir son değil, sistemin arınarak yeniden organize olmasını sağlayan dinamik bir etmendir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق