قلم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ل-م4 sîga, 22 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غيبأَقْلَامَهُمْلديوَالْقَلَمِعززقلمنفدبحركفلأَقْلَامٌمريمخصملقيشجروحي

KökSîga 4Ayet 4Sure 4Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

قلم

ق - ل - م

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Koparılmış daldır. Sonraları çizgi çizen araç, daha sonra ise yazı yazan alet anlamı kazanmıştır. Ağaç aşısında kullanılan dala da kalem denmektedir. Dal kesmek veya tırnak kesmek için “taklim” kelimesi kullanılır. Budamak anlamına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Koparılmış daldır. Sonraları çizgi çizen araç, daha sonra ise yazı yazan alet anlamı kazanmıştır. Ağaç aşısında kullanılan dala da kalem denmektedir. Dal kesmek veya tırnak kesmek için “taklim” kelimesi kullanılır. Budamak anlamına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.654 harf
القاف واللام والميم معهما ل ق م، ل م ق، ق م ل، ق ل م، م ق ل، م ل ق كلهن مستعملات لمق: اللَّمَقُ: الطريق، قال رؤبة: ساوى بأيديهن من قصد اللَّمَقْ وهو اللَّقم، مقلوب. لقم: لَقَمُ الطريق: مستقيمه ومنفرجه، تقول: عليك بلَقَم الطريق فالزمه. ولقِمَ يَلْقَمُ لَقْماً، واللُّقْمةُ الاسم، واللُّقْمةُ: أكلها بمرة، وتقول: أكلت لُقمةً بلقمتين، وأكلت لُقْمَتَيْنِ بِلَقْمةٍ. وأَلْقَمْتُه فسكت كأنه لقم حجراً.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR353 harf
قَلَمْتُ ظفري، وقَلَّمْتُ أظافري، شدّد للكثرة. والقُلامَةُ: ما سقط منه. ويقال للضعيف: مَقْلومُ الظُفرِ وكليلُ الظفر. والقَلَمُ: الذي يكتب به. والقَلَمُ: الزَلَمُ. والقَلَمُ: الجَلَمُ. والإقْليمُ: واحد أقاليم الأرض السبعة. والقُلاَّمُ بالتشديد: القاقُلَّى، وهو من الحمض. والمِقْلَمُ: وعاء قضيب البعير. والمِقْلَمَةُ: وعاء الأقلام. ومَقالِمُ الرمح: كعوبه.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.086 harf
ق ل م قلم ، قمل ، لمق ، لقم ، ملق ، مقل : مستعملات . لمق : قال الليث : اللَّمَقُ : لَمَقُ الطريق ، وهو قلب لَقَّم . وقال رؤبة : ساوَى بأيديهنّ مِن قَصْد اللَّمَقْ اللِّحيانيّ : خَلِّ عن لَمَقِ الطريق ولَقَمه . أبو عبيد عن أبي زيد : نمقته أنمِقه نمقاً ، ولمقته ألمقه لمقاً : كتبته . شمر : لمقت من الأضداد ، بنو عقيل يقولون : لمقت كتبت . وسائر قيس يقولون : لمقت : محوت . الفراء : لمقتُ عينَ الرجل
Maddenin bağlantısı

ق ل م قلم ، قمل ، لمق ، لقم ، ملق ، مقل : مستعملات . لمق : قال الليث : اللَّمَقُ : لَمَقُ الطريق ، وهو قلب لَقَّم . وقال رؤبة : ساوَى بأيديهنّ مِن قَصْد اللَّمَقْ اللِّحيانيّ : خَلِّ عن لَمَقِ الطريق ولَقَمه . أبو عبيد عن أبي زيد : نمقته أنمِقه نمقاً ، ولمقته ألمقه لمقاً : كتبته . شمر : لمقت من الأضداد ، بنو عقيل يقولون : لمقت كتبت . وسائر قيس يقولون : لمقت : محوت . الفراء : لمقتُ عينَ الرجل لَمْقاً : إذا رميتَها فأصَبْتَها . أبو عبيد عنه قال الأصمعي : ما ذُقْتُ لمَاقاً ولا لمَاجاً . قال : واللَّمَاق يُصلح في الأكل والشرب . وأنشدنا لنهشَل بن حَرِّيّ : كبرقٍ لاح يُعجِب مَن رآه ولا يَشفي الحَوائم مِنْ لماقِ وقال أبو عمرو : اللَّمْق : اللّطْم . يقال : لمقْتُه لَمْقاً . ثعلب عن ابن الأعرابي : اللُّمُق : جمعُ لامِق ، وهو الذي يَبدأ في شَرِّه يَصْفِقُ الحَدَقَة . يقال : لمق عينَه : إذا عَوَّرَها . لقم : أبو عبيد عن الفراء : لقمتُ الطريق وغير الطريق ألقُمه لَقْماً : سَدَدْتُ فمَه . واللقَم محرَّك : معظَم الطريق . غيره : لقمتُ اللقْمة ألقَمها لَقْماً : إذا أخذْتَها بفيك . وألقمتُ غيري لُقْمة فلقمِها ، والتقمْتُ لُقْمةً ألتَقِمها الْتِقاماً . وقال ابن شميل : أَلقَمَ البعيرُ عَدْواً : بينما هو يَمشي إذْ عَدا ، فذلك الإلقام . وقد ألقمَ عَدْواً وألقمتُ عدواً . وقال الليث : لقمُ الطّريقِ : منفرَجُه ، تقول : عَلَيْكَ بلَقَم الطّريق فالزَمْه . واللُّقمة : اسمٌ لما يهيّئُه الإنسان للالتقام . واللَّقمة : أكلُها بمَرّة . تقول : أكلت لُقمةً بلَقمتيْن ، وأكلتُ لُقمتين بلقْمة . وأَلقمتُ فلاناً حَجَراً . قلم : قال الله جل وعزّ : ( إِذْ يُلْقُون أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ ) ( آل عمران : 44 ) . قال الزجاج : الأقلام : ها هنا القِداح ، قال : هي قِداحٌ جعلوا عليها علاماتٍ يَعرفون بها مَن يكفُل مريم على جهة القُرَعة . قال : وإنما قيل للسَهْم قَلَم لأنّه يُقلَم ، أي : يُبْرَى . وكلُّ ما قطعتَ منه شيئاً بعد شيء فقد قلَمته من ذلك القَلَم الذي يُكتَب به ، وإنّما سمّي قَلَماً لأنّه قُلِم مَرّةً بعد مرّة . ومِن هذا قيل : قلّمت أظفاري . سلمة عن الفراء : يقال للمقراض المقلام والقلمان والجلمان ونحو ذلك . وقال الليث : قلمت الشيء : بريته . ثعلب عن ابن الأعرابي : القَلَمة : العُزّاب من الرجال ، الواحد قَالم ، ونساء مقلَّمات . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : القَلَم : طول أيْمَةِ المرأة ، وامرأة مقلَّمة ، أي : أيِّمٌ . قال : ونظر أعرابيٌّ إلى نساء فقال : إنِّي أظنّكنّ مقلَّمات بغير أزواج . شمر : المِقْلم : طرف قضيب البعير وفي طَرَفه حُجْنة ، فتلك الحُجْنة المقْلَم . وجمعُه مَقالم . وقال الليث : القَلْم : قطع الظُّفر بالقلَمين وبالقَلَم ، وهو واحدٌ كلّه . قال : والقُلاَمة هي المقلومة عن طَرَف الظُّفر . وأنشد : لما أبيتم فلم تَنْجُوا بمظلِمة قِيسَ القُلامةِ مما جَزَّهُ الجَلَمُ والقُلاَّم : القاقُلَّى . وقال لبيد : مسجورةً متجاوِراً قُلاَّمُها قلتُ : والقُلاّم من الحَمْض لا ساقَ له . والإقليم : واحد الأقاليم ، وأحسبه عربيّاً . وأهل الحساب يزعمون أنَّ الدنيا سبعة أقاليم كلّ إقليمٍ معلوم . وقَول الفرزدق : رأت قريشٌ أبا العاصي أحقَّهمُ باثنين : بالخاتم الميمون والقلمِ قيل : أراد بالقلم القضيب الذي يختصر به ، سمِّي قلماً لأنه يُقلم ، أي : يقطع من شجرة وينقّح للاختصار به . والقلْم : القطع . وقيل : أراد بالقلم الخلافة . وذو القلمين كان وزيراً لبعض الخلفاء . كأنَّه سمِّي إقليماً لأنَّه مقلومٌ من الإقليم الذي يُتاخمه ، أي : مقطوع عنه . ملق : قال الليث : المَلَق : الوُدُّ واللُّطْف الشديد . قال العجّاج : إيّاك أَدْعو فتَقبَّل مَلَقي قال : يعني دُعائي وتضرُّعي . ويقال : إنّه لمَلاّق متملِّق ذو مَلق ، ولا يقال منه فَعَل يَفعَل ، إلاّ على يتملَّق . الحَرّانيُّ عن ابن السكيت : المَلْق : الرّضعُ . يقال : مَلَقَ الجَدْيُ أُمَّه يَملقُها : إذا رضعَها . والمَلْقُ أيضاً : المرُّ الخفيف . يقال : مرَّ يَملُق الأرض مَلْقاً ، ويقال : مَلَقه مَلقاتٍ : إذا ضرَبه . والمَلق من التملّق ، وأصله من التليين . ويقال للصَّفاة الملساء اللَّينة مَلَقة ، وجمعها مَلَقات . قال الهُذَلي : أتيحَ لها أقَيْدِرُ ذو حَشِيفٍ إذا سامَتْ عَلَى المَلقات ساما وقال الراجز : وحَوْفل ساعِدُهُ قد امَّلقْ أي : لانَ . وقال الليث : الإملاق : كثرة إنفاق المال وتبذيرُه حتَّى يُورِّث حاجة . وفي الحديث : أنَّ امرأةً سألت ابنَ عباس : أَأُنفق مِن مالي ما شئتُ ؟ قال : نعم أمْلِقِي من مالك ما شئت . قال الله : ( خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ ) ( الإسراء : 31 ) ، معناه خشية الفقر والحاجة . وقال ابن شميل : إنّه لمُملِق ، أي : مُفْسِد . والإملاق : الإفساد . وقال شمِر : أَمْلق لازم ومُتعدّ ، يقال : أَمْلق الرجُل فهو مُملق : إذا افتقَر فهذا لازمٌ . وأَمْلق الدَّهرُ ما بيده . وقال أَوْس بن حَجَر : لما رأيتُ العُدْمَ قَيّدَ نَائِلي وأَمْلَق ما عندي خُطوبٌ تَنَبَّلُ وقال الليث : المالَق : الذي يملِّسُ به الحارثُ الأرضَ المُثَارَةَ . وقال أبو سعيد : يقال لمالج الطيان مالق ومِمْلَق . وقال النضر : قال الجَعْديّ : المالق : خشبةٌ عريضةٌ تُشَدُّ بالحبال إلى ثَوْرَيْن يقوم عليها رجلٌ ويجرُّها الثوران فتعفِّي آثار السِّنّ . وقد مَلَّقوا الأرض تمليقاً : إذا فعلوا ذلك بها . قلتُ : مَلَّقُوا وملَّسُوا واحد ، وهي تمليس الأرض ، فكأَنّه جعل المالق عربيّاً . وقال غيره : مَلَق الرجُلُ جاريتَه ومَلَجَها : إذا نكحها كما يَمْلُق الجَدْي أُمَّه : إذا رَضَعها . أبو عبيد : مَلَقْتُ الثَّوْبَ أملُقُه مَلقاً : إذا غَسَلْتَه . وقال خالد بن كلثوم : الملِق من الخيل : الذي لا يوثق بجَرْيه ، أُخِذَ من مَلق الإنسان الذي لا يَصْدُق في مودَّته . وقال الجعديّ : ولا مَلِق يَنْزُو ويُنْدِرُ رَوْثَه أحادَ إذا فأسُ اللِّجام تَصَلصَلاَ وقال الأصمعي : الملق : الضعيف . وقال أبو عبيدة : فرسٌ مَلِقٌ والأنثى ملقة ، والمَصْدَر الملَق ، وهو أَلْطَفُ الحُضْر وأسرعُه . وأنشد بيت الجَعْدِيّ . ويقال : وَلَدَتْ الناقةُ فخرج الْجَنين مَلِيقاً من بطنها ، أي : لا شَعَرَ عَليه . والملَق : المُلوسَة . وقال الأصمعيّ : الْجَنين مَليط بالطاء بهذا المعنى . عمرو عن أبيه : الملَق : الليِّنُ من الحيوان والكلامِ والصُّخُور . وفي حديثِ عَبيدةَ السَّلْمانيّ : أنَّ ابنَ سِيرِين قال له : ما يوجب الْجَنابة ؟ قال : ( الرَّفُّ والاستملاق ) . الرفّ : المصُّ . والاستملاق مَنْ مَلق الجديُ أمّه إذا رضَعَها . وأراد أنَّ الذي يُوجب الغُسل امتصاصُ فمِ رحم المرأة ماءَ الرجل : إذا خالطها ، كما يَرضَع الرضيعُ إذا لَقِمَ حَلمةَ الثدي . مقل : قال الليث : مُقلةُ العَين : سوادُها وبياضُها الذي يدور كله في العين ، يقال : مَقَلْتُه بعيني ومَا مقَلَتْ عينايَ مِثله ، أي : ما أبصرَتْ . ابن الأنباريّ قولهم : ما مقَلتْ عيني مثله ، أي : ما رأت ولا نظرت ، وهو فعلت من المُقْلة ، وهي الشحمة التي تجمع سوادَ العين وبياضَها . والحدَقة : السواد دون البياض . وقال : سمعت بالغَرَّاف يقولون : سَخِّن جبينك بالمقْلة . شبه عينَ الشمس بالمقلة . قال شمر : قال ابن الأعرابي : المُقْلة : العَين كلها ، وإنما سميت مقلة لأنها ترمي بالنَّظر . والمَقْل : الرمي . وقال غيره : المقلة : تجمع سواد العين والبياض تحت الجفن . والحدقة : السواد لا غير . وفي الحدقة الإنسانُ ، وفي الإنسان الناظرُ . أبو عبيد عن أبي عمرو : المَقْلة : الحصاةُ التي يُقسم عليها الماء في السَّفَر إذا قَلَّ ، فتُلقَى في قَدَح ويُصَبُّ عليها من الماء ما يَغمرُها . وأنشد ليزيد بن طُعْمة الخطمِيُّ : قَذَفوا سَيِّدَهم في وَرْطَةٍ قَذْفَكَ المَقْلَةَ وَسْطَ المعتَرَكْ وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( إذا وَقَع الذُّبابُ في إناء أحدكم فامْقُلوه ، فإن في أحد جناحَيْه سَمّاً وفي الآخر شِفاء وإنه يؤخِّر الشفاء ويقدِّم السُّمّ ) . قال أبو عبيد : قوله فامقُلوه ، يعني فاغمسوه في الطعام أو الشراب ليُخرج الشفاءَ كما يُخرجُ الداء . والمَقْل : الغَمْس : ويقال للرجُلين إذا تفاطَّا في الماء ، هما يتماقلان . قال : والمَقْل في غير هذا النَّظر . روي في الحديث : أن ابن لقمان الحكيم قال لأبيه : أرأيت الحبة التي تكون في مَقْل البحر ؟ أي : في مَغاص البحر . يقال : مقل يمقُل : إذا غاص ويقال : نَزَحت البئر حتى بلغت مقلها ، أي : قعرها . وقال الليث : المقْلُ : ضَرْبٌ من الرضاع . وأنشد في وصف الثَّدى : كثَديِ كَعابٍ لم يُمَرَّثَ بالمَقلِ قال : نَصَب الثاء على طلب النون . قلت : وكأنَّ المقْل مقلوبٌ من المَلْق ، وهو الرَّضاع . قال ؛ والمُقْل : حَمْلُ الدَّوْم . والدوْمُ : شجرةٌ تشبه النَّخلة في حالاتها . قال : والمُقْل : الكُنْدُر الذي تتدخِّن به اليهود ، ويُجعَل في الدواء . وقال شمر : قال بعضهم : لا نَعرف المقْل المغْمس ، ولكنَّ المقْل أن يُمقَل الفَصيلُ الماءَ إذا آذاه حَرُّ اللبن فيؤجر الماء فيكون له دواء ، والرجل يَمرَض ولا يسمع شيئاً فيقال : امقلوه الماءَ واللبنَ وشيئاً من الدواء ، فهذا المقْل الصحيح . وقال أبو عبيدة : إذا لم يَرضع الفَصيل أُخِذ لسانُه ثم صُبَّ الماءُ في حَلْقِه وهو المقل . وقد مَقَلْتُه مَقْلاً . قال : وربَّما خرج على لسانه قُروحٌ فلا يَقدِر على الرضاع حتى يُمقَل . وأنشد : إذا استَحَرَّ فامْقُلوه مَقْلا في الحَلْق واللَّهاةِ صُبُّوا الرِّسْلا وفي حديث ابن مسعود في مسح الحصى في الصلاة قال : مرة ، وتركها خير من مائة ناقة لمقْلة . قال أبو عبيد : المقلة هي العين . يقول : تركها خير من مائة ناقة يختارها الرجل على عينه ونظره كما يريد . قال أبو عبيد : قال الأوزاعي : معناه : أنه ينفقها في سبيل الله . قال أبو عبيد : هو كما قال الأوزاعيّ ، ولا يريد أنه يقتنيها . وقال : أمقلته ، أي : أغضبته ، ويقال : أسمعته ذَا مَقَل ، أي : ما أغضبه . وقال أبو وجزة : فاسمع ولا تسمع لشيءٍ ذي مَقَلْ قمل : قال الليث : القَمْل معروف . وفي الحديث : ( مِن النساء غُلٌّ قَمِل يقذِفها الله في عُنُق من يشاء ثم لا يخرجها إلا هو وذلك أنهم كانوا يَغُلون الأسير بالقدْ فيقمَل القِدّ في عُنقه . أبو عبيد عن أصحابه : القَمَليّ من الرجال : الحقير الصغير الشأن . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : رجلٌ قَمليّ : إذا كان بَدَوِيّاً فصار سَوادِياً . وقال الله جل وعز : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ ) ( الأعراف : 133 ) . قال الفراء : القُمَّل : الدَّبى الذي لا أجنحةَ له . قلت : وهذا يُروَى عن ابن عباس مِن رواية ابن الكلبيّ . قال ابن الأنباري : قال عكرمة في قول الله : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ ( . قال : القُمل : الجنادب ، وهي الصغار من الجراد ، واحدتها قُمَّلة . قال : وقال الفراء : يجوز أن يكون واحد القمَّل قاملاً ، مثل : راكع وركّع ، وصائم وصُيّم . وأخبرني المنذري عن الحراني عن ابن السكيت قال : القُمل : شيءٌ يقع في الزرع ليس بجراد فيأكل السُّنبلةَ وهي غَضَّة قبل أن تخرج فيطول الزرعُ ولا سُنبلَ له . قلت : وهذا هو الصحيح . قال : وقال أبو عبيدةَ : القُمَّل عند العرب : الحَمْنان . أبو عبيدٍ عن أبي الحسن العَدَوِيّ : القُمّل دوابُّ صِغارٌ من جنس القِرْدان إلا أنها أصغر منها ؛ واحدتها قُمَّلة . وقال الليث : القُمَّل : دَوابُّ صغارٌ من جنس القِرْدان إلا أنها أصغر منها ، واحدتها قُمَّلة . وقال الليث : القُمَّل : الذَّر الصغار ، ويقال : هو شيء أصغر من الطَّير الصغير ، له جَناح أحمر أكدَر . ثعلب عن ابن الأعرابي : قَمِل القوم : كثروا . وقَمِل الرجل بعد هزال : إذا سمن . وقمل رأس الرجل . وأنشد : حتى إذا قملت بطونكُمُ ورأيتم أبناءكم شبُّوا وقال الليث : امرأة قَمَليّة : قصيرة جدّاً . أبو عبيد عن أبي عمرو : قَمِل العَرْفَج قَمَلاً : إذا اسوَدَّ شيئاً بعد مطر أصابَه فلانَ عودُه . شُبِّه ما خرج منه بالقمَّل . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : المِقْمَل : الذي استَغنى بعد فَقْر .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.061 harf
(باب القاف واللام وما يثلثهما) (قلم) القاف واللام والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على تسويةِ شيء عند بَرْيه وإصلاحه. من ذلك: قَلَمْتُ الظُّفُر وقلَّمْته. ويقال للضَّعيف: هو مَقلُوم الأظفار. والقُلاَمَة: ما يسقُط من الظُّفُر إذا قُلِم. ومن هذا الباب سمِّي القلمُ قَلماً، قالوا: سمِّي به لأنَّه يُقْلَم منه كما يُقْلمُ من الظُّفر، ثمَّ شُبِّه القِدْح به فقيل: قلم. ويمكن أن يكون القِدحُ سُمِّي قلماً لما
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR769 harf
- أصل القلم: القص من الشيء الصلب، كالظفر وكعب الرمح والقصب، ويقال للمقلوم: قلم. كما يقال للمنقوض: نقض. وخص ذلك بما يكتب به، وبالقدح الذي يضرب به، وجمعه: أقلام. قال تعالى: ﴿ن والقلم وما يسطرون﴾ [القلم/1]. وقال: ﴿ولو أن ما في الأرض من شجرة أقلام﴾ [لقمان/ 27]، وقوله: ﴿إذ يلقون أقلامهم﴾ [آل عمران/44] أي: أقداحهم، وقوله تعالى: ﴿علم بالقلم﴾ [العلق/4] تنبيه لنعمته على الإنسان بما أفاده من الكتابة وما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR333 harf
ق ل م قلم الظفر وقلم الأظفار بالقلمين وهما الجلمان ولم يغن عنّي قلامة ظفر‏.‏ قال‏:‏ وألقوا أقلامهم‏:‏ أجالوا أزلامهم‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلانٌ مقلوم الظفر‏:‏ ضعيف‏.‏ قال النابغة‏:‏ وبنو قعين لا محالة أنهم آتوك غير مقلذمي الأظفار أي غير ضعفاء ولا عزلٍ‏.‏ وقال بشر بن أبي خازم‏:‏ وبكلّ مسترخي الإزار منازلٍ يسمو إلى الأقران يغر مقلّم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.575 harf
القَلَم: الذي يُكتب به، والجمع أقلام وقِلام. قال ابن بري: وجمع أَقلام أَقاليم؛ وأَنشد ابن الأَعرابي: كأَنَّني، حِينَ آتِيها لتُخْبِرَني وما تُبَيّنُ لي شَيْئاً بِتَكْلِيمِ، صَحِيفةٌ كُتِبَتْ سِرّاً إلى رَجُلٍ، لم يَدْرِ ما خُطَّ فيها بالأَقالِيم والمِقْلَمة: وعاء الأَقْلام. قال ابن سيده: والقَلَمُ الذي في التنزيل لا أعرف كَيفيته؛ قال أَبو زيد: سمعت أعرابيّاً مُحرِماً يقول: سَبَقَ القَضاءُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR293 harf
* ق ل م * * قلَمَ * ظفره من باب ضرب و * قَلَّم * أظفاره شدد للكثرة و * القُلاَمَهُ * بالضم ما سقط منه و * القَلَمُ * الذي يكتب به والقلم أيضا الزلم و * الإقْلِيمُ * واحد * الأَقَاليمِ * السبعة و * المِقْلَمَةُ * بالكسر وعاء * الأَقْلام * وأبو * قَلَمُونٍ * ضرب من ثياب الوم يتلون للعيون ألوانا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.648 harf
| | ( القَلَمُ ، مُحَرَّكَةً : اليَرَاعَةُ أَوْ إِذَا | بُرِيَتْ ) ، وهو الذي يُكْتَبُ بِهِ ( ج : أقْلامٌ | وقِلامٌ ) ، بِالكَسْرِ . قال ابنُ سِيدَه : ومَا في | التَّنْزِيلِ لا أعْرِفُ كَيْفِيَّتَه . قال أبو زَيدٍ : | سَمِعْتُ أَعْرَابِيًّا مُحْرِمًا يقول : | % ( سَبَقَ القَضاءُ وجَفَّتِ الأقْلامُ * % ) % | | ( و ) القَلَم : ( الزَّلَمُ ) كَمَا في الصِّحاحِ ، | أَيْ : واحِدُ الأزْلامِ الذي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR225 harf
قَلَمٌ قَلَمٌ ذ and ↓ قَلَمَانِ and ↓ قَلَمَانٌ: see جَلَمٌ. ― -b2- A writing-reed prepared for writing; a reed-pen. قَلَمَانٌ قَلَمَانٌ ذ : see قَلمٌ. مُقَلَّمُ الظُّفْرِ مُقَلَّمُ الظُّفْرِ ذ and الأَظْفَارِ: see ظُفرٌ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR678 harf
قَلَمَ قَلَمَ I ( n. ac. قَلْم 1 ), a. Cut; pared. قَلَّمَ قَلَّمَ II , a. see I . قَلَم قَلَم 4 , ( pl. قِلَاْم 23 , أَقْلَاْم 38 ), a. Reed, quill, pen. b. Writing, hand-writing; hand, style. c. [ coll. ], Stripe. مِقْلَمَة مِقْلَمَة 20t , ( pl. مَقَاْلِمُ 44 ), a. Pen-box. قَاْلِم قَاْلِم 21 , ( pl. قَلَمَة 4t ), a. Bachelor. قُلَاْمَة قُلَاْمَة 24t , a. Parings. b. A little,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.520 harf
قلم قَلَمَ - يَقْلِمُ - قَلَم - أَقْلام قَلَمَ - يَقْلِمُ + كائن + شيئاً (الظُّفُر والحافر والعُود): يبريه: يقطع ويقص منه أجزاء مرة بعد مرة مثل بري القلم قَلَم: اسم فعل " قَلَمَ - يَقْلِمُ ": وهي كذلك بمعنى مفعول منه: ما يُقْلَم": الجزء الذي يُقطع: وهو كذلك اسم الآلة أو الأداة التي تؤخذ من شجرة على شكل عود، تستعمل للكتابة والتسطير، أو لإجراء
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler22 mücavir (33 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نفد

    1 ortak ayet · Tükenir

  2. كفل

    1 ortak ayet · Üstüne oturulan keçe demektir

  3. سطر

    1 ortak ayet · Et satırıdır

  4. خصم

    1 ortak ayet · Hasim (hı,sad) : Çantanın kenarına bağlanan iki kulpdan…

  5. لدي

    1 ortak ayet · Onların yanı

  6. سبع

    1 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir

  7. شجر

    1 ortak ayet · Ağaç

  8. مدد

    1 ortak ayet · Kiriş demektir

  9. مريم

    1 ortak ayet · Meryem

  10. بحر

    1 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  11. غيب

    1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  12. وحي

    1 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

    KalemlerEğer yeryüzündeki ağaçların hepsi kalem olsa, deniz de, arkasından yedi deniz daha kendisine yardım ederek mürekkep olsa, yine de Allah’ın kelimeleri tükenmez. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

Sîga sayfası: أَقْلَامَهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقلم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسطر, كتب, رقم
Zıt Kökمحو
Çekirdek Özet 1Sert bir nesnenin ucunu yontarak, keserek veya budayarak düzeltme ve işlevsel hale getirme
Çekirdek Özet 2Bilgiyi, ilahi takdiri, ahdi ve paylaştırmayı kayıt altına alan ve sabitleyen alet
Çekirdek Özet 3İlahi iradenin, hukuki belirlemenin ve beşeri idrakin tespiti, aktarımı ve icrası
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca modern mürekkepli yazı aracına indirgeyerek kura, paylaştırma, belirleme ve ontolojik takdir boyutlarını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قلHafifletme, koparma, yerinden kaldırma ve eksiltme yoluyla hacmi veya ağırlığı azaltma; bu hareket قلب, قلد, قلع, قلل ve قلو köklerinde de görülürمÇekirdekteki genel eksiltme ve hafifletme eylemini, bir cismin (kamış, tırnak, ağaç dalı) ucunu kesip yontarak ona toplayıcı, kuşatıcı ve işlevsel bir son biçim verme yönünde özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırNesnenin sınırını belirleme, yoğunlaşma ve bir odak noktasına yönelme payını taşır
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBiçimlendirilen nesneye doğrultu kazandırma, sevk etme ve yönlendirici bir araç haline getirme işlevini yükler
مSu; akış, çokluk, derinlikYontulan ve yöneltilen uca süreklilik, akışkanlık ve iz bırakma kabiliyeti katar
قلمSınırlandırılmış ve yönlendirilmiş bir uçtan çıkan kesintisiz akışSert bir cismin ucunun yontulup inceltilerek yönlendirici, paylaştırıcı ve iz bırakıcı bir vasıtaya dönüştürülmesini tasvir eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKamış, ağaç dalı, tırnak veya mızrak ucu gibi sert maddelerin fazlalıklarını yontarak düzeltmek, budamak ve ucunu sivrilterek kesmek
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Bişr b. Ebî Hâzim bir beytinde tırnakları kesilmemiş, gücünden bir şey eksilmemiş savaşçıyı nitelemek üzere bu kökü kullanmıştır: وبكل مسترخي الإزار منازل / يسمو إلى الأقران غير مقلم
Erken Arapça kullanımKur’an öncesi ve erken dönemde kura çekiminde ve paylaştırmada kullanılan düzeltilmiş kamış oklar (kıdah) için ve Tevrat levhalarını yazan kamışlar için kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça قلم kökü, klasik Arap filolojisinde tırnak budamak, kamışın ucunu yontmak ve düzeltmek fiilinden türemiş özgün bir kök olarak değerlendirilir. Bununla birlikte Doğu Akdeniz havzasında ve Sami dillerinde kavram, kamış anlamına gelen Grekçe κάλαμος (kalamos) kelimesiyle doğrudan ve yoğun bir tarihsel kesişime sahiptir. Kelime Geç Batı Sami sahasında, Süryanice ve Yahudi Aramicesinde kamış ve yazı kalemi anlamında yerleşikleşmiştir. Arapçada kökün hem fiziksel budama ve yontma fiillerini (taklîm) hem de yazı ve kura aracını içermesi, ilksel Akdeniz-Sami kültüründeki kamış kesme ve ucunu yarıp sivriltme pratiğinin ortak semantik zeminini yansıtır. Erken dönemde Araplar bu kelimeyi hem yazı yazılan yontulmuş kamış hem de kura çekiminde kullanılan düzlenmiş oklar için kullanmışlardır.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith (Thesaurus Syriacus), Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSert nesneyi yontarak düzeltmeSert bir kamışın ucunu kesip yazmaya elverişli kılma veya oku paylaştırma için düzeltme fiilinden isimleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice qalmā / qəlāmāKamış, yontulmuş yazı aleti anlamında ortak kullanım alanı mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe kalamos ve Latince calamusDoğu Akdeniz kültür havzasında kamış ve yazı aracı için kullanılan ortak kültürel kelimedirGüçlü

Kaynak Payne Smith, Fraenkel (Die aramäischen Fremdwörter im Arabischen), Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قلمAnlamlıYontmak, budamak, kalemSert bir nesnenin ucunu kesip düzelterek alet yapmakHedef kök; Kur'an'da geçer
قملAnlamlıBitlenmek, çoğalmak, zayıflamakAsalak böceğin türemesi veya bedende yayılmasıKur'an'da geçer; ortak seslerle döküntü ve zayıflık çağrışımı
لقمAnlamlıLokma etmek, yutmakBir şeyi ağza alıp bir kerede çiğnemeden yutmakKur'an'da geçer; ağız yoluyla içine alma
لمقAnlamlıSilmek, vurmak, yolYazıyı silip izini gidermek veya açık ve düz yolKur'an'da geçmez; yazıyı silme anlamıyla hedef köke semantik karşıtlık taşır
مقلAnlamlıGözbebeği, bakmak, dalmakGözbebeğiyle dikkatlice bakmak veya suya daldırmakKur'an'da geçmez; görme ve odaklanma anlamı taşır
ملقAnlamlıYaltaklanmak, silinmek, fakirlikPürüzsüzleşmek, elde avuçta bir şey kalmaması, iflas etmekKur'an'da geçer; tükenme ve pürüzsüzleşme boyutu

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قلمMerkezKayıt ve belirleme aracıYontularak hazırlanmış, iz bırakan ve paylaştıran aletNesnenin kendisi ve onun biçimlendirilmiş ucudur
سطرKomşuYazmak ve sıralamakYazının satırlar halinde yan yana dizilişi ve nizamıKalemin hareketinden doğan çizgisel ve metinsel düzen
كتبKomşuBirleştirmek ve kaydetmekParçaları birbirine ekleyerek bir hükmü bağlayıcı kılmakHukuki ve akli bağlayıcılığı olan tescil
رقمKomşuÇizmek, nakşetmek, damgalamakİşaretlerin silinmez biçimde belirlenmesi ve numaralanmasıŞekilsel ve damgalayıcı kalıcılık
محوZıtSilmek ve yok etmekKalemle veya araçla konulmuş izi ortadan kaldırmakKaydın, izlerin ve hükmün tamamen iptali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقلمKalem, kura okuYontularak düzeltilmiş kamış, yazı ve kura aracıKesin
LatinceCalamus, stilusKamış, sivri uçlu yazma aletiCalamus doğrudan kamış kalemi karşılarken, kura ve takdir anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcePen, reed, lot-arrowKalem, kamış, kura okuTek kelime kökün hem yazı hem de kura çekiminde pay belirleme işlevini kapsayamazGüçlü
AlmancaSchreibrohr, Feder, LosstabYazı kamışı, kalem, kura çubuğuYazı ve kura anlamları ayrı kelimelerle karşılanabilirGüçlü
FransızcaCalame, plumeKamış kalem, tüy kalemYalnızca yazma aracını karşılar; nesnenin yontulma ve taksim etme kök anlamını vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَقْلَامَهُمْKura ve sorumluluk belirleme çubukları / oklarıHz. Meryem’in bakımını kimin üstleneceğini belirlemek üzere suya atılan kura kalemleri; Âl-i İmrân 3:44
بِالْقَلَمِİnsana bilmediklerini öğreten evrensel yazı ve kayıt aracıBeşeriyetin bilgi birikimini nesilden nesle aktaran vasıta; Alak 96:4
وَالْقَلَمِİlahi vahyin, kaderin ve kozmik düzenin tescil aracıÜzerine yemin edilen, vahyin ve takdirin tecelligahı olan yüce kalem; Kalem 68:1
أَقْلَامٌYaratılışın ve ilahi kelimelerin sonsuzluğunu yazmaya yetmeyen araçlarYeryüzündeki bütün ağaçlar yontulup kalem olsa dahi Allah'ın kelimelerinin tükenmeyeceğini belirten ontolojik bağlam; Lokmân 31:27

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlk yaratılan varlık ve kader nazariyesiKalemin cismani mi yoksa ilahi iradenin bir tecellisi mi olduğu; kaza ve kaderin Levh-i Mahfûz'a yazılmasıİlahi ilim ve takdirin değişmezliği ve önceliği
FıkıhHukuki ehliyet ve mükellefiyetin kalkmasıMükellefiyetin başlamadığı ve sorumluluğun düşürüldüğü haller (üç kişiden kalemin kaldırılması hadisi)Hukuki tescil, sorumluluk ve teklif bağlayıcılığı
TefsirKasem bağlamı ve vahyin güvenilirliğiKalem suresinin başındaki kasemin mahiyeti ve Meryem kıssasındaki kura kalemlerinin keyfiyetiVahyin tespiti, insan medeniyetinin temeli ve ilahi adalet kuraları
HadisYaratılışın başlangıcı ve kaderin tespitiAllah'ın ilk olarak kalemi yarattığı ve ona "Yaz!" buyurduğuna dair rivayetlerVarlık sahnesine çıkacak her şeyin ezeli tespiti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve kaderİlahi irade ve takdir aracıTescilİlahi buyrukların ve ontolojik kaderin bağlayıcı olarak tespit edilmesiKesin
İlmiEpistemoloji ve medeniyetBilgi aktarım ve tespit vasıtasıTaşıyıcılıkZihindeki ve sözdeki bilginin nesnel, kalıcı ve kümülatif hale getirilmesiKesin
SiyasiHukuki tescil ve kuraKarar ve meşruiyet mekanizmasıBelirlemeYöneticinin veya sorumlunun hakkaniyetle seçilmesinde kuranın tescil edilmesiGüçlü
İktisadiHakların ve payların tespitiSözleşme ve hisse paylaştırmaSabitlemeBorçların kaydedilmesi ve mülkiyet paylarının kesin sınırlarla taksimiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYazma kafası ve veri kayıt operatörü (I/O Write Head)Ham bir ortam üzerine bilgiyi ayrık, kalıcı ve adreslenebilir semboller dizisi halinde işleyen aktüatör mekanizmasıKesin
Beşeri bilimlerPozitif hukuki tescil ve noter kurumuNiyetleri, sözleşmeleri ve hak iddialarını yazılı vesikaya dönüştürerek bağlayıcı kılan kurumsal araçGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKalemi sadece mürekkeple yazı yazan mekanik alet veya sembolik kırtasiye aracı olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kesme, budama, paylaştırma, hak belirleme kurası ve ilahi kaderin tescili gibi bütüncül bir belirleme sistemini ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 3:44 ayetindeki kura uygulamasını anlamlandıramamak; vahyin ve bilginin tescilindeki ontolojik derinliği salt teknik bir eyleme indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ilk inen ayetlerinde (Alak 96:4) ve ilk inen surelerinden birinde (Kalem 68:1) yer alarak bilginin, vahyin ve beşeri medeniyetin tescil ve tedvin zeminini kurduğu için esastır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın yaratılışı ve öğrenme sürecini anlatan ayetlerde, vahyin meşruiyetini ve doğruluğunu savunan bölümlerde ve peygamberler kıssalarındaki meşruiyet ve paylaştırma kuralarında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bilginin yalnızca sözlü ve sezgisel aktarıldığı zannını yıkar; ilahi vahyin dahi yazı, tescil, sorumluluk ve nesnel kayıt temeline dayandığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert bir kamışın veya cismin fazlalıklarını yontup sivrilterek ona iz bırakma, kesme veya paylaştırma kabiliyeti kazandırmak.
  • Soyut anlamİlahi takdirin, hukuki belirlemenin ve zihinsel bilginin nesnel, kalıcı ve bağlayıcı bir kayıt haline getirilmesi.
  • Sistematik karşılıkBelirsizlik alanını ortadan kaldıran, hakları ve payları kesinleştiren tescil operatörü.
  • LaTeX modeliQ:X→κY,Y⊂Σ∗
  • LaTeX açıklamasıFormülde X potansiyel bilgi veya belirlenmemiş durumlar kümesini; κ yontma, sınırlandırma ve belirleme işlevini gören kalem operatörünü; Y ise kalıcı, ayrık ve tescil edilmiş semboller veya hükümler kümesini (Σ∗) temsil eder. Bu bağıntı, ham ve sınırsız olanın yontularak bağlayıcı ve görünür bir kayda dönüştürülmesini modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق