كسد
ك - س - د
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 11 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Onun kesadı
Notlarım
Sözlükler(11)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR736 harfالكاف والسين والدال معهما
ك س د، ك د س، د ك س، س د ك، د س ك مستعملات كسد: الكَسادُ خلاف النَّفاق. وسوق كاسدة. وتكسَّد الشيء: صار كاسداً. ويقال: كَسَد مَكْسَداً، ومَكْسَد: مصدر مثل مطمع.
كدس: الكُدْسُ من الطعام ومن الدراهم: ما يجمع. يقال: كُدْسٌ مُكَدَّسٌ.
والتَّكَدُّس: مشي للخيل كمشي الوعول، كأنه يتكبب إذا مشى، قال:
وخيل تكَدَّسُ مشي الوعو ل نازلت بالسيف أبطالها
والكادِسُ: القعيد من الظباء،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR221 harfكَسَدَ الشيء كَساداً، فهو كاسِدٌ وكَسيدٌ. وسلعةٌ كاسِدَةٌ، وسوقٌ كاسِدٌ بلا هاءٍ. وأكْسَدَ الرجل، أي كَسَدَتْ سوقُه. وقول الشاعر معاوية بن مالك:
إذ كُلُّ حيٍّ نابِتٌ بـأَرومَةٍنَبْتَ العِضاهِ فماجِدٌ وكَسيدُ
أي دونٌ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.166 harfك س د
كسد ، كدس ، سدك ، دكس : مستعملة .
كسد : قال الليث : الكَسَادُ : خِلافُ النَّفاقِ ونقيضُهُ ، والفعلُ : يكْسُدُ . وسوقٌ كاسدةٌ : بائرةٌ .
كدس : قال الليث : الكُدْسُ : جماعةُ طعامٍ وكذلك ما يجمعُ من دراهمَ ونحوه ، يقال : كُدْسٌ مكَدَّسٌ .
( أبو عبيد عن الفراء ) : الكَدْسُ : إسراعُ الإبلِ في سيرِها ، وقد كدَستْ تَكدِسُ كَدْساً .
وقال شمر ، قال ابن الأعرابي : كَدْسُ الخيل : ركوبُ بعضها بعضاً ،
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR4.873 harf(باب الكاف والسين وما يثلثهما)
(كسع) الكاف والسين والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على نوع من الضَّرب. يقال: كسعه، إذا ضَربَ برِجله على مؤخَّرِه أو بيده. ويقال: اتَّبَعَ أدبارَهم يَكسَعُهم بسَيفه. وكَسَعْت الرّجُل بما سَاءه، إذا تكلَّمْت في أثره. وكَسعتُ النّاقةَ بغُبْرها، إذا تركتَ بقيَّةً من اللَّبن في خِلْفها تريد تعزيرها. ومعنى هذا أنَّه يخلِّيها بعد أن يُحلَب بعضُ لبنِها ويضربُ بيدِه على مؤخّرها
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR104 harfك س د
متاعٌ كاسد وكسيد وكسدت سوقهم وأكسدها الله وأكسد القوم بعد ما أنفقوا إذا كسدت سوقهم بعد النّفاق.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR716 harfالكَسادُ: خِلافُ النَّفاقِ ونقِيضُه، والفعل يَكْسُدُ. وسُوق كاسدة
(* وقوله «وسوق كاسدة» كذا بإثبات الهاء وقال فيما بعد بلا هاء وهو نص الجوهري والقاموس فلعل فيه لغتين): بائرة.
وكسَد الشيءُ كَساداً، فهو كاسِد وكَسِيدٌ، وسِلعة كاسدة. وكَسَدَتِ السوقُ تَكْسُد كَساداً: لم تَنْفَقْ، وسوقٌ كاسدٌ، بلا هاء. وكسَدَ المتاعُ وغيره، وكَسُدَ، فهو كَسِيد كذلك.
وأَكسَد القومُ: كَسَدَتْ سوقهم؛ وقول الشاعر:
إِذْ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR144 harf* ك س د * * كَسد * الشيء يكسد بالضم * كَسَاداً * فهو * كاسِدٌ * و * كَسيدٌ * وسلمعة * كاسِدةٌ * وسوق * كاسِدٌ * بلا هاء و * أكْسَدَ * الرجل سوقه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR825 harfكسد المتاع وغيره، كنصر وكرثم، اللغة الأولى هي المتداولة المشهورة والفعل يكسد، كسادا، بالفتح، وكسودا، بالضم: لم ينفق، وفي التهذيب: أصل معنى الكساد هو الفساد، ثم استعملوه في عدم نفاق السل والأسواق، فهو كاسد وكسيد وسلعة كاسدة كسدت السوق تكسد كسادا، وسوق كاسد، بلا هاء، وكأنهم قصدوا النسب، أي ذات كساد، وأكسد في سائر النسخ بالرفع، بناء على أنه معطوف على ما قبله، والصواب أنه جملة مستقلة مستأنفة، أي
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.740 harfكَسَدَ
1 كَسَدَ ذ , (S, L, Msb, K,) aor. كَسُدَ , (L, Msb,) inf. n. كَسَادٌ (S, L, Msb, K) and كُسُودٌ; (K;) and كَسُدَ; (L, K;) but the former is the verb in common use; (TA;) It (a thing, S, Msb, a commodity, &c., L) was, or became, unsaleable, or difficult of sale, and in little demand. (L, Msb, K.) The original meaning is It was, or became, in a bad, corrupt, or unsound state. (T, Msb.) -A2-
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR567 harfكَسَُدَ
كَسَُدَ U ( n. ac. كَسَاْد 22 , كُسُوْد 27 ),
a. Was unsaleable, in little demand ( merchandise ).
b. Was dull, slack, sluggish ( market ).
أَكْسَدَ
أَكْسَدَ IV ,
a. see I (b) .
b. Had unsal eable goods.
c. Rendered, found dull ( market ).
أَكْسَدُ
أَكْسَدُ 14 ,
a. see 21 (c) .
كَاْسِد
كَاْسِد 21 ,
a. Unsaleable, in little demand.
b. Worthless.
c. Dull, slack, sluggish,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR3.349 harfكسد
كَسَدَ - يَكْسُدُ - كَسَاد
كَسَدَ - يَكْسُدُ + الشيء (البضاعة): ضد " نَفَق ": تظل وتبقى البضاعة المعروضة للبيع عند التاجر ولا تجد لها من يشتريها
كَسَاد: على وزن " فَعَال" اسم فعل " كَسَدَ - يَكْسُدُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفشل والإحباط وعدم انتهاء الفعل إلى هدفه المرجو"، وهي
حَبِط َ - يَحْبَطُ، عَقِمَ - يَعْقَمُ، عَنِتَ -
كسد كَسَدَ - يَكْسُدُ - كَسَاد كَسَدَ - يَكْسُدُ + الشيء (البضاعة): ضد " نَفَق ": تظل وتبقى البضاعة المعروضة للبيع عند التاجر ولا تجد لها من يشتريها كَسَاد: على وزن " فَعَال" اسم فعل " كَسَدَ - يَكْسُدُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفشل والإحباط وعدم انتهاء الفعل إلى هدفه المرجو"، وهي حَبِط َ - يَحْبَطُ، عَقِمَ - يَعْقَمُ، عَنِتَ - يَعْنَتُ، خَابَ - يَخِيبُ، بَارَ - يَبُوْرُ، كَسَدَ - يَكْسُدُ كساد ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة مختار الصحاح ● [كسد] ك س د: كَسد الشيء يكسد بالضم كَسَاداً فهو كاسِدٌ و كَسيدٌ وسلمعة كاسِدةٌ وسوق كاسِدٌ بلا هاء و أكْسَدَ الرجل سوقه معجم الفرائد القرآنية: ك س د "كَسَادَهَا " في قوله تعالى :" وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا" (24) التوبة . كَسَد : لم ينفق .والكساد: قلّة التبايع، وهو ضد الرّواج والنَّفاق. ملخص اللسان: كسَد الشيءُ يَكْسُدُ. وسُوق كاسدة الكَسادُ: خِلافُ النَّفاقِ ونقِيضُه لسان العرب ● - كسد: الكَسادُ: خِلافُ النَّفاقِ ونقِيضُه، والفعل يَكْسُدُ. وسُوق كاسدة (* وقوله «وسوق كاسدة» كذا بإثبات الهاء وقال فيما بعد بلا هاء وهو نص الجوهري والقاموس فلعل فيه لغتين): بائرة. وكسَد الشيءُ كَساداً، فهو كاسِد وكَسِيدٌ، وسِلعة كاسدة. وكَسَدَتِ السوقُ تَكْسُد كَساداً: لم تَنْفَقْ، وسوقٌ كاسدٌ، بلا هاء. وكسَدَ المتاعُ وغيره، وكَسُدَ، فهو كَسِيد كذلك. وأَكسَد القومُ: كَسَدَتْ سوقهم؛ وقول الشاعر: إِذْ كلُّ حَيٍّ نابِتٌ بأَرُومَةٍ، نبْتَ العِضاهِ، فَماجِدٌ وكَسِيدُ أَي دونٌ؛ قال ابن بري: البيت لمعاوية بن مالك وهو الذي يسمي مُعَوِّذ الحكماء، سمي بذلك لقوله: أُعَوِّذُ بَعْدَها الحكماءَ بَعْدِي، إِذا ما الحَقُّ في الأَشْياعِ نابا وروي: في الأَزمان نابا؛ ومعنى البيت: أَن الناس كالنبات فمنهم كرِيمُ المَنبتِ وغير كريمه. مقاييس اللغة: (كسد) الكاف والسين والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على الشَّيء الدُّون لا يُرغَب فيه. من ذلك: كَسَد الشَّيءُ كَساداً فهو كاسد وكَسِيد. وكلُّ دونٍ كَسِيد. قال: * فماجدٌ وكسيدُ([9]) * القاموس المحيط: كَسَدَ، كنَصَرَ وكَرُمَ، كَساداً وكُسوداً لم يَنْفُقْ، فهو كاسِدٌ وكَسيدٌ، وسُوقٌ كاسِدٌ، وأكسَدوا كَسَدَتْ سُوقُهُم. والكَسيدُ الدُّونُ. والكُسْدُ القُسْطُ. وانْكَسَدَتِ الغَنَمُ إلى الغَنَمِ رَجعَتْ إليها. كُشْتَغْدى الخَطَّابِيُّ، بالضم، وابْنُهُ رَوَيَا، رَوَيْنا عنْ أصْحابِهِما. تاج العروس: ك س د كَسُدَ المتَاعُ وغيرُه كنَصَر وكَرثم اللغة الأُولى هي المتداولَة المشهورة والفعل يَكْسُد كَسَاداً بالفتح وكُسُوداً بالضم : لم يَنْفُقْ وفي التهذيب : أَصل معنَى الكَسَاد هو الفَساد ثم استعملوه في عَدَم نَفَاق السِّلَِ والأَسْواقِ فهو كاسِدٌ وكَسِيدٌ وسِلْعَةٌ كاسِدَةٌ كَسَدت السُّوقُ تَكْسُد كَسَاداً وسُوقٌ كاسِدٌ بلا هاءٍ وكأَنهم قَصَدُوا النَّسبَ أَي ذات كَسَادٍ وأَكْسَدَ في سائر النُّسخ بالرفع بناءً على أَنه معطوف على ما قبله والصواب أَنه جُملةٌ مستقِّلة مستأْنَفة أَي وأَكسدَ القَوْمُ : كَسَدَتْ سُوقهم كذا في اللسان وعبارة ابن القطاع : أَكْسَد القومُ : صاروا إِلى الكَساد كذا قولهم أَكْسَدَتْ سُوقُهم وهذا خلاف ما عليه الأَئمة فإِنهم صرَّحُوا : أَكسدَ القوم رباعياً وكسَدَتْ سوقهم ثُلاثيًّ . والكَسِيدُ : الدُّونُ وبه فُسّر قول الشاعر إِذْ كُلُّ حَيٍّ نَابِتٌ بِأُرُومَةٍ ... بَنْتَ العِضَاهِ فَمَاجِدٌ وكَسِيدٌ قال ابن بَرّيّ : البيت لمُعَوِّد الحُكَماءِ . والكُسْدُ بالضمّ : القُسْطُ لغة فيه عن الصاغانيّ . وانْكَسَدَتِ الغَنَمُ إِلى الغَنَمِ : رجَعَتْ إِليها عن الصاغانيّ
Sîgalar(1)
Mücavir kökler24 mücavir (30 toplam)
- قرف
1 ortak ayet · Ağacın koparılmış kabuğudur
- تجر
1 ortak ayet · Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir
- ربص
1 ortak ayet · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…
- عشر
1 ortak ayet · “On” demektir
- جهد
1 ortak ayet · Cehd düz, sert yer demektir
- خشي
1 ortak ayet · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
- فسق
1 ortak ayet · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
- رضي
1 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
- سكن
1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
- زوج
1 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- أخو
1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- مول
1 ortak ayet · Onların malları
Geçtiği ayetler(1)
… وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ …
Onun kesadıDe ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, kabileniz, elinize geçirdiğiniz mallar, durgunluğa uğramasından korktuğunuz ticaret, hoşunuza giden evler, size Allah’tan vve peygamberden ve Allah yolunda cihaddan daha sevimli ise; o zaman Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyedurun. Ve Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كسد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بور, خسر, بطل |
| Zıt Kök | نفق |
| Çekirdek Özet 1 | Pazara sunulan metanın veya malın alıcısız kalarak elde beklemesi, rağbet görmemesi ve değer yitirmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Dünyevi birikim ve ticaretin durgunluğa uğraması korkusunun ilahi dava ve hicretin önüne geçirilmesi eleştirisi |
| Çekirdek Özet 3 | Değerin dolaşımdan çekilmesi, akışın kesintiye uğraması ve sistemik tıkanıklık hali |
| Kritik Hata Riski | Kesadı yalnızca dönemsel mali kriz veya kâr düşüşü sayıp, Kur'an'daki varoluşsal öncelik krizini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كس | Örtme, zayıflama, geride kalma ve akışın kesilmesi; كسل (ağırlık basması, gevşeme), كسف (ışığın kesilip örtülmesi), كسب (emeğin karşılığını elde tutma), كسو (bedeni kumaşla örtme) köklerinde bu çekirdek belirgindir | د | د harfinin getirdiği durma, sınır koyma ve kapıların kapanması niteliğiyle, dolaşımda olan bir sürecin veya metanın alıcısız kalarak elde kalması, hareketinin durması ve değerinin düşmesi anlamı kesinleşmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir nesneyi içeride tutma, kavrama ve dışarıya akışını sınırlandırma hareketi |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Bir noktada sabitlenme, sürtünme oluşturma ve akışı frenleme etkisi |
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Geçiş kapısının kapanması, hareketin eşikte durdurulması ve sınır çekilmesi |
| كسد | avuçta tutulan nesnenin kapıda duraklayıp dışarı akamaması | Meta veya değerin dolaşıma giremeyip elde kalması, kapıların kapanmasıyla pazarın tıkanması ve durgunlaşması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Pazardaki metanın veya malın talep görmeyip elde beklemesi, satılamaması ve değerinin donup kalması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Muâviye b. Mâlik (Muavvizü'l-Hükemâ) insanların soy ve karakter bakımından ağaçlara benzediğini, kiminin değerli kiminin ise değersiz olduğunu anlatırken bu kökü kullanmıştır: فماجد وكسيد / إذ كل حي نابت بأرومة / نبت العضاه فماجد وكسيد |
| Erken Arapça kullanım | Klasik bedevi ticaretinde malın süratle tükenmesi ve el değiştirmesi anlamına gelen نفق fiilinin tam zıddı olarak pazarın durgunlaşmasını ifade etmek üzere كَسَدَتِ السُّوقُ tabiri kullanılmıştır |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça kök كسد, genel Sami dilleri ailesi içerisinde daha çok Güney Sami ve iç Arapça sahasında iktisadi-ticari bir kavram olarak özelleşmiştir. Kökün Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan birebir fonetik izdüşümü sınırlı kalmakla birlikte, Proto-Semitik düzeydeki zayıflama, gerileme, örtülme ve atalet bildiren kök katmanlarıyla anlamsal teması bulunmaktadır. İbranice ve Aramice gibi komşu dillerde pazarın veya eşyanın durgunluğu genellikle bozulma, kuruma veya atıl kalma bildiren köklerle ifade edilirken; Arapçada كسد, doğrudan doğruya canlı dolaşımın (nefâk) karşıtı olarak "malın elde kalması, talep yokluğu sebebiyle değerinin düşmesi ve akışın kesilmesi" biçiminde teknik ve ahlaki bir semantik kazanmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | كسد kökünden كَسَاد | Malın ve pazarın rağbet görmemesi, revaçta olmaması, düşük veya değersiz sayılması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Kuzeybatı Sami karşılaştırmaları | Durgunluk ve değer kaybı semantiğinin Arapça sahasında iktisadi bir kavram olarak kristalleşmesi | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik karşılaştırmalar | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كسد | Anlamlı | Malın ve pazarın durgunlaşması, rağbet görmemesi | Hedef kök; ticaret ve eşyanın alıcısız kalarak elde beklemesi | Kur'an'da geçer |
| كدس | Anlamlı | Biriktirmek, yığmak | Eşyanın, paranın veya ekinin üst üste yığılıp küme haline gelmesi | Ortak çekirdek; birikip donma ilgisi; Kur'an'da geçmez |
| سكد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn ve Tahdhīb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| سدك | Anlamlı | Bir şeye tutkuyla bağlanmak, el becerisi | Kişinin bir şeye düşkün olması veya mızrak ve zanaat konusunda çevik olması | Kur'an'da geçmez |
| دكس | Anlamlı | Kalabalıklaşmak, yığılmak | Sürünün veya topluluğun iç içe girmesi, yığılması | Birikme ve sıkışma ilgisi; Kur'an'da geçmez |
| دسك | Anlamlı | Yayılmak, dolup taşmak, leğen | Büyük su havuzu, düzlük veya içi dolu kap; kasaba ve köşk | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كسد | Merkez | Ticaret ve dolaşım | Malın piyasada kalıp talep edilmemesi ve elden çıkamaması | Dolaşımın kesilmesiyle oluşan durgunluk ve değersizleşme |
| بور | Komşu | Bozulma ve atıl kalma | بور bütünüyle telef olma, helak olma ve işe yaramaz hale gelme iken كسد malın var olup yalnızca alıcısının bulunmamasıdır | Pazarda veya arazide mutlak verimsizlik |
| خسر | Komşu | Eksilme ve sermaye kaybı | خسر sermayenin fiilen erimesi ve zarar edilmesi iken كسد malın elden çıkamaması yüzünden donmasıdır | Ticarette kâr edememe ve ana malın azalması |
| بطل | Komşu | Hükümsüzleşme | بطل bir şeyin asılsız ve geçersiz çıkması iken كسد piyasa talebinin düşmesidir | Varlığın veya sözleşmenin fonksiyonunu yitirmesi |
| نفق | Zıt | Dolaşım ve süratli satış | نفق malın pazarda hemen alıcı bulup revaç görmesi, tükenmesi ve tedavülde olmasıdır | Pazarın canlılığı, talebin yüksekliği ve akış |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كسد | Pazarın durgunlaşması, malın elde kalması | Talebin kesilmesiyle malın değerini ve dolaşımını yitirmesi | Kesin |
| Latince | stagnatio, cessatio | Durma, hareketsizlik, akışın kesilmesi | Fiziksel ve soyut durgunluğu karşılar ancak pazar psikolojisini bütünüyle içermez | Güçlü |
| İngilizce | stagnation, slump, unmarketability | Durgunluk, satılamazlık, piyasa resesyonu | İktisadi boyutu tam karşılar fakat ahlaki ve ontolojik değersizleşme boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Absatzstockung, Stagnation | Satış tıkanıklığı, durgunluk | Malın tedavülden çıkmasını ve pazar tıkanmasını tam verir | Güçlü |
| Fransızca | mévente, marasme | Satışsızlık, piyasa durgunluğu | Malın düşük fiyata rağmen gitmemesi durumunu karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Deutsches Wörterbuch von Jacob und Wilhelm Grimm, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كَسَادَهَا | Ticaretin durması ve kazancın kesilmesi korkusu | Müminlerin hicret ve cihat karşısında dünyevi kazançlarının ve pazarlarının durgunluğa uğrayacağı endişesini kınayan bağlam (Tevbe 9:24) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık ve tevekkül | Rızkın temininin Allah'a ait oluşu ile kulun ticari endişelerle dini sorumlulukları ertelemesi arasındaki çatışma | Kesad korkusunun imanın önüne geçirilmesinin itikadi tehlikesi |
| Fıkıh | Alışveriş ve borçlar hukuku | Tedavülden kalkan veya rağbeti azalan paralar ile pazarda elde kalan malların zekat ve kusur hükümleri | Malın revaç durumunun sözleşmelere ve değerleme ilkelerine etkisi |
| Tefsir | Cihat ve hicret teşviki | Dünyevi menfaatlerin, ticaret ve meskenlerin Allah ve Resulü sevgisinden üstün tutulmasının eleştirisi | Tevbe 9:24 bağlamında kalbi bağların ve ticari korkuların deşifresi |
| Hadis | Piyasa ahlakı ve ticaret adabı | Malı revaçta göstermek için yalan yere yemin edilmesi ve suni talep oluşturulması yasakları | Malın kesada uğramasından korkarak harama tevessül edilmesinin engellenmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Öncelikler ve niyet | Kalbi felç ve korku | İmanın gerektirdiği fedakarlığı durdurma | Ticaretin kesada uğrama korkusu imtihan vesilesi olarak tanımlanır | Kesin |
| İlmi | Bilgi dolaşımı | Fikri durgunluk | Hakikatin tedavülden çekilmesi | İlim ve hakikatin rağbet görmemesi, cehaletin revaç bulması hali | Muhtemel |
| Siyasi | Toplumsal hareketlilik | Güvenlik ve seferberlik engeli | Tehdit karşısında atalete yol açma | Toplumun ticari kaygılarla siyasi bağımsızlık ve savunmayı ertelemesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa mekanizması | Durgunluk ve likidite krizi | Değişimin ve nakdin tıkanması | Arz edilen meta ile talep arasındaki dengesizlikten doğan tıkanma | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hidrodinamikte akış durması ve viskozite direnci | Bir akışkanın sürtünme veya kanal daralması sebebiyle debisinin sıfıra yaklaşması ve birikerek durgunlaşması hali | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Ekonomik resesyon ve likidite tuzağı | Bireylerin veya piyasa aktörlerinin belirsizlik sebebiyle harcama yapmayıp birikimi elde tutması neticesinde pazarın donması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kesad kavramını yalnızca teknik bir muhasebe zararı veya basit bir perakende satış azlığı olarak görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kesad, bireyin hayatını üzerine kurduğu değerler sisteminin ve önceliklerinin dünyevi kazançların donması korkusuyla esir alınmasıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tevbe 9:24 ayetindeki ikazı sıradan bir piyasa uyarısı sanmak; oysa ayet, ticari durgunluk korkusunun hakikat mücadelesini engellemesini fısk olarak niteler |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın en temel zaaflarından biri olan "maddi güvenceyi ve pazarını kaybetme" psikolojisinin, ilahi çağrıya icabet etmeyi nasıl bloke edebileceğini tek bir kavramla ifşa eder |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hicret, cihat, infak ve Allah yolunda bedel ödemeyi emreden ayet grubunda, özellikle Tevbe suresindeki toplumsal çözülme tehditlerinin analizinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ticaretin ve zenginliğin bizzat kendisinin değil, onun kesada uğraması korkusunun imanın ve adaletin önüne geçirilmesinin kınandığını göstererek dindarlık ile iktisadi hayat ilişkisini netleştirir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamPazara sunulan malın alıcısız kalarak elden çıkmaması, rağbet görmeyip elde birikmesi ve hareketini yitirmesi.
- Soyut anlamBir değerin, bilginin veya davanın toplumsal rağbet görmeyip donması; insanın kaybetme korkusuyla felç olması.
- Sistematik karşılıkİktisadi ve psikolojik dolaşımın durmasıyla değer üretim zincirinin kırılması ve sistemin atalete sürüklenmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde pazara arz edilen metayı, ona yönelen talebi ve rağbeti, kesad durumunu, ise dolaşım akışını temsil eder. Talep () sıfıra yaklaştığında arzın elde kalma oranı () sonsuza yönelir ve dolaşım türevi () sıfırlanarak sistemik bir durgunluk meydana gelir.