كين

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ي-ن1 sîga, 16 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كثرصوبعذبكينضرعاسْتَكَانُوامعوهننبأضعفصبرأييسبل

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

كين

ك - ي - ن

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Olmak istediler

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.888 harf
الكاف والنون و"وايء" معهما ك و ن، و ك ن، ن و ك، ك ن ي، ن ي ك، ك ي ن، ن ك أ، أ ن ك مستعملات كون: الكَوْنُ: الحدث يكون بين الناس، ويكون مصدراً من كان يكون كقولهم: نعوذ بالله من الحور بعد الكَوْن، أي: نعوذ بالله من رجوع بعد أن كان، ومن نقص بعد كون. والكينونة في مصدر كان أحسن. والكائنة أيضاً: الأمر الحادث. والمكان: اشتقاقه من كان يكون، فلما كثرت صارت الميم كأنها أصلية فجمع على أمكنة، ويقال أيضاً:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR61 harf
الكَيْنُ: لحمةٌ داخل فرج المرأة، والجمع كُيونٌ، وهي كالغُدَد.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.678 harf
ك ن ( و ا ي ء ) كنا ، كون ، كين ، كأن ، وكن ، أنك ، نكأ ، نكي ، نوك ، نيك ، أكن : ( مستعملة ) . كنا : قال الليث : كنَى فُلانٌ عن الكلمَة المُستَفْحَشَةِ يَكني إذا تكلّمَ بغيرها مما يُسْتَدلُّ به عليها ، نحو الرّفَثِ والغائِط ونحوه . وفي الحديث ( مَنْ تَعَزَّى بِعَزَاءِ الجاهِليّة فَأَعِضُّوهُ بأيْرِ أبِيهِ ولا تَكْنُوا ) . وقال أبو عبيد يُقالُ : كَنَيْت الرَّجُلَ ، وكَنَوْتُه : لُغتان . وأنشدني
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.304 harf
(باب الكاف والياء وما يثلثهما) (كيد) الكاف والياء والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على معالجةٍ لشيء بشدّة، ثم يتّسع الباب، وكلّه راجعٌ إلى هذا الأصل. قال أهلُ اللُّغة: الكيد: المعالجة. قالوا: وكلُّ شيءٍ تُعالِجُه فأنت تَكِيدُه. هذا هو الأصل في الباب، ثم يسمُّون المَكر كيداً. قال الله تعالى: ﴿أمْ يُرِيدُونَ كَيْداً﴾ [الطور 42]. ويقولون: هو يَكيدُ بِنَفسهِ، أي يجودُ بها، كأنَّه يُعالِجها لتخرُج. والكَيْد:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR324 harf
ك ي ن كان الرجل يكين كينةً واستكان استكانةً إذا خضع وأكانه‏:‏ أخضعه وأدخل عليه من الذل ما أكانه‏.‏ قال‏:‏ لعمرك ما تشفى جراح تكينه ولكن شفائي أن تئيم حلائله وبات بكينة سوء‏:‏ ما يتكلّم إلا أن تنذره إذا بات واجماً‏.‏ واكتان إذا أسرّ الحزن في جوفه واشتقّ من الكين وهو لحم باطن الفرج وقيل‏:‏ البظر لأنه في أسفل موضع وأذله‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.328 harf
الكَيْنُ: لحمةُ داخلِ فرجِ المرأَة. ابن سيده: الكَيْنُ لخم باطنِ الفرج، والرَّكَب ظاهره؛ قال جرير: غَمَزَ ابنُ مُرَّةَ، يا فَرَزْدَقُ، كَيْنَها غَمْزَ الطَّبِيبِ نَغانِغَ المَعْذُورِ يعني عمرانَ بن مرة المِنْقَريّ، وكان أَسَرَ جِعْثِنَ أُخت الفرزدق يوم السيِّدان؛ وفي ذلك يقول جرير أَيضاً: هُمُ ترَكوها بعدما طالت السُّرى عَواناً، ورَدُّوا حُمْرةَ الكَيْنِ أَسودا وفي ذلك يقول جرير أَيضاً: يُفَرِّجُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR90 harf
* ك ي ن * * كَأَيِّنْ * معناها معنى كم في الخبر والاستفهام و * كائِنْ * بوزن كاعٍ لغة فيها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.507 harf
: ( *!كانَ *!يَكِينُ *!كَيْناً : ( خَضَعَ وذَلَّ . ( *!واكْتَانَ : حَزِنَ ؛ قيلَ : هو افْتَعَلَ مِنَ *!الكَيْنِ ، وقيلَ : مِن الكَوْنِ . ( *!والكَيْنُ : لَحْمُ باطِنِ الفَرْجِ ، والرَّكَبُ ظاهِرُه ؛ قالَ جريرٌ : غَمَزَ ابنُ مُرَّةَ يا فَرَزْدَقُ *!كَيْنُها غَمْز الطَّبِيبِ نَغانِغَ المَعْذُورِيعْنِي عِمْرانَ بن مُرَّةَ الفَزَارِيّ ، وكانَ أَسَرَ جِعْثِنَ أُخْت الفَرَزْدقِ يَوْمَ السِّيدان . (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR149 harf
اِسْتَكَانَ 10 اِسْتَكَانَ ذ : see اِسْتَكَنَ in art. سكن: and see art. كون. كَيْنٌ كَيْنٌ ذ (also written كَيْنَةٌ, K, voce زَرْنَبٌ): see بَظْرٌ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR283 harf
كَانَ كَانَ ( y ) I ( n. ac. كَيْن 1 ) a. [ La ], Humbled himself to. أَكْيَنَ أَكْيَنَ IV , a. Humbled. اِكْتَيَنَ اِكْتَيَنَ VIII , a. Was sad, downcast, dejected. اِسْتَكْيَنَ اِسْتَكْيَنَ X , a. see I . كِيْنَة كِيْنَة 2t , a. Evil plight. كِيْنَا كِيْنَا a. Quinine.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler16 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ضرع

    1 ortak ayet · Hayvan memesidir

  2. وهن

    1 ortak ayet · Gevşemeyin

  3. ربب

    2 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  4. ضعف

    1 ortak ayet · Katlanmış deri demektir

  5. صوب

    1 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  6. حبب

    1 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  7. صبر

    1 ortak ayet · Granit taş demektir

  8. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  9. نبأ

    1 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  10. مع

    1 ortak ayet · Beraber

  11. كثر

    1 ortak ayet · Kesr(sin ile) kırık demektir

  12. سبل

    1 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: اسْتَكَانُوا
  1. وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

    Olmak istedilerNice peygamberler, beraberinde Rabba kul olanlardan bir çoğu bulunduğu halde savaştılar ve Allah yolunda başlarına gelenlerden dolayı yılmadılar, boyun eğmediler. Allah, sabredenleri sever.

  2. وَلَقَدْ أَخَذْنَاهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوا لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ

    Olmak istedilerAndolsun ki Biz, onları azabla yakaladık. Ama yine de Rabblarına boyun eğmediler. Onlar yalvarıp yakarmazlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكين
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef-i yâî
Bağlamsal Yakın Köklerخضع, ذلل, سكن
Zıt Kökعزز
Çekirdek Özet 1İçe çekilme, büzüşme, en dipte ve örtülü kalma neticesinde zayıflık ve boyun bükme hali
Çekirdek Özet 2Zorluk ve musibetler karşısında direnci yitirip zilletle boyun eğme, teslim olma veya acze düşme tutumu
Çekirdek Özet 3Varlık baskısı karşısında iradi dik duruşu kaybederek içsel çöküş yaşama ve teslimiyet gösterme olgusu
Kritik Hata RiskiKökün türevi olan fiilin salt durağan bir varoluş veya fiziki sükûnet zannedilerek zillet ve içsel boyun eğiş vurgusunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كيSıkıştırma, daraltma, içe doğru bastırarak büzme veya iz bırakmaنBüzülme ve daralma hareketini süreklilik arz eden kalıcı bir hal, zayıflık, içe gömülme ve zillet çizgisine bağlamıştır; nitekim كيد kökünde bu baskı gizli hileye, كيف kökünde biçimsel sınırlamaya, كيل kökünde ise ölçü sınırına yönelirken, bu kökte içsel boyun eğiş ve acziyete dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaDıştan gelen baskıyla bir şeyi bükme, kavrayıp içe doğru kıvırma ve üstünü örtme hareketini kurar.
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaBu bükülme ve kapanma eyleminin somut bir işleyiş, failin üzerinde gerçekleşen fiili bir durum olduğunu belirtir.
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBüzüşme, kıvrılma ve saklanma hareketinin kalıcı bir edilgenlik, zayıflık ve sükûnet haline yerleşmesini sağlar.
كينavuç içiyle bastırıp bükülen şeyin içe doğru kıvrılarak süreklilik kazanmasıDışarıdan gelen etki veya darbe karşısında varlığın dikliğini kaybedip kendi içine doğru büzülmesi, alçalması ve boyun eğerek kalıcı zillet durumuna girmesi hareketini temsil eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDişi uzvunun en dipte, gizli ve büzüşük duran iç dokusu; içe çekilme, saklanma ve büzülerek altta kalma hali.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr’in yergisinde bir kadının esir alınması ve aşağılanmasını betimlerken bu kökün somut organ adını zillet ve acziyet bağlamında zikrettiği nakledilir: غَمَزَ ابنُ مُرَّةَ يا فرزدقُ كَيْنَها / غَمْزَ الطبيبِ نَغانِغَ المَعْذُورِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça كين kökü, Sami dillerindeki ortak varoluş veya yerleşik hale gelme kökü olan k-w-n ile semantik bir kavşakta buluşmakla birlikte, özellikle yâ’lı biçimiyle içe büzülme, alçakta kalma ve zillet içinde boyun eğme yönünde özelleşmiş bir yapı sergiler. İbranicede k-w-n kökü bir şeyi sağlamlaştırmak, dikmek veya hazırlamak anlamına yönelirken, Arapçada bu tabandan türeyen yâ’lı form ve özellikle türetilen istikāne kalıbı, dikilmenin tam aksine kendi üzerine kapanma, ezilme ve alçalma nüansını kazanmıştır. Süryanicede k-y-n kökü doğruluk ve adalet gibi normatif düzen anlamlarını taşırken, iç Arapça gelişimde kök, bedensel bir dokunun derin ve gizli konumundan hareketle mecazi olarak derin bir eziklik, hüzün ve boyun eğiş (istekāne) hattına evrilmiştir. Bu ayrışma, Sami dillerinde genel varoluş ve düzen bildiren temel çekirdeğin Arapçada içselleşmiş bir güçsüzlük ve edilgen teslimiyet zeminine çekildiğini göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönكين kökünden türeyen kîne ve istikāneOrganın dipte ve büzüşük olmasından hareketle bir kimsenin zillet ve acziyetle boyun eğmesi, kederini içine atarak sinmesi anlamına genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice k-w-n ve Süryanice k-y-nKuzeybatı Sami dillerinde düzen, istikrar ve varoluş anlamı hâkimken Arapçada yâ ile türetilen form büzülme, ezilme ve alçalma yönünde semantik kırılma yaşamıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve spekülasyondan uzak bir dış akrabalık verisi tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, HALOT, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كينAnlamlıİçe çekilme, boyun eğme, zilletBir musibet veya baskı karşısında küçülerek teslim olma ve içe büzüşme halidir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
كنيAnlamlıÖrtme, üstü kapalı söylemeBir ismi doğrudan anmayıp kinaye ve künye yoluyla gizleyerek ima etmektir.Ortak gizleme ve geriye çekilme çekirdeği; Kur'an'da geçmez.
يكنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip.
ينكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip.
نكيAnlamlıYaralama, zarara uğratma, yenilgiye uğratmaDüşmanı kırıp geçirmek, yarasını deşmek ve onda derin acı ve hasar bırakmaktır.Zıt yönlü aktif şiddet hareketi; Kur'an'da geçer.
نيكAnlamlıCinsi münasebette bulunmaSomut bedensel birleşme fiilidir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كينMerkezBoyun eğme ve zilletBaskı karşısında içsel bir çöküntüyle büzülüp dirençsizce alçalmayı ifade eder.Fiziksel ve ruhsal eziklikle gelen pasif teslimiyet.
خضعKomşuBoyun eğme ve itaatBaş ve boyun eğerek dışa vurulan saygı ve teslimiyet duruşudur; zilletten ziyade fiziki eğilmeyi öne çıkarır.Organların teslimiyeti ve alçakgönüllülük.
ذللKomşuAlçalma ve zilletKolay yönetilir, boyunduruğa girer hale gelmeyi ve değersizleşmeyi anlatır.Direncin kırılması ve itaate elverişli kılınma.
سكنKomşuHareketsizlik ve yatışmaÇalkantı ve hareketin durması, sükûnete ve dinginliğe kavuşma durumudur.Hareketsizlik ve dinginlik boyutu ön plandadır.
عززZıtÜstünlük, güç ve onurYenilgi kabul etmeyen, baskıya boyun eğmeyen mutlak güç, sağlamlık ve izzet halidir.Zillet ve boyun eğmenin tam karşıtı olan dik duruş.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكينZilletle boyun eğme, büzülmeDış baskı altında küçülerek iradesini kaybetme durumunu tam karşılar.Kesin
Latincesuccumbere, se submittereYenilgiye boyun eğmek, çökmekFiziksel ve iradi olarak bir gücün altına düşmeyi karşılar; bedensel büzüşme nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto succumb, to cower, to abase oneselfKorkuyla sinmek, boyun eğmekHem sinme ve büzülme hem de baskı karşısında teslim olma yönünü dengeli biçimde verir.Güçlü
Almancasich beugen, klein beigeben, verzagenEğilmek, boyun bükmek, yılmakDirenci bırakıp küçülmeyi ifade eder; gizli içsel çöküntü boyutunu kısmen karşılar.Güçlü
Fransızcasuccomber, s'abaisser, capitulerYenilmek, alçalmak, teslim olmakİradeyi terk edip aşağı bir konuma razı olmayı verir; kökün somut büzüşme imgesini içermez.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اسْتَكَانُواSavaştaki zorluklar karşısında zillet gösterme, düşmana boyun eğmeAllah yolunda mücadele eden kamil müminlerin uğradıkları musibetler yüzünden gevşemediklerini ve düşmana teslim olmadıklarını bildiren bağlam; Âl-i İmrân 3:146.
اسْتَكَانُواİlahi azap ve uyarılar karşısında kibirlenmeyip tevazuyla boyun eğmeKendilerine dokunan azaba rağmen inkârcıların Rablerine boyun büküp yalvarmadıklarını, kibirlerini sürdürdüklerini bildiren bağlam; el-Mü'minûn 23:76.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahiyat ve kader tartışmalarıKulun ilahi kudret karşısındaki mutlak acziyeti ile küfürdeki ısrarının sorumluluğu arasındaki ilişki; azap anında istikāne göstermemenin kalbi körlük sayılması.Yaratıcı karşısında zorunlu ve ahlaki boyun eğiş.
FıkıhCihad ve esaret hukukuDüşman karşısında savaşı bırakıp zilletle teslim olmanın (istikāne) hükmü; direnç göstermenin farziyeti ve zaruret halleri.Direncin terk edilmesi ve teslimiyetin hukuki sonuçları.
TefsirMorfolojik ve semantik tahlilİstekāne kelimesinin سكن kökünden iftiāl mi yoksa كين kökünden istif‘āl mi olduğu dilbilimsel tartışması; kökün zillet ve tazarru anlam katmanları.Kibrin zıddı olan içsel ezilme ve teslim olma.
HadisDua ve ahlak rivayetleriKulun namazda ve münacatta Rabbine karşı tezellül ve istikāne içinde bulunmasının, buna karşılık zalimlere karşı izzetini korumasının vurgulanması.İbadette huşu ve zillet, yaratılana karşı vakar.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet-ubudiyet ilişkisiHuşu ve tazarruKibri kırarak mutlak teslimiyete zemin hazırlamaKulun ancak Allah karşısında tam bir boyun eğişle istikāne göstermesi meşru bir teslimiyettir.Kesin
İlmiHakikat arayışıDogmatik çöküş veya teslimiyetDelil karşısında teslim olma veya baskı karşısında fikri direnci yitirmeZihnin hakikat karşısında eğilmesi erdem iken, zorbalık karşısında fikren sinmesi körelmedir.Güçlü
SiyasiOtorite ve cihad ilişkisiZillet ve teslimiyetçilikToplumsal direncin kırılarak iradenin düşmana devredilmesiDış baskı ve tehditler karşısında siyasi iradenin eğilerek bağımsızlığını yitirmesi kınanır.Kesin
İktisadiKriz ve piyasa baskısıİflas ve ezilme haliİktisadi aktörün borç ve tekelleşme altında ezilerek faaliyetini sürdüremez oluşuBorç ve baskı sarmalında kalan üreticinin piyasa aktörlerine boyun bükmesi halidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzeme yorulması ve plastik deformasyonDış gerilme ve basınca maruz kalan bir yapının esneklik sınırını aşıp eski haline dönemeyecek şekilde çökmesi ve direncini kaybetmesi olgusu.Güçlü
Beşeri bilimlerÖğrenilmiş çaresizlik ve anomiBireyin veya grubun sürekli travma ve baskı altında kalarak mücadele iradesini tamamen terk edip edilgen bir boyun eğişe razı olması hali.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün fiil formunun yalnızca fiziki bir sükûnet, sıradan bir var olma veya mekanik bir hareketsizlik olarak algılanması.
Kur'an içi daha geniş anlamKelimenin salt durağanlık değil; onur kırıcı bir zillet, iradesiz teslimiyet, kalbi çöküntü ve dış güce boyun eğme anlamlarını içeren derin bir ahlaki ve psikolojik tutum olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 3:146 ayetindeki cihat ahlakının ve el-Mü'minûn 23:76 ayetindeki inkârcı kibrinin sıradan bir durulma gibi çevrilerek ayetin direniş ve tevazu eksenindeki keskin uyarısının zayıflatılması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mümin şahsiyetine yüklediği onurlu direniş ahlakı ile inkârcıların kalbi katılığını tasvir eden zıt kutupları, zillet ve boyun eğme kavramı üzerinden inşa etmesi bakımından temeldir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mücadele, savaş ve şehadet bağlamında psikolojik direncin anlatıldığı ayetler ile ilahi azaba rağmen kibirlerinden vazgeçmeyen kavimlerin tasvir edildiği uluhiyet ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin sabır ve tevekkül halinin pasif bir eziklik veya zillete razı olma demek olmadığını; asıl teslimiyetin yalnızca Allah'a gösterilip zalim güçler karşısında asla istikāne gösterilmeyeceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlı dokunun baskı altında kalarak içe büzüşmesi, dipte ve örtülü kalarak hareket yeteneğini kaybetmesi.
  • Soyut anlamAğır musibet, tehdit veya otorite karşısında bireyin iradi direncini terk ederek zilletle boyun eğmesi ve sinmesi hali.
  • Sistematik karşılıkDışsal bir baskı alanı karşısında sistemin iç dengesini koruyamayıp direncini sıfırlaması ve edilgen bir konuma teslim olması.
  • LaTeX modeliFext>R  ⟹  ΔI→0  ⟹  S
  • LaTeX açıklamasıModelde Fext sisteme dışarıdan uygulanan şiddetli baskı, bela veya düşman gücünü temsil eder. R iç direnç ve sebat eşiğidir. Dış baskının direnci aşması (Fext>R), irade ve direnme kabiliyetinin sıfıra yaklaşmasına (ΔI→0) yol açar; bu durumun nihai sonucu ise içsel büzülme, zillet ve teslimiyet durumu olan S (istikāne) halinin gerçekleşmesidir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك