لحي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ح-ي1 sîga, 10 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أخذفرقأمملحيرأسبِلِحْيَتِيقولرقببينسريبنو

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

لحي

ل - ح - ي

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sakalım

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: لحى

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.264 harf
باب الحاء واللام و وايء معهما ح ل و، ح ل أ، ح ل ي، ل ح و، ل ح ي، ح و ل، ل و ح، و ح ل، و ل ح مستعملات حلو: الحُلْوُ: كلّ ما في طَعْمِهِ حَلاوة، والحُلْوُ، والحُلْوَةُ من الرّجال والنّساء: من تَسْتَحليهِ العين، وقوم حُلْوون. والحَلْواءُ: اسم لما يؤكل من الطّعام مُعالجاً بحلاوة. ويُقالُ للفاكهة: حَلْواءُ. ويقال: حلا يَحْلُو حَلْواً وحُلْواناً، وقد احلَوْلَى. وحلَّيْتُ السَّوِيق، ومن العرب من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR683 harf
Madde başı: لحىاللحْيُ: منبِت اللِحْيَةِ من الإنسان وغيره؛ والنسبة إليه لَحَوِيٌّ. وهما لَحْيانِ وثلاثة أَلْحٍ، والكثير لُحِيٌّ. واللحيَة معروفة، والجمع لِحًى ولُحًى أيضاً. وقد الْتَحى الغلام. ورجلٌ لِحْيانِيٌّ: عظيم اللِحْيَةِ. والتَلَحِّي: تطويق العمامة تحت الحنَك. واللِحاءُ ممدود: قشر الشجر. وفي المثل: "لا تدخل بين العصا ولِحائِها". ولَحَوْتُ العصا ألْحوها لَحْواً، إذا قشرتَها. وكذلك لَحَيْتُ العصا ألْحي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok25.451 harf
باب الحاء واللام حلا ، حلى ، حال ، لحي ، لاح ، وحل ، ولح ، حلاء : ( مستعملة ) . حلا : : قال الليث : الحُلْوُ كل ما في طَعْمِه حلاَوَةٌ ، والحُلْوُ والحُلْوَةُ من الرجال والنساء من تستحْليه العين . وقوم حُلْوُون . والحَلْوَاءُ : اسم لما يُؤْكلُ من الطَّعام إذا كان معالَجاً بحلاوَةٍ . وقال بعضهم : يقال للفاكهة : حَلْوَاءُ . وتقول : حَلاَ يَحْلَ حَلْواً وحُلْوَاناً . وقد احلَوْلى وهو يَحْلَوْلى .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.546 harf
(باب اللام والحاء وما يثلثهما) (لحد) اللام والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على ميلٍ عن استقامةٍ. يقال: ألْحَدَ الرّجلُ، إذ مال عن طريقةِ الحقِّ([1]) والإيمان. وسمِّي اللَّحدُ لأنّه مائلٌ في أحد جانِبَيِ الجَدَث. يقال: لحَدْت الميِّتَ وألحدت. والمُلْتَحَد: الملجأ، سمِّي بذلك لأنَّ اللاجئ يميل إليه. (لحز) اللام والحاء والزاء كلمةٌ تدلُّ على ضِيقٍ في الشَّيء. من ذلك المَلاَحِز، وهي المَضايق* ويقال:
Maddenin bağlantısı

(باب اللام والحاء وما يثلثهما) (لحد) اللام والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على ميلٍ عن استقامةٍ. يقال: ألْحَدَ الرّجلُ، إذ مال عن طريقةِ الحقِّ([1]) والإيمان. وسمِّي اللَّحدُ لأنّه مائلٌ في أحد جانِبَيِ الجَدَث. يقال: لحَدْت الميِّتَ وألحدت. والمُلْتَحَد: الملجأ، سمِّي بذلك لأنَّ اللاجئ يميل إليه. (لحز) اللام والحاء والزاء كلمةٌ تدلُّ على ضِيقٍ في الشَّيء. من ذلك المَلاَحِز، وهي المَضايق* ويقال: تلاحَزَ القومُ في القول، إذا تعاوصوا([2]). واللَّحِز: الرَّجل الضيِّق الخُلُق. قال: ترى اللّحِزَ الشّحيحَ إذا أُمِرَّت *** عليه لمالِهِ فيها مُهِينا([3])(لحس) اللام والحاء والسين كلمةٌ تدلُّ على أخذِ شيءٍ باللسان. يقال: لَحِسَ الشّيءَ بلسانه لحْساً. ويقولون: ألْحَسَتِ الأرض: أنبتت. وهذا إنما يكون في أوَّل النّبات الذي لا يمكِن السّائمةَ جَزُّه، فكأنها تلْحسُه. ويقولون: رجل مِلْحَسٌ: يأخذ كلَّ ما قَدَر عليه من حِرصه. وفي كلامهم: "ألدُّ ألْيَسُ مِلْحَس([4])". ويقولون: "أسرع مِن لَحْس الكلب أنْفَه". ويقولون: "تركْتُ فلاناً بمَلاحِسِ البقرِ أولادَها([5])". (لحص) اللام والحاء والصاد كلمةٌ تدلُّ على ضيقٍ في شيء. يقال: لَحِصَ يَلْحَصُ لَحَصاً. قال: قد كنتُ خَرَّاجاً وَلُوجاً صَيْرَفا *** لم تلتحصني حَيْصَ بَيْصَ لَحَاصِ([6])أي لم أنْشَبْ فيها. ولَحَاصِ فَعَالِ منه. ويقال: التحَصَت الإبرةُ، إذا انسَدَّ سَمُّها. (لحظ) اللام والحاء والظاء كلمتان متباينتان. فاللَّحْظ: لحظُ العَين، ولِحَاظُها: مُؤْخِرُها عند الصُّدْغ. والكلمة الأخرى اللِّحَاظ: ما يَنْسَحِي مع الرِّيش إذا سُحِي مع الجَنَاح. (لحف) اللام والحاء والفاء أصلٌ يدلُّ على اشتمالٍ وملازَمة. يقال: التَحَف باللِّحاف يلتحِف. ولاحَفَه: لازَمَه. وألْحَفَ السّائل: أَلَحَّ. (لحق) اللام والحاء والقاف أصلٌ يدلُّ على إدراكِ شيءٍ وبُلوغه إلى غيره. يقال: لَحِقَ فلانٌ فلاناً فهو لاحق. وألْحَقَ بمعناه. وفي الدعاء: "إن عَذَابك بالكُفَّار مُلْحِقٌ([7])"، قالوا: معناه لاحق. وربما قالوا: لَحِقْتُه: اتَّبَعْتُه، وألحقتُه: وصلت إليه. والمُلْحَق: الدعيُّ المُلصَق. واللَّحَق في التَّمرِ: [داءٌ يُصِيبهُ([8])]. (لحك) اللام والحاء والكاف أصلٌ يدل على مُلاءَمة([9])ومُداخَلة. يقال: لُوحِكَ فَقَار النّاقة، فهو مُلاحَكٌ، إذا دَخَل([10]) بعضُه في بعض. ويقال ذلك في البُنْيان أيضاً. (لحم) اللام والحاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على تداخُلٍ، كاللَّحمِ الذي هو متداخِلٌ بعضُه في بعض. من ذلك اللَّحْم. وسمِّيت الحربُ مَلْحَمةً لمعنيين: أحدهما تَلاحُمُ الناس: تداخُلُهم بعضهم في بعض. والآخر أنَّ القتلى كاللَّحْمِ الملْقَى. واللَّحيم: القتيل. قال الهُذَليّ([11]): فقالوا تركنا القومَ قد حَصِرُوا به *** فلا ريب أنْ قد كان ثَمَّ لَحِيمُ ولَحْمة البازِي([12]): ما أُطعم إذا صاد، وهو لُحْمته. ولُحمة الثَّوب بالضم ولَحمتهُ أيضاً. ورجلٌ لَحِيم: كثير اللَّحم؛ ولاحِمٌ، إذا كان عنده لحم، كما يقال تامِر. وألْحَمْتُك عِرضَ فُلانٍ، إذا مكَّنتَه منه بشَتْمِه، كأنَّك جعلتَ له لُحمةً يأكلها. ويقال: لاحَمْتُ بين الشيئين ولاءمت بمعنىً. ورجلٌ لَحِمٌ: مشتهِي اللَّحم؛ ومُلحِمٌ، إذا كان مُطعِمَ اللَّحم. والشَّجَّة المُتَلاحِمَة: التي بلغَت اللَّحم. ويقال للزَّرْعِ إذا خُلِق فيه القَمح. مُلْحِم. ويقال لَحَمْتُ اللَّحمَ عن العظم: قشرتُه. وحَبْلٌ مُلاحَمٌ: شديدُ الفَتل. (لحن) اللام والحاء والنون لـه بناءان يدلُّ أحدهما على إمالةِ شيءٍ من جهته، ويدلُّ الآخَر على الفطنة والذَّكاء. فأمَّا اللَّحْن بسكون الحاء فإمالة الكلامِ عن جهته الصحيحة في العربية. يقال لَحَن لحْنَا. وهذا عندنا من الكلام المولَّد، لأنَّ اللَّحن مُحْدَث لم يكن في العرب العاربة الذين تكلَّموا بطباعهم السَّليمة. ومن هذا الباب قولهم: هو طيِّب اللحن، وهو يقرأ بالألحان؛ وذلك أنَّه إذا قرأ كذلك أزال الشَّيء عن جهته الصحيحة بالزِّيادة والنُّقصان في ترنُّمه. ومنه أيضاً: اللَّحْن: فَحْوى الكلام ومعناه. قال الله تعالى: ﴿ولَتَعْرِفَنَّهُمْ في لَحْنِ القَوْلِ﴾ [محمد 30]. وهذا هو الكلام المُوَرَّى به المُزَالُ عن جهة الاستقامة والظُّهور. والأصل الآخر اللَّحَن، وهي الفِطنة، يقال لَحِنَ يَلْحَنُ لَحْناً، وهو لحن ولاحن. وفي الحديث: "لَعَلَّ بعضَكم أن يكون ألْحَنَ بحُجّته من بعض". (لحي) اللام والحاء والحرف المعتل أصلان صحيحان، أحدهما عضوٌ من الأعضاء، والآخر قَِشْر شيء. فالأولى اللَّحْي: العظم الذي تَنبت عليه اللِّحية من الإنسان وغيره، والنِّسبة إليه لَحَوِىّ. واللِّحية: الشعر، وجمعها لِحَىً([13])، وجمع اللَّحْي ألْحٍ([14]). والأصل الآخر اللِّحاء، وهو قِشْر الشجرة، يقال لَحَيت العصا، إذا قشرتَ لحاءَها، ولَحَوتُها. فأمَّا في اللَّوْم فلحيت. وهو قياسُ ذاك، كأنَّه يريد قشره. والملاحمة كالمشاتمة. قال أوس في لَحَيْت العصا: لَحَيْنَهم لَحْيَ العصا فطردنَهم *** إلى سَنَةٍ قِرْدانُها لم تَحَلَّم([15])(لحج) اللام والحاء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تضايق ونُشوب. يقال لَحِجَ بالمكان، إذا نَشِبَ فيه ولزِمه. والمَلاَحِج المَضَايق. ومنه لَحْوَجْتُ الخبرَ عليه، إذا خلَطتَه ولَحَّجْته مثل لَحْوجته، وذلك أن يُظهِرَ لـه غير ما في نفسه. ومن الباب المُلْتَحَج: الملجأ. قال الهذليّ([16]): [حُبَّ الضَّريكِ تلادَ المالِ زرَّمَه *** فقرٌ ولم يتَّخِذْ في الناس مُلْتَحَجا([17])] --------------ـــ ([1]) في الأصل: "الحد". ([2]) في الأصل: "تغاوصوا"، صوابه في المجمل والقاموس. وفي اللسان: "إذا تعارضوا الكلام بينهم". ([3]) لعمرو بن كلثوم، في معلقته المشهورة. ([4]) هو في حديث أبي الأسود: "عليكم فلاناً فإنه أهيس أليس ألد ملحس". ([5]) في اللسان: "هو مثل قولهم بمباحث البقر، أي بالمكان القفر بحيث لا يدري أين هو". ([6]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي، كما سبق في حواشي (بيص، حيص). ([7]) من القنوت، وكذا الرواية في المجمل واللسان. ويروى: "إن عذابك الجد". وانظر مجالس ثعلب 470 والمغني لابن قدامة (2: 153). ([8]) التكملة من المجمل. ([9]) في الأصل: "ملامة". ([10]) في المجمل: "دوخل". ([11]) هو ساعدة بن جؤية الهذلي، كما سبق في حواشي (ريب). ([12]) بضم اللام وفتحها. ([13]) يقال بكسر اللام وضمها. ([14]) ويقال أيضاً في جمع اللحى: لحى ولحى بكسر اللام وضمها مع كسر الحاء وتشديد الياء. ([15]) ديوان أوس 27 واللسان (حلم، لحى) وسبق في (حلم). ([16]) في المجمل: "في قول الهذلي". والهذلي هذا هو ساعدة بن جؤية. ديوان الهذليين (1: 208). ([17]) ديوان الهذليين. وفي اللسان (لحج) بدون نسبة.

ـ

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR666 harf
* ل ح ي * * اللَّحْيُ * منبت * اللِّحْيَةُ * من الإنسان وغيره وهما لَحْيَانِ وثلاثة * ألْحٍ * والكثير * لُحَيّ * على فُعُول و * اللِّحْية * معروفة والجمع * لُحِىً * بكسر اللام وضمها نظير الضم في ذروة وذراً وقد * الْتَحَى * الغلام ورجل * لِحْيانِيّ * بالكسر عظيم اللحية و * التَّلَحِّي * تطويق العمامة تحت الحنك وفي الحديث ﴿أنه نهى عن الاقتعاط وأمر بالتلحي﴾ و * اللِّحَاءُ * مكسور ممدود قشر الشجر و
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.568 harf
: ( ي *!اللَّحْيَةُ ، بالكسْرِ ) ، هذا هو المَشْهورُ المَعْروفُ ؛ وحَكَى الزَّمَخْشرِي فيه الفَتْح ، وقالَ : إنَّه قُرِىءَ به قولُه تعالى : ﴿لا تَأْخُذُ *!بِلَحْيَتِي﴾ ؛ وهو غريبٌ ، نقلَهُ شيْخُنا : شَعَرَ الحَدَّيْنِ والذقْن . وقال الجوهريُّ : اللِّحْيَةُ معروف ، ( ج *!لِحًى ، بالكسر ، ( *!وَلُحًى ) أيضاً ، بالضَّمِّ مِثْلُ : ذِرْوةٍ وُذرًى ، عن يعقوب . قال شيْخُنا : هو مِنْ نَظَائِرِ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.229 harf
Madde başı: لحىلُحِىَ 1 لُحِىَ ذ : see a verse cited voce خَطَبَ. ― -b2- لَحَاهُ اللّٰهُ: see شَرَاهُ. تَلَحَّى 5 تَلَحَّى ذ , (S, Mgh,) and تلحّى بِعِمَامَتِهِ, (TA, art. عجر,) He wound a part of his turban under his lower jaw: (S, Mgh:) as also تَحَنَّكَ, q. v. اِلْتَحَيْتُ اللَّحْمَ عَنِ العَظْمِ 8 اِلْتَحَيْتُ اللَّحْمَ عَنِ العَظْمِ ذ [I peeled off the flesh from the bone]. (O, K, in art. سلق.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR765 harf
لَحَى لَحَى I ( n. ac. لَحْي 1 ), a. see supra (a) . b. A ( n. ac. لَحْي 1 ), Insulted, vilified; chid. لَاْحَيَ لَاْحَيَ III , a. Quarreled with. أَلْحَيَ أَلْحَيَ IV , a. Did wrong. تَلَحَّيَ تَلَحَّيَ V , a. Tied the turban beneath the chin. تَلَاْحَيَ تَلَاْحَيَ VI , a. Quarreled, had words. اِلْتَحَيَ اِلْتَحَيَ VIII , a. Grew a beard. لَحْي لَحْي a. [ 1I ], Chin. لِحْيَة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler10 mücavir (13 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رأس

    1 ortak ayet · Baş demektir

  2. رقب

    1 ortak ayet · Rekabe Boyun demektir

  3. خشي

    1 ortak ayet · Haşy : Ayaktaki kuru ottur

  4. سري

    1 ortak ayet · Akan deredir

  5. فرق

    1 ortak ayet · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir

  6. أمم

    1 ortak ayet · Emam ön demektir

  7. بنو

    1 ortak ayet · Oğullar

  8. أخذ

    1 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  9. بين

    1 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  10. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. قَالَ يَابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلَا بِرَأْسِي إِنِّي خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي

    SakalımO da: Ey anamın oğlu; saçımdan sakalımdan tutma. Doğrusu; İsrailoğulları arasına ayrılık soktun, sözüme bakmadın, demenden korktum, dedi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلحي
YapıÜçlü
Özel DurumÂhirinde illetli (nâkıs)
Bağlamsal Yakın Köklerرأس, شعر, عنق
Zıt Kökمرد
Çekirdek Özet 1Çene kemiği, çene üzerinde biten sakal ve ağacın kabuğunu soyup sıyırma
Çekirdek Özet 2İnsanın yüzündeki vakar, yaş ve kimlik alameti olan çene ve sakal uzvu
Çekirdek Özet 3Şahsiyetin, vakarın ve dokunulmazlığın somut cisimleşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir kıl kümesi sayarak ayetteki haysiyet ve otorite boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لحYapışma, bitiştirme, sıyırarak sarma ve kavrama; لحف, لحم, لحق, لحد köklerinde görüldüğü gibi bir yüzeye sıkıca tutunma veya örtmeيÇekirdeğin sağladığı yapışma ve örtme hareketini çene kemiğine ve onun üzerini örten kıla (sakala) veya dış kabuğun soyulmasına hasrederek özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, çekme, bağlama ve otorite kurma hareketi
حÇit, duvarKuşatma, sınırlama, sarma ve koruyucu perde oluşturma
يEl ve kolTutma, kavrama, müdahale etme ve iş yapma uzvu
لحيÇitin ve sınırın elle kavranıp çekilmesiÇene bölgesindeki koruyucu örtünün (sakalın) ve çene kemiğinin elle tutulması, çekilmesi ve sınırının sıyrılması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAlt çene kemiği (el-lehy) ve üzerinde biten sakal (el-lihye); ayrıca ağacın dış kabuğunu sıyırıp soymak (lahyü'l-asâ)
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer'e atfedilen beyitte bir topluluğun kabuğunun soyulur gibi hırpalanıp sürülmesi anlamında kullanılmıştır: لَحَيْنهم لَحْيَ العصا فطردنَهم / إلى سَنَةٍ قِرْدانُها لم تَحَلَّم
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında bir kimseyi kınamak, azarlamak ve yüzünün derisini soyarcasına hicvetmek manasında 'lehaytühu' şeklinde mecazen yer almıştır

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde لحي kökü, çene, yanak ve çene kemiği anatomik adlandırmalarında ortak bir arkaik Afro-Asyatik mirasa dayanır. İbranicede lĕḥî (לְחִי) kelimesi çene kemiği ve yanak anlamına gelir; nitekim Şimşon kıssasında bir eşeğin çene kemiği için bu kelime kullanılır. Süryanicede ve Aramicede de leḥyā (ܠܚܝܐ) doğrudan çene ve yanak uzvunu ifade eder. Akadcada lētu kelimesi yanak bölgesini gösterir ve fonetik bakımdan bu çekirdekle akraba sayılır. Arapçada kök bir yandan çene kemiği ve sakal (el-lihye) somut anatomik anlamını korumuş, diğer yandan çeperi/kabuğu soyma (el-lihâ') ve dolayısıyla mecazen kınama, azarlama eylemlerine doğru bir semantik genişleme yaşamıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Brockelmann.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇene kemiği, sakal ve kabuk soymaAnatomik bir uzuv adı ile yüzeyden sıyırma eylemi arasındaki çift kutuplu kök yapısıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice lĕḥî, Süryanice leḥyāÇene, çene kemiği ve yanak anlamında ortak Batı Sami kökeniKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkadca lētuYanak ve yüzün alt yan kısmı ile fonetik ve semantik paralellikMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لحيAnlamlıÇene kemiği, sakal, soymakÇene kemiği ve sakalı ifade eder, Kur'an'da geçerHedef kök
ليحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız üçlü kök olarak kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
حليAnlamlıSüslenmek, tatlı olmakTakı, ziynet ve göze/gönle hoş gelen nitelikKur'an'da geçer
حيلAnlamlıDönüşmek, araya girmekGüç, dönüşüm ve iki şeyin arasını ayırmaحول ile eş kökenli, Kur'an'da geçer
يلحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik diziliş Arapçada mühmeldirKur'an'da geçmez
يحلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik diziliş Arapçada mühmeldirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لحيMerkezÇene, sakal, vakarYüzün alt kısmını ve çenedeki kılları, şahsiyet uzvunu ifade ederAnatomik ve toplumsal vakar simgesi
رأسKomşuBaş, tepeBütünsel üst organı ve zihinsel merkezi temsil ederTâhā 20:94'te sakal ile birlikte anılır
شعرKomşuKıl, tüy, hisVücuttaki kılların genel cins adıdır, konumu ve vakar boyutu içermezGenel biyolojik örtü
عنقKomşuBoyunBaşın altındaki taşıyıcı eksendir, sakal ve çene gibi haysiyet tutamağı değildirAnatomik taşıyıcı bölge
مردZıtSakalsızlık, tüysüzlükYüzde sakal ve tüy bulunmama hali (emred); vakar örtüsünden yoksunlukBiyolojik zıtlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلحيÇene kemiği, sakalÇene bölgesi ve üzerindeki sakal kıllarıKesin
Latincebarba, maxillaSakal, çene kemiğiBarba sakalı, maxilla ise çene kemiğini karşılarGüçlü
İngilizcebeard, jawSakal, çeneBeard yüzdeki sakalı, jaw ise alt çene yapısını verirKesin
AlmancaBart, KinnladeSakal, çeneBart sakal örtüsünü, Kinnlade alt çeneyi ifade ederGüçlü
Fransızcabarbe, mâchoireSakal, çeneBarbe sakal kıllarını, mâchoire kemiksel çeneyi karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِلِحْيَتِيİnsanın çene sakalıHârun'un Mûsâ'ya karşı vakar, haysiyet ve kardeşlik hukukuna sığınarak fiziksel müdahaleyi durdurma hitabı; Tâhā 20:94

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin beşeri halleriPeygamberler arası öfke, celal ve beşeri münasebetlerin ismet sıfatıyla telifiVakar ve beşeri duygu tezahürü
FıkıhDiyet ve fıtrat ahkâmıSakalın kesilmesi veya yakılmasında diyet miktarı; fıtrat sünneti olarak sakal bırakmaDokunulmazlık ve cismani bütünlük
TefsirHârun ve Mûsâ kıssasıMûsâ'nın kardeşinin sakalından ve başından tutmasının psikolojik ve tebliğsel tahliliŞiddetli teessür ve haysiyet hitabı
HadisŞemail ve fıtratHz. Peygamber'in sakal vasfı ve fıtrat hükümleri bağlamındaki rivayetlerHilkat, vakar ve sünnet

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve tebliğ emanetiVakar ve hürmet nişanesiDokunulmazlığı hatırlatmaDini önderlikte yaş ve tecrübenin getirdiği saygınlıkGüçlü
İlmiİnsan anatomisiÇene kemiği ve kıl örtüsüFizyolojik korumaYüz kemik yapısının ve çene ekleminin korunmasıKesin
SiyasiLiderlik ve otorite hiyerarşisiHaysiyet ve dokunulmazlık simgesiOtorite çatışmasını teskin etmeSiyasi öfke anında muhatabın dokunulmazlığına saygı çağrısıGüçlü
İktisadiDiyet ve bedensel tazminat hukukuDeğer taşıyan beden azasıMaddi tazminat belirleyicisiSakalın kalıcı olarak yok edilmesinin tam diyet gerektirmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKoruyucu sınır katmanıBir yapının çekirdeğini çevreleyen ve dış müdahalelere ilk tepkiyi veren yüzey bariyeriMuhtemel
Beşeri bilimlerToplumsal vakar ve kimlik göstergesiBireyin statüsünü, olgunluğunu ve dokunulmazlık alanını temsil eden somut sembolGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca şekilsel bir kıl yığınına indirgeyerek metindeki çene kemiği ve vakar boyutunu dışlamak
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın yüzündeki dokunulmazlığı, manevi haysiyeti, yaş olgunluğunu ve kardeşlik hukukunu temsil eden somut uzuv
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMûsâ ile Hârun arasındaki olayı sıradan bir sokak kavgası gibi algılamak; Hârun'un hitabındaki haysiyet ve hukuk uyarısını kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da peygamberlerin en yoğun insani ve celalli karşılaşma anında bedensel vakar ve haysiyetin nasıl savunulduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tâhā suresinde Buzağı fitnesi sonrası Hz. Mûsâ ile Hz. Hârun arasındaki hesaplaşma sahnesinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Peygamberlerin hissiyatsız birer abide olduğu zannını yıkar; celal anında dahi fıtrata ve haysiyete dayalı hitabın teskin ediciliğini ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİnsanın alt çene kemiği, bu kemiğin üzerinde biten sakal örtüsü ve bir nesnenin dış kabuğunun soyulması.
  • Soyut anlamŞahsiyetin dışa vuran vakarı, bedensel ve manevi dokunulmazlık, hürmet ve otorite alameti.
  • Sistematik karşılıkÖfke ve şiddet yönelimine karşı bedensel ve ahlaki haysiyet kalkanının devreye girmesi.
  • LaTeX modeliFp×V→  ∂  ΔH=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Fp fiziksel müdahale veya baskı kuvvetini, V muhatabın taşıdığı vakar ve haysiyet katsayısını temsil eder. Sınır operatörü ∂, temasın dokunulmaz uzva (sakala ve başa) ulaştığı eşik noktasıdır. Eşitliğin sağ tarafındaki ΔH=0 ifadesi, haysiyet uyarısıyla çatışmanın durdurulmasını ve kardeşlik hukukunun ihlal edilmeksizin dengelenmesini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل