لقط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ق-ط2 sîga, 17 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بعضيَلْتَقِطْهُيوسفجندقتللقطجببفرعونهامانغيبفَالْتَقَطَهُسيرلقيحزنعدو

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 17

▶ Ağı aç (3B)

لقط

ل - ق - ط

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.404 harf
القاف والطاء واللام معهما ق ل ط، ل ق ط، ط ل ق مستعملات قلط: القَلَطيُّ: القصير جداً. والقِلَّوطُ: أولاد الجن والشياطين. لقط: لَقَطَ يلقُط لقطاً: أخذ من الأرض. واللُّقَطةُ: الرجل اللَّقّاطةُ وبياع اللُّقاطات يلتقِطُها. واللَّقاطُ: سنبل تخطئه المناجل يلتَقِطُه الناس ويتلقَّطُونه، واللِّقاطُ اسم ذلك الفعل كالحَصاد والحِصاد. واللُّقاطةُ: ما كان معروفاً، من شاء أخذه. واللَّقَطُ: قطع ذهب أو فضة أمثال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR661 harf
لَقَط الشيء والتَقَطَهُ: أخذَه من الأرض بلا تَعَب. يقال: لكلِّ ساقطة لاقِطَةٌ، أي لكلِّ ما نَدَر من الكلام من يسمعها ويُذيعها. ولاقِطَةُ الحصى: قانصة الطائرِ يجتمع فيها الحصَى. واللَقيطُ: المنبوذ يُلْتَقَطُ. واللَقَطُ بالتحريك: ما التُقِطَ من الشيء. ومنه لَقَطُ المعدنِ، وهو قِطَعُ ذهبٍ توجد فيه. ولَقَطُ السُنْبُلِ: الذي يَلْتَقِطُهُ الناسُ، وكذلك لُقاطُ السُنبلِ بالضم. يقال: لَقَطْنا اليومَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.307 harf
ق ط ل قلط ، قطل ، لقط ، طلق : مستعملة . قلط : قال الليثُ والقَلَطِيُّ : القَصِيرُ جِدّاً ، والقِلّوْطُ : يُقَالُ والله أعْلمُ إنهُ من أولادِ الجِنِّ والشّياطِينِ . عمرو عن أبيهِ : القِيْلِيْطُ : الآدَرُ ، وَهي القِيْلَةُ . ( وقال بعضُهُم : القَلَطِيُّ : الخَبِيثُ المارِدُ من الرّجالِ ) . وَقال ابنُ الأعرابيِّ : القَلْطُ : الدَّمامَةُ . قطل : ( قال ابنُ دُريدٍ : القَاطُولُ : موضعٌ يمكنُ أن يَكُونَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.253 harf
(باب اللام والقاف وما يثلثهما) (لقم) اللام والقاف والميم أصلٌ صحيح، يدلُّ على تناوُلِ طعامٍ باليد للفَم، ثم يقاس عليه. ولَقِمْتُ الطّعامَ ألقَمُه، وتلقّمته والتقَمته. ورجلٌ تِلْقَامةٌ: كثير اللَّقْم([1]). ومن الباب اللَّقَم: مَنْهَج الطَّريق، على التشبيه، كأنَّه لَقِم من مرَّ فيه، كما ذكرناه في السِّراط، وقد مضَى. (لقن) اللام والقاف والنون كلمةٌ صحيحة تدلُّ على أخْذِ علمٍ وفَهْمِه. ولَقِن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.076 harf
ل ق ط لقط الحصى وغيره والتقطه وتلقطه‏:‏ قال ذو الرمة‏:‏ بنؤي كلا نؤي وأورق حائل تلقّط عنه الآخرون الأثافيا والتقطوا لقطا كثيراً وألقاطاً ولقاطاً ولقاطاً وهو ما يلتقط من السنبل والثمر المنتشر وهذه لقاطة من اللقاطات وهي ما كان مطروحاً من شاء أخذه ووجدت لقطةً ولقطةً ولقيطاً ورجل لقطة ولقّاطة‏.‏ ووجدت في المعدن لقطاً‏:‏ قطع ذهب وفضة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ التقطنا منهلاً وكلأً ووردناه التقاطاً ونقاباً‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.375 harf
اللَّقْطُ: أَخْذُ الشيء من الأَرض، لقَطَه يَلْقُطه لَقْطاً والتقَطَه: أَخذه من الأَرض. يقال: لِكُلِّ ساقِطةٍ لاقِطةٌ أَي لكل ما نَدَر من الكلام مَن يَسْمَعُها ويُذِيعُها. ولاقِطةُ الحَصى: قانِصةُ الطير يجتمع فيها الحصى. والعرب تقول: إِنَّ عندك ديكاً يَلْتَقِط الحصى، يقال ذلك للنّمّام. الليث: إِذا التقَط الكلامَ لنميمةٍ قلت لُقَّيْطَى خُلَّيْطَى، حكاية لفعله. قال الليث: واللُّقْطةُ، بتسكين القاف،
Maddenin bağlantısı

اللَّقْطُ: أَخْذُ الشيء من الأَرض، لقَطَه يَلْقُطه لَقْطاً والتقَطَه: أَخذه من الأَرض. يقال: لِكُلِّ ساقِطةٍ لاقِطةٌ أَي لكل ما نَدَر من الكلام مَن يَسْمَعُها ويُذِيعُها. ولاقِطةُ الحَصى: قانِصةُ الطير يجتمع فيها الحصى. والعرب تقول: إِنَّ عندك ديكاً يَلْتَقِط الحصى، يقال ذلك للنّمّام. الليث: إِذا التقَط الكلامَ لنميمةٍ قلت لُقَّيْطَى خُلَّيْطَى، حكاية لفعله. قال الليث: واللُّقْطةُ، بتسكين القاف، اسم الشيء الذي تجِدُه مُلْقىً فتأْخذه، وكذلك المَنبوذ من الصبيان لُقْطةٌ، وأَمّا اللُّقَطةُ، بفتح القاف، فهو الرجل اللّقّاطُ يتبع اللُّقْطات يَلْتَقِطُها؛ قال ابن بري: وهذا هو الصواب لأَنّ الفُعْلة للمفعول كالضُّحْكةِ، والفُعَلةُ للفاعل كالضُّحَكةِ؛ قال: ويدل على صحة ذلك قول الكميت: أَلُقْطَةَ هُدهدٍ وجُنُودَ أُنْثَى مُبَرْشِمةً، أَلَحْمِي تأْكُلُونا؟ لُقْطة: منادى مضاف، وكذلك جنود أُنثى، وجعلهم بذلك النهايةَ في الدَّناءة لأَنّ الهُدْهد يأْكل العَذِرةَ، وجعلهم يَدِينون لامرأَة. ومُبَرْشِمة: حال من المنادى. والبَرْشَمةُ: إِدامة النظر، وذلك من شدّة الغيظ، قال: وكذلك التُّخْمةُ، بالسكون، هو الصحيح، والنُّخَبةُ، بالتحريك، نادر كما أَن اللُّقَطة، بالتحريك، نادر؛ قال الأَزهري: وكلام العرب الفصحاء غير ما قال الليث في اللقْطة واللقَطة، وروى أَبو عبيد عن الأَصمعي والأَحمر قالا: هي اللُّقَطةُ والقُصَعةُ والنُّفَقةُ مثقّلات كلها، قال: وهذا قول حُذّاق النحويين لم أَسمع لُقْطة لغير الليث، وهكذا رواه المحدّثون عن أَبي عبيد أَنه قال في حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، إِنه سئل عن اللقَطة فقال: احْفَظْ عِفاصَها ووِكاءها. وأَما الصبيّ المنبوذ يَجِده إِنسان فهو اللقِيطُ عند العرب، فعيل بمعنى مفعول، والذي يأْخذ الصبي أَو الشيء الساقِط يقال له: المُلْتَقِطُ. وفي الحديث: المرأَةُ تَحُوز ثلاثةَ مَوارِيثَ: عَتِيقَها ولَقِيطَها وولدَها الذي لاعَنَت عنه؛ اللَّقِيطُ الطِّفل الذي يوجَد مرْميّاً على الطُّرق لا يُعرف أَبوه ولا أُمّه، وهو في قول عامة الفقهاء حُرّ لا وَلاء عليه لأَحد ولا يَرِثُه مُلْتَقِطه، وذهب بعض أَهل العلم إِلى العمل بهذا الحديث على ضَعفه عند أَكثر أَهل النقل. ويقال للذي يَلْقُط السَّنابِلَ إِذا حُصِدَ الزرعُ ووُخِزَ الرُّطَب من العِذْق: لاقِطٌ ولَقّاطٌ ولَقَّاطةٌ. وأَمَّا اللُّقاطةُ فهو ما كان ساقطاً من الشيء التَّافِه الذي لا قيمة له ومَن شاءَ أَخذه. وفي حديث مكة: ولا تَحِلُّ لُقَطَتُها إِلا لِمُنْشِد، وقد تكرر ذكرها من الحديث، وهي بضم اللام وفتح القاف، اسم المالِ المَلْقُوط أَي الموجود. والالتقاطُ: أَن تَعْثُر على الشيء من غير قَصْد وطلَب؛ وقال بعضهم: هي اسم المُلْتَقِط كالضُّحَكةِ والهُمَزَةِ كما قدّمناه، فأَما المالُ المَلْقُوط فهو بسكون القاف، قال: والأَول أَكثر وأَصح. ابن الأَثير: واللقَطة في جميع البلاد لا تحِل إِلا لمن يُعرِّفها سنة ثم يتملَّكها بعد السنة بشرط الضمان لصاحبها إِذا وجده، فأَمّا مكةُ، صانها اللّه تعالى، ففي لُقَطتِها خِلاف، فقيل: إِنها كسائر البلاد، وقيل: لا، لهذا الحديث، والمراد بالإِنشاد الدَّوام عليه، وإِلا فلا فائدة لتخصيصها بالإِنشاد، واختار أَبو عبيد أَنه ليس يحلُّ للملتقِط الانتفاع بها وليس له إِلا الإِنشاد، وقال الأَزهري: فَرق بقوله هذا بين لُقَطة الحرم ولقطة سائر البلاد، فإِن لُقَطة غيرها إِذا عُرِّفت سنة حل الانتفاع بها، وجَعل لُقطةَ الحرم حراماً على مُلْتَقِطها والانتفاعَ بها وإِن طال تعريفه لها، وحكم أَنها لا تحلُّ لأَحد إِلا بنيّة تعريفها ما عاش، فأَمَّا أَن يأْخذها وهو ينوي تعريفها سنة ثم ينتفع بها كلقطة غيرها فلا؛ وشيء لَقِيطٌ ومَلْقُوطٌ. واللَّقِيطُ: المنبوذ يُلْتَقَطُ لأَنه يُلْقَط، والأُنثى لقيطة؛ قال العنبري:لوْ كُنْتُ مِن مازِنٍ، لم تَسْتَبِحْ إِبِلي بَنُو اللَّقِيطةِ من ذُهْلِ بنِ شَيْبانا والاسم: اللِّقاطُ. وبنو اللَّقِيطةِ: سُموا بذلك لأَن أُمهم، زعموا، التَقَطها حُذَيْفةُ بن بدر في جَوارٍ قد أَضَرّتْ بهنّ السنة فضمّها إِليه، ثم أَعجبته فخطبها إِلى أَبيها فتزوَّجها. واللُّقْطةُ واللُّقَطةُ واللُّقاطةُ: ما التُقِط. واللَّقَطُ، بالتحريك: ما التُقِط من الشيء. وكل نُثارة من سُنْبل أَو ثمَر لَقَطٌ، والواحدة لَقَطة. يقال: لقَطْنا اليوم لقَطاً كثيراً، وفي هذا المكان لَقَطٌ من المرتع أَي شيء منه قليل. واللُّقاطةُ: ما التُقِط من كَربِ النخل بعد الصِّرامِ. ولَقَطُ السُّنْبُل: الذي يَلْتَقِطُه الناس، وكذلك لُقاطُ السنبل، بالضم. واللَّقاطُ: السنبل الذي تُخْطِئه المَناجِلُ تلتقطه الناس؛ حكاه أَبو حنيفة، واللِّقاطُ: اسم لذلك الفعل كالحَصاد والحِصاد. وفي الأَرض لَقَطٌ للمال أَي مَرْعى ليس بكثير، والجمع أَلقاط. والأَلقاطُ: الفِرْقُ من الناس القَلِيلُ، وقيل: هم الأَوْباشُ. واللَّقَطُ: نبات سُهْلِيّ يَنْبُتُ في الصيف والقَيظ في ديار عُقَيْل يشبه الخِطْرَ والمَكْرَةَ إِلا أَن اللقَط تشتدُّ خُضرته وارتفاعه، واحدته لَقَطة. أَبو مالك: اللقَطةُ واللقَطُ الجمع، وهي بقلة تتبعها الدوابُّ فتأْكلها لطيبها، وربما انتتفها الرجل فناولها بعيرَه، وهي بُقول كثيرة يجمعها اللَّقَطُ. واللَّقَطُ: قِطَع الذَّهب المُلْتَقَط يوجد في المعدن. الليث: اللقَطُ قِطَعُ ذهب أَو فضة أَمثال الشَّذْرِ وأَعظم في المعادن، وهو أَجْوَدُه. ويقال ذهبٌ لَقَطٌ. وتَلقَّط فلان التمر أَي التقطه من ههنا وههنا. واللُّقَّيْطَى: المُلْتقِط للأَخْبار. واللُّقَّيْطى شبه حكاية إِذا رأَيته كثير الالتِقاطِ للُّقاطاتِ تَعِيبه بذلك. اللحياني: داري بلِقاطِ دار فلان وطَوارِه أَي بحِذائها: أَبو عبيد: المُلاقَطةُ في سَير الفرس أَن يأْخذ التقْرِيبَ بقوائمه جميعاً. الأَصمعي: أَصْبحت مَراعِينا مِلاقِطَ من الجَدْبِ إِذا كانت يابسة لا كَلأَ فيها؛ وأَنشد: تَمْشي، وجُلُّ المُرْتَعَى مِلاقِطُ، والدِّنْدِنُ البالي وحَمْضٌ حانِطُ واللَّقِيطةُ واللاَّقِطةُ: الرجلُ الساقِطُ الرَّذْل المَهِينُ، والمرأَة كذلك. تقول: إِنه لَسقِيطٌ لقِيطٌ وإِنه لساقِط لاقِط وإِنه لسَقِيطة لقِيطة، وإِذا أَفردوا للرجل قالوا: إِنه لسقيط. واللاَّقِطُ الرَّفّاء، واللاقِطُ العَبد المُعْتَقُ، والماقِط عبد اللاقِطِ، والساقِطُ عبد الماقِطِ. الفراء: اللَّقْطُ الرَّفْو المُقارَبُ، يقال: ثوبٌ لقِيطٌ، ويقال: القُط ثوبَك أَي ارْفَأْه، وكذلك نَمِّل ثَوْبَكَ. ومن أَمثالهم: أَصِيدَ القُنْفذُ أَم لُقَطةٌ؛ يُضرب (* قوله «يضرب إلخ» في مجمع الامثال للميداني: يضرب لمن وجد شيئاً لم يطلبه.) مثلاً للرجل الفقير يَستغني في ساعة. قال شمر: سمعت حِمْيرِيّةً تقول لكلمة أَعَدْتُها عليها: قد لقَطْتها بالمِلْقاطِ أَي كتبتها بالقلم. ولَقِيتُه التِقاطاً إِذا لقيته من غير أَن ترجُوَه أَو تَحْتَسِبه؛ قال نِقادة الأَسدي: ومنهلٍ وردته التِقاطا، لم أَلْقَ، إِذْ وَرَدْتُه، فُرَّاطا إِلا الحَمامَ الوُرْقَ والغَطاطا وقال سيبويه: التِقاطاً أَي فَجأَةً وهو من المصادر التي وقعت أَحوالاً نحو جاء رَكضاً. ووردت الماء والشيء التِقاطاً إِذا هجمت عليه بغتة ولم تحتسبه. وحكى ابن الأَعرابي: لقيته لِقاطاً مُواجَهة. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: أَن رجلاً من تميم التقط شَبكة فطلب أَن يجعلها له؛ الشَّبَكةُ الآبارُ القَريبةُ الماء، والتِقاطها عُثُورُه عليها من غير طلب. ويقال في النِّداء خاصة: يا مَلْقَطانُ، والأُنثى يا مَلْقطانة، كأَنهم أَرادوا يا لاقِط. وفي التهذيب: تقول يا ملقطان تعني به الفِسْلَ الأَحمق.واللاقِطُ: المَولى. ولقط الثوبَ لَقْطاً: رقَعَه. ولقِيط: اسم رجل. وينو مِلْقَطٍ: حَيّانِ.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR340 harf
* ل ق ط * * لَقَطَ * الشيء أخذه من الأرض من باب نصر و * الْتَقَطَهُ * أيضا ويُقال لكل ساقطة * لاقِطَةٌ * أي لكل ما ندر من كلمة من يسمعها ويُذيعها و * اللَّقِيطُ * المنبوذ يُلتقط و * اللَّقَطُ * بفتحتين ما التُقط من الشيء ومنه * لَقَطُ * المعدن وهي قطع ذهب تُوجد فيه و * لُقَاطُ * السُنبل بالضم و * تَلَقَّطَ * التمر التقطه من ها هنا وها هنا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.102 harf
لقطه يلقطه لقطا: أخذه من الأرض، فهو ملقوط ولقيط. ومن المجاز: لقط الثوب يلقطه لقطا: رقعه، عن الكسائي. وقال الفراء: لقط الثوب، إذا رفأه مقاربا. وثوب لقيط: مرفوء، ويقال: القط ثوبك، أي ارفأه، وكذلك: نمل ثوبك. وقال ابن الأعرابي: اللاقط: الرفاء، وهو مجاز. ومن المجاز أيضا: كل عبد أعتق فهو لاقط، والماقط: عبده أي عبد اللاقط، والساقط: عبده، أي عبد الماقط، ومنه قولهم: هو ساقط بن ماقط بن لاقط، وقد أشرنا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.663 harf
لَقَطَهُ 1 لَقَطَهُ ذ , (S, Mgh, * Msb, K,) aor. لَقُطَ , inf. n. لَقْطٌ, (Msb, TA,) He picked it up, took it up, raised it, (Mgh,) or took it, (S, K,) from the ground, (S, Mgh, K,) without trouble or fatigue; as also ↓ التقطهُ: (S:) or both signify he took it from a place where it was not thought to be; this being the primary signification: and hence, he took it. (Msb.) It is said of a man: and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.522 harf
لَقَطَ لَقَطَ U ( n. ac. لَقْط 1 ), a. Picked up; gleaned. b. Cut off ( fingers ). c. Mended. d. [ coll. ], Overtook. e. [ coll. ]. Caught; seized. لَقَّطَ لَقَّطَ II a. [ coll. ], see I (d) ( e ), لَاْقَطَ لَاْقَطَ III , a. Faced. b. Met. تَلَقَّطَ تَلَقَّطَ V , a. Picked up. اِلْتَقَطَ اِلْتَقَطَ VIII , a. see V . b. Came upon; met; found. لُقْطَة لُقْطَة 3t , a. A find;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.143 harf
لقط لَقَطَ - يَلْقُطُ - الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ لَقَطَ - يَلْقُطُ + كائن + كائناًً أو شيئاً: يأخذه ويهتم به بعد أن وجده مُلقى في مكان مهمَل: يمسك بشيء أو كائن ملقى على سطح أو أرض، فيرفعه من الأرض ويحمله ويأخذه معه ويهتم به الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ: على وزن " افتعل " من " لَقَطَ - يَلْقُطُ ": يقوم بفعل " لَقَطَ - يَلْقُطُ " بدافع ذاتي: حرص وجهد أن
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler17 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جبب

    1 ortak ayet · Toprak içinde eşilerek açılmış kuyuya denir

  2. هامان

    1 ortak ayet · Ve Haman

  3. خطأ

    1 ortak ayet · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  4. سير

    1 ortak ayet · Gezerler

  5. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  6. جند

    1 ortak ayet · Ordu demektir

  7. حزن

    1 ortak ayet · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  8. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  9. غيب

    1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  10. فرعون

    1 ortak ayet · Firavun

  11. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: فَالْتَقَطَهُ
  1. فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ

    Onu yerden aldıFiravun’un adamları bunun üzerine onu aldılar. Çünkü o, sonunda kendileri için bir düşman ve bir tasa olacaktı. Zira Firavun, Haman ve askerleri gerçekten suçlu idiler.

Sîga sayfası: يَلْتَقِطْهُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلقط
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلقف, جمع, اخذ
Zıt Kökنبذ
Çekirdek Özet 1Yere düşmüş, saçılmış veya sahipsiz kalmış bir şeyi ansızın görerek eğilip yerden almak
Çekirdek Özet 2İlahi sevk ve inayetle sahipsiz veya terk edilmiş olanı koruma altına alma iradesiyle karşılaştırma
Çekirdek Özet 3Kendisine kast ve niyet edilmeden bulunan nesnenin veya canın korunması ve hukukî sorumluluk altına girilmesi
Kritik Hata RiskiEylemi sıradan bir sahiplenme veya hırsızlama bir kapma sayarak, ardındaki ilahi sevk ve koruma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لقBir şeyle yüz yüze gelme, çarpışma, kavrama ve içine alma ana hareketini taşır; nitekim لقي kökünde karşılaşma, لقف kökünde hızla kapıp yutma, لقم kökünde ağza alıp çiğneme, لقح kökünde ise tohumun dişi özle birleşmesi görülür.طÇevreleyen, kuşatan ve yüzeyle temas ettiren ط harfinin eklenmesiyle soyut karşılaşma eylemi; yer düzlemine, yüzeye dökülen veya atılan küçük ve dağınık unsurları eğilip tek tek toplamaya özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireBir amaca yönelme, uzanma ve denetim altına alma hareketini başlatır.
قUfuktaki güneş, iğne deliğiDağınık olandan seçilip odaklanılan, dikkat çeken sınır veya nesneyi temsil eder.
طSepet, sarıp kuşatmaNesneyi sararak, toplayarak muhafaza altına alan kapsayıcı bir kabı veya zemini simgeler.
لقطDağınık ve sahipsiz duran bir nesneye yönelip (ل) onu odak noktasına alarak (ق) toplayıcı bir hareketle sarıp korumaya alma (ط) eylemini betimler.Harflerin birleşimi, yerde veya akıntıda başıboş kalan bir unsuru bilinçli bir yöneliş ve kuşatıcı bir el hareketiyle yerden kaldırmayı resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEkin biçildikten veya ağaç silkindikten sonra yere dökülen daneleri, başakları yahut hurmaları yerden tek tek toplamak; yolda sahipsiz duran bir şeyi aniden görüp almak.
Cahiliye şiiri kullanımıÇölde planlanmaksızın, tesadüfen rastlanarak ulaşılan su kaynağını anlatmak için kullanılmıştır: ومَنْهلٍ ورَدْتُه التقاطاً
Erken Arapça kullanımYere dökülen taş ve çakılların kuşların kursağında toplanması veya maden damarlarında saf halde bulunan altın parçacıkları hakkında kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça لقط kökü, Batı Sami dillerinde yaygın bir şekilde yerden küçük parçaları toplama, daneleri devşirme ve yitik bir şeyi bulup alma semantik alanı içinde yer alır. İbranicede l-q-t (לָקַט) kökü doğrudan tarlada kalan başakları toplama, devşirme ve biriktirme fiilini karşılar ve Kitab-ı Mukaddes metinlerinde yoksulların hasat artığı başakları toplaması yasasında bu kök esastır. Aramice ve Süryanicede de l-q-t (ܠܩܛ) kökü aynı şekilde yerden kaldırmak, toplamak, derlemek ve bir araya getirmek manasını muhafaza eder. Erken Sami katmanında kök, zemin ile el arasındaki fiziksel bağı; yani eğilerek dağınık ve küçük bir unsuru yerden alıp kaldırma hareketini taşımaktadır. Arapçada bu ilksel anlam korunmuş, buna ek olarak sahipsiz bir çocuğun (lakît) veya yitik bir malın (lukata) beklenmedik biçimde bulunup sahiplenilmesi gibi hukuki ve ahlaki bir genişleme kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYere düşen meyve ve daneleri eğilip alma; yolda sahipsiz duran nesneyi plansızca bulma.Kökün asıl dairesi yer-el ilişkisidir; zahmetsiz veya beklenmedik anda karşılaşılan şeyi almakla ilişkilidir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice l-q-t (לָקַט) ve Süryanice l-q-t (ܠܩܛ) biçimleriyle tam ses ve anlam denkliği.Hasat artığı danelerin toplanması ve nesnelerin yerden derlenmesi anlamında ortak Sami mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir morfolojik soydaşlık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لقطAnlamlıYerden almakYere dökülen veya sahipsiz kalan bir şeyi eğilip toplamak, bulmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لطقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kayıtlarında mühmel (kullanılmayan) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
قلطAnlamlıKısalık, darlıkÇok kısa boylu insan veya darlık, kuraklık anlamında kullanılır.Kitābü’l-ʿAyn kaydında geçer; Kur'an'da geçmez.
قطلAnlamlıKesmekBir şeyi kökünden veya sert bir darbeyle kesip ayırmak.Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
طلقAnlamlıSerbest kalmak, çözülmekBağı çözülmek, engeli kalkmak, serbestçe yol almak; nikah bağını çözmek.Hedef kökün tersi yönde bırakma eylemidir; Kur'an'da geçer.
طقلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kayıtlarında mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لقطMerkezAlmak, devşirmekYerden, plansız veya sahipsiz bir haldeyken eğilip almak.Nesnenin yerde, düşük veya terkedilmiş konumda olması belirleyicidir.
لقفKomşuKapmakHızla, havada veya hamle anında yutarcasına kavramak.Yerden toplama değil, hareket halindeki şeyi aniden yakalama vurgusu taşır.
جمعKomşuBiriktirmekDağınık parçaları bir irade ve plan doğrultusunda bir araya getirmek.Yitik veya yerde olma şartı aranmaksızın genel bir birleştirme eylemidir.
اخذKomşuTutmak, almakGenel anlamda ele geçirmek, tasarrufa almak veya kabullenmek.Nesnenin yerde bulunması ya da beklenmedik olması zorunluluğu yoktur.
نبذZıtAtmak, bırakmakDeğersiz görerek veya yükünden kurtulmak için fırlatıp bir kenara bırakmak.Yere düşeni korumak için almanın tam karşıtı olarak elden çıkarıp yere terk etmektir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلقطYerden almak, devşirmekYerdeki sahipsiz veya dağınık nesneyi eğilerek alma eyleminin yalın ifadesidir.Kesin
Latincecolligere, legereToplamak, seçip almakDağınık şeyleri bir araya getirmeyi karşılar; ancak yitik veya terkedilmişi bulma nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizcepick up, gleanYerden almak, başak toplamak"Pick up" yerden kaldırma hareketini, "glean" ise hasat artığı toplama anlamını eksiksiz verir.Kesin
Almancaaufheben, auflesenYerden kaldırmak, devşirmek"Aufheben" muhafaza amacıyla yerden almayı, "auflesen" ise tek tek seçip toplamayı tam karşılar.Kesin
Fransızcaramasser, glanerYerden toplamak, devşirmekNesneyi yerden kaldırma ve döküntüleri derleme boyutunu karşılar; hukuki himaye bağlamı dışarıda kalır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَالْتَقَطَهُSahipsiz bir canı nehirden/yerden alıp himayeye dahil etmekFiravun ailesinin, suda sürüklenen sandık içindeki Musa'yı fark edip alması bağlamında geçer (Kasas 28:8).
يَلْتَقِطْهُYitik veya kuyu dibinde kalmış bir kimseyi yolcuların bulup çıkarmasıYusuf'un kardeşleri tarafından kuyuya bırakılmasından sonra oradan geçecek bir kervanın onu bulup alması bağlamında geçer (Yûsuf 12:10).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnayet ve TevfikZahiren tesadüfi görünen bir buluşmanın, ilahi takdir planındaki mutlak determinizm ile kesişmesi.İnsan iradesinin gayesizce rastladığı nesnenin, ilahi iradenin sevk ettiği gayeyle örtüşmesi.
FıkıhLukata ve Lakît HukukuYolda bulunan sahipsiz malın (lukata) korunması, ilanı ve terkedilmiş bebeğin (lakît) himaye altına alınması sorumluluğu.Mülkiyet hakkının korunması, can emniyeti ve kamu yararı ekseninde şahsi mesuliyet üstlenme.
TefsirKıssa TahliliMusa ve Yusuf kıssalarında, aktörlerin kendi amaçlarıyla yaptıkları alma eyleminin, ilahi planın aleyhlerine işlemesi.Zahirde basit bir bulup alma hareketinin, tarihin akışını değiştiren ilahi bir tertip olması.
HadisYitik Mal HükümleriBulunan eşyanın haramlığı, ilan süresi ve özellikle Harem bölgesinde lukata toplamanın yasaklığı.Başkasının hakkına el uzatmama hassasiyeti ile zayi olacak değeri koruma arasındaki denge.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi inayet ve rızıkEmaneti üstlenmeKorumaSahipsiz ve muhtaç olanı ilahi bir sevk ile karşılayıp zayi olmaktan kurtarma sorumluluğudur.Kesin
İlmiVeri derleme ve gözlemTesadüfi bulgu (serendipity)KeşifDoğrudan aranmayan ancak araştırma zemininde aniden karşılaşılan hakikat kırıntılarını değerlendirme.Güçlü
SiyasiToplumsal himaye ve vesayetKimsesizleri koruma altına almaEntegrasyonDışlanmış, terkedilmiş veya sınırda kalmış unsurları devletin veya otoritenin idaresine dahil etme.Güçlü
İktisadiAtıl kaynakların değerlendirilmesiDöküntü ve artıkların ekonomiye kazandırılmasıGeri kazanımÜretim veya tüketim sürecinde yere düşüp ziyan olacak artık değerlerin toplanıp değerlendirilmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇöp toplama algoritmaları (garbage collection) ve gürültüden sinyal ayıklamaBellek zemininde serbest kalmış, sahipsiz hafıza bloklarının tespit edilerek yeniden sisteme kazandırılması veya gürültü içerisindeki izole verilerin derlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal hizmetlerde sahipsiz çocuk/birey vesayetiAile veya toplum dışına düşmüş kimsesiz bireylerin hukuk sistemi tarafından tespit edilip kurumsal himaye şemsiyesi altına alınması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEylemin sadece maddi ve değersiz çerçöpü yerden toplamak ya da gayriahlaki bir sokak toplayıcılığı düzeyine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece fiziksel kırıntıları değil; kuyunun derinliğindeki bir peygamberi veya nehirdeki bir elçiyi ilahi plan gereği ölümden çekip kurtarmayı ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMusa'yı nehirden alan Firavun ailesinin veya Yusuf'u kuyudan çıkaran kervanın eylemini basit bir ganimet veya tesadüf sanarak, ilahi kaderin düşmanı eliyle dostunu büyütme planını ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da kader ve inayet ağının zahiren "tesadüfi" veya "tali" görünen insan fiilleri üzerinden nasıl kusursuzca örüldüğünü gösteren anahtar bir fiildir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yusuf ve Musa kıssalarında, peygamberlerin hayatının kırılma ve kurtulma anlarını haber veren bağlamlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Olayların gelişiminde kervanın veya saray efradının bağımsız birer özne olduğu vehmini yıkar; onların sadece sahneye yerleştirilmiş birer "yerden alıcı" vasıta olduklarını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağılmış, düşmüş veya terk edilmiş bir nesneyi bulunduğu alt düzlemden el ile yukarı kaldırıp toplamak.
  • Soyut anlamDüşüş, kayıp veya terk edilme durumundaki bir varlığın, koruyucu bir irade tarafından fark edilip emniyet dairesine alınması.
  • Sistematik karşılıkZayi olma tehlikesindeki atıl veya zayıf unsurun, sisteme yeniden entegrasyonu ve himayesi.
  • LaTeX modeliS(t)∈Z→ΦS(t′)∈Ho¨yle kit′>t,  Z∩H=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), t anında zemin veya terk edilmişlik durumunu temsil eden Z kümesinde sahipsiz duran varlığı simgeler. Φ operatörü, plansız gibi görünen ancak yönlendirici olan aracı müdahale (yerden alma eylemi) fonksiyonudur. Bu işlem sonucunda varlık, t′ anında önceki durumla kesişimi olmayan koruma ve himaye alanı olan H kümesine dahil edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل