لقط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ق-ط2 sîga, 17 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بعضيَلْتَقِطْهُيوسفجندقتللقطجببفرعونهامانغيبفَالْتَقَطَهُسيرلقيحزنعدو

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 17

▶ Ağı aç (3B)

لقط

ل - ق - ط

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.404 harf
القاف والطاء واللام معهما ق ل ط، ل ق ط، ط ل ق مستعملات قلط: القَلَطيُّ: القصير جداً. والقِلَّوطُ: أولاد الجن والشياطين. لقط: لَقَطَ يلقُط لقطاً: أخذ من الأرض. واللُّقَطةُ: الرجل اللَّقّاطةُ وبياع اللُّقاطات يلتقِطُها. واللَّقاطُ: سنبل تخطئه المناجل يلتَقِطُه الناس ويتلقَّطُونه، واللِّقاطُ اسم ذلك الفعل كالحَصاد والحِصاد. واللُّقاطةُ: ما كان معروفاً، من شاء أخذه. واللَّقَطُ: قطع ذهب أو فضة أمثال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR661 harf
لَقَط الشيء والتَقَطَهُ: أخذَه من الأرض بلا تَعَب. يقال: لكلِّ ساقطة لاقِطَةٌ، أي لكلِّ ما نَدَر من الكلام من يسمعها ويُذيعها. ولاقِطَةُ الحصى: قانصة الطائرِ يجتمع فيها الحصَى. واللَقيطُ: المنبوذ يُلْتَقَطُ. واللَقَطُ بالتحريك: ما التُقِطَ من الشيء. ومنه لَقَطُ المعدنِ، وهو قِطَعُ ذهبٍ توجد فيه. ولَقَطُ السُنْبُلِ: الذي يَلْتَقِطُهُ الناسُ، وكذلك لُقاطُ السُنبلِ بالضم. يقال: لَقَطْنا اليومَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.307 harf
ق ط ل قلط ، قطل ، لقط ، طلق : مستعملة . قلط : قال الليثُ والقَلَطِيُّ : القَصِيرُ جِدّاً ، والقِلّوْطُ : يُقَالُ والله أعْلمُ إنهُ من أولادِ الجِنِّ والشّياطِينِ . عمرو عن أبيهِ : القِيْلِيْطُ : الآدَرُ ، وَهي القِيْلَةُ . ( وقال بعضُهُم : القَلَطِيُّ : الخَبِيثُ المارِدُ من الرّجالِ ) . وَقال ابنُ الأعرابيِّ : القَلْطُ : الدَّمامَةُ . قطل : ( قال ابنُ دُريدٍ : القَاطُولُ : موضعٌ يمكنُ أن يَكُونَ
Maddenin bağlantısı

ق ط ل قلط ، قطل ، لقط ، طلق : مستعملة . قلط : قال الليثُ والقَلَطِيُّ : القَصِيرُ جِدّاً ، والقِلّوْطُ : يُقَالُ والله أعْلمُ إنهُ من أولادِ الجِنِّ والشّياطِينِ . عمرو عن أبيهِ : القِيْلِيْطُ : الآدَرُ ، وَهي القِيْلَةُ . ( وقال بعضُهُم : القَلَطِيُّ : الخَبِيثُ المارِدُ من الرّجالِ ) . وَقال ابنُ الأعرابيِّ : القَلْطُ : الدَّمامَةُ . قطل : ( قال ابنُ دُريدٍ : القَاطُولُ : موضعٌ يمكنُ أن يَكُونَ عَرَبيَاً ، ( فَاعُولاً ) من القَطْلِ ، وهو القَطْعُ . قالَ : والمِقطَلَةُ : حَديدةٌ تَقْطَعُ . أبو عُبيد عن الأصمَعيِّ : القُطُل المَقطوعُ من الشَّجَر ، وأنشَد ( هُوَ أو غيْرُهُ : مُجَدَّلٌ يَتكَسّى جِلْدُه دَمَهُ كما تَقَطرَ جِذْعُ الدَّوْمَةِ القُطُلُ وقد قَطَلْتُه ، أي : قطعته . وقال الهُذَليّ : إِذَا مَا زَارَ مُجْنَأَةً عليها ثِقالُ الصخر ، والخشب القُطُلُ . أراد بالقَطيلِ : المَقْطول وهو المقطوع . وقد قَطلْتُه أي : قَطَعْتُهُ . وقَالَ اللِّحْيانيُّ : قَطَلَ عنقه وقَصَلها أي ضرب عنقه . ثعلب عنِ ابنِ الأعرابيّ : القَطَل الطول ، والقطل القِصَر ، والقَطَل اللَّيِّنُ ، والقَطْلُ : الخَشِنُ . ( لقط ) : قال الليثُ : يُقالُ : ( لَقَطه يَلْقُطه لَقْطاً والتقَطَه : أخذه ) من الأرْضِ . قالَ : واللُّقْطَةُ بِتَسْكين القاف ، اسم الشيء الذي تجِدهُ مُلقىً فَتَأْخُذُهُ . وكذلك المنبوذُ من الصبيان لُقطةٌ . وأما اللُّقَطَةُ : فهو الرَّجُل اللَّقَّاطُ يتتبع اللُّقْطَاتِ . يَلْتَقِطُها . قلتُ : وَكلامُ العَرَبِ الفُصحَاءِ ( على ) غير ما قال الليث في اللُّقْطَة واللُّقَطة . أبو عُبيد عَنِ الأصمعيّ وَالأحمر قالا : اللُّقَطَةُ وَالقُصَعَةُ والنُّفَقَةُ مُثَقَّلاتٌ كلّها . ( لِما يُلْتَقَطُ من الشَّيءِ السّاقِطِ ) . وهذا قَوْلُ حُذْاقِ النَّحْوِيينَ ولم أَسْمَعْ لُقْطَةً ، لغيرِ الليثِ . وَإن كانَ ما قَالَهُ قِياساً ، وهكذا رَواهُ المُحَدِّثُونَ . حَدَّثَنِي عبدُا الله بنُ هَاجَكَ عن ابنِ جَبَلَة عن أبي عُبيد ، ( وحَدَّثَنِيه أبو الحُسَين المزني عن عليّ بنِ عَبْدِ العزيزِ عن أبي عبيد ) : أنَّه قالَ في حَدِيثِ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَنَّهُ سُئِل عن اللُّقَطَةِ ؟ فقال : إحْفَظْ عِفَاصَها وَوِكَاءَهَا ) . وأما الصبيُّ المنبوذُ يَجِدُهُ إنْسَانٌ ، فَهو اللَّقِيطُ عندَ العَرَبِ ، فَعِيل ، بمعنى مفْعُول . والّذي يأخُذُ اللّقِيطَ أو الشَّيْء السّاقِطَ ، فإنه يقالُ له : المُلتَقِطُ ، ويُقالُ للّذي يَلْقُطُ السَّنَابِلَ ، إذا حُصِدَ الزَّرُعُ وَوَخِزَ الرُّطَبُ من العِذْقِ : لاقِطٌ ولقّاطٌ وَلَقّاطَةٌ . وَأَما اللُّقَاطَةُ : فهو ما كانَ ساقِطاً من الشيء التافِه الذي لا يقيمةَ لهُ ، ومن شاء أخَذَهُ . ( وقرأتُ في كِتَابِ ( المَصَادِرِ ) للفَرّاء : اللُّقْطَة ، لما يُلْتَقَطُ ، والصّوابُ ما قَالَهُ الأَحْمَرُ ، لأَنَّهُ صحَّ في الحَدِيثِ ) . وقال الليْثُ : اللَّقَاطُ : السُّنْبُلُ الذي تُخْطِئُه المَنَاجِلُ ، يَتَلَقَّطُهُ الناسُ . وَاللِّقَاطُ : اسمٌ لذلكَ الفعلِ كالحَصَادِ وَالحِصاد ( قلت : الحَصَاد والحِصَاد بمعنى واحدٍ ، وَمثله : الجِزَازُ وَالجِزَازُ ، والصِّرامُ والصَّرَامُ والجِدَاد والجَدَادُ . ثعلب عن ابن الأعرابيّ قالَ : اللاّقِطُ : الرّفَاءُ ، واللاّقِطُ : العَبْدُ المُعْتَقُ قالَ : والماقِطُ عبد اللاّقِطِ ، والسّاقِطُ عبد الماقِطِ . قالَ : ومن أمثالِهِمْ : ( أَصِيْدَ القُنْفذُ ، أم لُقَطَةٌ ؟ ) . يُضْرَبُ مَثَلاً للرَّجُلِ الفَقِيرِ يَسْتَغْني في ساعةٍ . وقال الليثُ : اللّقَطُ : قِطَع ذَهَبٍ أو فِضَّةٍ أَمْثَالُ الشّذْرِ وأَعظَمُ في المَعَادِنِ ، وهو أجوَدُهُ ، ويُقَالُ : ذَهَبٌ لَقَطٌ . أبو عُبيدٍ عَنِ الأَصْمَعي : ورَدْتُ الماء التِقَاطاً : وذلكَ إذا هَجَمْتَ عَلَيْهِ ، ولَمْ تَحْتَسِبْهُ ، وأنْشَدَ : وَمَنْهَلٍ وَرَدْتُهُ التِقَاطَا لَمْ أَلْقَ مذ وَرَدْتُهُ فَرَّاطاً إلا الحَمامَ الوُرْقَ والغَطَاطا وقال الليثُ : اللّقِيطَةُ : الرَّجُلُ المَهِينُ الرَّذْلُ ، والمرأَةُ كذلكَ . . تَقُولُ : إنّه لَسَقِيطٌ لَقِيطٌ ، وإِنّه لساقِطٌ لاقِطٌ ، وإنّهَا لسَقِيطَةٌ لَقيطَةٌ ، وَإذا أفْرَدُوا الرّجلَ ، قَالُوا : إِنّه لِلَقَيْطَةٌ . قالَ : وتَقُولُ : يا مَلْقَطَانُ ، تعنِي به الفِسْلَ الأحمَقَ ، والأُنثى : مَلْقَطَانةٌ . والُّقَيْطَى : شِبْهُ حكايةٍ إذا رأيتَهُ كثيرَ الالْتِقَاطِ لِلُّقَاطَاتِ ، تُعَيِّرُهُ بذلِكَ . وأخبرنِي المُنْذريّ عن ثَعْلبٍ عن ابنِ الأعرابيِّ قالَ . من كلامِهِمْ : ( إنَّ عِنْدَكَ ديكاً ، يَلْتَقِطُ الحَصَا ) . قالَ : وَيقالُ هذا للرجلِ النّمّامِ . وقال الليثُ : إذا التَقَطَ الكلامَ لِنَمِيمَةٍ ، قلتَ : لُقَّيطي خُلَّيْطى حكايةً لفِعْلِهِ . اللحياني : دارِي بِلقاطِ دارِ فُلانٍ وطَوَارِهِ ، أيْ : بِحِذَائِها . وقالَ : أبو عبيدٍ : المُلاقَطَةُ في سيرِ الفَرَسِ : أن يأخُذَ التَّقريبُ بقوائِمِه جَميعاً . وقال الأصمعيّ : أَصْبَحَتْ مَراعِينا مَلاَقِطَ من الجَدْبِ ، إذا كانَتْ يابسةً لا كلأ فيها . وأنشد : نُمْسِي وَجُلُّ المُرْتَعَى مَلاقِطُ وَالدِّنْدِنُ البَالي وحَمْضٌ حَانِطٌ شِمْرٌ عن الفَراء : اللَّقْطُ : الرَّفْوُ المُقَارِبُ يُقَالُ : ثَوْبُ لَقِيطٌ . ويقال : القُطْ ثوبَكَ ، أي : ارفأْهُ ، وكذلكَ : نَمِّلْ ثَوْبَكَ . قال شَمِر : وَسَمِعْتُ حِمْيَرِيَّةٌ تقولُ لِكَلِمَةٍ أَعَدْتُها عَلَيْها : قَدْ لَقَطْتَها بالمِلْقَاطِ ، أيْ : كتْبتَها بالقَلَمِ . أبو عبيدٍ عن الكسائِي : لَقَطْتُ الثَّوْبَ لَقْطاً . وقال أبو مالكٍ : اللَّقَطَةُ واللَّقَطُ للجَمْعِ ، وهيَ بَقْلَةٌ تَتْبَعُها الدَّوابُّ ؛ لِطيْبهَا ، فَنَأكلها ، وربما انْتَتَفَها الرَّجُلُ فَنَاوَلَها بَعِيْرَه ، وهي بُقُولٌ كَثِيرَةٌ ، يَجْمَعُها : اللّقَط . ( ولُقَاطُ النَخْلِ : ما لُقِطَ ، والمِلْقَطُ : ما لُقِطَ فيهِ . ولُقَاطَةُ الزَّرْعِ ما لُقِطَ مِنْ حَبِّهِ بَعْدَ حَصَادِهِ . ومن أمثالهم : لِكُلّ ساقِطَةٍ لاقطةٌ . . . وقالَ غَيْرهُ : اللاقِطَةُ : هي ذاتُ الأَطْباقِ الّتي يُقَالُ لها : الفَحِثُ ) . طلق : الليث : الطّلْقُ : طَلْقُ المَخَاضِ عِنْدَ الوِلاَدَةِ ( طَلْقاً ) ، وَقَدْ طُلِقَتْ فهي مَطْلوقَةٌ ، وضَرَبَها الطّلْقُ . . أبو عُبيد عن الكِسَائي : طُلِقَتِ المَرْأَةُ عِنْدَ طَلْقِ الوِلاَدَةِ طَلْقاً . قالَ أبو عُبَيدٍ : وقالَ أبو عَمْرٍ و : طُلِّقَتْ مِنَ الطَّلاقِ ، فَطَلُقَتْ بَضَم اللاّمِ . وأُطْلِقَتِ النَّاقَةُ مِنَ العِقَالِ ، فَطَلَقتْ . ثعلبٌ عن ابن الأعرابيِّ : طَلُقَتْ مِنَ الطَّلاقِ ؛ أَجْوَدُ . وطَلَقَتْ بفتحِ اللاَّمِ جائزٌ وَمِنَ الطَّلقِ : طُلِقَتْ . وكلُّهم يَقُولُ : إِمْرأَةٌ طالِقٌ ، بِغَيْرِ ( هَاءٍ ) . وأما قول الأعشى : أيا جارتا بِيني فإِنك طالِقَة فإن اللَّيث قَالَ : أراد طالِقَة غداً . وقال غيره : قال : طالِقَة على الفعل لأنها يقال لهاقد طَلَقَت ، فبني النَّعتَ عَلَى الفِعْلِ . وقالَ اللّيث : ورجل مِطلاق ومِطْليقٌ أي كثير التَّطْليق للنساء . واطلقت الناقة من العِقال فَطَلَقَت . والطالِق من الإِبِلِ الَّتي قد طَلقَتْ في المرعى . وقال أبو نصر : الطالق التي تَنطَلِق إلى الماء ويقال للتي لا قيد عليها ، وهي طُلق وطالِق أيضاً وطُلُق أكثَرُ ؛ وأنشد : مُعَقَّلات العيس أو طوالِقِ أي قد طَلَقَت عن العقال فهي طالِق لا تحبَس عن الإبل ) . وقال أَبو عَمْرو الشّيباني . الطالِقُ مِنَ النُّوقِ . الْتي تَتْرُكها بِصَرارِهَا ، وأَنشَدَ للحُطيئة : أَقِيمُوا عَلَى المِعزَى بِدَارِ أبِيكُمُ تَسُوف الشِّمالُ بَيْنَ صَبْحَي وطالِقِ قال : الصَّبْحَى : التي يحلُبُها في مَبْرَكِها ، يَصْطَبِحُها ، والطّالِقُ : الّتي يَتْرُكها بِصَرارِهَا فلا يَحْلُبُها في مَبْرَكهَا . وقالَ : اللّيْثُ . الطَّالِقُ من الإبِل . ناقَةٌ تُرْسَلُ في الحَيِّ ، وَتَرْعَى من جَنَابِهِمْ ، حَيْثُ شَاءَتْ ، لا تُعْقَلُ إذا راحَتْ ، ولا تُنَحَّى في المَسْرَحِ . وقَالَ أبو ذُؤَيْبٍ : غَدَتْ وَهْيَ مَحْشُوكَةُ طَالِقُ . . قالَ : الجَميع : المَطالِيق ، والأَطْلاَقُ . وَقَدْ أُطْلِقَتِ النّاقَةُ فَطلَقتْ ، أيْ : حُلَّ عِقَالُها : وقال شمرٌ : سَأَلْتُ ابنَ الأعْرابيّ عن قولِهِ : سَاهِمُ الوَجْهِ مِنْ جَدِيلَةَ أَو نَبْ هَانَ أَفْنَى ضِرَاءَهُ الإِطْلاَقُ قالَ : هَذا يكونُ بمَعْنى : الحَلِّ والإِرْسَالِ . قالَ : وإطلاقُهُ إيّاهَا . إرْسالُها عَلَى الصَّيْدِ ، أفْنَاهَا . أبو عبيدٍ عن أبي زيد رجُلٌ طَليقُ الوجْهِ . ذو بِشْرٍ حَسَن وطلقُ اليدَيْنِ ، إذا كانَ سخِياً ، وَمِثْلُهُ . بعيرٌ طَلْقُ اليديْنِ ، أيْ غيرُ مُقَيَّدٍ ، وَجمعه : أطْلاقٌ ، وَيقالُ . حَبَسُوهُ في السِّجْنِ طُلُقاً بغيرِ قَيْدٍ . ( أبو العَبَّاسِ : طَلَقَتِ المَرْأَةُ ، وَطَلُقَتْ ، وَطُلِّقَتْ عندَ الوِلادَةِ ، وَطَلُقَ وجهُهُ طَلاَقَةً . ورجلٌ طَلْقُ الوَجْهِ وَطَلِقُ الوجْهِ ، ويومٌ طَلْقٌ ، وليلةٌ طَلْقَةٌ : لا قُرَّ فيها ، ولا أذًى ) . ويقالُ : هَذَا لَكَ طِلْقٌ أي : حَلاَلٌ . الكِسائي : رجلٌ طُلْقٌ : وهو الَّذي لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ ، ولَهُ لِسَانٌ طُلَقٌ ذُلَقٌ ، وَهُوَ طَلِيقُ اللِّسَانِ ، وطِلْقٌ وَطَلْقٌ . وَيقَالُ : هو طَلِيقُ الوجْهِ ، وطَلْقُ الوجْهِ . شَمِر عن ابنِ الأعرابيِّ : لِسَانٌ طُلُقٌ ذُلُقٌ ، وطلِيقٌ ذَلِيقٌ ، ولا تَقُلْ : طُلَقٌ ذلَقٌ ، والكسائي يقولُهُمَا . وهو طَلْقُ الكَفِّ وطَلِيقُ الكَفِّ قَرِيبتَانِ مِنَ السَّوَاء . وقال شَمِر : قال أبو حاتمٍ : شَكَّ الأصمعيُّ في : طُلُقٍ أو طُلَقٍ ، فقالَ : لا أدْري . لسان طُلُقٌ ، أو طُلَقٌ . وقال شَمِر : يقالُ طَلُقَتْ يَدُهُ ولسانُه طُلوقَةً وطُلُوقاً . وقال ابن الأعرابي : يقال : هو طَلِيقٌ وطُلُقٌ وطَالِقٌ ومُطْلَق إذا خُلِّي عَنْهُ . قالَ : والتَّطْلِيقُ . التَّخْلِيَةُ والإرْسَالُ ، وحلّ العَقْدِ ويكونُ الإطْلاقُ بمعْنَى التَّرْكِ والإرْسَالِ . وطَلَّقْتُ البِلاَدَ . فَارَقْتُهَا . وطَلَّقْتُ القَوْمَ . تركْتُهُمْ . وقال ابنُ أَحْمَرَ : غَطَارِفَةٌ يَرَوْنَ المَجْدَ غُنْماً إذا ما طَلَّقَ البَرِمُ العِيالا أيْ : تَرَكَهُمْ ، كما يترُكُ الرجلُ المرأةَ . أبو عبيد عن أبي زيد : أطْلَقتُ الإبلَ إلى الماء ، حتَّى طَلَقَتْ طَلْقاً وطُلُوقاً ، والاسمُ الطّلَق بفَتح اللام . وقال الأصْمعي طَلَقَتِ الإبلُ ، فهي تَطْلُق طَلَقا ، وذلك إذا كان بينها وبيْنَ الماءِ يومانِ ، فاليومُ الأول : الطَّلَقُ ، والثاني : القَرَبُ ، وقد أطْلَقَها صاحِبُها إطْلاقَاً . وروى أبو عبيدٍ عنه ، قالَ : إذا خَلَّى وُجُوهَ الإبلِ إلى الماءِ وتَرَكَها في ذلِكَ تَرْعى لَيْلَتَئِذٍ فهيَ ليلةُ الطّلْقِ ، فَإنْ كانَتْ الليلةُ الثانِيَةُ ، فهي لَيْلَةُ القرَبِ ، وهي السَّوْقُ الشديدُ . أبو نصرٍ عن الأصمعيّ . يقالُ لِضَرْبٍ من الدّوَاءِ ، أو نَبْتٍ ، طَلَقٌ مُتَحرِّك ويقالُ للإنْسَانِ ، إذا عَتَقَ . طَلِيقٌ ، أيْ إذا صَار حُرّاً ، ويقال للسَّليمِ ، إذا لُدِغَ . قد طُلّقَ ، وذلكَ حينَ ترْجعُ إليْهِ نفسُهُ ، وَأنشد : كما تَعْتَري الأَهْوالُ رأسَ المُطَلّقِ وقال النابغة ( يَذْكُرُ حَيَّةً ) : تَنَاذَرَهَا الرَّاقُونَ من سُوْءِ سُمِّها تُطَلِّقُهُ حِيْناً ، وحِيْناً تُرَاجِعُ قالَ : والطَّلَقُ مُتَحَرِّك قَيْدٌ من جُلُودٍ ، وجَمْعهُ . الأطْلاَقُ وبَعِيرٌ طُلُقٌ ، لا قَيْدَ عَلَيْهِ والجميعُ . أطْلاقُ ، وأنشد : تَقَاذَفْنَ أطلاقاً وَقارَبَ خَطْوَهُ عَنِ الذَّوْدِ تَقْرِيبٌ وَهُنَّ حَبَائِبُهُ أبو عُبَيْدٍ عن أبي عَمْروٍ . لَيْلَة طَلْقٌ ، وهي التي لا بَرْدَ فيها ، وأنْشَدَ لأوس بن حَجَر : خُذِلْتُ عَلَى لَيْلَةٍ سَاهِرَهْ فَلَيْسَتْ بِطَلْقٍ ولا سَاكِرَهْ وأخْبَرَني الإياديّ عن شمر : يومٌ طَلْقٌ ولَيْلَةٌ طَلْقَةٌ لا حَرَّ فيها ولا بَرْدَ ، ولا مَطَرٌ ، وليالٍ طَلْقاتٌ ، وطَوَالِقُ . وقالَ أبو الدُّقَيْشِ . إِنَّها لطَلْقَةُ السَّاعَةَ ، وقال الرّاعي : فَلَمَّا عَلَتْهُ الشَّمْسُ في يَوْمِ طَلْقَةٍ يريدُ : يومَ لَيْلَةٍ طَلْقَةٍ ، ليسَ فيها قُرٌّ ولا رِيْحٌ . يُرِيدُ يَوْمَها الَّذي بَعْدَها ، والعَرَبُ تبدأ باللَّيْلِ قَبْلَ اليَوْمِ . وقال أبو الهيْثَم وأَخْبَرَني عنه المُنْذِري ، في قولِ الرَّاعي ، وفي بيت آخَرَ أنشَدَه لذي الرُّمَّة : لها سُنَّةٌ كالشَّمْسِ في يَوْمِ طَلْقَةٍ قالَ : العَرَبُ تُضِيفُ الإسمَ إلى نَعْتِهِ . قالَ : وزادوا في الطَّلْق . الهاءَ ، للمُبَالَغَةِ في الوصْف ، كما قالوا . رَجُلٌ دَاهِيَةٌ . قالَ ويقالُ : لَيْلَةٌ طلْقٌ بغير هَاء وَأنْشَدَ بَيْتَ لَبِيدٍ : بَلْ أَنْتِ لا تَدْرِيْنَ كَمْ مِنْ لَيْلَةٍ طَلْقٍ لَذِيْذٍ لَهْوُهَا وَنِدَامُهَا وقال الأصمعيّ : يُقَالُ : يَوْمٌ طَلْقٌ ، ولَيْلَةٌ ، أيْ : سَهْلَة ، طَيِّبَة ، لا بَرْدَ فيها ، قال : ويُقَالُ : لَيْلَةٌ طُلْقٌ بغير هاء وأَنْشَدَ بَيْتَ لَبِيدٍ : بَلْ أَنتِ لا تَدْرِينَ كَمْ مِنْ لَيْلَةٍ طَلْقٍ لَذِيذٍ لَهْوُهَا وَنِدَامها قالَ : ويقالُ : عَدَا طَلقاً أو طَلَقَيْنِ ، أَيْ . شَوْطاً أو شَوْطَيْنِ ، ويقالُ : أنْتَ طِلْقٌ مِنْ هذا الأمْرِ ، أيْ . خَارِجٌ . ثعلبٌ عن ابْنِ الأعرابيِّ . قالَ : المُطَلَّقُ . المُلَقَّحُ من النَّخْلِ ، وَقَدْ أطْلَقَ نَخْلَهُ وطَلَّقَها ، إذا كانَتْ طِوالاً فألْقَحَها ، قالَ ، وأطْلق خَيْلَهُ في الحَلَبَةِ ، وأطْلَقَ عَدُوَّهُ ، إذا سَقَاهُ سُمّاً . قالَ : وطَلَقَ ، إذا أعْطى ، وطَلِقَ : إذا تَبَاعَدَ . وقال أبو عمرٍ و : الطَّلَقَةُ : النُّوقُ التي تُحْلَبُ في المَرْعى ، وقال ابنُ الأعرابي . الطّالِقُ . النَّاقَةُ الّتي تُرْسَل في الرَّعْي . ويقالُ : طَلَقَ يَدَهُ وأَطْلَقَها في المالِ ، بمعنى واحدٍ ويدُهُ مَطْلُوقَةٌ ومُطْلَقَةٌ ، والطَّليقُ : الأَسِيرُ ، يُطْلَقُ ، فَعِيلٌ بِمَعْنى : مَفْعولٍ . وقالَ ذُو الرُّمَّة : وَتَبْسِمُ عَنْ نُورِ الأقاحِيّ أقْفَرَتْ بِوَعْثاءَ مَعْروفٍ تُغَامُ وتُطْلَقُ تُغَامُ مَرَّةً بالغَيْمِ ، أي تُسْتَرُ ، وتُطْلَقُ . إذا انْجَلى عَنْهَا الغَيْمُ . يَعْني . الأقاحِي إذا طَلَعَتِ الشَّمْسُ عَلَيها فَقَد طَلَقَتْ . وقالَ الليثُ : رجلُ مطْلِيقٌ ومِطْلاَقٌ . كثيرُ الطَّلاقِ للنِّسَاءِ . والطَّلِيقُ : الأسِيْرُ ، يُطْلَقُ عَنْهُ . وإذا خَلّى الرَّجُلُ عن نَاقَتِهِ ، قيل طَلَّقَها ، قال : والعَيْرُ ، إذا جَاز عَانَتَهُ ، ثم خَلى عَنْها قِيلَ طَلَّقَها . وإذا اسْتَعْصَتِ العَانَةُ عَلَيهِ ، ثم انقَدْنَ لَهُ ، قِيلَ . طَلَّقَتْهُ . وأنْشَدَ قَوْلَ رُؤبَةَ : طَلَّقْتَهُ فاسْتَوْرَدَ العَدامِلاً . . . قالَ : والظَّبيُ ، إذا خَلَى عن قَوَائِمِه ، فَمَضَى لا يَلْوِي على شَيْء ، قيل . تَطَلَّقَ . قال . والانْطِلاقُ . سُرْعَةُ الذهابِ في أصلِ المِحْنَةِ . قَالَ : واستَطْلَقَ بطنُهُ وأطْلَقَهُ الدّواءُ . ويُقَالُ : ما تَطَلَّقُ نَفسِي لهذا الأَمْرِ أيْ : لا تَنْشَرِحُ ولا تَسْتَمِرُّ . ويقالُ . تَطَلقَتِ الخَيْلُ ، إذا مَضَتْ طَلَقاً ، لم تَحْتَبِسْ إلى الغَايَةِ . قَالَ . والطلَقُ . الشَّوْطُ الواحِدُ في جَرْي الخَيْلِ . وقالَ ، أبو عُبَيْدَة في البطن أطْلاق ، واحدُها . طَلَقٌ مُتَحَرّك ، وهي طَرائقُ البَطْنِ ، ويُقالُ . لَقِيْتُه مُنْطَلِقَ الوَجْهِ إذا أسْفَر ، وأنشد : يَرْعَيْن وَسْمِيَّاً وصَى نَبْتُهُ فانْطَلَق الوَجْهُ ودَقَّ الكُشُوحْ قال والتَّطَلقُ : أن تبول الفَرَسُ بعدَ الجَرْي ، ومنه قولهُ : فصادَ ثَلاثاً كجزْعِ النظامِ ولم يَتَطَلقْ ولم يُغْسِلِ لم يُغْسل ، أيْ . لم يُعْرق . أبو عُبَيد . طَلَقَ يَدَهُ بالخَيْرِ ، وأطْلَقَها في المالِ ، بمعْنًى واحدٍ ويَدُهُ مَطْلُوقَةٌ ، رواهُ عن الكِسَائي في باب . ( فَعَلَتْ وأَفْعَلْتُ ) . أنْشَدَ ثعلبٌ . أطْلِقْ يَدَيْكَ تَنْفَعَاكَ يا رجلْ . ويجوزُ . أطلُقْ يديك ) .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.253 harf
(باب اللام والقاف وما يثلثهما) (لقم) اللام والقاف والميم أصلٌ صحيح، يدلُّ على تناوُلِ طعامٍ باليد للفَم، ثم يقاس عليه. ولَقِمْتُ الطّعامَ ألقَمُه، وتلقّمته والتقَمته. ورجلٌ تِلْقَامةٌ: كثير اللَّقْم([1]). ومن الباب اللَّقَم: مَنْهَج الطَّريق، على التشبيه، كأنَّه لَقِم من مرَّ فيه، كما ذكرناه في السِّراط، وقد مضَى. (لقن) اللام والقاف والنون كلمةٌ صحيحة تدلُّ على أخْذِ علمٍ وفَهْمِه. ولَقِن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.076 harf
ل ق ط لقط الحصى وغيره والتقطه وتلقطه‏:‏ قال ذو الرمة‏:‏ بنؤي كلا نؤي وأورق حائل تلقّط عنه الآخرون الأثافيا والتقطوا لقطا كثيراً وألقاطاً ولقاطاً ولقاطاً وهو ما يلتقط من السنبل والثمر المنتشر وهذه لقاطة من اللقاطات وهي ما كان مطروحاً من شاء أخذه ووجدت لقطةً ولقطةً ولقيطاً ورجل لقطة ولقّاطة‏.‏ ووجدت في المعدن لقطاً‏:‏ قطع ذهب وفضة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ التقطنا منهلاً وكلأً ووردناه التقاطاً ونقاباً‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.375 harf
اللَّقْطُ: أَخْذُ الشيء من الأَرض، لقَطَه يَلْقُطه لَقْطاً والتقَطَه: أَخذه من الأَرض. يقال: لِكُلِّ ساقِطةٍ لاقِطةٌ أَي لكل ما نَدَر من الكلام مَن يَسْمَعُها ويُذِيعُها. ولاقِطةُ الحَصى: قانِصةُ الطير يجتمع فيها الحصى. والعرب تقول: إِنَّ عندك ديكاً يَلْتَقِط الحصى، يقال ذلك للنّمّام. الليث: إِذا التقَط الكلامَ لنميمةٍ قلت لُقَّيْطَى خُلَّيْطَى، حكاية لفعله. قال الليث: واللُّقْطةُ، بتسكين القاف،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR340 harf
* ل ق ط * * لَقَطَ * الشيء أخذه من الأرض من باب نصر و * الْتَقَطَهُ * أيضا ويُقال لكل ساقطة * لاقِطَةٌ * أي لكل ما ندر من كلمة من يسمعها ويُذيعها و * اللَّقِيطُ * المنبوذ يُلتقط و * اللَّقَطُ * بفتحتين ما التُقط من الشيء ومنه * لَقَطُ * المعدن وهي قطع ذهب تُوجد فيه و * لُقَاطُ * السُنبل بالضم و * تَلَقَّطَ * التمر التقطه من ها هنا وها هنا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.102 harf
لقطه يلقطه لقطا: أخذه من الأرض، فهو ملقوط ولقيط. ومن المجاز: لقط الثوب يلقطه لقطا: رقعه، عن الكسائي. وقال الفراء: لقط الثوب، إذا رفأه مقاربا. وثوب لقيط: مرفوء، ويقال: القط ثوبك، أي ارفأه، وكذلك: نمل ثوبك. وقال ابن الأعرابي: اللاقط: الرفاء، وهو مجاز. ومن المجاز أيضا: كل عبد أعتق فهو لاقط، والماقط: عبده أي عبد اللاقط، والساقط: عبده، أي عبد الماقط، ومنه قولهم: هو ساقط بن ماقط بن لاقط، وقد أشرنا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.663 harf
لَقَطَهُ 1 لَقَطَهُ ذ , (S, Mgh, * Msb, K,) aor. لَقُطَ , inf. n. لَقْطٌ, (Msb, TA,) He picked it up, took it up, raised it, (Mgh,) or took it, (S, K,) from the ground, (S, Mgh, K,) without trouble or fatigue; as also ↓ التقطهُ: (S:) or both signify he took it from a place where it was not thought to be; this being the primary signification: and hence, he took it. (Msb.) It is said of a man: and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.522 harf
لَقَطَ لَقَطَ U ( n. ac. لَقْط 1 ), a. Picked up; gleaned. b. Cut off ( fingers ). c. Mended. d. [ coll. ], Overtook. e. [ coll. ]. Caught; seized. لَقَّطَ لَقَّطَ II a. [ coll. ], see I (d) ( e ), لَاْقَطَ لَاْقَطَ III , a. Faced. b. Met. تَلَقَّطَ تَلَقَّطَ V , a. Picked up. اِلْتَقَطَ اِلْتَقَطَ VIII , a. see V . b. Came upon; met; found. لُقْطَة لُقْطَة 3t , a. A find;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.143 harf
لقط لَقَطَ - يَلْقُطُ - الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ لَقَطَ - يَلْقُطُ + كائن + كائناًً أو شيئاً: يأخذه ويهتم به بعد أن وجده مُلقى في مكان مهمَل: يمسك بشيء أو كائن ملقى على سطح أو أرض، فيرفعه من الأرض ويحمله ويأخذه معه ويهتم به الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ: على وزن " افتعل " من " لَقَطَ - يَلْقُطُ ": يقوم بفعل " لَقَطَ - يَلْقُطُ " بدافع ذاتي: حرص وجهد أن
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler17 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جبب

    1 ortak ayet · Toprak içinde eşilerek açılmış kuyuya denir

  2. هامان

    1 ortak ayet · Ve Haman

  3. خطأ

    1 ortak ayet · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  4. سير

    1 ortak ayet · Gezerler

  5. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  6. جند

    1 ortak ayet · Ordu demektir

  7. حزن

    1 ortak ayet · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  8. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  9. غيب

    1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  10. فرعون

    1 ortak ayet · Firavun

  11. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: فَالْتَقَطَهُ
  1. فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ

    Onu yerden aldıFiravun’un adamları bunun üzerine onu aldılar. Çünkü o, sonunda kendileri için bir düşman ve bir tasa olacaktı. Zira Firavun, Haman ve askerleri gerçekten suçlu idiler.

Sîga sayfası: يَلْتَقِطْهُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلقط
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلقف, جمع, اخذ
Zıt Kökنبذ
Çekirdek Özet 1Yere düşmüş, saçılmış veya sahipsiz kalmış bir şeyi ansızın görerek eğilip yerden almak
Çekirdek Özet 2İlahi sevk ve inayetle sahipsiz veya terk edilmiş olanı koruma altına alma iradesiyle karşılaştırma
Çekirdek Özet 3Kendisine kast ve niyet edilmeden bulunan nesnenin veya canın korunması ve hukukî sorumluluk altına girilmesi
Kritik Hata RiskiEylemi sıradan bir sahiplenme veya hırsızlama bir kapma sayarak, ardındaki ilahi sevk ve koruma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لقBir şeyle yüz yüze gelme, çarpışma, kavrama ve içine alma ana hareketini taşır; nitekim لقي kökünde karşılaşma, لقف kökünde hızla kapıp yutma, لقم kökünde ağza alıp çiğneme, لقح kökünde ise tohumun dişi özle birleşmesi görülür.طÇevreleyen, kuşatan ve yüzeyle temas ettiren ط harfinin eklenmesiyle soyut karşılaşma eylemi; yer düzlemine, yüzeye dökülen veya atılan küçük ve dağınık unsurları eğilip tek tek toplamaya özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireBir amaca yönelme, uzanma ve denetim altına alma hareketini başlatır.
قUfuktaki güneş, iğne deliğiDağınık olandan seçilip odaklanılan, dikkat çeken sınır veya nesneyi temsil eder.
طSepet, sarıp kuşatmaNesneyi sararak, toplayarak muhafaza altına alan kapsayıcı bir kabı veya zemini simgeler.
لقطDağınık ve sahipsiz duran bir nesneye yönelip (ل) onu odak noktasına alarak (ق) toplayıcı bir hareketle sarıp korumaya alma (ط) eylemini betimler.Harflerin birleşimi, yerde veya akıntıda başıboş kalan bir unsuru bilinçli bir yöneliş ve kuşatıcı bir el hareketiyle yerden kaldırmayı resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEkin biçildikten veya ağaç silkindikten sonra yere dökülen daneleri, başakları yahut hurmaları yerden tek tek toplamak; yolda sahipsiz duran bir şeyi aniden görüp almak.
Cahiliye şiiri kullanımıÇölde planlanmaksızın, tesadüfen rastlanarak ulaşılan su kaynağını anlatmak için kullanılmıştır: ومَنْهلٍ ورَدْتُه التقاطاً
Erken Arapça kullanımYere dökülen taş ve çakılların kuşların kursağında toplanması veya maden damarlarında saf halde bulunan altın parçacıkları hakkında kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça لقط kökü, Batı Sami dillerinde yaygın bir şekilde yerden küçük parçaları toplama, daneleri devşirme ve yitik bir şeyi bulup alma semantik alanı içinde yer alır. İbranicede l-q-t (לָקַט) kökü doğrudan tarlada kalan başakları toplama, devşirme ve biriktirme fiilini karşılar ve Kitab-ı Mukaddes metinlerinde yoksulların hasat artığı başakları toplaması yasasında bu kök esastır. Aramice ve Süryanicede de l-q-t (ܠܩܛ) kökü aynı şekilde yerden kaldırmak, toplamak, derlemek ve bir araya getirmek manasını muhafaza eder. Erken Sami katmanında kök, zemin ile el arasındaki fiziksel bağı; yani eğilerek dağınık ve küçük bir unsuru yerden alıp kaldırma hareketini taşımaktadır. Arapçada bu ilksel anlam korunmuş, buna ek olarak sahipsiz bir çocuğun (lakît) veya yitik bir malın (lukata) beklenmedik biçimde bulunup sahiplenilmesi gibi hukuki ve ahlaki bir genişleme kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYere düşen meyve ve daneleri eğilip alma; yolda sahipsiz duran nesneyi plansızca bulma.Kökün asıl dairesi yer-el ilişkisidir; zahmetsiz veya beklenmedik anda karşılaşılan şeyi almakla ilişkilidir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice l-q-t (לָקַט) ve Süryanice l-q-t (ܠܩܛ) biçimleriyle tam ses ve anlam denkliği.Hasat artığı danelerin toplanması ve nesnelerin yerden derlenmesi anlamında ortak Sami mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir morfolojik soydaşlık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لقطAnlamlıYerden almakYere dökülen veya sahipsiz kalan bir şeyi eğilip toplamak, bulmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لطقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kayıtlarında mühmel (kullanılmayan) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
قلطAnlamlıKısalık, darlıkÇok kısa boylu insan veya darlık, kuraklık anlamında kullanılır.Kitābü’l-ʿAyn kaydında geçer; Kur'an'da geçmez.
قطلAnlamlıKesmekBir şeyi kökünden veya sert bir darbeyle kesip ayırmak.Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
طلقAnlamlıSerbest kalmak, çözülmekBağı çözülmek, engeli kalkmak, serbestçe yol almak; nikah bağını çözmek.Hedef kökün tersi yönde bırakma eylemidir; Kur'an'da geçer.
طقلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kayıtlarında mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لقطMerkezAlmak, devşirmekYerden, plansız veya sahipsiz bir haldeyken eğilip almak.Nesnenin yerde, düşük veya terkedilmiş konumda olması belirleyicidir.
لقفKomşuKapmakHızla, havada veya hamle anında yutarcasına kavramak.Yerden toplama değil, hareket halindeki şeyi aniden yakalama vurgusu taşır.
جمعKomşuBiriktirmekDağınık parçaları bir irade ve plan doğrultusunda bir araya getirmek.Yitik veya yerde olma şartı aranmaksızın genel bir birleştirme eylemidir.
اخذKomşuTutmak, almakGenel anlamda ele geçirmek, tasarrufa almak veya kabullenmek.Nesnenin yerde bulunması ya da beklenmedik olması zorunluluğu yoktur.
نبذZıtAtmak, bırakmakDeğersiz görerek veya yükünden kurtulmak için fırlatıp bir kenara bırakmak.Yere düşeni korumak için almanın tam karşıtı olarak elden çıkarıp yere terk etmektir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلقطYerden almak, devşirmekYerdeki sahipsiz veya dağınık nesneyi eğilerek alma eyleminin yalın ifadesidir.Kesin
Latincecolligere, legereToplamak, seçip almakDağınık şeyleri bir araya getirmeyi karşılar; ancak yitik veya terkedilmişi bulma nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizcepick up, gleanYerden almak, başak toplamak"Pick up" yerden kaldırma hareketini, "glean" ise hasat artığı toplama anlamını eksiksiz verir.Kesin
Almancaaufheben, auflesenYerden kaldırmak, devşirmek"Aufheben" muhafaza amacıyla yerden almayı, "auflesen" ise tek tek seçip toplamayı tam karşılar.Kesin
Fransızcaramasser, glanerYerden toplamak, devşirmekNesneyi yerden kaldırma ve döküntüleri derleme boyutunu karşılar; hukuki himaye bağlamı dışarıda kalır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَالْتَقَطَهُSahipsiz bir canı nehirden/yerden alıp himayeye dahil etmekFiravun ailesinin, suda sürüklenen sandık içindeki Musa'yı fark edip alması bağlamında geçer (Kasas 28:8).
يَلْتَقِطْهُYitik veya kuyu dibinde kalmış bir kimseyi yolcuların bulup çıkarmasıYusuf'un kardeşleri tarafından kuyuya bırakılmasından sonra oradan geçecek bir kervanın onu bulup alması bağlamında geçer (Yûsuf 12:10).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnayet ve TevfikZahiren tesadüfi görünen bir buluşmanın, ilahi takdir planındaki mutlak determinizm ile kesişmesi.İnsan iradesinin gayesizce rastladığı nesnenin, ilahi iradenin sevk ettiği gayeyle örtüşmesi.
FıkıhLukata ve Lakît HukukuYolda bulunan sahipsiz malın (lukata) korunması, ilanı ve terkedilmiş bebeğin (lakît) himaye altına alınması sorumluluğu.Mülkiyet hakkının korunması, can emniyeti ve kamu yararı ekseninde şahsi mesuliyet üstlenme.
TefsirKıssa TahliliMusa ve Yusuf kıssalarında, aktörlerin kendi amaçlarıyla yaptıkları alma eyleminin, ilahi planın aleyhlerine işlemesi.Zahirde basit bir bulup alma hareketinin, tarihin akışını değiştiren ilahi bir tertip olması.
HadisYitik Mal HükümleriBulunan eşyanın haramlığı, ilan süresi ve özellikle Harem bölgesinde lukata toplamanın yasaklığı.Başkasının hakkına el uzatmama hassasiyeti ile zayi olacak değeri koruma arasındaki denge.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi inayet ve rızıkEmaneti üstlenmeKorumaSahipsiz ve muhtaç olanı ilahi bir sevk ile karşılayıp zayi olmaktan kurtarma sorumluluğudur.Kesin
İlmiVeri derleme ve gözlemTesadüfi bulgu (serendipity)KeşifDoğrudan aranmayan ancak araştırma zemininde aniden karşılaşılan hakikat kırıntılarını değerlendirme.Güçlü
SiyasiToplumsal himaye ve vesayetKimsesizleri koruma altına almaEntegrasyonDışlanmış, terkedilmiş veya sınırda kalmış unsurları devletin veya otoritenin idaresine dahil etme.Güçlü
İktisadiAtıl kaynakların değerlendirilmesiDöküntü ve artıkların ekonomiye kazandırılmasıGeri kazanımÜretim veya tüketim sürecinde yere düşüp ziyan olacak artık değerlerin toplanıp değerlendirilmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇöp toplama algoritmaları (garbage collection) ve gürültüden sinyal ayıklamaBellek zemininde serbest kalmış, sahipsiz hafıza bloklarının tespit edilerek yeniden sisteme kazandırılması veya gürültü içerisindeki izole verilerin derlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal hizmetlerde sahipsiz çocuk/birey vesayetiAile veya toplum dışına düşmüş kimsesiz bireylerin hukuk sistemi tarafından tespit edilip kurumsal himaye şemsiyesi altına alınması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEylemin sadece maddi ve değersiz çerçöpü yerden toplamak ya da gayriahlaki bir sokak toplayıcılığı düzeyine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece fiziksel kırıntıları değil; kuyunun derinliğindeki bir peygamberi veya nehirdeki bir elçiyi ilahi plan gereği ölümden çekip kurtarmayı ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMusa'yı nehirden alan Firavun ailesinin veya Yusuf'u kuyudan çıkaran kervanın eylemini basit bir ganimet veya tesadüf sanarak, ilahi kaderin düşmanı eliyle dostunu büyütme planını ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da kader ve inayet ağının zahiren "tesadüfi" veya "tali" görünen insan fiilleri üzerinden nasıl kusursuzca örüldüğünü gösteren anahtar bir fiildir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yusuf ve Musa kıssalarında, peygamberlerin hayatının kırılma ve kurtulma anlarını haber veren bağlamlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Olayların gelişiminde kervanın veya saray efradının bağımsız birer özne olduğu vehmini yıkar; onların sadece sahneye yerleştirilmiş birer "yerden alıcı" vasıta olduklarını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağılmış, düşmüş veya terk edilmiş bir nesneyi bulunduğu alt düzlemden el ile yukarı kaldırıp toplamak.
  • Soyut anlamDüşüş, kayıp veya terk edilme durumundaki bir varlığın, koruyucu bir irade tarafından fark edilip emniyet dairesine alınması.
  • Sistematik karşılıkZayi olma tehlikesindeki atıl veya zayıf unsurun, sisteme yeniden entegrasyonu ve himayesi.
  • LaTeX modeliS(t)∈Z→ΦS(t′)∈Ho¨yle kit′>t,  Z∩H=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), t anında zemin veya terk edilmişlik durumunu temsil eden Z kümesinde sahipsiz duran varlığı simgeler. Φ operatörü, plansız gibi görünen ancak yönlendirici olan aracı müdahale (yerden alma eylemi) fonksiyonudur. Bu işlem sonucunda varlık, t′ anında önceki durumla kesişimi olmayan koruma ve himaye alanı olan H kümesine dahil edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل