لي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ي3 sîga, 78 mücavir kök, 59 ayet, 28 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صرحلدنليقوللِيوهبغفروَلِيَولدهامان

KökSîga 3Ayet 59Sure 28Mücavir 78

▶ Ağı aç (3B)

لي

ل - ي

KÖK
  • 66 geçiş
  • 59 ayet
  • 3 sîga
  • 4 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Bana

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(4)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR18.277 harf
باب الّلفيف من الّلام لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات لو: لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب. وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok72.082 harf
باب لفيف حرف اللام لام ، لو ، لا ، لات ، إمالا ، ألا ، إلا ، إلى ، لي ، ألى ، ألا ، آل ، أل ، ليل ، لوى ، ولى ، أول ، أيلول ، إيليا ، ولول ، تلو نَبدأ أولاً بالحروف التي جاءت لمعانٍ من باب اللاّم لحاجة الناس إلى معرفتها ، فمنها : لام : اللام التي توصل بها الأسماء ، والأفعال ، ولها معانٍ شتّى ، فمنها : لام الملك كقولك : هذا المالُ لِزيد ، وهذا الفرسُ لِعَمرو . ومن النحويين من يُسَمِّيها لام
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR368 harf
*!لِي ، بالكسْرِ : قال اللّيْثُ : هُما حَرْفانِ مُتَباينانِ قُرِنا واللامُ لامُ الملكِ والياءُ ياءُ الإضافَةِ . قُلْتُ : وكَذلكَ القَوْلُ في *!لَنا *!ولَها *!ولَه فإنَّ اللاَم في كلِّ واحِدَةٍ منها لامُ المُلْكِ والنونُ والألفُ والهاءُ ضَمائِرُ للمُتكَلِّم مع الغَيْر والمُؤَنَّث الغائِبِ والمُذكَّر ، وهذا وإنْ كانَ مَشْهوراً فإنَّه واجِبُ الذِّكْر في هذا الموضِعِ .
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.283 harf
لَِيَ لَِيَ A ( n. ac. لُِقْي [ لِيْ٣ 2 , 3 ], لُقْيَة [ 3t ] , لُقًى لُقًى [ 9 ] , لَِقَآء [ لَيَاْ٣ 22A , 23A ], لِقَايَة لِقَايَة [ 23t ] , لِقَآءَة [ 23tA ] , لِقْيَان لِقْيَان [ 34 ] , لِقْيَانَة [ 34t ] , لُقْيَان لُقْيَان [ 35 ] , لُقْيَانَة [ 35t ] , لُِقِيّ لُِقِيّ , تِلْقَآء ), a. Met, encountered; came upon, found; perceived. b. [ coll. ], Lasted. c. [ 'Ala ] [ coll.
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler78 mücavir (270 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قول

    36 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  2. وهب

    7 ortak ayet · Ve hibe ettik

  3. ربب

    25 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  4. غفر

    10 ortak ayet · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  5. مرأ

    5 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  6. عقر

    3 ortak ayet · “Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır

  7. ولد

    6 ortak ayet · “Yavru” demektir

  8. صرح

    2 ortak ayet · Kente hakim yüksek yerdir

  9. غلم

    3 ortak ayet · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  10. فرعون

    5 ortak ayet · Firavun

  11. لدن

    3 ortak ayet · Katın

  12. هامان

    2 ortak ayet · Ve Haman

Geçtiği ayetler(59)

  1. فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ

    BanaÖyleyse Beni zikredin ki, Ben de sizi anayım. Bir de Bana şükredin, nankörlük etmeyin.

  2. وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

    BanaKullarım, sana Beni sorarsa; şüphesiz ki Ben, çok yakınım. Bana dua edince Ben, o dua edenin duasına icabet ederim. Öyleyse onlar da Benim da’vetime icabet etsinler. Bana iman etsinler ki, doğru yola varmış olalar.

  3. هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

    BanaOrada Zekeriyya Rabbına dua etti: Rabbım; bana katından temiz bir şey bahşet. Muhakkak Sen duayı işitensin.

  4. قَالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ قَالَ كَذَلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ

    BanaVe dedi ki: Rabbım; ben artık iyice kocamış, karım da kısırken nasıl oğlum olabilir? Öyle, Allah dilediğini yapar, dedi.

  5. قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

    BanaRabbım, bana bir alamet ver, dedi. Alametin, işaretten başka şekillerle insanlarla konuşmamandır. Bununla beraber Rabbını çok an ve akşam sabah tesbih et.

  6. قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

    BanaMeryem dedi ki: Rabbım; bana bir beşer dokunmamışken, benim nasıl çocuğum olabilir? Melekler de: Allah, dilediğini öylece yaratır ve bir şeyin olmasını dilerse, ona; ol, der de oluverir, dediler.

  7. … الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ …

    BanaHiç bir insana yakışmaz ki; Allah, kendisine kitabı, hükmü ve peygamberliği versinde sonra o, insanlara: Allah’ı bırakıp bana kullar olun, desin. Fakat: Kitabı okuyup öğrettiğinize göre Rabb’a kul olun, demek yaraşır.

  8. … إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ …

    BanaAllah buyurmuştu ki: Ey meryem oğlu İsa; sen mi insanlara: Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin, dedin? Demişti ki: Tenzih ederim Seni, hak olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer ben, onu söylemişsem; Sen, onu elbette bilirsin. Sen, benim içimde olanı bilirsin, ama ben Senin zatında olanı bilmem. Doğrusu görülmeyeni en iyi bilen Sensin, Sen.

  9. … سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا …

    BanaAllah buyurmuştu ki: Ey meryem oğlu İsa; sen mi insanlara: Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin, dedin? Demişti ki: Tenzih ederim Seni, hak olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer ben, onu söylemişsem; Sen, onu elbette bilirsin. Sen, benim içimde olanı bilirsin, ama ben Senin zatında olanı bilmem. Doğrusu görülmeyeni en iyi bilen Sensin, Sen.

  10. قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِأَخِي وَأَدْخِلْنَا فِي رَحْمَتِكَ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

    BanaDedi ki: Rabbım, beni ve kardeşimi bağışla. Bizi rahmetinin içine al. Sen merhametlilerin en merhametlisisin.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلي
YapıEdat terkibi / işlev sözü
Özel DurumCer harfi ile mütekellim zamiri birleşimi
Bağlamsal Yakın Köklerلك, له, لنا
Zıt Kökعلي
Çekirdek Özet 1Konuşan özneye yönelik aidiyet, tahsis ve yönelim bildirme
Çekirdek Özet 2Kulun dua ve yakarışta nefsini Rabbine açması veya amelin ferde aidiyeti
Çekirdek Özet 3Hak, mülkiyet ve sorumluluğun konuşan özne merkezinde tayin edilmesi
Kritik Hata RiskiTerkibin salt bencil mülkiyet sanılarak emanet ve dua bağlamından koparılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ليTahsis ve aidiyet bildiren cer harfi ile konuşan özne zamirinin birleşimiVeri bulunamadıMüstakil bir kök türetimi olmayıp cer edatı ل ile mütekellim zamiri ي terkibinden oluştuğu için üçüncü harf eklenmesi söz konusu değildir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYönelme, raptetme, tahsis ve bir nesneyi bir hedefe bağlama hareketini temsil eder.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaYapan özneyi, konuşanın elini, benliğini ve doğrudan tasarruf dairesini temsil eder.
ليYönelme ve bağın doğrudan konuşanın tasarruf dairesine bağlanmasıİlgi ve aidiyet bağının konuşan öznenin şahsına, yetkisine ve varlık alanına raptedilmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, menfaatin veya yönelişin konuşan ferdin mülkiyetine, eline ve kullanımına somut olarak bağlanması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde şairin kılıcını, atını, soyunu veya nefsine ait halini övgü ve tahsis makamında şahsına nispet etmesi.
Erken Arapça kullanımKitābü’l-ʿAyn’da mülkiyet ve ihtisas bildiren lām harfi ile izafet bildiren yā harfinin bir araya gelmesi olarak kaydedilmiştir: حرفان متباينان قُرِنا، اللاّم: لام الملك، والياء ياء الإضافة

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ل edatı (Proto-Semitik *la / *li) yönelme, tahsis, datif ve genitif belirteci olarak merkezi bir konuma sahiptir; İbranicede l- (לְ), Süryanicede l- (ܠ) ve Akadcada ana/la biçimleriyle tam işlevsel denkliğe sahiptir. Birinci tekil şahıs zamiri eki olan *-ī ise tüm Sami kolunda konuşan özneye aidiyeti gösteren en eski biçimdir. Bu iki unsurun birleşimi, İbranicede lî (לִי) ve Süryanicede lī (ܠܝ) formlarında olduğu gibi "bana, benim için, bana ait" anlamını kurar. Yapı, kök türetiminden ziyade Sami dillerinin ortak sentaks mirası olan edat-zamir kenetlenmesidir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönل ve ي birleşimiCer harfi olan lām ile mütekellim zamirinin bitişmesinden doğan işlev sözüdür.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Semitik *li- + *-īİbranice lî (לִי) ve Süryanice lī (ܠܝ) biçimleriyle tam ses ve işlev denkliği gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelme ve şahıs ekleriBerberice ve diğer Afro-Asyatik kollardaki datif zamir yapılarıyla tipolojik uyum taşır.Güçlü

Kaynak HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ليAnlamlıTahsis ve aidiyetKonuşana yönelik aidiyet, mülkiyet veya yönelim bildiren edat ve zamir terkibidir.Hedef yapıdır; Kur'an'da 66 kez geçer.
يلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte müstakil bir edat veya kök mevcut değildir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ليMerkezMütekellime tahsisKonuşanın kendi nefsine tahsis ve aidiyeti ifade eder.Yönelme ve aidiyet doğrudan konuşan özneye aittir.
لكKomşuMuhataba tahsisAidiyet ve yönelimi konuşana değil doğrudan karşısındaki muhataba bağlar.Hitap edilen kişiye yönelik hak, mülkiyet veya yönelim bildirir.
لهKomşuGaibe tahsisAidiyet ve yetkiyi hazır bulunmayan üçüncü şahsa veya aşkın ilahi makama nispet eder.Üçüncü şahsa mülkiyet ve hüküm isnadı kurar.
لناKomşuÇoğula tahsisBireysel özne yerine çoğul özneyi aidiyet ve sorumluluk odağı yapar.Kolektif aidiyet, ortak sorumluluk ve topluluk bağını gösterir.
عليZıtAleyhtelik ve külfetLehine oluş ve hak bildiren yapıya karşılık aleyhte oluş ve borç bildirir.Hak ve tasarruf yerine yükümlülük, borç ve baskı yönünü temsil eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaليBana, benim için, mülkiyetimdeKonuşan özneye tahsis, mülkiyet, hak veya yönelim bildiren yapı.Kesin
Latincemihi, pro meBana, benim içinDatif şahıs zamiri olarak konuşana yönelik yönelme ve çıkar bağını ifade eder.Kesin
İngilizceto me, for me, mineBana, benim için, benimYönelme, fayda ve mülkiyet anlamlarını bağlama göre karşılar.Kesin
Almancamir, für mich, meinBana, benim için, benimDatif ve edatlı şahıs zamiri işleviyle özneye tahsis ve çıkarı anlatır.Kesin
Fransızcaà moi, pour moiBana, benim içinDolaylı tümleç ve aidiyet vurgusuyla konuşana yönelik nispeti kurar.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ليDua ve niyazda yönelmeKulun aczini arz ederek af ve yardım talep ettiği bağlamlar (İbrâhîm 14:41, Nûh 71:28).
ليİbadet ve şükrü tahsisİbadet ve tazimin yalnızca Allah'ın hakkı olduğunu bildiren ilahi hitap bağlamı (Bakara 2:152, Tâhâ 20:14).
ليDin ve akidede ayrışmaİnanç ve amel sorumluluğunun şahsiliğini ve teberrîyi bildiren bağlam (Kâfirûn 109:6).
ليİnsani ihtiyaç ve sahiplikPeygamberlerin veya şahısların meşru tasarruf ve ihtiyaçlarını beyan bağlamı (Tâhâ 20:18, Sâd 38:23).
ليSahte mülkiyet ve kibir iddiasıFiravun'un ilahlık ve mutlak yetki vehmini yansıtan bağlam (Kasas 28:38).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet ve kulluk ilişkisiİlahi hitaptaki lām edatının istihkak ve mülkiyet, insani hitapta ise kulluk bağı ifade etmesi.İhlas ve tevhitte amelin yalnızca Allah'a has kılınması.
Fıkıhİkrar ve mülkiyet davalarıŞahsın bir mal veya hak üzerinde "bu benimdir" ikrarının hukuki delil ve mülkiyet değeri.Zilyetlik ve tasarruf ehliyetinin şahsa bağlanması.
Tefsirİzafet ve tahsis nüanslarıDinin veya amelin nefse izafetinde sorumluluğun şahsiliği ve şirkten berî oluş tahlili.Teberrî ve uhrevi mesuliyetin müstakil oluşu.
HadisDua ve istiğfar üslubuKulun günahını itiraf ve talebini doğrudan Rabbine arz edişindeki tazarrû kalıpları.Nefsin aczini ikrar ederek inayeti kendine tahsis dileği.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve ihlasİbadette tahsisTevhidin tesisiİbadet ve şükrün yalnızca Allah'a yöneltilmesini kurar.Kesin
İlmiMetodolojik aidiyetÖznel nispetÖnerme sahipliğiBilgi ve hükmün delillendiren zihne isnadını belirler.Güçlü
SiyasiOtorite ve meşruiyetHükümranlık iddiasıYetki sınırlandırmasıFiravuni mutlak egemenlik vehmine karşı ilahi mülkiyeti ikame eder.Kesin
İktisadiHak ve zilyetlikÖzel mülkiyetTasarruf meşruiyetiBireye ait meşru hak ve kullanım dairesini çizer.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerReferans orijini ve vektörel yönelimBir koordinat sisteminde tüm vektörlerin ve kuvvet bileşenlerinin tek bir O referans noktasına göre tanımlanması ve yönlendirilmesi mantığıyla izomorfiktir.Güçlü
Beşeri bilimlerÖznel hak sahipliği (Subjective Right)Hukuk düzeninde soyut bir kuralın belirli bir bireyin menfaatine bağlanarak dava hakkına ve hukuki yetkiye dönüşmesi yapısıyla denktir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTerkibin yalnızca bireysel, bencil bir sahiplik ve menfaat talebine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamMülkiyetten ziyade istihkak, kulluk yönelişi, dua bağlamı ve uhrevi sorumluluğun şahsiliği zemininde geniş bir anlama sahip olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın elindeki emaneti mutlak mülk sayması veya ibadetteki ilahi tahsis bilincini nefsin talepleriyle gölgelemesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık, yetki, ibadet ve sorumluluğun hangi merciye bağlandığını tayin eden en temel sentaktik ve teolojik bağlaçlardan biridir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin dua ve yakarış ayetlerinde, Kâfirûn Suresi gibi akidevi ayrışma bildiren beyanlarda ve ilahi uluhiyet emirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi nefsine veya otoritelerin topluma sahte sahiplik isnat etmesini çürütür; hakiki mülkiyet ile emanet ayrımını netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesne veya menfaatin konuşanın eline, kullanımına ve tasarrufuna bağlanması.
  • Soyut anlamVarlık, hak, sorumluluk veya yönelişin konuşan özne merkezine raptedilerek tahsis kılınması.
  • Sistematik karşılıkHukuki hak sahipliği, amelde ferdi sorumluluk ve teolojik uluhiyet tahsisi.
  • LaTeX modeliR(x,S)  ⟹  δ(x→S0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde x herhangi bir hakkı, eylemi veya varlık durumunu temsil eder. S özneler uzayıdır; S0 ise konuşan tekil özneyi (mütekellim) simgeler. R(x,S) bağıntısı genel bir aidiyet ilişkisini gösterirken, δ(x→S0) fonksiyonu bu ilişkinin doğrudan ve münhasıran konuşan özneye yöneltilip tahsis edildiğini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل