مسح
م - س - ح
KÖK- 15 geçiş
- 12 ayet
- 6 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Mesih
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.988 harfباب الحاء والسين والميم معهما
ح س م، ح م س، س ح م، س م ح، م س ح ستعملات
حسم:
الحَسْم: أن تَحسِمَ عِرْقاً فتَكويه لئلاّ يَسيل دمُه.
والحَسْمُ: المَنْعُ، والمَسْحُوم: الذي حُسِمَ رَضاعُه وغِذاؤه.
وحَسَمْتُ الأمْرَ أي: قَطعتُه حتى لم يُظفَر منه بشيء، ومنه سمِّي السَّيفُ حُساماً لأنّه يحسِمُ العدوَّ عَمَا يُريد، أي يمنَعُه.
والحُسُوم: الشُّؤْم، تقول: هذه ليالي الحُسُوم تحسِم الخَير عن أهلها، كما
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR810 harfمَسَحَ برأسه وتَمَسَّحَ بالأرض. ومَسَحَ الأرضَ مِساحَةً، أي ذَرَعَها. ومَسَحَ المرأة: جامعَها. ومَسَحَهُ بالسيف: قطعه. والمَسْحاءُ: الأرض المستوية ذات حصًى صغارٍ ى نباتَ فيها. ومكانٌ أمْسَحُ. قال الفراء: يقال: مررت بخَريقٍ من الأرض بين مَسْحاوَيْنِ. وعلى فلان مَسْحَةٌ من جمال. والمَسْحاءُ: المرأة الرَسْحاءُ. ومَسَحَتِ الإبلُ يومَها، أي سارتْ. والمَسيحَةُ من الشَعَرِ: واحدة المَسائِحِ، وهي
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR17.124 harfح س م
حسم ، حمس ، سحم ، سمح ، مسح ، محس : ( مستعملة ) .
حسم : قال الليث : الحَسْم : أن تَحْسِم عرقا فتكويه بالنار كيلا يَسِيلَ دمه .
والحَسْم : المَنْع . قال : والمَحْسوم الذي حُسم رَضَاعه وغِذَاؤه . تقول حَسَمَتْه الرَّضَاعَ أمُّه تَحسِمه حَسْماً . وتقول : أنا أَحْسِم على فلان الأمر أي أقطعه عليه حتى لا يَظْفَر منه بِشَيْء .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : الحُسامُ : السيف القاطع ، وقال الكِسائي :
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR4.742 harf(باب الميم والسين وما يثلثهما)
(مسط) الميم والسين والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خَرْط شيءٍ رطْبٍ([1])، وعلى امتدادِه من تِلقاءِ نَفْسه.
يقال إنَّ المَسيطَةَ([2]): ما يبقى في الحوض من الماء بكُدورةٍ قليلة. قال الأصمعيّ بئر ضَغِيط، وهو الرَّكِيُّ إلى جَنْبِهِ ركيٌّ آخر فيحمأُ فَيُنْتِن فيسيلُ في الماء العذب فلا يُشرب، فالبئر ضَغيط، وذلك الماء مَسِيط. قال:
يَشْرَبْنَ ماءَ الآجِنِ الضَّغيطِ *** ولا
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.820 harf- المسح: إمرار اليد على الشيء، وإزالة الأثر عنه، وقد يستعمل في كل واحد منهما. يقال: مسحت يدي بالمنديل، وقيل للدرهم الأطلس: مسيح، وللمكان الأملس: أمسح، ومسح الأرض: ذرعها، وعبر عن السير بالمسح كما عبر عنه بالذرع، فقيل: مسح البعير المفازة وذرعها، والمسح في تعارف الشرع: إمرار الماء على الأعضاء. يقال: مسحت للصلاة وتمسحت، قال تعالى: ﴿وامسحوا برءوسكم وأرجلكم﴾ [المائدة/6]. ومسحته بالسيف: كناية عن الضرب،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.475 harfم س ح
مسحه بالماء والدهن ومسح رأسه: أمرّ يده عليه ومسح يده على رأس اليتيم.
وامسح عن فرسك: فرجنه.
ورجل أمسح الرجل: لا أخمص له.
وامرأة رسحاء مسحاء.
قال: جاءت به ذات قرون صهب رسحاء مسحاء هبيت القلب تهرّ في الحيّ هرير الكلب ومشّطت مسائحها: ذوائبها.
قال كثير يصف عبد الملك بن مروان: مسائح فودى رأسه مسبغلّة جري مسك دارين الأحمّ خلالها وتقول: فلان إذا ذكر نزول المسيح رشح
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR13.177 harfالمَسْحُ: القول الحَسَنُ من الرجل، وهو في ذلك يَخْدَعُكَ، تقول: مَسَحَه بالمعروف أَي بالمعروف من القول وليس معه إِعطاء، وإِذا جاء إِعطاء ذهب المَسْحُ؛ وكذلك مَسَّحْتُه. والمَسْحُ: إِمراركَ يدك على الشيء السائل أَو المتلطخ، تريد إِذهابه بذلك كمسحك رأْسك من الماء وجبينك من الرَّشْح، مَسَحَه يَمْسَحُه مَسْحاً ومَسْحَه، وتَمَسَّح منه وبه. في حديث فَرَسِ المُرابِطِ: أَنَّ عَلَفَه ورَوْثه ومَسْحاً عنه
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR342 harf* م س ح * * مَسَحَ * برأسه وبابه قطع و * تَمَسَّحَ * بالأرض و * مَسَحَ * الأرض يمْسَح بالفتح فيهما * مِسَاحَةً * بالكسر ذرعها و * مَسَحَهُ * بالسيف قطعه و * المَسِيحُ * عيسى عليه الصلاة والسلام والمسيح الكذاب الدجَّالُ و * المِسْحُ * بوزن المِلْح البِلاس والجمع * أَمْسَاحٌ * و * مُسُوحٌ * و * التِّمْسَاحُ * بوزن التِمثال من دواب الماء معروف
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR20.568 harfالمسح، كالمنع: إمرارك اليد على الشيء السائل أو المتلطخ لإذهابه بذلك، كمسحك رأسك من الماء وجبينك من الرشح، كالتمسيح والتمسح، مسحه يمسحه مسحا، ومسحه، وتمسح منه وبه. وفي حديث فرس المرابط أن علفه وروثه ومسحا عنه، في ميزانه يريد مسح التراب عنه وتنظيف جلده. وفي لسان العرب: وقوله تعالى وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى الكعبين فسره ثعلب فقال: نزل القرآن، بالمسح والسنة بالغسل، وقال بعض أهل اللغة: من خفض
المسح، كالمنع: إمرارك اليد على الشيء السائل أو المتلطخ لإذهابه بذلك، كمسحك رأسك من الماء وجبينك من الرشح، كالتمسيح والتمسح، مسحه يمسحه مسحا، ومسحه، وتمسح منه وبه. وفي حديث فرس المرابط أن علفه وروثه ومسحا عنه، في ميزانه يريد مسح التراب عنه وتنظيف جلده. وفي لسان العرب: وقوله تعالى وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى الكعبين فسره ثعلب فقال: نزل القرآن، بالمسح والسنة بالغسل، وقال بعض أهل اللغة: من خفض أرجلكم فهو على الجوار. وقال أبو إسحاق النحوي: الخفض على الجوار لا يجوز في كتاب الله عز وجل، وإنما يجوز ذلك في ضرورة الشعر، ولكن المسح على هذه القراءة كالغسل. ومما يدل على أنه غسل أن المسح على الرجل لو كان مسحا كمسح الرأس لم يجز تحديده إلى الكعبين كما جاز التحديد في اليدين إلى المرافق، قال الله عز وجل وامسحوا برؤوسكم ، بغير تحديد في القرآن، وكذلك في التيمم فامءسحوا بوجوهكم وأيديكم منه من غير تحديد، فهذا كله يوجب غسل الرجلين. وأما من قرأ وأرجلكم فهو على وجهين: أحدهما أن فيه تقديما وتأخيرا، كأنه قال: فاغسلوا وجوهكم وأيديكم إلى المرافق وأرجلكم إلى الكعبين وامسحوا برءوسكم، فقدم وأخر ليكون الوضوء ولاء شيئا بعد شيء. وفيه قول آخر، كأنه أراد: واغسلوا أرجلكم إلى الكعبين لأن قوله إلى الكعبين قد دل على ذلك كما وصفنا، وينسق بالغسل، كما قال الشاعر: ياليت زوجك قد غدا متقلدا سيفا ورمحا المعنى متقلدا أسيفا وحاملا رمحا,
وفي الحديث أنه تمسح وصلى أي توضأ. قال ابن الأثير: يقال للرجل إذا توضأ: قد تمسح، والمسح يكون مسحا باليد وغسلا. ونقل شيخنا هذه العبارة بالاختصار ثم أتبعها بكلام أبي زيد وابن قتيبة ما نصه: قال أبو زيد: المسح في كلام العرب يكون إصابة البلل، ويكون غسلا، يقال مسحت يدي بالماء، إذا غسلتها، وتمسحت بالماء، إذا اغتسلت، وقال ابن قتيبة أيضا: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتوضأ بمد، فكان يمسح بالماء يديه ورجليه وهو لها غاسل قال: ومنه قوله تعالى وامسحوا برؤوسكم وأرجلكم المراد بمسح الأرجل غسلها. ويستدل بمسحه صلى الله عليه وسلم رجليه بأن فعله مبين بأن المسح مستعمل في المعنيين المذكورين، إذ لو لم يقل بذلك لزم القول بأن فعله عليه السلام بطريق الآحاد ناسخ للكتاب، وهو ممتنع. وعلى هذا فالمسح مشترك بين معنيين، فإن جاز إطلاق اللفظة الواحدة وإرادة كلا معنييها إن كانت مشتركة أو حقيقة في أحدهما مجازا في الآخر، كما هو قول الشافعي، فلا كلام. وإن قيل بالمنع فالعامل محذوف، والتقدير: وامسحوا بأرجلكم مع إرادة الغسل. ومن المجاز: المسح: القول الحسن من الرجل، وهو في ذلك ممن يخدعك به. مسحه بالمعروف، أي بالمعروف من القول وليس معه إعطاء، قاله النضر بن شميل. قيل: وبه سمي المسيح الدجال، لأنه يخدع بقوله ولا إعطاء. كالتمسيح. والمسح المشط. والماشطة. قيل: وبه سمي المسيح الدجال، لأنه يزين ظاهره ويموهه بالأكاذيب والزخارف. ومن المجاز: المسح: القطع: وقد مسح عنقه وعضده: قطعهما. وفي اللسان: مسح عنقه وبها، يمسح مسحا: ضربها، وقيل قطعها. قيل: وبه سمي المسيح الدجال، لأنه يضرب أعناق الذين لا ينقادون له. وقوله تعالى: ردوها علي فطفق مسحا بالسوق والأعناق يفسر بهما جميعا. وروى الأزهري عن ثعلب أنه قيل له: قال قطرب: يمسحها يبرك عليها فأنكره أبو العباس وقال: ليس بشيء. قيل له: فأيش هو عندك? فقال: قال الفراء وغيره: يضرب أعناقها وسوقها، لأنها كانت سبب ذنبه. قال الأزهري: ونحو ذلك قال الزجاج، قال: ولم يضرب سوقها ولا أعناقها إلا وقد أباح الله له ذلك، لأنه لا يجعل التوبة من الذنب بذنب عظيم. قال: وقال: قوم إنه مسح أعناقها وسوقها بالماء بيده. قال: وهذا ليس يشبه شغلها إياه عن ذكر الله، وإنما قال ذلك قوم لأن قتلها كان عندهم منكرا، وما أباحه الله فليس بمنكر، وجائز أن يبيح ذلك لسليمان عليه السلام في وقته ويحظره في هذا الوقت. قال ابن الأثير: وفي حديث سليمان عليه السلام فطفق مسحا بالسوق والأعناق قيل: ضرب أعناقها وعرقبها. يقال: مسحه بالسيف، أي ضربه، ومسحه بالسيف: قطعه. وقال ذو الرمة: ومستامة تستام وهي رخيصة تباع بساحات الأيادي وتمسح تمسح أي تقطع: والماسح: القتال. والمسح: أن يخلق الله الشيء مباركا أو ملعونا. قال المنذري: قلت لأبي الهيثم: بلغني أن عيسى إنما سمي مسيحا لأنه مسع بالبركة وسمي الدجال مسيحا لأنه ممسوح العين، فأنكره وقال: إنما المسيح ضد المسيح، يقال مسحه الله، أي خلقه خلقا مباركا حسنا، ومسحه الله أي خلقه خلقا قبيحا ملعونا. قلت: وهذا الذي أنكره أبو الهيثم قد قاله أبو الحسن القابسي: ونقله عنه أبو عمر الداني، وهو الوجه الثاني والثالث. وقول أبي الهيثم الرابع والخامس. والمسح: الكذب، قيل: وبه سمي المسيح الدجال لكونه أكذب خلق الله، وهو الوجه السادس، كالتمساح، بالفتح، أنشد ابن الأعرابي:
قد غلب الناس بنو الطماح بالإفك والتكذاب والتمساح وفي المزهر للجلال، قال سلامة بن الأنباري في شرح المقامات: كل ما ورد عن العرب من المصادر على تفعال فهو بفتح التاء، إلا لفظتين: تبيان وتلقاء. وقال أبو جعفر النحاس في شرح المعلقات: ليس في كلام العرب اسم على تفعال إلا أربعة أسماء وخامس مختلف فيه، يقال تبيان، ولقلادة المرأة: تقصار، وتعشار وتبراك موضعان، والخامس تمساح، وتمسح أكثر وأفصح. كذا نقله شيخنا. فكلام ابن الأنباري في المصدرين، وكلام ابن النحاس في الأسماء ومن المجاز المسح: الضرب، يقال: مسحه بالسيف: أي ضربه. وقوله تعالى: فطفق مسحا بالسوق والأعناق ، قيل: ضرب أعناقها وعرقبها، وقد تقدم قريبا. ومنه: مسح أطراف الكتائب بسيفه. وقال الأزهري: المسيح: الماسح، وهو القتال، وبه سمي، كذا ذكره المصنف في البصائر. قلت: وهو قريب في المسح بمعنى القطع، وهو الوجه السابع. ومن المجاز المسح: الجماع وقد مسحها مسحا، ومتنها متنا: نكحها ومن المجاز: المسح: الذرع كالمساحة، بالكسر، يقال مسح الأرض مسحا ومساحة: ذرعها، وهو مساح. والمسح: أن تسير الإبل يومها، يقال سحت الإبل الأرض يومها دأبا، أي سارت فيها سيرا شديدأ. ومسح الناقة أيضا أن تتعبها وتدبرها وتهزلها، كالتمسيح، يقال مسحتها ومسحتها، قاله الأزهري، وهو مجاز. والمسح بالكسر: البلاس بكسر الموحدة وتفتح، ثوب من الشعر غليظ، كذا في التهذيب. وجمعه بلس، وسيأتي في السين، قيل: وبه سمي المسيح الدجال، لذلة وهوانه وابتذاله، كالمسح الذي يفرش في البيت، قيل: وبه سمي كلمة الله أيضا للبسة البلاس الأسود تقشفا. فهما وجهان ذكرهما المصنف في البصائر. والمسح: الجادة من الأرض، قيل وبه سمي المسيح، لأنه سالكها، قاله المصنف في البصائر. مسوح، وهو الجمع الكثير، وفي القليل أمساح. قال أبو ذؤيب: ثم شربن بنبط والجمـال كـأ ن الرشح منهن بالآباط أمساح قال السكري: يقول تسود جلودها على العرق، كأنها مسوح. ونبط: موضع. والمسح بالتحريك: احتراق باطن الركبة لخشونة الثوب، وفي نسخة: من خشنة الثوب. أو هو اصطكاك الربلتين، هو مس باطن إحدى الفخذين باطن الأخرى، فيحدث لذلك مشق وتشقق، والربلة بالفتح وسكون الموحدة وفتحها: باطن الفخذ، كما سيأتي. وفي بعض النسخ الركبتين وهو خطأ. قال أبو زيد: إذا كان إحدى ربلتي الرجل
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR17.895 harfمَسَحَ شَيْئًا
1 مَسَحَ شَيْئًا ذ , aor. مَسَحَ , inf. n. مَسْحٌ; and ↓ مسّحهُ, inf. n تَمْسِيحٌ; He wiped a thing that was wet or dirty, with his hand, or passed his hand over it to remove the wet or dirt that was upon it: (L:) مَسْحٌ and تَمْسِيحٌ and ↓ تَمَسُّحٌ signifying the passing the hand over a thing that is flowing [with water or the like], or dirtied, soiled, or polluted, to remove the
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.385 harfمَسَحَ
مَسَحَ A ( n. ac. مَسْح 1 ),
a. Wiped.
b. Wiped away, removed.
c. Stroked. smoothed; combed ( hair ).
d. [ acc. & Bi ], Washed with ( water ); anointed with ( oil ).
e. Created ( blest or accurst ).
f. Deceived, befooled.
g. ( n. ac. مُسُوْح 27 ) [ Fī ], Journeyed through ( a country ).
h. Journeyed all day.
i. ( n. ac. مَسْح 1 , تَمْسَاْح 62 ), Lied.
j. ( n. ac. مَسْح
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR50.795 harfمسح
مَسَحَ - يَمْسَحُ - مَسْح - مَسْحَاً - مَسِيْح - المسيح
مَسَحَ - يَمْسَحُ + كائن + شيئاً: يلمس سطح الشيء ويمر عليه بإداة، لتنظيف وإزالة الغوالق الخفيفة التي عليه: يمر على الشيء وخاصة سطحه بأداة أو قماش مبلول بالماء، أو بدهنه بمادة أخرى، بحيث يلمس بها السطح ثم يستمر بالمرور حتى يأتي على أكثر السطح، وذلك لإزالة الغبار أو الوسخ من على الشيء
Mücavir kökler115 mücavir (144 toplam)
- مريم
7 ortak ayet · Meryem
- بنو
8 ortak ayet · Oğullar
- غوط
2 ortak ayet · Çukur
- عيسى
3 ortak ayet · İsa
- غسل
2 ortak ayet · Su bitkisi
- لمس
2 ortak ayet · Birbirinize dokundunuz
- صعد
2 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir
- يمم
2 ortak ayet · Büyük akarsu
- وحد
4 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
- أله
10 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- سفر
2 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir
- وجه
3 ortak ayet · Yüz demektir
Geçtiği ayetler(12)
إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ
MesihMelekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.
… دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى …
MesihEy Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.
لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا
MesihMesih, Allah’a kul olmaktan asla çekinmez. Gözde melekler de. Kim, O’na kulluktan çekinir ve büyüklük taslarsa; bilsin ki, O hepsini huzuruna toplayacaktır.
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا …
MesihAndolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ …
MesihMeryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.
… قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ …
MesihMeryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.
مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ …
MesihMeryem oğlu Mesih, Peygamberden başka bir şey değildir. Ondan önce de peygamberler geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındı. İkisi de yemek yerlerdi. Onlara ayetleri nasıl açıkladığımıza bak. Sonra da bak ki; nasıl yüz çeviriyorlar.
وَقَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ …
MesihYahudiler dediler ki: Uzeyr Allah’ın oğludur. Hristiyanlar da dediler ki: Mesih Allah’ın oğludur. Bu, onların ağızlarında dolaşan sözlerdir ki, daha önce küfretmiş olanların sözüne benzetiyorlar. Allah onları yok etsin, nasıl da uyduruyorlar.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مسح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مسس, لمس, غسل, مسخ |
| Zıt Kök | لطخ |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin veya elin bir yüzey üzerinden teğetsel, kesintisiz ve düzleştirici bir hat boyunca temas ettirilerek geçirilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Arındırma, hafifletici temas, kutsal işaretleme ve yüzeydeki izleri gidererek asıl mahiyeti açığa çıkarma |
| Çekirdek Özet 3 | Şekilsel yükü asgariye indiren ruhsat ilkesi; kaba maddenin ağırlığını teğetsel temas ve takdis ile dönüştürme |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca yüzeysel bir abdest işlemine veya salt bir unvana indirgenip arındırıcı temas ve takdis boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مس | İki cismin sınırları arasında meydana gelen ilk fiziksel temas, ilişme ve duyusal dokunma hissi; مسس, مسك, مسد, مسخ köklerinde olduğu gibi ayrılmama, tutunma veya mahiyet değiştirici dokunuş | ح | Çitin, sınırın ve yüzeyin boydan boya taranmasını simgeleyen harfin eklenmesiyle anlık temas hareketi, yüzey boyunca yayılan, pürüzleri gideren veya iz bırakan/silen kesintisiz bir tarama ve sürme eylemine dönüşmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Yüzeye yayılan sıvıyı, nemi veya temas eden uzvun kesintisiz ve dalgalı akışkanlığını temsil eder. |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Temasın yüzeye tutunmasını, hat boyunca sıyrılmadan yüzeyle bitişik ilerlemesini ifade eder. |
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Taranan yüzeyin sınırlarını, çevreleyen çeperi ve temasın başladığı yerden bittiği sınıra kadar alanı kuşatmasını simgeler. |
| مسح | Suyun veya elin sınırlı bir yüzey boyunca tutunarak kesintisiz akışı ve yüzeyi taraması | Bir elin veya aletin sınırlandırılmış bir sathı boydan boya okşar, düzler veya silercesine tarayarak üzerindeki fazlalığı gidermesi veya yüzeye kutsal bir iz bırakması hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir sıvıyı, yağı veya teri bir yüzeyin üzerinden elle sıyırıp almak; terleyen atın terini elle silmek veya eldeki nemi bir yüzeye yayarak pürüzleri düzleştirmek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde yolculukta terleyen bineklerin terinin silinmesi ve arazinin adımlanarak katedilmesi bağlamında geçer; şair İmruü'l-Kays veya Tarafe çizgisinde bineklerin yeryüzünü arşınlaması mimsâh ve mesîh kavramlarıyla betimlenir. |
| Erken Arapça kullanım | Kümeyt b. Zeyd ve Küseyyir Azze şiirlerinde saç örgüleri ve başın yağlanması manasında mesâih olarak kullanılır. Kutlu yağla mesh edilme ve kılıcın boyun üzerinden sıyrılarak geçmesi anlamında erken rivayet ve atasözlerinde yer alır. |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinde مسح kökü, merkezi ve kurucu bir dinî-ritüel semantiğe sahiptir. Batı Sami ve Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice mâşah מָשַׁח, Aramice/Süryanice mşah ܡܫܰܚ) temel fiziksel eylem «zeytinyağı veya kutsal merhem ile ovmak, yağlamak» iken, hızla «kutsamak, krallık veya kâhinlik makamına adamak, takdis etmek» manasına evrilmiştir. Bu dillerden doğan mâşîah (Mesih) unvanı, Tanrı adına özel bir görev için yağlanarak kutsanmış kişiyi anlatır. Arapçada ise kök iki koldan gelişmiştir: Birincisi öz Arapça fiziksel çekirdek olan «yüzey üzerinden eli geçirmek, tozu/teri silmek, düzleştirmek, yeri adımlamak», ikincisi ise Sami dinî mirasından Arapçalaşan (muarreb) ve İsa aleyhisselamın unvanı olan الْمَسِيحُ lafzıdır. Klasik Arap filologları bu iki kanadı birleştirerek hem İsa'nın hastaları mesh ederek iyileştirmesine, hem yeryüzünü adım adım dolaşmasına, hem de ana rahminden kutlu yağla arınmış olarak çıkmasına bağlamışlardır.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi başka bir nesne üzerinden yayarak geçirme, silme, düzleştirme ve arşınlama | Elin yüzeyle teğetsel teması; tozu, teri veya pürüzü giderme eylemi; toprağı ölçme (misâha). | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice mâşah, Süryanice mşah | Kutsal yağ sürme, krallık ve nebilik için takdis etme; Arapçadaki el-Mesîh lafzının ortak semitik kökeni. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Ge'ez (Etiyopya) masaha | Törensel yağlama ve arındırma ritüellerinde ortak Afro-Asyatik miras. | Güçlü |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مسح | Anlamlı | Yüzeyi sıyırarak geçmek, silmek, mesh etmek | Elin veya nesnenin yüzey boyunca kesintisiz teması; takdis veya iz giderme. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| محس | Anlamlı | İncelemek, arıtmak, sınamak | Bir şeyin içindeki kusuru ortaya çıkarmak için ovmak, yoklamak; parlatmak. | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir. |
| سمح | Anlamlı | Cömertlik, müsamaha, kolaylık göstermek | Katılığın ve pürüzün giderilip yumuşak ve esnek hale gelmesi, dirençsizlik. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle pürüzsüzlük yönünden anlamdaştır. |
| سحم | Anlamlı | Karalık, is, koyu duman | Yüzeyin kararması, demirin pası veya kömürleşme; yoğun renk tabakası. | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir. |
| حمس | Anlamlı | Katılık, cesaret, şiddet, dayanıklılık | Gevşekliğin zıddı; dininde veya savaşta sert ve tavizsiz durmak. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle zıt karakterdedir. |
| حسم | Anlamlı | Kökünden kesmek, bitirmek, ardı ardına gelmek | İlacın çıbanı kurutması, kılıcın kesmesi, süreci kesin olarak neticelendirmek. | Kur'an'da geçer (Hâkka 69:7); hedef kökle kılıçla kesme mecazında buluşur. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مسح | Merkez | Teğetsel temas ve yüzey taraması | Bir uzvun nemli temasla yüzey boyunca sürülmesi; derin bası yapmadan yüzeyi arındırma veya işaretleme. | Yüzeyi ıslatmadan veya dökmeden sadece temasla hafifçe nemlendirme ve sıvazlama. |
| مسس | Komşu | Anlık ve noktasal temas | Yüzey boyunca yayılma şartı olmaksızın gerçekleşen her türlü ilk dokunuş ve etki. | Yayılma ve süreklilik içermez; doğrudan temasın başlangıç anıdır. |
| لمس | Komşu | Duyusal ve iradî yoklama | Nesnenin ısısını, dokusunu veya sertliğini anlamak amacıyla parmak uçlarıyla arayış teması. | Bilgi edinme veya haz alma amaçlı dokunmadır; arındırma gayesi gütmez. |
| غسل | Komşu | Sıvı ile bütünüyle yıkama | Suyun nesne üzerinden akıtılarak kirin çözülmesi ve akıtılması; bol sıvı kullanımı. | Sıvının akıtılması esastır; meshte ise su akıtılmaz, sadece nem teğet geçer. |
| مسخ | Komşu | Suret ve mahiyet değişimi | Yüzeydeki orijinal suretin silinip çirkin bir kalıba dönüştürülmesi. | مسح kökündeki silme eyleminin ontolojik sureti tahrif edici negatif ucudur. |
| لطخ | Zıt | Kirletme, lekeleme, bulama | Yüzeye yabancı, yapışkan ve pürüzlü bir maddenin bulaştırılıp iz bırakılması. | Meshin pürüz giderici, arındırıcı ve saf temasının tam zıddıdır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مسح | إمرار اليد على الشيء بسطا ومسحه | Sıvıyı akıtmadan nemi yayma, kiri sıyırma, düzleme ve takdis etme. | Kesin |
| Latince | ungere, tergere | Yağlamak / silip temizlemek | Ungere kutsal yağ sürmeyi (unction), tergere ise yüzeydeki nemi silmeyi karşılar; ikisi birleşik Arapça kökün iki veçhesidir. | Güçlü |
| İngilizce | to wipe, to anoint, to survey | Silmek, mesh etmek / meshetmek, yağlamak / arşınlamak | Wipe yüzeysel teması, anoint kutsal mesh unvanını, survey ise arazi ölçümünü karşılar. | Kesin |
| Almanca | wischen, salben | Silmek, sıvazlamak / mesh etmek, kutsamak | Wischen fiziksel süpürme/silme eylemini, salben ise dinî meshetme ritüelini verir. | Kesin |
| Fransızca | essuyer, oindre | Silmek / mesh etmek | Essuyer izi ve sıvıyı gidermeyi, oindre kutsal yağ ile dokunarak unvan vermeyi temsil eder. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْمَسِيحُ | Özel peygamber unvanı (İsa a.s.) | Meryem oğlu İsa'nın ilahi kelime, takdis edilmiş elçi ve mübarek kılınmış şahsiyet olarak zikredildiği bağlamlar (Âl-i İmrân 3:45, Nisâ 4:171, Mâide 5:72, Tevbe 9:30). |
| فَامْسَحُوا / وَامْسَحُوا | Fıkhî arınma / ruhsat teması | Teyemmümde toprakla yüz ve kollara, abdestte başa ve ayaklara yönelik hafifletilmiş, suyu akıtmadan yapılan teğetsel arınma emri (Nisâ 4:43, Mâide 5:6). |
| مَسْحًا | Sevgiyle okşama veya kılıçla sıyırma | Süleyman aleyhisselamın atların bacaklarını ve boyunlarını elle sevmesi ya da onları Allah yolunda kurban edip sıyırması bağlamı (Sâd 38:33). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mesih inancı ve uluhiyet iddialarının reddi | İsa'nın yaratılmış bir kul olduğu, Mesih adının onu tanrılaştırmayı değil bilakis yaratılmışlık ve takdis edilme vasfını imlediği tartışması. | İlahî cevher değil, ilahî kelime ile takdis edilmiş insan elçi. |
| Fıkıh | Taharet, abdest ve teyemmüm hükümleri | Başa yapılan meshin mikdarı (bütün baş mı, bir kısmı mı), mestler üzerine meshin caizliği ve ayaktaki kırâat farkına göre yıkama-mesh ilişkisi. | Suyu akıtma külfetini kaldırıp sadece nemli el ile temas ettirerek ibadete hazır hale gelme kolaylığı. |
| Tefsir | الْمَسِيحُ lafzının etimolojisi ve Sâd 38:33 tefsiri | İsmin Arapça kökten mi yoksa İbraniceden muarreb mi olduğu; Süleyman aleyhisselamın atları kılıçla kesmesi mi yoksa sevgiyle sıvazlaması mı meselesi. | Zahirî sert kılıç darbesi ile şefkatli sıvazlama anlamları arasında semantik ayrışma. |
| Hadis | Deccal rivayetleri ve mestler üzerine mesh | Deccal'in bir gözünün silik ve kör olması sebebiyle el-Mesîhu'd-Deccâl olarak adlandırılması ve seferde mestlere mesh ruhsatı. | Bozulmuş/silik suret (körlük) ile arındırıcı dokunuş arasındaki tezat. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ritüel arınma ve takdis | Ruhsat ve kutsanma teması | Zorluğu giderme, sembolik arınma sağlama | Suyun bulunmadığı veya kullanımının zor olduğu yerde toprağın ya da nemin yüzeye temasıyla ibadete erişim sağlanır. | Kesin |
| İlmi | Yüzey ölçümü ve topoloji (misâha) | Sürekli teğetsel tarama | Alan ve sınır tespiti | Bir yüzeyin pürüzlerini, engebesini ve sınırlarını adım adım tarayarak geometrik büyüklüğünü belirleme. | Güçlü |
| Siyasi | Meşruiyet ve liderlik nişanesi (Mesihlik) | İlahî tasdik ve yetkilendirme | Karizmatik otoritenin teyidi | Kutsal kabul edilen önderin güç ve tahakkümle değil, ilahî merhamet ve dokunuşla toplumu arındırma görevi. | Güçlü |
| İktisadi | Silik para (ed-dirhemu'l-mesîh) ve vergi tespiti | Pürüzsüzleşme / arazi ölçümü | Kıymet standardı ve vergilendirme matrahı | Üzerindeki damgası silinmiş tedavül araçlarının tasfiyesi ve ekilebilir arazinin mesaha usulüyle adil vergilendirilmesi. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüzey integrali ve teğet vektör alanı | Bir eğrinin veya yüzeyin üzerinden sıçrama yapmaksızın, yüzeyin her diferansiyel noktasına teğetsel olarak temas ederek alan hesaplama veya yüzey sürtünmesini sıfırlama işlemi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Rehabilite edici şefkat ve sembolik temas | Sosyal gerilimi ve travmayı derin cerrahi müdahaleler yerine, yatıştırıcı, kapsayıcı ve rehabilite edici bir sosyal temasla hafifletme ve toplumsal pürüzleri giderme süreci. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca abdestte ıslak eli başa sürmekten ibaret mekanik bir fıkıh işlemine hapsedilmesi ve Mesih isminin sadece Hristiyan teolojisinin bir terimi sayılarak kökensel anlam bağından koparılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | مسح kökü, varlığın sert ve pürüzlü yönlerini şefkat, kutsiyet ve hafifletici temas ile yumuşatan, izleri temizleyen, külfeti kaldıran evrensel bir ilahî kolaylaştırma ve arındırma eylemidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ruhsat ayetlerindeki lütuf mantığının anlaşılamaması; İsa aleyhisselamın uluhiyet tartışmalarında isminin taşıdığı yaratılmışlık, kulluk ve arınmışlık boyutunun gözden kaçırılması; atların zikredildiği ayette peygamberî şefkatin katliam gibi yorumlanması riski. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ibadetlerde getirdiği kolaylık (ruhsat) mantığını ve peygamberlik silsilesindeki kilit unvanlardan biri olan el-Mesîh kavramının ontolojik ve teolojik zeminini izah ettiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Abdest ve teyemmüm ahkâmını vazeden Mâide 5:6 ve Nisâ 4:43 ayetlerinde; Hristiyan dogmalarına karşı İsa'nın hakiki kimliğini belirten Âl-i İmrân, Nisâ ve Mâide surelerindeki Mesih ayetlerinde; peygamberî ahlakı yansıtan Sâd 38:33 ayetinde. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin şekilci bir zorluklar manzumesi olduğu zannını yıkar; İsa aleyhisselama yüklenen sahte tanrılık vasıflarını onun "mesh edilmiş / takdis edilmiş bir kul" olduğunu göstererek tashih eder. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamIslak veya kuru bir uzvun, sınırları belirli bir yüzey üzerinden teğetsel, kesintisiz ve düzleştirici bir hat boyunca temas ettirilerek geçirilmesi.
- Soyut anlamAğır yük ve pürüz barındıran maddî durumların hafifletici temas, ruhsat ve ilahî bereket ile arındırılması; pürüzlerin giderilerek yüzeyin aslına kavuşturulması.
- Sistematik karşılıkDinî emirlerde külfeti asgariye indiren ruhsat prensibi; uluhiyet iddialarına karşı takdis edilmiş fıtratın tasdiki.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıBirinci bağıntıda ile sınırlandırılmış bir yüzey alanı, temas kümesi ile kesişir ve teğetsel bir operatörü boyunca ötelenir. Sürecin her anında yer değiştirme farkı koşuluyla daima yüzeye teğet ve son derece küçük bir etki derinliğinde tutulur; cisme nüfuz etmeden sadece sathı tarar. İkinci bağıntıda ise yüzeyi boyunca integral alan fonksiyonu yüzeydeki pürüzleri, tozu veya fazlalıkları temsil eder; mesh operatörünün yüzeyi boydan boya taraması sonucunda bu artıklar sıfıra yaklaşarak yüzey saf ve pürüzsüz orijinal haline geri döner.