مسح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-س-ح6 sîga, 115 mücavir kök, 12 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غوطسفرفَامْسَحُواوَالْمَسِيحَمسحمريممَسْحًابنووحدعيسىصعدالْمَسِيحُوجه

KökSîga 6Ayet 12Sure 5Mücavir 115

▶ Ağı aç (3B)

مسح

م - س - ح

KÖK
  • 15 geçiş
  • 12 ayet
  • 6 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Mesih

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.988 harf
باب الحاء والسين والميم معهما ح س م، ح م س، س ح م، س م ح، م س ح ستعملات حسم: الحَسْم: أن تَحسِمَ عِرْقاً فتَكويه لئلاّ يَسيل دمُه. والحَسْمُ: المَنْعُ، والمَسْحُوم: الذي حُسِمَ رَضاعُه وغِذاؤه. وحَسَمْتُ الأمْرَ أي: قَطعتُه حتى لم يُظفَر منه بشيء، ومنه سمِّي السَّيفُ حُساماً لأنّه يحسِمُ العدوَّ عَمَا يُريد، أي يمنَعُه. والحُسُوم: الشُّؤْم، تقول: هذه ليالي الحُسُوم تحسِم الخَير عن أهلها، كما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR810 harf
مَسَحَ برأسه وتَمَسَّحَ بالأرض. ومَسَحَ الأرضَ مِساحَةً، أي ذَرَعَها. ومَسَحَ المرأة: جامعَها. ومَسَحَهُ بالسيف: قطعه. والمَسْحاءُ: الأرض المستوية ذات حصًى صغارٍ ى نباتَ فيها. ومكانٌ أمْسَحُ. قال الفراء: يقال: مررت بخَريقٍ من الأرض بين مَسْحاوَيْنِ. وعلى فلان مَسْحَةٌ من جمال. والمَسْحاءُ: المرأة الرَسْحاءُ. ومَسَحَتِ الإبلُ يومَها، أي سارتْ. والمَسيحَةُ من الشَعَرِ: واحدة المَسائِحِ، وهي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR17.124 harf
ح س م حسم ، حمس ، سحم ، سمح ، مسح ، محس : ( مستعملة ) . حسم : قال الليث : الحَسْم : أن تَحْسِم عرقا فتكويه بالنار كيلا يَسِيلَ دمه . والحَسْم : المَنْع . قال : والمَحْسوم الذي حُسم رَضَاعه وغِذَاؤه . تقول حَسَمَتْه الرَّضَاعَ أمُّه تَحسِمه حَسْماً . وتقول : أنا أَحْسِم على فلان الأمر أي أقطعه عليه حتى لا يَظْفَر منه بِشَيْء . أبو عُبَيد عن الأصمعي : الحُسامُ : السيف القاطع ، وقال الكِسائي :
Maddenin bağlantısı

ح س م حسم ، حمس ، سحم ، سمح ، مسح ، محس : ( مستعملة ) . حسم : قال الليث : الحَسْم : أن تَحْسِم عرقا فتكويه بالنار كيلا يَسِيلَ دمه . والحَسْم : المَنْع . قال : والمَحْسوم الذي حُسم رَضَاعه وغِذَاؤه . تقول حَسَمَتْه الرَّضَاعَ أمُّه تَحسِمه حَسْماً . وتقول : أنا أَحْسِم على فلان الأمر أي أقطعه عليه حتى لا يَظْفَر منه بِشَيْء . أبو عُبَيد عن الأصمعي : الحُسامُ : السيف القاطع ، وقال الكِسائي : حُسَام السَّيْف : طَرَفه الذي يضرب به . وقال الفراء في قوله تعالى : ( لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ ) ( الحَاقَّة : 7 ) الحُسُوم : التِّبَاع إذا تَتَابع الشيء فلم ينقطع أوَّلُه عن آخره . قيل فيه حُسومٌ . قال وإنما أُخِذَ من حَسْم الدَّاء إذا كُوِيَ صاحِبُه : لأنه يُحْمَى يُكْوى بالمِكواة ثم يُتابع ذلك عليه . وقال الزَّجَّاج : الذي تُوجِبُه اللُّغة في معنى قوله : ( حسوماً أي تَحْسِمهم حسوماً أي تُذْهِبهم وتُفْنِيهم . قلت : وهذا كقوله جَلّ وعَزَّ : ( فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُواْ ) ( الأنعَام : 45 ) . وقال يونس : تقول العرب : الحُسُوم يُورِث الحُشُوم . وقال : الحُسُوم . الدُّءوبُ . قال : والحُشوم . الإعياء ، روى ذلك شمِر ليونس . وقال الليث : الحُسُوم . الشُّؤْم . يقال . هذه ليالي الحُسُوم تَحْسِم الخَيْرَ عن أهْلِها . كما حُسِمَ عن عاد في قول الله : ( لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ ) ( الحَاقَّة : 7 ) أي شُؤْماً عليهم ونَحساً . وذو حُسُم : موضع . قال : والْحَيْسُمَانُ اسم رجل من خُزَاعَة . ومنه قول الشاعر : وعَرَّد عَنَّا الْحَيْسُمَان بن حابس وقال غيره : الحَسْمُ : القطع . وفي الحديث : ( عليكم بالصَّوْم فإنه مَحْسَمة أي مَجْفَرَةٌ مَقْطَعَةٌ لِلبَاءَةِ . ابن هانىء عن ابن كُثْوَة : قال من أمثالهم ( وَلْغُ جُرَيَ كان محسوماً ) يقال عند استكثار الحريص من الشيء لم يكن يَقْدِر عليه فقَدَر عليه أو عند أمره بالاستكثار حين قَدَر . والمَحْسومُ : السّيِّءُ الغِذاء . سحم : قال الليث : السُّحْمَةُ : سَوادٌ كلون الغراب الأسْحَم . قال : والأسْحَم : الليل في بيت الأعْشى : بأسحَم دَاجٍ عَوْضُ لا نَتَفَرَّقُ وقال أبو عُبَيد الأسْحَم : الأسود . ويقال للسحاب الأسود الأسْحَم . وللسحابة السوداء سَحْمَاء . وأخبرني المنذري عن ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : أسْحَمَتِ السَّماء وأَثْجَمَتْ . صبَّت مَاءَها . وقال زهير يصف بقرة وحشية وذَبَّها عن نفسها بقرنها فقال : وتَذْبِيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ أي بقرن أسود . وقال ابن الأعرابي : السَّحْمَةُ : الكُتْلَةُ من الحديد وجمعها سَحَمٌ . وأنشد لطَرَفة في صفة الخيل : . . . مُنْعَلاَتٌ بالسَّحَمْ قال : والسُّحُمُ : مَطَارِقُ الحَدَّاد . وقال ابن السكيت : السَّحَمُ والصُّفَارُ : نَبْتَان ، وأنشد : إن العُرَيْمَة مانِعٌ أَرْماحنا ما كان من سَحَم بها وصُفَارِ سمح : قال الليث : رَجُلٌ سَمْحٌ ، ورجال سُمَحَاء . ورجُلٌ مِسْمَاحٌ ، ورِجالٌ مَسَامِيحُ ، وما كان سَمْحاً ، ولقد سَمُح سَمَاحَةً وجاد بما لديه . قال : والتَّسْمِيحُ : السُّرْعَةُ ، وأنشد : سَمَّح واجْتابَ فَلاَةً قِيَّا والمُسامَحَةُ في الطِّعان والضِّراب : المُسَاهَلَة ، وأنشد : وسَامَحْتُ طَعْناً بالوَشِيج المُقَوَّمِ ورُمْحٌ مُسَمَّح : ثُقِّفَ حتى لاَنَ بها . أبو زيد : سَمَحَ لي بذاك يَسْمَحُ سَماحَةً ، وهي الموافقة على ما طَلَب . وقال غيره : تقول العَرَب : عليك بالحَقِّ فإنَّ فيه لمَسْمَحاً أي مُتَّسَعاً ، كما قالوا : إنَّ فيه لمندوحة ، وقال ابن مقبل : وإني لأستحيي وفي الحق مَسْمَحٌ إذا جاءَ باغِي العُرْفِ أن أَتَعَذَّرا أبو عُبَيد عن أبي زيد سَمَح لي فلان أي أَعْطَاني ، وما كان سَمْحاً ، ولقد سَمُح بضم الميم . وقال ابن الفرج حكاية عن بعض الأعراب قال : السِّباحُ والسِّمَاح : بُيُوتٌ من أَدَم ، وأنشد : إذا كان المسَارِحُ كالسِّماحِ ويقال : سَمَّح البعيرُ بعد صعوبته إذا ذَلَّ ، قال : وأَسْمَحَتْ قُرُونَتُه لذاك الأمر إذا أطاعت وانْقَادَت . ويقال : فُلانٌ سَمِيحٌ لَمِيحٌ ، وسَمْحٌ لَمْحٌ . في الحديث أنّ ابن عبّاس سُئِل عن رجل شَرِب لَبَناً محضاً أَيَتَوَضَّأ ؟ فقال : ( اسمح يسمح لك ) . قال شمر : قال الأصمعي : معناه : سَهِّل يُسَهَّل لك وعليك ، وأنشد : فلما تَنَازَعْنَا الحدِيثَ وأَسْمَحَتْ قال : أسمحت : أسهلت وانقادت . أبو عمرو الشيباني : أَسْمَحَتْ قَرِينَتُه إذا ذَلّ واستقام ، وقولهم : الحَنِيفِيَّة السّمْحَةُ : ليس فيها ضِيقٌ ولا شِدّة . أبو عَدْنان عن أبي عُبَيدة : اسْمَحْ يُسْمَحْ لك ، بالقَطْع والوصْل جميعاً . وسَمَحَت النَّاقَةُ في سيْرِها إذا انْقَادَت وأَسْرَعَتْ . وقال ابن الأعرابي : سَمَحَ له بِحاجَتِه وأَسْمَح أي سهَّل له . وقال الفرّاء : رجلٌ سَمْحٌ ، ورجال سُمَحَاء ، ونساء مَسَامِيحُ . مسح : قال ابن شميل : المَسْحُ : القولُ الحسَنُ من الرّجُل ، وهو في ذلك يخدعك . يقال : مسحتُه بالمعروف أي بالمعْرُوف من القَوْل ، وليس معه إِعْطَاء ، وإذا جَاء إعْطَاء ذهب االمَسْحُ وكذلك مَسّحْتُه . وقال الليث : المَسْحُ : مَسْحُك الشيءَ بيدك كمسْحِك الرّشْحَ عن جبينك ، وكمسْحِك رأْسَك في وضوئك . وفي الدعاء للمريض : مَسَحَ الله عَنْك ما بِك ، قال : ورَجُل مَمسُوح الوَجْه : مَسيح : وذلك أن لا يبقى على أحد شِقَّيْ وَجْهه عينٌ ولا حاجبٌ إلا اسْتَوى . قال : والمَسِيخ الدّجَّالُ على هذه الصفة . والمسيحُ عيسى ابن مريم قد أُعْرِب اسمه في القرآن على مسيح . وهو في التورءة مَشِيحَا . وأنشد : إذا المَسيحُ يَقْتُل المسيحَا يعني عيسى ابن مريم يقتل الدجّال بَنَيْزَكه . قال أبو بكر الأنباري : قيل سُمِّي عيسى مَسيحاً لِسِياحَته في الأرض . وقال أبو العباس : سُمِّي مَسيحاً ، لأنه كان يَمْسَحُ الأرض أي يَقْطعُها . وروي عن ابن عباس أنه كان لا يمْسَح بيده ذا عاهَةٍ إلا بَرَأَ ، وقال غيره : سُمِّي مَسِيحاً ، لأنه كان أَمْسَحَ الرِّجْل ليس لرجله أَخْمَصُ ، وقيل : سُمِّي مَسيحاً لأنه خرج من بطن أمه مَمسُوحاً بالدُّهْن . وروي عن إبراهيم أنَّ المسيحَ الصِّدِّيقُ . قال أبو بكر : واللغويون لا يعرفون هذا ، قال : ولعل هذا قد كان مُسْتَعْمَلاً في بعض الأزمان فَدَرَس فيما درس من الكلام . قال : وقال الكسائي : قد درس من كلام العَرَب شيءٌ كثير . وقال أبو عُبَيد : المسيحُ عيسَى أصله بالعبرانية مَشِيحا ، فَعُرِّب وغُيِّر ، كما قيل موسى ، وأصله مُوشَى . قال أبو بكر : ورُوِي عن بعض المحدثين : المِسِّيح بكسر الميم والتشديد في الدّجّال . قال حدثنا إسماعيلُ بن إسحاق عن عبد الله بن مَسْلَمة عن مالك عن نافع أن ابن عُمَر قال : قال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) أَرَاني الله عند الكعبة رجلا آدم كأحْسنِ مَن رأيت ، فقيل لي : هو المسيح ابن مريم ، قال وإذا أنا برجل جَعْد قططٍ أعور العَيْن اليُمْنَى كأنها عِنَبَةٌ طافية ، فَسَأَلتُ عنه ، فقيل لي : المِسِّيح الدَّجَّال ، قال : وهو فِعِّيل من المَسْح . ثعلب عن ابن الأعرابي : المَسِيحُ : الصِّدِّيق ، وبه سُمَّي عيسى ( صلى الله عليه وسلم ) قال : والمَسِيحُ الأَعْوَرُ ، وبه سُمِّي الدَّجَّال ، ونحوَ ذلك قال أبو عُبَيد . وقال شمر : سُمِّي عِيسَى المَسيحَ لأنه مُسِحَ بالبركة . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنه قال : المَسِيحُ بن مريم : الصِّدِّيق ، وضد الصِّدِّيق المَسيحُ الدَّجّال أي الضِّلِّيل الكَذَّاب ، خلق الله المَسِيحَيْن أحدهما ضد الآخر ، فكان المَسِيحُ ابن مَرْيَم يُبْرِىءُ الأكمهَ والأبرصَ ويُحيِي الموتَى بإذنِ الله ، وكذلك الدجال يُحْيي الميت ويميت الحي ، وينشىء السحاب ، ويُنبت النبات ، فهما مَسِيحان : مَسِيحُ الهُدَى ، ومَسِيحُ الضلالة ، قال لي المُنْذِري : فقلت له بلغني أن عيسى إنما سُمِّي مَسِيحاً ، لأنه مُسِح بالبَرَكَة ، وسُمِّي الدَّجَّال مَسِيحاً ، لأنه مَمْسُوحُ العَيْن ، فأنكره وقال : إنما المَسِيحُ ضِد المَسيح ، يقال مَسَحَه الله أي خَلَقَه خَلْقاً حَسَناً مُبارَكا ، ومَسَحَه أي خَلَقَه قَبِيحاً مَلْعُوناً . قال : ومَسَحْتُ النَّاقَةَ ومَسَخْتُها أي هَزَلْتُهَا وَأَدْبَرْتُها ، والعَرَبُ تقول : به مَسْحَةٌ من هُزَال ومَسْخةٌ من هُزَال ، وبه مَسْحَةٌ من سِمَن وجَمالٍ . والشيءُ المَمسوحُ : القَبيحُ المَشْئوم المُغَيَّرُ عن خَلْقِه . وقال ذو الرُّمَّة في المَسْحَة بمعنى الجمال : على وَجْه مَيَ مَسْحَةٌ من مَلاَحةٍ وتحْتَ الثِّياب الشَّيْن لوْ كان بادِيا وعن جرير بن عبد الله : ما رآني رسول الله مُذْ أسلمت إلاَّ تَبَسَّم في وجهي ، وقال : ( يَطْلع عليكم رجل من خِيَارِ ذي يَمَنٍ على وَجْهه مَسْحَةُ مَلَكٍ ) . قال شمر : العرب تقول : هذا رجل عليه مَسْحَةُ جَمالٍ ومَسْحَةُ عِتْقٍ وكرَمٍ ، لا يُقَال إلا في المدْحِ ، ولا يُقَالُ : عليه مَسْحَةُ قَيْح وقد مُسِحَ بالعِتْقِ والكَرَم مَسْحاً . وقال الكُمَيتُ : خَوَادِمُ أَكْفَاءٌ عَلَيْهِنّ مَسْحَةٌ من العِتْقِ أَبْدَاهَا بَنَانٌ وَمَحْجِرُ وقال الأَخْطَلُ يَمْدَحُ رَجُلاً من ولد العَبَّاس كان يقال له المُذْهَبُ : لَذَ تَقَبَّله النَّعِيمُ كأنَّما مُسِحَتْ تَرَاِئبُه بمَاءٍ مُذْهَبِ وفي صفة النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( مَسِيحُ القدمين ) أراد أنهما مَلْسَاوَان : ليس فيهما وسَخٌ ولا شُقاقٌ ولا تَكَسُّرٌ إذا أصابهما الماء نَبا عَنْهُما . وفي حديث أبي بكر : غارة مَسْحَاء ، هو فعلاء من مَسَحَهم يَمْسَحهم إذا مَرَّ بهم مَرّاً خَفِيفاً لا يقيم فيه عندهم . قال : والمَسِيحُ : الكَذاب ماسِحٌ ومِسِّيحٌ وَمِمسَحٌ وتِمْسَحٌ ، وأنشد : إنِّي إذا عَنَّ مِعَنٌّ مِتْيَحُ ذُو نَخْوَة أو جَدِلٌ بَلَنْدَحُ أو كَيْذُبَانٌ مَلَذَانٌ مِمْسَحُ وقال آخر : بالإفْكِ والتَّكْذابِ والتَّمسَاح قال : والمَسِيحُ : سبائك الفِضَّة ، والمَسِيحُ : المنديل الأخْشَنُ ، والمَسِيحُ : الذِّرَاعُ ، والمَسِيحُ : العَرَقُ ، والمَسِيحُ : الكَثِيرُ الجِماع ، وكذلك الماسِحُ ، يقال : مَسَحَها أي جامعها . قال : والمَاسِحُ : القَتَّالُ ، يقال : مسحهم أي قَتَلَهم . والماسِحَةُ : المَاشِطَةُ . أبو عُبَيد عن الأصمعي : المسائح : الشعر . وقال شمر : هي ما مَسَحْتَ من شعرك في خدِّك ورَأسِك ، وأنشد : مَسَائِحُ فَوْدَيْ رَأْسِه مُسْبَغَلَّةٌ جَرَى مِسْكُ دَارِينَ الأحَمُّ خِلاَلَهَا وقال الفرّاء في قول الله جلّ وعزّ : ( عَلَىَّ فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ ) ( ص : 33 ) يريد : أقبل يَمسَح يَضْرِبُ سُوقَها وَأَعْنَاقها ، فالمسْحُ هاهنا القطع . وأخبرني المنذري عن ثعلب أنه سُئِل عن قوله : ( عَلَىَّ فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ ) ( ص : 33 ) وقيل له : قال قطرب : يمسحها : يُبَرِّك عليها ، فأنكره أبو العَبَّاس وقال : ليس بَشَيْء ، قيل له : فَإيشْ هو عندك ؟ فقال : قال الفرَّاء وغيره : يضرب أعناقَها وسُوقَها : لأنها كانت سَبَبَ ذنبه . قلتُ : ونحوَ ذلك قال الزَّجَّاج ، وقال : لم يَضْرِبْ سُوقَها ولا أعناقَها إلا وقد أَبَاحَ الله له ذلك : لأنه لا يَجْعَل التوبة من الذَّنْبِ بِذَنْبٍ عَظِيم ، قال : وقال قوم : إنه مَسَحَ أَعْنَاقَها وسُوقَها بالماء بيده ، قيل : وهذا ليس يُشْبِه شَغْلَها إياه عن ذِكْرِ الله ، وإنما قال ذلك قوم : لأن قَتْلَها كان عندهم منكراً ، وما أباحه الله فليس بمُنكر ، وجائز أن يبيح ذلك لسُلَيْمَان في وَقْتِه ويَحْظُره في هَذَا الوَقْتِ . أبو عُبَيد : التَّمْسَحُ : الرجل المارد الْخَبِيث . وقال الليث : التِّمْسَحُ والتِّمْسَاحُ يكون في الماء شَبِيه بالسلحفاة إلا أنه يكون ضخماً طويلاً قَوِيّاً . قال : والمُمَاسَحَةُ : المُلاَيَنَةُ والمُعَاشَرَة والقُلُوبُ غير صافية . وفلان يُتَمَسَّح به لِفَضْله وعبادته ، كأنه يُتَقَرَّبُ إلى الله بالدُّنُوِّ مِنْه . وقال غيره : مَسَحَت الإبلُ الأرضَ يومَها دَأْباً أي سارت سيراً شدِيداً ، قاله ابن دريد . أبو عُبَيد : المَسْحَاءُ : الأرضُ المستوية . وقال الليث : الأمْسَحُ من المفَاوز كالأمْلَسِ وجمعه الأَمَاسِحُ . والمَسَاحَةُ : ذَرْعُ الأرض ، تقول : مَسَحَ يَمْسَح مَسْحاً . وقال غيره : جمع المَسْحَاء من الأرض مَسَاحِي . وقال أبو عمرو : المَسْحَاءُ : أرض حمراء ، والوحْفَاءُ : السَّودَاءُ . وقال غيره : المَسْحَاءُ : قطعة من الأرض مستوية كثيرة الحَصَى غليظة . وتَمَاسَحَ القومُ إذا تَبَايَعُوا فتَصَافَقوا . أبو عُبَيد عن أبي زيد قال : إذا كانت إحدى رَبْلَتي الرِّجْل تُصِيب الأخرى قيل : مَشِقَ مَشَقاً ومَسِحَ مَسَحاً . وقول الله جلّ وعزّ : ( وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ ) ( المَائدة : 6 ) . قال بعضهم : نزل القرآن بالمسح ، والسُّنَّةُ بالغَسْلُ . وقال بعض أهل اللغة : مَنْ خَفَضَ وأرجلكم فهو على الجِوَار . وقال أبو إسحاق النحوي : الْخَفْضُ على الجِوار لا يَجُوزُ في كِتَاب الله ، إنما يجوز ذلك في ضَرورَة الشِّعْرِ ، ولكن المَسْحَ على هذه القراءة كالغَسْل ، ومما يدلّ على أنه غَسْل أن المَسْحَ على الرِّجل لو كان مَسْحاً كمَسْح الرأْسِ لم يَجز تحديدُه إلى الكعبين كما جاء التحديد في اليدين إلى المرافق ، قال الله : ( وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ ) ( المَائدة : 6 ) بغير تحديد في القرآن ، وكذلك في التيمم : ( فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِّنْهُ ) ( المَائدة : 6 ) من غير تحديد ، فهذا كله يوجب غَسْل الرِّجلين ، وأما من قرأ : ( وأرْجُلَكم ) ، فهو على وجهين : أحدهما : أن فيه تَقْدِيماً وتأْخِيراً كأنه قال : فاغسلوا وجوهكم وأيديكم إلى المرافق وأرجَلكم إلى الكعبين ، وامسحوا بُرؤسِكم وقدّم وأخرَّ ليكون الوضوء وِلاَءً شيئاً بعد شيء . وفيه قوْلٌ آخَرُ : كأنه أراد أغسلوا أرجلكم إلى الكَعْبَيْن ، لأن قوله إلى الكعبين قد دَلّ على ذلك كما وصفنا ، ويُنْسَقُ بالغَسْل على المَسْح كما قال الشاعر : يا ليت زَوْجَكِ قَدْ غَدَا مُتَقَلِّدَّا سَيْفاً ورُمْحا المعنى مُتَقَلِّداً سَيْفاً وحَامِلاً رُمْحاً . وقال غيره : رجُلٌ أَمْسَحُ القدَم والمرأة مَسْحَاء إذا كانت قَدَمُه مستوية لا أَخْمَصَ لها ، وامرأة مَسْحَاءُ الثَّدْي إذا لم يكن لِثَدْيِها حجم . والمَاسِحُ مِنَ الضَّاغِطِ إذا مَسَحَ المِرْفَقُ الإبْطَ من غير أن يعرُكَه عَرْكاً شديداً . والأَمْسَحُ : الأَرْسَحُ ، وقومٌ مُسْحٌ رُسْح وقال الأَخْطَل : دُسْمُ العَمَائِم مُسْحٌ لا لحومَ لهم إذا أحَسُّوا بِشَخْصٍ نابىءٍ لَبَدُوا ويقال : امْتَسَحْتُ السيفَ من غِمده وامْتَسَخْتُه إذا اسْتَللْته . وقال سَلَمَةُ بنُ الخُرْشُب يَصِف فَرَساً : تَعَادَى من قوائِمها ثَلاثٌ بتَحْجِيلٍ وَوَاحِدَةٌ بَهِيمُ كأن مَسِيحَتَي وَرِقٍ عليها نَمَت قُرْطَيهما أُذُنٌ خَذِيمُ قال ابن السكيت : يقول : كأنما أُلْبِسَتْ صَفِيحَة فِضَّة من حُسْنِ لونها وبريقها ، قال : وقوله : نَمَتْ قُرْطَيْهما أي نَمَتْ الْقُرْطَيْن اللذين من المَسِيحَتَيْن أي رفَعَتْهُما ، وأراد أن الفضة مِمَّا يُتَّخَذُ لِلْحَلْي وذلك أَصْفَى لها ، وأُذُنٌ خَذِيمٌ أي مَثْقُوبَة . وأنشد لعبد الله بن سَلَمَة في مثله : تَعْلَى عليه مَسَائِحٌ من فَضَّةٍ وتَرَى حَبَابَ المَاء غَيْرَ يَبِيس أراد صَفَاءَ شَعْرَته وقِصَرها . يقول : إذا عَرِق فهو هكذا ، وتَرَى الماء أَوَّلَ ما يَبْدُو من عَرَقه . عمرو عن أبيه قال : الأَمْسَحُ : الذئب الأَزَلُّ ، والأمْسَحُ : الأَعْوَرُ الأَبْخَقُ لا تكون عينه بَلُّوْرَةً . والأَمْسَحُ : السَّيَّارُ في سِيَاحَتِه ، قال : والأَمْسَحُ : الكَذَّابُ : وفي حديث اللِّعان أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال في ولد المُلاعَنَة : ( إن جَاءَتْ به مَمْسُوحَ الأَلْيَتَيْن ) . قال شمر هو الذي لَزِقت أَلْيَتَاه بالعَظْمِ . رَجُلٌ أَمْسَحُ وامرأةٌ مَسْحَاء وهي الرَّسْحَاءُ ، قال ذلك ابن شميل . وقال الفرّاء : المَسْحَاءُ : أرضٌ لا نبات بها ، يقال : مررتُ بِخَرِيقٍ بين مَسْحاوَيْن ، والخَرِيقُ : الأرض التي تَوَسَّطَها النبات . وقال ابن شميل : المَسْحَاءُ : قطعة من الأرض مستوية جرداء كثيرة الحَصَى لَيْسَ فيها شَجَرٌ ولا تُنبت ، غَلِيظَةٌ جَلَدٌ تَضْرِبُ إلى الصَّلابَة مثل صَرْحَةِ المِرْبَد ليست بقُفَ ولا سَهْلَة . وخَصِيٌّ مَمْسُوحٌ إذا سُلِتَتْ مَذَاكِيرُه . ابن شميل : مَسَحَه بالقول ، وهو أن يقول له ما يُحِبّ وهو يَخْدَعه . وقال ابن الأعرابي : المَسْحُ : الكَذِبُ ، مَسَحَ مَسْحاً . وقال أبو سعيد في بعض الأخبار : نرجو النصرَ على مَنْ خَالَفَنَا ومَسْحَةَ النِّقْمَة على مَنْ سعى عَلَى إمَامِنا . قيل : مَسْحَتُها : آيَتُها وحِلْيتُها ، وقيل معناه : أنَّ أعناقهم تُمسَح أي تُقْطَفُ . قول الله تعالى : ( بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ ) ( آل عمران : 45 ) . قال أبو منصور : سمى الله ابتداء أمره كلمة ، لأنه ألقى إليها الكلمة ، ثم كون الكلمة بشراً . ومعنى الكلمة : الولد . والمعنى : يبشرك بولد اسمه المسيح . قال الحربي : سمي الدجال مسيحاً لأن عينه ممسوحة عن أن يبصر بها . وسمي عيسى مسيحاً : اسم خصه الله به ولمسح زكريا إياه . حمس : الليث : رَجُلٌ أَحْمَسُ : شُجَاعٌ ، وعام أَحْمسُ ، وَسَنةٌ حَمْساء : شَدِيدة ، ونَجْدَةٌ حَمْسَاءُ يريد بِها الشَّجَاعَة ، وأصابتهم سنون أَحَامِسُ ، ولو أرادوا محض النعت لقالوا : سِنُونَ حُمْسٌ ، إنما أرادوا بالسِّنين الأَحامِس على تَذْكِير الأعوام . وقال أبو الدُّقَيْش : التَّنُّورُ يقال له الوَطِيسُ والْحَمِيسُ . قال : والحُمْس : قُرَيش ، وأَحْمَاسُ العَرَب : أَمَّهاتُهم من قُرَيْش ، وكانوا يَتَشَدَّدُون في دينهم ، وكانوا شجعان العرب لا يُطاقُون ، وفي قَيْس حُمْسٌ أيضاً . والحَمْسُ : جَرْسُ الرِّجال ، وأنشد : كأَنَّ صَوْتَ وَهْسِها تَحْتَ الدُّجَى حَمْسُ رِجَالٍ سَمِعُوا صَوْتَ وَحَا وأَخْبَرَني المنذري عن أبي الهَيْثَم أنه قال : الحُمْسُ : قُرَيْش ومن ولدت قُرَيْش وكنانة ، وجَديلَةُ قيس ، وهم فهْم وَعَدْوان ابْنا عَمْرو بن قَيْس عَيْلاَن ، وبنو عامر بن صعصعة هؤلاء الحُمْس ، سُمُّوا حُمْساً لأنهم تَحمَّسُوا في دينهم أي تَشَدَّدوا ، قال : وكانت الحُمْسُ سُكَّانَ الحرم ، وكانوا لا يخرجون أيام المَوْسِم إلى عرفات ، وإنما يقفون بالمُزْدَلِفة وصارت بنو عامر من الحُمْس ولَيْسُوا من سَاكِني الحَرَم لأن أُمَّهُم قُرَشِيَّةً ، وهي مَجْدُ بنت تَيْم بن مُرَّة . قال : وخُزَاعة سُمِّيَتْ خُزَاعَة لأنهم كانوا من سكان الحرم فَخُزِعُوا عنه أي أُخْرِجُوا ، ويقال : إنهم من قريش انْتَقَلُوا بِنَسَبهم إلى اليمن وهم من الحُمسْ . وأمَّا الأَحَامِسُ من الأَرْضِين فإن شَمِراً حكى عن ابن شميل أنه قال : الأَحامِسُ : الأرض التي ليس بها كَلأُ ولا مرتَعٌ ولا مَطَرٌ ولا شيء . أرضٌ أحَامِسُ ، ويقال : سنون أَحَامِس ، وأنشد : لَنَا إبل لم نكتسِبْها بِغَدْرةٍ ولم يُفْنِ مَوْلاَها السِّنُون الأَحامِسُ وقال آخر : سَيذْهَب بابن العَبْدِ عَوْنُ بْنُ جَحْوَشٍ ضَلالاً وتُقْنِيهَا السِّنونَ الأحَامِسُ وقال أبو عُبَيد : يقال : وقع فلان في هند الأَحَامس إذا وقع في الداهية . وقال شَمِر عن ابن الأعرابي : الحَمْسُ : الضلال ، والهَلكَة والشَّرُّ ، وأنشدنا : فإنكُم لَسْتُم بِدَارِ تُلُنَّةٍ ولكنَّما أَنْتُم بهنْدِ الأحَامِس وقال رؤبة : لاقَيْن منه حَمَساً حَمِيسا معناه : شِدَّةً وشَجَاعَة . وقال ابن الأعرابي في قول عمرو : بِتَثْلِيث ما نَاصَيْتَ بَعْدِي الأحامِسَا أراد قُرَيْشاً . وقال غيره : أراد بالأحامِس بني عامرٍ ، لأن قُرَيْشاً ولدتهم ، وقيل : أراد الشجعان من جميع الناس . وقال اللِّحْيَاني : يقال : احْتَمَسَ الدِّيكان واحْتَمَشَا ، وحَمِسَ الشَّرُّ وحَمِس إذا اشْتَدَّ . عمرو عن أبيه قال : الأَحْمَسُ : الوَرِعُ من الرِّجَال الذي يتشدد في دينه . والأَحْمَسُ : الشجاع ، وقال ابن أحمر : لَوْ بِي تَحمَّسْتِ الرِّكَابُ إذا ما خَانَنِي حَسَبي ولا وَفْرِي قال شَمِر : تَحَمَّست : تَحَرَّمَتْ واستغاثت من الْحُمْسَةِ ، وقال العَجَّاجُ : ولم يَهَبْنَ حُمْسَةً لأَحْمَسَا ولا أَخَا عَقْدٍ ولا مُنْجَّسَا يقول : لم يَهَبْنَ لذي حُرْمَة حرمة أي رَكِبْنَ رؤوسهن . وفي ( النوادر ) : الحَمِيسَةُ : القَلِيَّةُ ، وقَدْ حَمَّسَ اللحمَ إذا قَلاَه . محس : أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الأمْحَسُ : الدَّبَّاغُ الحاذِقُ . قلت : المَحْسُ والمَعْسُ : دَلْكُ الجِلْدِ ودِبَاغُه ، أبدلت العين حاء . ( حسم ) : وقال أبو عمرو : الأَحْسَمُ : الرجلُ البازل القَاطِعُ للأمور . قال : وقال ابن الأعرابي : الحَيْسَمُ : الرجلُ القَاطِعُ للأُمورِ الكَيِّسُ .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.742 harf
(باب الميم والسين وما يثلثهما) (مسط) الميم والسين والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خَرْط شيءٍ رطْبٍ([1])، وعلى امتدادِه من تِلقاءِ نَفْسه. يقال إنَّ المَسيطَةَ([2]): ما يبقى في الحوض من الماء بكُدورةٍ قليلة. قال الأصمعيّ بئر ضَغِيط، وهو الرَّكِيُّ إلى جَنْبِهِ ركيٌّ آخر فيحمأُ فَيُنْتِن فيسيلُ في الماء العذب فلا يُشرب، فالبئر ضَغيط، وذلك الماء مَسِيط. قال: يَشْرَبْنَ ماءَ الآجِنِ الضَّغيطِ *** ولا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.820 harf
- المسح: إمرار اليد على الشيء، وإزالة الأثر عنه، وقد يستعمل في كل واحد منهما. يقال: مسحت يدي بالمنديل، وقيل للدرهم الأطلس: مسيح، وللمكان الأملس: أمسح، ومسح الأرض: ذرعها، وعبر عن السير بالمسح كما عبر عنه بالذرع، فقيل: مسح البعير المفازة وذرعها، والمسح في تعارف الشرع: إمرار الماء على الأعضاء. يقال: مسحت للصلاة وتمسحت، قال تعالى: ﴿وامسحوا برءوسكم وأرجلكم﴾ [المائدة/6]. ومسحته بالسيف: كناية عن الضرب،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.475 harf
م س ح مسحه بالماء والدهن ومسح رأسه‏:‏ أمرّ يده عليه ومسح يده على رأس اليتيم‏.‏ وامسح عن فرسك‏:‏ فرجنه‏.‏ ورجل أمسح الرجل‏:‏ لا أخمص له‏.‏ وامرأة رسحاء مسحاء‏.‏ قال‏:‏ جاءت به ذات قرون صهب رسحاء مسحاء هبيت القلب تهرّ في الحيّ هرير الكلب ومشّطت مسائحها‏:‏ ذوائبها‏.‏ قال كثير يصف عبد الملك بن مروان‏:‏ مسائح فودى رأسه مسبغلّة جري مسك دارين الأحمّ خلالها وتقول‏:‏ فلان إذا ذكر نزول المسيح رشح
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR13.177 harf
المَسْحُ: القول الحَسَنُ من الرجل، وهو في ذلك يَخْدَعُكَ، تقول: مَسَحَه بالمعروف أَي بالمعروف من القول وليس معه إِعطاء، وإِذا جاء إِعطاء ذهب المَسْحُ؛ وكذلك مَسَّحْتُه. والمَسْحُ: إِمراركَ يدك على الشيء السائل أَو المتلطخ، تريد إِذهابه بذلك كمسحك رأْسك من الماء وجبينك من الرَّشْح، مَسَحَه يَمْسَحُه مَسْحاً ومَسْحَه، وتَمَسَّح منه وبه. في حديث فَرَسِ المُرابِطِ: أَنَّ عَلَفَه ورَوْثه ومَسْحاً عنه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR342 harf
* م س ح * * مَسَحَ * برأسه وبابه قطع و * تَمَسَّحَ * بالأرض و * مَسَحَ * الأرض يمْسَح بالفتح فيهما * مِسَاحَةً * بالكسر ذرعها و * مَسَحَهُ * بالسيف قطعه و * المَسِيحُ * عيسى عليه الصلاة والسلام والمسيح الكذاب الدجَّالُ و * المِسْحُ * بوزن المِلْح البِلاس والجمع * أَمْسَاحٌ * و * مُسُوحٌ * و * التِّمْسَاحُ * بوزن التِمثال من دواب الماء معروف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR20.568 harf
المسح، كالمنع: إمرارك اليد على الشيء السائل أو المتلطخ لإذهابه بذلك، كمسحك رأسك من الماء وجبينك من الرشح، كالتمسيح والتمسح، مسحه يمسحه مسحا، ومسحه، وتمسح منه وبه. وفي حديث فرس المرابط أن علفه وروثه ومسحا عنه، في ميزانه يريد مسح التراب عنه وتنظيف جلده. وفي لسان العرب: وقوله تعالى وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى الكعبين فسره ثعلب فقال: نزل القرآن، بالمسح والسنة بالغسل، وقال بعض أهل اللغة: من خفض
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.895 harf
مَسَحَ شَيْئًا 1 مَسَحَ شَيْئًا ذ , aor. مَسَحَ , inf. n. مَسْحٌ; and ↓ مسّحهُ, inf. n تَمْسِيحٌ; He wiped a thing that was wet or dirty, with his hand, or passed his hand over it to remove the wet or dirt that was upon it: (L:) مَسْحٌ and تَمْسِيحٌ and ↓ تَمَسُّحٌ signifying the passing the hand over a thing that is flowing [with water or the like], or dirtied, soiled, or polluted, to remove the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.385 harf
مَسَحَ مَسَحَ A ( n. ac. مَسْح 1 ), a. Wiped. b. Wiped away, removed. c. Stroked. smoothed; combed ( hair ). d. [ acc. & Bi ], Washed with ( water ); anointed with ( oil ). e. Created ( blest or accurst ). f. Deceived, befooled. g. ( n. ac. مُسُوْح 27 ) [ Fī ], Journeyed through ( a country ). h. Journeyed all day. i. ( n. ac. مَسْح 1 , تَمْسَاْح 62 ), Lied. j. ( n. ac. مَسْح
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR50.795 harf
مسح مَسَحَ - يَمْسَحُ - مَسْح - مَسْحَاً - مَسِيْح - المسيح مَسَحَ - يَمْسَحُ + كائن + شيئاً: يلمس سطح الشيء ويمر عليه بإداة، لتنظيف وإزالة الغوالق الخفيفة التي عليه: يمر على الشيء وخاصة سطحه بأداة أو قماش مبلول بالماء، أو بدهنه بمادة أخرى، بحيث يلمس بها السطح ثم يستمر بالمرور حتى يأتي على أكثر السطح، وذلك لإزالة الغبار أو الوسخ من على الشيء
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler115 mücavir (144 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مريم

    7 ortak ayet · Meryem

  2. بنو

    8 ortak ayet · Oğullar

  3. غوط

    2 ortak ayet · Çukur

  4. عيسى

    3 ortak ayet · İsa

  5. غسل

    2 ortak ayet · Su bitkisi

  6. لمس

    2 ortak ayet · Birbirinize dokundunuz

  7. صعد

    2 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  8. يمم

    2 ortak ayet · Büyük akarsu

  9. وحد

    4 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  10. أله

    10 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. سفر

    2 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir

  12. وجه

    3 ortak ayet · Yüz demektir

Geçtiği ayetler(12)

  1. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    MesihMelekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.

  2. … دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى …

    MesihEy Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

  3. لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا

    MesihMesih, Allah’a kul olmaktan asla çekinmez. Gözde melekler de. Kim, O’na kulluktan çekinir ve büyüklük taslarsa; bilsin ki, O hepsini huzuruna toplayacaktır.

  4. لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا …

    MesihAndolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.

  5. لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ …

    MesihMeryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

  6. … قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ …

    MesihMeryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

  7. مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ …

    MesihMeryem oğlu Mesih, Peygamberden başka bir şey değildir. Ondan önce de peygamberler geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındı. İkisi de yemek yerlerdi. Onlara ayetleri nasıl açıkladığımıza bak. Sonra da bak ki; nasıl yüz çeviriyorlar.

  8. وَقَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ …

    MesihYahudiler dediler ki: Uzeyr Allah’ın oğludur. Hristiyanlar da dediler ki: Mesih Allah’ın oğludur. Bu, onların ağızlarında dolaşan sözlerdir ki, daha önce küfretmiş olanların sözüne benzetiyorlar. Allah onları yok etsin, nasıl da uyduruyorlar.

Sîga sayfası: وَالْمَسِيحَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمسح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمسس, لمس, غسل, مسخ
Zıt Kökلطخ
Çekirdek Özet 1Bir cismin veya elin bir yüzey üzerinden teğetsel, kesintisiz ve düzleştirici bir hat boyunca temas ettirilerek geçirilmesi
Çekirdek Özet 2Arındırma, hafifletici temas, kutsal işaretleme ve yüzeydeki izleri gidererek asıl mahiyeti açığa çıkarma
Çekirdek Özet 3Şekilsel yükü asgariye indiren ruhsat ilkesi; kaba maddenin ağırlığını teğetsel temas ve takdis ile dönüştürme
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca yüzeysel bir abdest işlemine veya salt bir unvana indirgenip arındırıcı temas ve takdis boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مسİki cismin sınırları arasında meydana gelen ilk fiziksel temas, ilişme ve duyusal dokunma hissi; مسس, مسك, مسد, مسخ köklerinde olduğu gibi ayrılmama, tutunma veya mahiyet değiştirici dokunuşحÇitin, sınırın ve yüzeyin boydan boya taranmasını simgeleyen harfin eklenmesiyle anlık temas hareketi, yüzey boyunca yayılan, pürüzleri gideren veya iz bırakan/silen kesintisiz bir tarama ve sürme eylemine dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikYüzeye yayılan sıvıyı, nemi veya temas eden uzvun kesintisiz ve dalgalı akışkanlığını temsil eder.
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaTemasın yüzeye tutunmasını, hat boyunca sıyrılmadan yüzeyle bitişik ilerlemesini ifade eder.
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaTaranan yüzeyin sınırlarını, çevreleyen çeperi ve temasın başladığı yerden bittiği sınıra kadar alanı kuşatmasını simgeler.
مسحSuyun veya elin sınırlı bir yüzey boyunca tutunarak kesintisiz akışı ve yüzeyi taramasıBir elin veya aletin sınırlandırılmış bir sathı boydan boya okşar, düzler veya silercesine tarayarak üzerindeki fazlalığı gidermesi veya yüzeye kutsal bir iz bırakması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sıvıyı, yağı veya teri bir yüzeyin üzerinden elle sıyırıp almak; terleyen atın terini elle silmek veya eldeki nemi bir yüzeye yayarak pürüzleri düzleştirmek.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde yolculukta terleyen bineklerin terinin silinmesi ve arazinin adımlanarak katedilmesi bağlamında geçer; şair İmruü'l-Kays veya Tarafe çizgisinde bineklerin yeryüzünü arşınlaması mimsâh ve mesîh kavramlarıyla betimlenir.
Erken Arapça kullanımKümeyt b. Zeyd ve Küseyyir Azze şiirlerinde saç örgüleri ve başın yağlanması manasında mesâih olarak kullanılır. Kutlu yağla mesh edilme ve kılıcın boyun üzerinden sıyrılarak geçmesi anlamında erken rivayet ve atasözlerinde yer alır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde مسح kökü, merkezi ve kurucu bir dinî-ritüel semantiğe sahiptir. Batı Sami ve Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice mâşah מָשַׁח, Aramice/Süryanice mşah ܡܫܰܚ) temel fiziksel eylem «zeytinyağı veya kutsal merhem ile ovmak, yağlamak» iken, hızla «kutsamak, krallık veya kâhinlik makamına adamak, takdis etmek» manasına evrilmiştir. Bu dillerden doğan mâşîah (Mesih) unvanı, Tanrı adına özel bir görev için yağlanarak kutsanmış kişiyi anlatır. Arapçada ise kök iki koldan gelişmiştir: Birincisi öz Arapça fiziksel çekirdek olan «yüzey üzerinden eli geçirmek, tozu/teri silmek, düzleştirmek, yeri adımlamak», ikincisi ise Sami dinî mirasından Arapçalaşan (muarreb) ve İsa aleyhisselamın unvanı olan الْمَسِيحُ lafzıdır. Klasik Arap filologları bu iki kanadı birleştirerek hem İsa'nın hastaları mesh ederek iyileştirmesine, hem yeryüzünü adım adım dolaşmasına, hem de ana rahminden kutlu yağla arınmış olarak çıkmasına bağlamışlardır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi başka bir nesne üzerinden yayarak geçirme, silme, düzleştirme ve arşınlamaElin yüzeyle teğetsel teması; tozu, teri veya pürüzü giderme eylemi; toprağı ölçme (misâha).Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mâşah, Süryanice mşahKutsal yağ sürme, krallık ve nebilik için takdis etme; Arapçadaki el-Mesîh lafzının ortak semitik kökeni.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGe'ez (Etiyopya) masahaTörensel yağlama ve arındırma ritüellerinde ortak Afro-Asyatik miras.Güçlü

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مسحAnlamlıYüzeyi sıyırarak geçmek, silmek, mesh etmekElin veya nesnenin yüzey boyunca kesintisiz teması; takdis veya iz giderme.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
محسAnlamlıİncelemek, arıtmak, sınamakBir şeyin içindeki kusuru ortaya çıkarmak için ovmak, yoklamak; parlatmak.Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir.
سمحAnlamlıCömertlik, müsamaha, kolaylık göstermekKatılığın ve pürüzün giderilip yumuşak ve esnek hale gelmesi, dirençsizlik.Kur'an'da geçmez; hedef kökle pürüzsüzlük yönünden anlamdaştır.
سحمAnlamlıKaralık, is, koyu dumanYüzeyin kararması, demirin pası veya kömürleşme; yoğun renk tabakası.Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir.
حمسAnlamlıKatılık, cesaret, şiddet, dayanıklılıkGevşekliğin zıddı; dininde veya savaşta sert ve tavizsiz durmak.Kur'an'da geçmez; hedef kökle zıt karakterdedir.
حسمAnlamlıKökünden kesmek, bitirmek, ardı ardına gelmekİlacın çıbanı kurutması, kılıcın kesmesi, süreci kesin olarak neticelendirmek.Kur'an'da geçer (Hâkka 69:7); hedef kökle kılıçla kesme mecazında buluşur.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مسحMerkezTeğetsel temas ve yüzey taramasıBir uzvun nemli temasla yüzey boyunca sürülmesi; derin bası yapmadan yüzeyi arındırma veya işaretleme.Yüzeyi ıslatmadan veya dökmeden sadece temasla hafifçe nemlendirme ve sıvazlama.
مسسKomşuAnlık ve noktasal temasYüzey boyunca yayılma şartı olmaksızın gerçekleşen her türlü ilk dokunuş ve etki.Yayılma ve süreklilik içermez; doğrudan temasın başlangıç anıdır.
لمسKomşuDuyusal ve iradî yoklamaNesnenin ısısını, dokusunu veya sertliğini anlamak amacıyla parmak uçlarıyla arayış teması.Bilgi edinme veya haz alma amaçlı dokunmadır; arındırma gayesi gütmez.
غسلKomşuSıvı ile bütünüyle yıkamaSuyun nesne üzerinden akıtılarak kirin çözülmesi ve akıtılması; bol sıvı kullanımı.Sıvının akıtılması esastır; meshte ise su akıtılmaz, sadece nem teğet geçer.
مسخKomşuSuret ve mahiyet değişimiYüzeydeki orijinal suretin silinip çirkin bir kalıba dönüştürülmesi.مسح kökündeki silme eyleminin ontolojik sureti tahrif edici negatif ucudur.
لطخZıtKirletme, lekeleme, bulamaYüzeye yabancı, yapışkan ve pürüzlü bir maddenin bulaştırılıp iz bırakılması.Meshin pürüz giderici, arındırıcı ve saf temasının tam zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaمسحإمرار اليد على الشيء بسطا ومسحهSıvıyı akıtmadan nemi yayma, kiri sıyırma, düzleme ve takdis etme.Kesin
Latinceungere, tergereYağlamak / silip temizlemekUngere kutsal yağ sürmeyi (unction), tergere ise yüzeydeki nemi silmeyi karşılar; ikisi birleşik Arapça kökün iki veçhesidir.Güçlü
İngilizceto wipe, to anoint, to surveySilmek, mesh etmek / meshetmek, yağlamak / arşınlamakWipe yüzeysel teması, anoint kutsal mesh unvanını, survey ise arazi ölçümünü karşılar.Kesin
Almancawischen, salbenSilmek, sıvazlamak / mesh etmek, kutsamakWischen fiziksel süpürme/silme eylemini, salben ise dinî meshetme ritüelini verir.Kesin
Fransızcaessuyer, oindreSilmek / mesh etmekEssuyer izi ve sıvıyı gidermeyi, oindre kutsal yağ ile dokunarak unvan vermeyi temsil eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمَسِيحُÖzel peygamber unvanı (İsa a.s.)Meryem oğlu İsa'nın ilahi kelime, takdis edilmiş elçi ve mübarek kılınmış şahsiyet olarak zikredildiği bağlamlar (Âl-i İmrân 3:45, Nisâ 4:171, Mâide 5:72, Tevbe 9:30).
فَامْسَحُوا / وَامْسَحُواFıkhî arınma / ruhsat temasıTeyemmümde toprakla yüz ve kollara, abdestte başa ve ayaklara yönelik hafifletilmiş, suyu akıtmadan yapılan teğetsel arınma emri (Nisâ 4:43, Mâide 5:6).
مَسْحًاSevgiyle okşama veya kılıçla sıyırmaSüleyman aleyhisselamın atların bacaklarını ve boyunlarını elle sevmesi ya da onları Allah yolunda kurban edip sıyırması bağlamı (Sâd 38:33).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMesih inancı ve uluhiyet iddialarının reddiİsa'nın yaratılmış bir kul olduğu, Mesih adının onu tanrılaştırmayı değil bilakis yaratılmışlık ve takdis edilme vasfını imlediği tartışması.İlahî cevher değil, ilahî kelime ile takdis edilmiş insan elçi.
FıkıhTaharet, abdest ve teyemmüm hükümleriBaşa yapılan meshin mikdarı (bütün baş mı, bir kısmı mı), mestler üzerine meshin caizliği ve ayaktaki kırâat farkına göre yıkama-mesh ilişkisi.Suyu akıtma külfetini kaldırıp sadece nemli el ile temas ettirerek ibadete hazır hale gelme kolaylığı.
Tefsirالْمَسِيحُ lafzının etimolojisi ve Sâd 38:33 tefsiriİsmin Arapça kökten mi yoksa İbraniceden muarreb mi olduğu; Süleyman aleyhisselamın atları kılıçla kesmesi mi yoksa sevgiyle sıvazlaması mı meselesi.Zahirî sert kılıç darbesi ile şefkatli sıvazlama anlamları arasında semantik ayrışma.
HadisDeccal rivayetleri ve mestler üzerine meshDeccal'in bir gözünün silik ve kör olması sebebiyle el-Mesîhu'd-Deccâl olarak adlandırılması ve seferde mestlere mesh ruhsatı.Bozulmuş/silik suret (körlük) ile arındırıcı dokunuş arasındaki tezat.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniRitüel arınma ve takdisRuhsat ve kutsanma temasıZorluğu giderme, sembolik arınma sağlamaSuyun bulunmadığı veya kullanımının zor olduğu yerde toprağın ya da nemin yüzeye temasıyla ibadete erişim sağlanır.Kesin
İlmiYüzey ölçümü ve topoloji (misâha)Sürekli teğetsel taramaAlan ve sınır tespitiBir yüzeyin pürüzlerini, engebesini ve sınırlarını adım adım tarayarak geometrik büyüklüğünü belirleme.Güçlü
SiyasiMeşruiyet ve liderlik nişanesi (Mesihlik)İlahî tasdik ve yetkilendirmeKarizmatik otoritenin teyidiKutsal kabul edilen önderin güç ve tahakkümle değil, ilahî merhamet ve dokunuşla toplumu arındırma görevi.Güçlü
İktisadiSilik para (ed-dirhemu'l-mesîh) ve vergi tespitiPürüzsüzleşme / arazi ölçümüKıymet standardı ve vergilendirme matrahıÜzerindeki damgası silinmiş tedavül araçlarının tasfiyesi ve ekilebilir arazinin mesaha usulüyle adil vergilendirilmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey integrali ve teğet vektör alanıBir eğrinin veya yüzeyin üzerinden sıçrama yapmaksızın, yüzeyin her diferansiyel noktasına teğetsel olarak temas ederek alan hesaplama veya yüzey sürtünmesini sıfırlama işlemi.Güçlü
Beşeri bilimlerRehabilite edici şefkat ve sembolik temasSosyal gerilimi ve travmayı derin cerrahi müdahaleler yerine, yatıştırıcı, kapsayıcı ve rehabilite edici bir sosyal temasla hafifletme ve toplumsal pürüzleri giderme süreci.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca abdestte ıslak eli başa sürmekten ibaret mekanik bir fıkıh işlemine hapsedilmesi ve Mesih isminin sadece Hristiyan teolojisinin bir terimi sayılarak kökensel anlam bağından koparılması.
Kur'an içi daha geniş anlamمسح kökü, varlığın sert ve pürüzlü yönlerini şefkat, kutsiyet ve hafifletici temas ile yumuşatan, izleri temizleyen, külfeti kaldıran evrensel bir ilahî kolaylaştırma ve arındırma eylemidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRuhsat ayetlerindeki lütuf mantığının anlaşılamaması; İsa aleyhisselamın uluhiyet tartışmalarında isminin taşıdığı yaratılmışlık, kulluk ve arınmışlık boyutunun gözden kaçırılması; atların zikredildiği ayette peygamberî şefkatin katliam gibi yorumlanması riski.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ibadetlerde getirdiği kolaylık (ruhsat) mantığını ve peygamberlik silsilesindeki kilit unvanlardan biri olan el-Mesîh kavramının ontolojik ve teolojik zeminini izah ettiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Abdest ve teyemmüm ahkâmını vazeden Mâide 5:6 ve Nisâ 4:43 ayetlerinde; Hristiyan dogmalarına karşı İsa'nın hakiki kimliğini belirten Âl-i İmrân, Nisâ ve Mâide surelerindeki Mesih ayetlerinde; peygamberî ahlakı yansıtan Sâd 38:33 ayetinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin şekilci bir zorluklar manzumesi olduğu zannını yıkar; İsa aleyhisselama yüklenen sahte tanrılık vasıflarını onun "mesh edilmiş / takdis edilmiş bir kul" olduğunu göstererek tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamIslak veya kuru bir uzvun, sınırları belirli bir yüzey üzerinden teğetsel, kesintisiz ve düzleştirici bir hat boyunca temas ettirilerek geçirilmesi.
  • Soyut anlamAğır yük ve pürüz barındıran maddî durumların hafifletici temas, ruhsat ve ilahî bereket ile arındırılması; pürüzlerin giderilerek yüzeyin aslına kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkDinî emirlerde külfeti asgariye indiren ruhsat prensibi; uluhiyet iddialarına karşı takdis edilmiş fıtratın tasdiki.
  • LaTeX modeliS∩∂Ω→TΩ′burada∥T(x)−x∥<ϵ ∫∂Ωϕ(x) dσ→0
  • LaTeX açıklamasıBirinci bağıntıda ∂Ω ile sınırlandırılmış bir yüzey alanı, S temas kümesi ile kesişir ve teğetsel bir T operatörü boyunca ötelenir. Sürecin her anında yer değiştirme farkı ∥T(x)−x∥<ϵ koşuluyla daima yüzeye teğet ve son derece küçük bir etki derinliğinde tutulur; cisme nüfuz etmeden sadece sathı tarar. İkinci bağıntıda ise ∂Ω yüzeyi boyunca integral alan ϕ(x) fonksiyonu yüzeydeki pürüzleri, tozu veya fazlalıkları temsil eder; mesh operatörünün yüzeyi boydan boya taraması sonucunda bu artıklar sıfıra yaklaşarak yüzey saf ve pürüzsüz orijinal haline geri döner.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م