نكر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ك-ر19 sîga, 48 mücavir kök, 37 ayet, 26 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قومنَكِيرِزكوصلوتُنْكِرُونَفسقالْمُنْكَرَنكرعرفوَالْمُنْكَرِبِالْمُنْكَرِنهيفلحرددفحشالْمُنْكَرِأممأتي

KökSîga 19Ayet 37Sure 26Mücavir 48

▶ Ağı aç (3B)

نكر

ن - ك - ر

KÖK
  • 37 geçiş
  • 37 ayet
  • 19 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Tanınmayan

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.690 harf
الكاف والراء والنون معهما ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر مستعملات كرن: الكِرانُ: الصنج. والكَرينةُ: الضاربة بالصنج. ويقال: الكرانُ هو العود، قال: لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني كنر: الكِنّارةُ: الشقة من ثياب الكتّان. والكُنْارُ: السدر بالفارسية. ركن: رَكِنَ إلى الدنيا: مال إليها واطمأن. يَركَنُ رَكَناً. وَركَنَ يَركُنُ رُكُوناً، لغة سفلى مضر. وناس أخذوا من اللغتين فقالوا: رَكَنَ يَرْكَنُ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR866 harf
النُكِرة: ضد المعرفة. وقد نَكِرْتُ الرجلَ بالكسر نُكْراً ونُكوراً، وأَنْكَرْتُهُ واسْتَنْكَرْتُهُ، بمعنًى. قال الأعشى: وأَنْكَرَتْني وما كان الذي نَكِـرَتْ من الحوادث إلا الشيبَ والصَلَعا وقد نَكَّرَهُ فتَنَكَّرَ، أي غيَّره فتغيَّر إلى مجهول. والمُنْكَرُ: واحد المَناكِرِ. والنَكيرُ والإنْكارُ: تغيير المُنْكَرِ. ورجل نَكِرٌ ونَكَرٌ، أي داهٍ مُنْكَرٌ. وكذلك الذي يُنْكِرُ المُنْكَرَ. وجمعهما
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.075 harf
ك ر ن كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك . كرن : قال الليث : الكَرِينَةُ : الضاربة بالصَّنْج ، والكِرَانُ : الصَّنْج . قال لبيد : صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكَرِينَةُ المُغَنِّيَةُ . كنر : قال الليث : الكِنَّارَةُ : الشقة من ثيابُ الكتَّان . وقال ابن شميل مثله . وفي حديث عبد الله بن عمرو ( إنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وتعالى أنزلَ الحقَّ
Maddenin bağlantısı

ك ر ن كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك . كرن : قال الليث : الكَرِينَةُ : الضاربة بالصَّنْج ، والكِرَانُ : الصَّنْج . قال لبيد : صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكَرِينَةُ المُغَنِّيَةُ . كنر : قال الليث : الكِنَّارَةُ : الشقة من ثيابُ الكتَّان . وقال ابن شميل مثله . وفي حديث عبد الله بن عمرو ( إنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وتعالى أنزلَ الحقَّ ليُذهبَ الباطلَ واللَّعِبَ والزَّمَّارَات والكنّارات ) . قال أبو عبيد : الكِنَّاراتُ ، اختلف فيها فيقال : إنها العيدان التي يضرب بها ، ويقال : هي الدُّفوف . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : الكَنانيرُ : واحدها كنَّارةٌ . قال قومٌ : هي العيدان ، ويقال : هي الطنَابير . ويقال : الطُّبول . ركن : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلاَ تَرْكَنُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ ) ( هود : 113 ) قرأه القرّاء بفتح الكاف من ركِن يركَنُ رُكوناً إذا مال إلى الشيء واطمأنَّ إليه ، ولغة أخرى : رَكَن يركنُ ، وليست بفصيحة . وقال الليث : رَكَنَ إلى الدنيا إذا مال إليها . وكان أبو عمرو الشيباني يُجيزُ : ركَنَ يركَنُ بفتح الكاف من الماضي والغابر ، وهو خلاف ما عليه أبنيَةُ الأفعال في السالم . وقول الله جلّ وعزّ ) أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ ) ( هود : 80 ) . أخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم أنه قال : الرُّكنُ : العشيِرَة . قال : والرُّكنُ : رُكْنُ الجبل وهو جانبه . قال : والرُّكْنُ : الأمرُ العظيمُ في بيت النابغة : لا تَقْذِفَنِّي برُكْنٍ لا كفاءَ لَهُ ولو تَأَثَّفَكَ الأعداءُ بالرِّفَدِ وقيل في قوله تعالى : ( أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ ( إنَّ الرُّكنَ : القوة ، ويقال للرجلِ الكثير العددِ : إنه ليأوِي إلى ركن شديد ، ويقال للرجل إذا كان ساكناً وقوراً : إنه لرَكينٌ ، وقد رَكُنَ رَكَانَةً . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الرُّكَيْنُ الجُرَذَ ، وقال الليث مثله . والمرْكَنُ : شبهُ تَوْرٍ من أَدَمٍ أو شِبهُ لَقْنٍ ، وناقه مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ ، وضَرْعٌ مُرَكَّنٌ وهو الذي قد انتفخ في موضعه حتى مَلأَ الأرْفاغ وليس بحدًّ طويل . وقال أبو عبيد : المِرْكَنُ : الإجَّانَةُ التي يُغسلُ فيها الثيابُ ونحوها . ومنه حديث حَمْنَةَ أنها كانت تجلسُ في مِرْكنٍ لأخْتها زينب وهي مُسْتَحَاضَةٌ . وفي حديث عمر أنه دخل الشام فأتاهُ أُرْكُونُ قريةٍ فقال : قد صَنَعْتُ لك طعاماً . رواه محمد بن إسحاق عن نافعٍ عن أسلم . قال شمر : أُرْكُونُ القريةِ : رئيسها ، وفلانٌ ركنٌ من أركان قومه أي شريف من أشرافهم . وقال أبو العباس : يقال للعظيم من الدَّهاقِينِ : أُرْكُونٌ . نكر : قال الليث : النُّكْرُ : الدَّهاءُ ، والنُّكْرُ : نعت للأمر الشديد ، والرجلِ الدَّاهي ، تقول : فَعَلَه من نُكْرِه ونَكارَته ، والنَّكِرَةُ : إنكارُكَ الشيءَ وهو نقيضُ المعرفة . ويقال : أَنْكرْتُ الشيءَ وأَنا أُنْكِرُهُ إنكاراً ونكِرْتُه : مثله . وقال الأعشى : وأَنْكَرَتْنِي وما كان الذي نَكِرَتْ من الحوادثِ إلاَّ الشَّيْبَ والصَّلَعا وقال الله جلّ وعزّ : ( نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ) ( هود : 70 ) . قال الليث : ولا يستعمل نَكِرَ في غابرٍ ولا أمْرٍ ولا نهيٍ . قال : والاستنكارُ : استفهامُك أمراً تُنْكرُه ، واللازم من فِعل النُّكْرِ المُنْكَرِ نَكرَ نَكارَةً . قال : وامرأَةٌ نكْراءُ ، ورجلٌ مُنْكَرٌ : داهٍ ، ولا يقال للرجلِ : أَنكرُ بهذا المعْنَى . ( قلت ) : ويقال : فلانٌ ذو نَكْرَاءَ إذا كان داهياً عاقلاً . وقال الليث : التَّنَكُّرُ : التّغَيُّر عن حالٍ تَسُرُّكَ إلى حالٍ تكْرَهُها ، والنَّكيرُ : اسمٌ للإنكار الذي معناه التغيير . قال الله تعالى : ( فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ) ( الملك : 18 ) أي إنكاري . قال : والنَّكرَةُ اسمٌ لما خرج من الحُوَلاءِ ، وهو الخُرَاجُ من قَيْحٍ ودَمٍ كالصَّديد وكذلك من الزّجير . يقال : أسْهِلَ فلانٌ نكرَةً ودماً . وليس له فعلٌ مشتقٌّ ، وجماعةُ المنكر من الرِّجال : مُنكرُونَ ومن غير ذلك يجمع أيضاً بالمناكير . وقال الأُقَيْبِل القَيْني : مستقبلاً صُحُفاً تَدْمِي طوابِعها وفي الصَّحائِف حَيّاتٌ مَنَاكيرُ وقال غيره : المُناكرَة : المحاربة ، ويقال : فلانٌ يناكرُ فلاناً ، وبينهما مُناكرةٌ أي معاداةٌ وقِتالٌ . وقال أبو سفيان بن حرب : إنَّ محمداً ( صلى الله عليه وسلم ) لم يناكرْ أحداً إلا كانت معه الأهوالُ أراد أنه كان منصوراً بالرُّعب . حدثنا عبد الملك عن إبراهيم بن مرزوق عن معاذ بن هاني عن شعبة عن أبان بن ثعلب عن مجاهد في قوله تعالى : ( مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الاَصْوَاتِ ) ( لقمان : 19 ) قال : أقبح الأصوات . رنك : قال : الرَّانِكيَّةُ : نسبةٌ إلى الرَّانِكِ ، قال الأزهري : ولا أعرف ما الرانِك .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.505 harf
(باب النون والكاف وما يثلثهما) (نكل) النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله. ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.779 harf
- الإنكار ضد العرفان. يقال: أنكرت كذا، ونكرت، وأصله أن يرد على القلب ما لا يتصوره، وذلك ضرب من الجهل. قال تعالى: ﴿فلما رأى أيديهم لا تصل إليه نكرهم﴾ [هود/70]، ﴿فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون﴾ [يوسف/58] وقد يستعمل ذلك فيما ينكر باللسان، وسبب الإنكار باللسان هو الإنكار بالقلب لكن ربما ينكر اللسان الشيء وصورته في القلب حاصلة، ويكون في ذلك كاذبا. وعلى ذلك قوله تعالى: ﴿يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR668 harf
ن ك ر أنكر الشيء ونكره وساتنكره وقيل‏:‏ نكر أبلغ من أنكر‏.‏ وقيل‏:‏ نكر بالقلب وأنكر بالعين‏.‏ قال الأعشى‏:‏ وأنكرتني وما كان الذي نكرت من الحوادث إلا الشيب والصلعا وفيهم العرف والنكرن والمعروف والمنكر‏.‏ وشتم فلان فما كان عنده نكير‏.‏ وهم يركبون المنكرات والمناكير وهو من مناكير قوم لوط‏.‏ وقد نكر الأمر نكارة‏:‏ صار منكراً‏.‏ ونكّرته فتنكّر‏:‏ غيّرته‏.‏ وخرج متنكّراً‏.‏ وتنكّر لي فلان‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.084 harf
النُّكْرُ والنَّكْراءُ: الدَّهاءُ والفِطنة. ورجل نَكِرٌ ونَكُرٌ ونُكُرٌ ومُنْكَرٌ من قوم مَناكِير: دَاهٍ فَطِنٌ؛ حكاه سيبويه. قال ابن جني: قلت لأَبي عليّ في هذا ونحوه: أَفتقول إِنّ هذا لأَنه قد جاء عنهم مُفْعِلٌ ومِفْعالٌ في معنى واحد كثيراً، نحو مُذْكِرٍ ومِذْكارٍ ومُؤْنِثٍ ومِئْناثٍ ومُحْمِق ومِحْماقٍ وغير ذلك، فصار جمع أَحدهما كجمع صاحبه، فإِذا جَمَعَ مُحْمِقاً فكأَنه جمع مِحْماقاً، وكذلك
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR445 harf
* ن ك ر * * النَّكِرةُ * ضد المعرفة وقد * نَكِرهُ * بالكسر * نُكْرا * و * نُكُوراً * بضم النون فيهما و * أَنْكَرَهُ * و * اسْتَنْكَرَهُ * كله بمعنى و * نَكَّرهُ * * فَتَنَكَّرَ * أي غيَّره فتغير إلى مجهول و * المُنْكَرُ * واحد * المَنَاكِيرِ * و * النَّكِيرُ * و * الإنكارُ * تغيير المُنكر و * مُنْكَرٌ * و * نَكِيرٌ * اسما ملكين و * النُّكْرُ * المُنْكر ومنه قوله تعالى ﴿لقد جِئتَ شيئا نُكرا﴾ وقد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.058 harf
النكر والنكارة والنكراء، بالفتح في الكل، والنكر، بالضم: الدهاء والفطنة، يقال للرجل إذا كان فطنا منكرا: ما أشد نكره ونكره، بالفتح والضم، ومن ذلك حديث معاوية: إني لأكره النكارة في الرجل، أي الدهاء. رجل نكر، كفرح وندس وجنب: داه منكر من قوم أنكار، مثل عضد، وأعضاد وكبد وأكباد. رجل منكر، كمكرم، أي بفتح الراء، للفاعل: داه فطن، ولا يقال للرجل: أنكر، بهذا المعنى، من قوم مناكير، حكاه سيبويه، قال ابن جني:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.039 harf
نَكِرَهُ 1 نَكِرَهُ ذ : see 4, in several places. -A2- نَكُرَ, inf. n. نَكَارَةٌ, [He was, or became, ignorant: or perhaps only the inf. n. of the verb in this sense is used: see نَكَارَةٌ, below. ― -b2- And, contr., He possessed cunning; meaning both intelligence with craft and forecast; and simply intelligence, or skill and knowledge: or perhaps only the inf. n. of the verb in this sense is
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.196 harf
نَكِرَ نَكِرَ A ( n. ac. نُكْر 3 , نَكَر 4 , نَكِيْر 25 , نُكُوْر 27 ), a. Was ignorant of. b. Misunderstood, mistook; misjudged. c. Disapproved; repudiated, rejected; condemned; disacknowledged, negatived, disavowed, ignored; disbelieved. d. ( n. ac. نَكِيْر 25 ), Changed. نَكُرَ نَكُرَ U ( n. ac. نَكَاْرَة 22t ), a. Was arduous. b. Was ignorant. c. Was astute. نَكَّرَ نَكَّرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok27.147 harf
نكر نَكِرَ - يَنْكَرُ - نَكِيْر - نُكْر - أَنْكَر - أَنْكَرَ - يُنْكِرُ - مُنْكِر - مُنْكِرُوْن - مُنْكَر - نَكَّرَ - يُنَكِّرُ نَكِرَ - يَنْكَرُ + كائن + شيئاً: يرفضه ولا يَتَحَمَّلُه: يأبى الاعتراف بصوابه أو أنه حقيقي أو مقبول: تقدم له قضية أو شيء ليتعرف عليها على أنها حقيقة وصحيحة، فلا يقبل بها ويرفضها لأنها لا تتوافق مع ما كان يعتقد أنه
Tamamını oku

Sîgalar(19)

Mücavir kökler48 mücavir (192 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرف

    13 ortak ayet · Tanınan ile

  2. نهي

    12 ortak ayet · Nihayet, son demektir

  3. أمر

    13 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  4. فحش

    3 ortak ayet · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  5. زكو

    4 ortak ayet · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir

  6. صلو

    4 ortak ayet · Namaz

  7. أمم

    4 ortak ayet · Emam ön demektir

  8. بعض

    3 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  9. فلح

    2 ortak ayet · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir

  10. جوب

    2 ortak ayet · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  11. قوم

    8 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  12. أتي

    7 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

Geçtiği ayetler(37)

  1. وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    Tanınmayanİçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten alıkoyan bir topluluk bulunsun. İşte onlar, kurtuluşa erenlerdir.

  2. … خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا …

    TanınmayanSiz; insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten alıkorsunuz. Ve Allah’a inanırsınız. Ehl-i Kitab’da inanmış olsaydı; kendileri için hayırlı olurdu. İçlerinde iman edenler olmakla beraber, çoğu fasıklardır.

  3. يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ

    TanınmayanOnlar; Allah’a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar. Hayırlara koşuşurlar, işte onlar salihlerdendir.

  4. … عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ …

    TanınmayanOnlar ki; yanlarındaki Tevrat’ta ve İncil’de yazılı bulacakları; okuma, yazma bilmeyen ve nebi olan Rasule tabi olurlar. O, kendilerine ma’rufu emreder, münkerden nehyeder. Temiz şeyleri helal kılar, murdar şeyleri de haram eder. Onların ağır yüklerini ve üzerlerindeki bağları, zincirleri indirir. İşte ona iman edenler, onu ta’zim edenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen nura tabi olanlar, işte onlar; felaha erenlerin kendileridir.

  5. … وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ …

    TanınmayanMü’min erkekler ve mü’min kadınlar; birbirlerinin velileridirler. Ma’rufu emreder, münkerden nehyederler. Namaz kılarlar, zekat verirler, Allah’a ve Rasulüne itaat ederler. İşte Allah, bunlara rahmet edecektir. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

  6. التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

    TanınmayanTevbe edenler, ibadet edenler, hamd edenler, seyahat edenler, rüku’ edenler, secde edenler, ma’rufu emredenler, münkeri nehyedenler, Allah’ın hududunu koruyanlardır. Mü’minleri müjdele.

  7. الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ

    TanınmayanOnlar ki; eğer kendilerini yeryüzüne yerleştirirsek; namaz kılarlar, zekat verirler, ma’rufu emreder, münkerden nehyederler. Bütün işlerin akıbeti Allah’adır.

  8. يَابُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

    TanınmayanOğulcuğum; namaz kıl, iyiliği emret, kötülüğü önle. Başına gelene sabret. Doğrusu bunlar azmedilmeye değer şeylerdir.

Sîga sayfası: وَالْمُنْكَرِ
Sîga sayfası: بِالْمُنْكَرِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنكر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجحد, كفر, جهل
Zıt Kökعرف
Çekirdek Özet 1Zihnin ve kalbin aşina olmadığı, yatışmadığı, tanımsız ve yabancı bulduğu şey
Çekirdek Özet 2Fıtrata, vahye ve ortak akla yabancılaşarak hakikati tanımazlıktan gelme ve meşru düzeni reddetme
Çekirdek Özet 3Ortak meşruiyet dairesinin (maruf) dışına çıkıp kamusal ve ahlaki fesada yol açan yabancılaşma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bireysel inançsızlık veya basit bir yalanlama sayıp fıtrata ve toplumsal sağduyuya aykırılık boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نكGeriye çevrilme, bozulma, sarsılma ve asıl mecrasından sapma; nitekim نكس baş aşağı çevrilmeyi, نكث bağı çözüp bozmayı, نكص geri adım atmayı, نكب yoldan sapmayı ifade ederرÇekirdekteki sapma ve tersine çevrilme hareketini zihinsel kavrayış ve baş (idrak) düzeyine taşıyarak tanışıklığın silinmesi ve yabancılaşma anlamını pekiştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBilinç ve idrak akışında devam eden tabii algı zinciri
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaZihnin nesneyi veya durumu kavrama ve içselleştirme çabası
رinsan başı; baş, ilk, üstEn üst idrak merkezi, zihinsel muhakeme ve tanıma organı
نكرkavrama ve zihinsel akışın baş düzeyinde kesintiye uğramasıZihnin karşılaştığı veriyi kavrayamayarak idrak süzgecinden geçirememesi ve yabancı bularak dışlaması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin alışıldık halini yitirip tanınmaz hale gelmesi; ayrıca yaradan veya doğum sonrasında çıkan, saflığını kaybetmiş bulanık cerahat ve kan
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ yaşlılık ve dökülen saçlar sebebiyle sevgilisinin kendisini tanıyamamasını şu mısra ile dile getirir: وأنكرتني وما كان الذي نكرت / من الحوادث إلا الشيب والصلعا
Erken Arapça kullanımBir kimsenin dostane tavrını değiştirip soğuk ve düşmanca bir tutuma bürünmesi hali تنكرت حاله sözüyle ve bir arazinin yabancılaşması تنكرت الأرض ifadesiyle aktarılır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde نكر kökü, temel olarak tanımama, yabancılaşma, ayırt edememe ve başkalaşma semantik alanı üzerine kuruludur. İbranicede yer alan נָכַר (nakhar) kökü yabancı saymak, tanımamak, başkalaşmak ve dikkatle bakıp tanımaya çalışmak anlamlarını taşırken; türevi olan נָכְרִי (nokhri) yabancı kimse demektir. Süryanicede de ܢܘܟܪܝܐ (nukhrāyā) biçimiyle yabancı ve gurbette olan kişiyi niteler. Akadcada nakāru(m) fiili düşmanlaşmak, isyan etmek, değişmek ve başkasına ait olmak anlamlarını üstlenir; nakru ise düşman ve yabancı anlamındadır. Arapçada kök, hem zihinsel olarak yabancı bulma ve tanıyamama (inkâr) hem de ahlaki/toplumsal düzeyde fıtratın yadırgadığı şey (münker) anlamlarını koruyarak Sami dillerindeki ortak yabancılık ve başkalaşma eksenini en yetkin ahlaki ve hukuki kavramlaştırmaya ulaştırmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنكرBilinen ve yatışılan durumun dışına çıkma, yadırgama, kılık değiştirme ve reddetmeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice nakhar, Süryanice nakher, Akadca nakāruOrtak Sami mirasındaki yabancılaşma, başkalaşma ve yabancı sayma çekirdeğiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dışı bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, CAD, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نكرAnlamlıYabancı bulma ve tanımamaBilincin nesneye aşina olmaması ve reddetmesiHedef kök
نركKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
كنرAnlamlıBiriktirme ve saklamaMalı veya eşyayı sıkıca bir araya toplayıp muhafaza etmeKur'an'da geçmez
كرنAnlamlıÇalgı aleti çalmaÇeng veya ud gibi telli bir müzik aletini seslendirmeKur'an'da geçmez
رنكAnlamlıBulanıklık ve tortuSuyun duruluğunu kaybedip tortulu ve bulanık hale gelmesiKur'an'da geçmez
ركنAnlamlıGüvenip dayanmaBir tarafa meylederek orayı sığınak ve dayanak edinmeHedef kökün zıddına yakın güven anlamı taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نكرMerkezYabancı bulma ve tanımamaZihnin ve kalbin nesneyi yadırgayarak meşru ve aşina görmemesiHem bilişsel tanımazlığı hem ahlaki çirkinliği içerir
جحدKomşuBilerek inkâr etmeGerçeği kesin olarak bildiği halde kasten ve inatla reddetmeنكر cehaletten de doğabilirken جحد doğrudan bile bile diretmedir
كفرKomşuÜstünü örtme ve nankörlükKendisine ulaşan hakkı perdeleyip nimetin veya gerçeğin üstünü kapatmaHakikatin varlığını yok sayma ve nankörlük yönü baskındır
جهلKomşuBilgisizlik ve kaba davranışNesnenin gerçek mahiyetini bilmeme veya bilginin gereğine zıt davranmaBilişsel eksiklik ve duygusal taşkınlık merkezdedir
عرفZıtTanıma ve benimsemeAkıl, fıtrat ve vahiy tarafından aşina olunan, makul ve meşru bulunanKamusal sağduyunun ve vicdanın onayladığı iyilik düzeni

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنكرYabancı bulmak, tanımamak, reddetmekKalbin aşina olmaması, meşru kabul etmemesi ve yadırgamasıKesin
Latinceignorare, abnegare, improbareTanımamak, reddetmek, onaylamamakZihinsel bilmezliği ve ahlaki hoşnutsuzluğu karşılar ancak fıtrata yabancılaşma boyutunu tam vermezGüçlü
İngilizceto disown, to repudiate, objectionableTanımamak, benimsememek, kınanasıMeşruiyetten kopuşu ve reddi ifade eder; maruf zıddı toplumsal kabul boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
Almancaverkennen, missbilligen, verwerflichTanıyamamak, onaylamamak, kınanacak olanBilişsel yanılgı ve ahlaki reddi karşılar; fıtrî aşinalık zeminini tam yansıtmazGüçlü
Fransızcaméconnaître, répudier, blâmableBilememek, reddetmek, kınanması gerekenHukuki ve ahlaki mesafeyi vurgular fakat kalbî yadırgama nüansını eksik bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمُنْكَر / مُنْكَرFıtratın ve şeriatın çirkin bulduğu fiilİyiliği emredip kötülükten alıkoyma bağlamındaki toplumsal ve ahlaki sapmalar (Âl-i İmrân 3:104, Lokmân 31:17)
مُنْكِرُونَ / تُنْكِرُونَYabancı sayma ve tanımazlıktan gelmeSuretlerin ilk anda çıkarılamaması veya ilahi ayetlerin görmezden gelinmesi (Yûsuf 12:58, Mü'minûn 23:69)
نَكِيرİlahi ceza, gazap ve reddedişGeçmiş inkârcı kavimlerin helaki ve Allah'ın onları tanımayıp cezalandırması (Hac 22:44, Sebe' 34:45)
نُكْر / نُكُرAlışılmadık, dehşet verici ve ağır işHızır kıssasındaki can alma hadisesi ve kıyamet gününün dehşetli çağrısı (Kehf 18:74, Kamer 54:6)
أَنْكَرEn çirkin, en yadırganan sesSes tonundaki aşırılık ve edep dışılık vasfı (Lokmân 31:19)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnkâr ve marifetullah ilişkisiAklın ve kalbin hakikati tasdik etmeyip bile bile tanımazlıktan gelmesinin küfürle rabıtasıFıtrî hakikati zihnen ve kalben tanımsız sayma
FıkıhEmr-i bi'l-ma'rûf nehy-i ani'l-münkerMünkerin hangi şartlarda el, dil veya kalp ile engelleneceği ve kamu düzeninin korunmasıŞer'an ve aklen yasaklanmış hukuka aykırı fiil
TefsirMaruf ve münker karşıtlığıToplumsal sağduyunun tanıdığı meşru gelenek ile fıtrata aykırı düşen yabancı unsurların tefrikiKamusal ahlaka ve ilahi emre aykırılık
HadisDeğiştirilmesi gereken kötülükKötülüğün toplumda normalleşmesini engellemek üzere fertlerin alması gereken pratik tavırVicdanın yatışmadığı her türlü çirkinlik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve vahiy nizamıMeşruiyet dışılıkİlahi ölçüye yabancı unsurları sistemden tasfiye etmeKalbin ve vahyin onaylamadığı sapmaları reddederek tevhid zeminini korurKesin
İlmiEpistemolojik doğrulamaYabancı ve geçersiz veriMetodolojik açıdan temelsiz ve kanıtsız olanı dışarıda bırakmaDoğruluğu tanınmayan ve akıl ilkeleriyle uyuşmayan iddiaları ayıklarGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve denetimHukuk dışı ve gayrimeşru tasarrufOtoritenin ve toplumun keyfi sapmaları engelleme vazifesiOrtak meşruiyet dairesini bozan anarşi ve istismarı frenlerKesin
İktisadiPiyasa ahlakı ve adaletHaksız kazanç ve gayrimeşru işlemHile, faiz ve istismar gibi piyasa dengesini bozan unsurları yasaklamaTarafların rızasına ve adalet ölçüsüne aykırı sözleşmeleri hükümsüz kılarGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİmmünolojik reddetme veya sistem dışı anomaliBiyolojide bağışıklık sisteminin kendine yabancı proteini (non-self) tanımayıp fırlatıp atması; matematikte kümenin tanımlı aksiyomlarına uymayan geçersiz elemanGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal yabancılaşma ve anomiHukuk ve sosyolojide yerleşik normların, ortak ahlaki bilincin tanımadığı ve kamusal vicdanı zedeleyen sapkın davranış kalıbıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece soyut teolojik bir inançsızlık veya bireysel ahlaki kabalık derecesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem bilincin hakikati yadırgamasını hem de kamusal, ahlaki ve fıtrî düzeni tehdit eden her türlü gayrimeşru fiili kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMünker sadece ferdi günah sayıldığında, ayetlerdeki toplumsal çürüme, kurumsal fesat ve adalet eksikliğine karşı kolektif sorumluluk bilinci yitirilir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin inşa ettiği nizamın sınırlarını maruf (aşina olunan, makul) ve münker (yabancı, yadırganan) ikilemi üzerinden kurarak ahlak ile fıtratı bütünleştirdiği için esastır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Emr-i bi'l-ma'rûf nehy-i ani'l-münker ayetlerinde, geçmiş kavimlerin ilahi cezaya uğrama sahnelerinde (nekîr) ve peygamberlerin tebliğine karşı sergilenen bilişsel direniş anlatılarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İyilik ve kötülüğün keyfî, temelsiz dogmalar olmadığını; iyiliğin fıtratın tanıdığı (maruf), kötülüğün ise aklın ve vicdanın yadırgadığı yabancılaşma (münker) olduğunu göstererek ahlakı temellendirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun, sütün veya bedenin saflığını yitirip bulanıklaşması, kişinin aşina olduğu hal ve yüzden çıkıp yabancı bir surete bürünmesi.
  • Soyut anlamZihnin, kalbin ve kamusal aklın kendisine sunulan durumu meşru, tabii ve tanıdık bulmayarak fıtraten geri tepmesi ve dışlaması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç tutarlılığına (fıtrat ve şeriat) yabancı olan sapmaları tespit edip denetim mekanizmasıyla dışlaması (nehy ve nekîr).
  • LaTeX modeliM={x∈U∣x∉A}  ⟹  R(x)=1
  • LaTeX açıklamasıModelde U evrensel fiiller ve durumlar uzayını, A fıtrat, akıl ve vahiy tarafından tanınan, içselleştirilen meşruiyet alanını (maruf) temsil eder. Bu meşru alanın dışında kalan her x unsuru yabancı ve tanımsız olan münker kümesini (M) oluşturur. Sonuç fonksiyonu R(x)=1 ise, sisteme yabancılaşan bu unsurun zihnen, ahlaken veya fiilen dışlanıp reddedildiğini (inkâr, nehiy ve ceza) ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن