وفض
و - ف - ض
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Hızlanırlar
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.889 harfباب الضاد والفاء و و ا ي ء معهما
ض ف و، ف ض و، ف و ض، ف ي ض، ض ي ف، و ف ض مستعملات
ضفو:
ضَفَا الشَّعْرُ يَضْفُو أي كُثُرُ.
وشَعْرٌ ضافٍ، وذَنَب ضافٍ، وأنشد قوله: بضافٍ فُوَيْقَ الأرض ليس بأعزَلِ ودِيمةٌ ضافيةٌ تَضْفُو ضَفْواً أي تُخصِبُ الأرضَ.
وفَرَسٌ ضافي العُرْفِ والذَّنَبِ.
وفلان ضافي العَطِيّة أي كثيرة، قال: فجُدْ علينا من جَداكَ الضافي والضَّفْوُ: السَّعَةُ والخيرُ والكَثْرة، وأنشدَ:
اذا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR415 harfيقال:لقيته على أوْفاضٍ، أي على عجلةٍ مثل أوْفازٍ. والوَفْضُ: العَجَلَةُ. وأوْفَضَ واسْتَوْفَضَ، أي أسرع. قال الراجز:
تَعْوي البُرى مُسْتَوْفِضاتٍ وَفْضا
أي تلوي، ومنه قوله تعالى: "كأنَّهم إلى نُصُبٍ يوفِضون". ويقال أيضاً: اسْتَوْفَضَهُ، إذا طرده واستعجله. وناقةٌ مِيفاضٌ، أي مسرعةٌ. والوَفْضَةُ: شيءٌ كالجَعْبَةِ من أَدَمٍ، ليس فيها خشبٌ، والجمع الوِفاضُ. والأوْفاضُ: الفِرَقُ من الناس والأخلاطُ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR11.997 harfض ف ( و ا ي ء )
ضفا ، ضيف ، فضا ، فيض ، فوض ، وفض ، وضف ، فضأ .
ضفا : قال اللّيث : يقال : ضَفَا الشَّعَرُ يَضْفُو : إذا كَثُر . وشَعرٌ ضَافٍ ، وذَنَبٌ ضافٍ ، وأَنشد قوله :
يضافٍ فوَيقَ الأرض ليسَ بأَعزَل
ودِيمَةٌ ضافِية ، وهي تَضفو ضَفواً : إذا أَخْصبت الأرضُ منها .
والضَّفْوُ : السَّعةُ والخَيْر والكَثْرة ، وأَنشدَ :
إذا الهَدَفُ المعْزالُ صَوّبَ رأسَه
وأَعجَبَه ضَفْوٌ من الثَّلةِ الخُطْلِ
وقال
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.372 harf(باب الواو والفاء وما يثلثهما)
(وفق) الواو والفاء والقاف: كلمةٌ تدلُّ على ملاءمة الشيئين. منه الوَفْق: الموافَقة. واتَّفَق الشيئانِ: تقارَبَا وتَلاءَما. ووافَقْتُ فلاناً: صادقْتُه، كأنهما اجتمعا متوافِقَين.
(وفل) الواو والفاء واللام: كلمةٌ تدلُّ على شَعَر وخُشُونة. ودُبِغ السِّقاءُ حتَّى ذهَبَ وَفْلُه، أي ما عليه من شَعر وخُشُونة. والوَفْل: ما تطايرَ من الجلد من شَعَره. والله أعلم بالصواب.
(وفي)
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR259 harf- الإيفاض: الإسراع، وأصله أن يعدو من عليه الوفضة، وهي الكنانة تتخشخش عليه، وجمعها: الوفاض. قال تعالى: ﴿كأنهم إلى نصب يوفضون﴾ [المعارج/43] أي: يسرعون، وقيل: الأوفاض الفرق من الناس المستعجلة. يقال: لقيته على أوفاض (انظر المجمل 4/932). أي: على عجلة، الواحد: وفض.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR189 harfو ف ض
أوفض في سيره واستوفض: أسرع.
" إلى نصب يوفضون ".
واستوفضته: استعجلته.
ومعه وفضة ومعهم وفضات ووفاض.
قال الطرماح: قد تجاوزتها بهضّاء كالجن - ة يخفون بعض قرع الوفاض
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.687 harfالوِفاضُ: وِقاية ثِفالِ الرَّحى، والجمع وُفُضٌ؛ قال الطرمّاح: قد تجاوَزْتُها بهَضّاء كالجِنّـةِ، يُخْفُون بعضَ قَرْعِ الوِفاضِ أَبو زيد: الوِفاضُ الجلدة التي توضع تحت الرَّحى. وقال أَبو عمرو: الأَوْفاضُ والأَوْضامُ واحدها وفَضٌ ووَضَمٌ، وهو الذي يُقطع عليه اللحم؛ وقال الطّرماح:
كم عَدُوٍّ لنا قُراسِيةِ العِزِّ
تَرَكْنا لَحْماً على أَوْفاضِ
وأَوْفَضْتُ لفلان وأَوْضَمْت إِذا بسَطْتَ له بِساطاً
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR219 harf* و ف ض * * أَوْفَضَ * و * اسْتَوْفَضَ * أسرع ومنه قوله تعالى ﴿كأنهم إلى نُصُبٍ يُوفِضُون﴾ و * الأَوْفَاضُ * الفِرَقُ من الناس والأَخلاط من قبائل شتى كأَصحاب الصُّفَّة وفي الحديث ﴿أنه أمر بصدقة أن تُوضع في الأوْفاض﴾
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.301 harfوفض يفض وفضا ووفضا، الأخير محركة عن ابن دريد: عدا وأسرع، كأوفض واستوفض، وقال أبو مالك: استوفض، أي استعجل، وقال الفراء في قوله تعالى كأنهم إلى نصب يوفضون أي: يسرعون، وأنشد الجوهري لرؤبة:
إذا مطونا نقضة أو نقضا
تعوي البرى مستوفضات وفضا تعوي، أي: تلوي، ومثله قول جرير:
تستوفض الشيخ لا يثني عمامتـه والثلج فوق رؤوس الأكم مركوم وقال الحطيئة:
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR3.773 harfوَفَضَ
1 وَفَضَ ذ , (A, Mgh, K.) aor. يَفِضُ, (K,) inf. n. وَفْضٌ (A, K) and وَفَضٌ; (IDrd, K;) and ↓ اوفض, (S, Mgh, K,) and ↓ استوفض; (S, K;) He ran: (A, Mgh, K:) he hastened, or went quickly. (S, A, Mgh, K.) Hence, in the Kur. [lxx. 43,] ↓ كَأَنَّهُمْ اِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ, or نَصْبٍ, As though they were hastening, or going quickly, to a thing set up for worship. (Fr, S, TA.) You say also
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR650 harfوَفَضَ
وَفَضَ
a. [ يَفِدُ ] ( n. ac. وَفْض 1 ), Hastened; ran.
أَوْفَضَ
أَوْفَضَ IV ,
a. see I .
b. Scattered.
اِسْتَوْفَضَ
اِسْتَوْفَضَ X ,
a. see I .
b. Made to run; sent away.
c. Became dispersed.
وَفْض
وَفْض 1 , ( pl. أَوْفَاْض 38 ),
a. Haste; precipitation.
وَفْضَة
وَفْضَة 1t , ( pl. وِفَاْض 23 ),
a. Leather quiver.
b. Wallet, pouch.
c. Dimple in the upper lip.
وَفَض
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR12.959 harfوفض
وَفَضَ - يَفِضُ - أَوْفَضَ - يُوْفِضُ
وَفَضَ - يَفِضُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يذهب إليه مسرعاً بفزع وترقب: ينطلق متجهاً إلى ملجأ أو مأمن مدفوعاً بخوف من شيء خلفه
أَوفَضَ - يُوفِضُ + كائن + نفسه أو كائناً آخر + إلى شيء: على وزن " أَفْعَلَ " من " وَفَضَ - يَفِضُ ": جعله، أو جعل نفسه " تَفِضُ ": حثه، أو حث نفسه بفزع على الإسراع إلى مأمن
وفض وَفَضَ - يَفِضُ - أَوْفَضَ - يُوْفِضُ وَفَضَ - يَفِضُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يذهب إليه مسرعاً بفزع وترقب: ينطلق متجهاً إلى ملجأ أو مأمن مدفوعاً بخوف من شيء خلفه أَوفَضَ - يُوفِضُ + كائن + نفسه أو كائناً آخر + إلى شيء: على وزن " أَفْعَلَ " من " وَفَضَ - يَفِضُ ": جعله، أو جعل نفسه " تَفِضُ ": حثه، أو حث نفسه بفزع على الإسراع إلى مأمن ﴿يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنْ الْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ﴾: يوفضون أنفسهم: يندفعون بفزع وترقب إلى مكان منصوب عال يلجؤون إليه طلباً للاحتماء واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاتجاه واللجوء والحركة نحو مأمن أو ملجأ آمن"، وهي: لَجَأَ - يَلْجَأُ، لاذَ - يَلُوذُ، أوَى - يَأْوِي، وَفَضَ - يَفِضُ، وَأَل - يَئِل، كَانَ - يَكِينُ يفرق لفظاً: فَاضَ - يَفِيْضُ + السائل أو الماء + من وعائه: ينزح ويسيل ويخرج السائل من الوعاء أو المجرى الذي يحويه نحو ما حوله فَضَا - يَفْضُو (فَضِيَ - يفْضى) + المكان أو الشيء أو الكائن: يصبح خالياً فارغاً واسعا ليس فيه شيء من متاع أو حواجز أو موانع فَضَّ - يَفُضُّ + كائن + شيئاً: يكسره ويمزقه ويفرق جمعه ويشتته إلى مزقات وقطع ملتصقة أو متناثرة وَفَضَ - يَفِضُ - أَوفَضَ - يُوفِضُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يذهب إليه مسرعاً بفزع وترقب فَوَضَ - يَفْوِض + كائن + في كائن: يتداخل فيه ويتشارك معه
يوفضون ﴿يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنْ الْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ(43)﴾ المعارج مختار الصحاح ● [وفض] و ف ض: أَوْفَضَ و اسْتَوْفَضَ أسرع ومنه قوله تعالى ﴿كأنهم إلى نُصُبٍ يُوفِضُون﴾ و الأَوْفَاضُ الفِرَقُ من الناس والأَخلاط من قبائل شتى كأَصحاب الصُّفَّة وفي الحديث ﴿أنه أمر بصدقة أن تُوضع في الأوْفاض﴾ معجم الفرائد القرآنية: و ف ض "يُوفِضُونَ" فـي قولـه تعالـى :" كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ " (43) المعارج . وَفَضَ يفِضُ، وأوفَضَ يُؤفِضُ إيفاضاً : أي عدا عدواً سريعا، والمعنى كأنه نُصب لهم نُصُب فهم يستبقون إليه ويسرعون . الراغب وفض - الإيفاض: الإسراع، وأصله أن يعدو من عليه الوفضة، وهي الكنانة تتخشخش عليه، وجمعها: الوفاض. قال تعالى: }كأنهم إلى نصب يوفضون{ [المعارج/43] أي: يسرعون، وقيل: الأوفاض الفرق من الناس المستعجلة. يقال: لقيته على أوفاض (انظر المجمل 4/932). أي: على عجلة، الواحد: وفض. ملخص اللسان 1. كأَنهم إِلى نُصُب يوفضون، الإِيفاضُ الإِسْراعُ، أَي يُسْرِعُون.الإِبل تَفِضُ وَفْضاً وتَسْتَوْفِضُ وأَوْفَضَها صاحبُها؛ وفَضَتِ الإِبلُ: أَسرَعَت. وناقة مِيفاضٌ: مُسْرِعةٌ، وكذلك النعامةُ؛وأَوْفَضَ إِذا أَسْرَع. 2. واسْتَوْفَضَه إِذا طَرَده واستعجله.وأَوْفَضَها واسْتَوْفَضَها: طَرَدَها. وفي حديث وائل بن حجر: من زَنى مِنْ بِكْرٍ فأَصْقِعُوه كذا واسْتَوْفِضُوه عاماً أَي اضْرِبُوهواطْرُدُوه عن أَرضه وغَرِّبوه وانْفُوه، 3. وأَصله من قولك اسْتَوْفَضَتِ الإِبلُ إِذا تفرَّقت في رَعْيِها. 4. مُسْتَوْفَضٌ أَي أُفْزِعَ فاسْتَوْفَضَ،: ما لي أَراكَ مُسْتَوْفَضاً أَي مَذْعُوراً، والمُسْتَوْفِضُ: النافِرُ من الذُّعْرِ كأَنه طلَب وفْضَه أَي عدْوَه 5. اسْتَوْفَضَ اسْتَعْجَلَ؛والوَفْضُ: العجَلة. واسْتَوْفَضَها: استعجَلها. وجاءَ على وفْض ووفَضٍ أَي على عجَل.. يقال: وفَضَ وأَوْفَضَ إِذا عَدا.ويقال: لِقيتُه على أَوْفاضٍ أَي على عجَلةٍ 6. ويقال للأَخلاط: أَوْفاضٌ، والأَوْفاضُ: الفِرَقُ من الناس والأَخْلاطُ من قَبائلَ شَتَّى كأَصْحاب الصُّفّةِ. وفي حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: أَنه أَمَر بصدَقةٍ أَن توضَع في الأَوْفاضِ؛ فُسِّرُوا أَنهم أَهلُ الصُّفّةِ وكانوا أَخْلاطاً، وقيل: هم الذين مع كل واحد منهم وَفْضةٌ، وهي مثل الكِنانةِ الصغيرة يُلْقي فيها طعامَه، والأَوّل أَجْودُ. 7. الوِفاضُ: وِقاية ثِفالِ الرَّحى، والجمع وُفُضٌ؛الوِفاضُ الجلدة التي توضع تحت الرَّحى 8. الأَوْفاضُ والأَوْضامُ واحدها وفَضٌ ووَضَمٌ، وهو الذي يُقطع عليه اللحم؛ 9. وأَوْفَضْتُ لفلان وأَوْضَمْت إِذا بسَطْتَ له بِساطاً يَتَّقي به الأَرضَ. 10. يقال للمكان الذي يُمْسِك الماء الوِفاضُ والمَسَكُ والمَساكُ، فإِذا لم يُمْسِكْ فهو مَسْهَبٌ. 11. والوَفْضةُ: خَرِيطةٌ يَحْمِلُ فيها الرَّاعي أَداتَه وزاده. 12. والوَفْضةُ: جَعْبةُ السِّهامِ إِذا كانت من أَدَمٍ لا خشبَ فيها تشبيهاً بذلك، والجمع وِفاضٌ. لسان العرب ● - وفض: الوِفاضُ: وِقاية ثِفالِ الرَّحى، والجمع وُفُضٌ؛ قال الطرمّاح: قد تجاوَزْتُها بهَضّاء كالجِنّـ ـةِ، يُخْفُون بعضَ قَرْعِ الوِفاضِ أَبو زيد: الوِفاضُ الجلدة التي توضع تحت الرَّحى. وقال أَبو عمرو: الأَوْفاضُ والأَوْضامُ واحدها وفَضٌ ووَضَمٌ، وهو الذي يُقطع عليه اللحم؛ وقال الطّرماح: كم عَدُوٍّ لنا قُراسِيةِ العِزِّ تَرَكْنا لَحْماً على أَوْفاضِ وأَوْفَضْتُ لفلان وأَوْضَمْت إِذا بسَطْتَ له بِساطاً يَتَّقي به الأَرضَ. ثعلب عن ابن الأَعرابي: يقال للمكان الذي يُمْسِك الماء الوِفاضُ والمَسَكُ والمَساكُ، فإِذا لم يُمْسِكْ فهو مَسْهَبٌ. والوَفْضةُ: خَرِيطةٌ يَحْمِلُ فيها الرَّاعي أَداتَه وزاده. والوَفْضةُ: جَعْبةُ السِّهامِ إِذا كانت من أَدَمٍ لا خشبَ فيها تشبيهاً بذلك، والجمع وِفاضٌ. وفي الصحاح: والوَفْضةُ شيء كالجَعْبةِ من أَدَمٍ ليس فيها خشب؛ وأَنشد ابن بري للشَّنْفَرَى: لها وَفْضةٌ فيها ثلاثون سَيْحَفاً، إِذا آنَسَتْ أُولى العَدِيِّ اقْشَعَرّتِ الوَفضةُ هنا: الجَعبة، والسَّيْحَفُ: النَّصْلُ المُذَلَّقُ. وفَضَتِ الإِبلُ: أَسرَعَت. وناقة مِيفاضٌ: مُسْرِعةٌ، وكذلك النعامةُ؛ قال: لأَنْعَتَنْ نَعامةً مِيفاضا خَرْجاءَ تَغْدُو تَطْلُب الإِضاضا (* قوله «الاضاض» هو الملجأ كما تقدم ووضعت في الأصل الذي بأيدينا لفظة الملجأ هنا بازاء البيت.) وأَوْفَضَها واسْتَوْفَضَها: طَرَدَها. وفي حديث وائل بن حجر: من زَنى مِنْ بِكْرٍ فأَصْقِعُوه كذا واسْتَوْفِضُوه عاماً أَي اضْرِبُوه واطْرُدُوه عن أَرضه وغَرِّبوه وانْفُوه، وأَصله من قولك اسْتَوْفَضَتِ الإِبلُ إِذا تفرَّقت في رَعْيِها. الفراء في قوله عزّ وجلّ: كأَنهم إِلى نُصُب يوفضون، الإِيفاضُ الإِسْراعُ، أَي يُسْرِعُون. وقال الليث: الإِبل تَفِضُ وَفْضاً وتَسْتَوْفِضُ وأَوْفَضَها صاحبُها؛ وقال ذو الرمة يصف ثوراً وحشيّاً: طاوي الحَشا قَصَّرَتْ عنه مُحَرَّجةٌ، مُسْتَوْفَضٌ من بَناتِ القَفْرِ مَشْهُومُ قال الأَصمعي: مُسْتَوْفَضٌ أَي أُفْزِعَ فاسْتَوْفَضَ، وأَوْفَضَ إِذا أَسْرَع. وقال أَبو زيد: ما لي أَراكَ مُسْتَوْفَضاً أَي مَذْعُوراً، وقال أَبو مالك: اسْتَوْفَضَ اسْتَعْجَلَ؛ وأَنشد لرؤبةً: إِذا مَطَوْنا نِقْضةً أَو نِقْضا، تَعْوِي البُرَ مُسْتَوْفِضاتٍ وَفْضا تَعْوِي أَي تَلْوِي. يقال: عَوَتِ الناقةُ بُرَتها في سيْرها أَي لوتها بخِطامِها؛ ومثل شعر رؤبة قولُ جرير: يَسْتَوفِضُ الشيخُ لا يَثْنِي عمامَته، والثلْجُ فوق رُؤوس الأُكْمِ مَرْكُومُ وقال الحطيئة: وقِدْرٍ إِذا ما أَنْفَضَ الناسُ، أَوْفَضَتْ إِليها بأَيْتامِ الشِّتاءِ الأَرامِلُ وأَوْفَضَ واسْتَوْفَضَ: أَسرَع. واسْتَوْفَضَه إِذا طَرَده واستعجله. والوَفْضُ: العجَلة. واسْتَوْفَضَها: استعجَلها. وجاءَ على وفْض ووفَضٍ أَي على عجَل. والمُسْتَوْفِضُ: النافِرُ من الذُّعْرِ كأَنه طلَب وفْضَه أَي عدْوَه. يقال: وفَضَ وأَوْفَضَ إِذا عَدا. ويقال: لِقيتُه على أَوْفاضٍ أَي على عجَلةٍ مثل أَوْفازٍ؛ قال رؤبة: يَمْشِي بنا الجِدُّ على أَوْفاضِ قال أَبو تراب: سمعت خليفة الحُصَيْنِي يقول: أَوْضَعتِ الناقةُ وأَوْضَفَت إِذا خَبَّتْ، وأَوْضَفْتُها فوضَفت وأَوْفَضْتها فوفَضَت. ويقال للأَخلاط: أَوْفاضٌ، والأَوْفاضُ: الفِرَقُ من الناس والأَخْلاطُ من قَبائلَ شَتَّى كأَصْحاب الصُّفّةِ. وفي حديث النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: أَنه أَمَر بصدَقةٍ أَن توضَع في الأَوْفاضِ؛ فُسِّرُوا أَنهم أَهلُ الصُّفّةِ وكانوا أَخْلاطاً، وقيل: هم الذين مع كل واحد منهم وَفْضةٌ، وهي مثل الكِنانةِ الصغيرة يُلْقي فيها طعامَه، والأَوّل أَجْودُ. قال أَبو عمرو: الأَوْفاضُ هم الفِرَقُ من الناس والأَخْلاط، من وفضَتِ الإِبلُ إِذا تفرّقت، وقيل: هم الفقراء الضّعافُ الذين لا دِفاعَ بهم، واحدهم وفض (*دقوله «واحدهم وفض» كذا في الأَصل والنهاية بلا ضبط.) . وفي الحديث: أَن رجلاً من الأَنصار جاءَ إِلى النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، فقال: مالي كلُّه صدَقةٌ، فأَقْتر أَبواه حتى جلَسا مع الأَوْفاضِ أَي افتقَرا حتى جلسا مع الفقراء، قال أَبو عبيد: وهذا كله عندنا واحد لأَن أَهلَ الصُّفّة إِنما كانوا أَخلاطاً من قَبائل شتَّى، وأَنكر أَن يكون مع كل رجل منهم وفْضةٌ. ابن شميل: الجَعْبةُ المُسْتديرةُ الواسعةُ التي على فمها طبَقٌ من فوقها والوَفْضةُ أَصغرُ منها، وأَعْلاها وأَسفلُها مُسْتَوٍ. والوَفَضُ: وضَمُ اللحم؛ طائيّةٌ؛ عن كراع. مقاييس اللغة: (وفض) الواو والفاء والضاد: ثلاث كلماتٍ متباينة: الأولى أوْفَضَ إيفاضاً: أسرَعَ. وجاءَ على وَفْض وأوفاض، أي عَجَلة. والثانية الأوفاض: الفِرَق من النَّاس. والثالثة الوَفْضَة: الكنانة، وجمعها وِفَاضٌ. القاموس المحيط: وَفَضَ يَفِضُ وَفْضاً ووَفَضاً، محركةً عَدَا، وأسْرَعَ، كأَوْفَضَ واسْتَوْفَضَ. وناقةٌ مِيفاضٌ مُسْرِعَةٌ. والوَفْضَةُ خَريطةُ الراعي لِزادِه وأداتِه، والجَعْبَةُ من أدَمٍ ج وِفاضٌ، والنُّقْرَةُ بينَ الشارِبَيْنِ تحتَ الأنْفِ. ولَقيتُه على أوْفاضٍ أي عَجَلَةٍ، الواحدُ وَفْضٌ، ويحرَّكُ. والأَوْفاضُ: الفِرَقُ من الناسِ، والأَخْلاطُ، أو الجماعةُ من قَبائلَ شَتَّى كأَصْحابِ الصُّفَّةِ، أو الجَماعةُ الذينَ مع كُلِّ واحدٍ منهم وَفْضَةٌ لطَعامِه، وجَمْعُ وَفَضٍ، محركةً: للذي يُقْطَعُ عليه اللحمُ. وككِتابٍ: الجِلْدَةُ تُوضعُ تحتَ الرَّحَى، والمكانُ يُمْسِكُ الماءَ. وأوْفَضَ الإِبِلَ: فَرَّقَها، له: بَسَطَ بِساطاً يَتَّقِي به الأرضَ. واسْتَوْفَضَه: طَرَدَهُ، واسْتَعْجَلَه، الإِبِلُ: تَفَرَّقَتْ، فلاناً: غَرَّبَه، ونَفاهُ. تاج العروس: و ف ض وفَضَ يَفِضُ وَفْضاً ووَفَضاً الأخيرُ مُحَرَّكَة عن ابن دُرَيْدٍ : عَدا وأسْرعَ كأَوْفَضَ واسْتَوْفَضَ وقال أَبو مالكٍ : اسْتَوْفَضَ أَي اسْتَعْجَلَ وقال الفَرَّاءُ في قوله تعالى " كأَنَّهُم إِلَى نُصُبٍ يوفِضون " أَي : يُسْرِعون وأَنْشَدَ الجَوْهَرِيّ لرُؤبَةَ : " إِذا مَطَوْنا نِقْضَةً أو نِقْضا " تَعْوي البُرَى مُسْتَوْفِضاتٍ وَفْضا تَعْوي أَي : تَلْوي ومثلُه قولُ جَريرٍ : تَسْتَوْفِضُ الشَّيْخ لا يَثْني عِمامَتَهُ ... والثَّلْجُ فَوْقَ رُؤوسِ الأُكْمِ مَرْكومُ وقال الحُطَيْئَةُ : وقِدْرٍ إِذا مَا أَنْفَضَ النّاسُ أوْفَضَتْ ... إليها بأيْتامِ الشِّتاءِ الأرامِلُ وناقَةٌ ميفاضٌ : مُسْرِعَةٌ من ذلك وكَذلِكَ النَّعامةُ قال : " لأنْعَتَنْ نَعامَةً ميفاضا " خَرْجاءَ تَعْدو تَطْلُبُ الإضاضا وقال ابنُ دُرَيْدٍ : الوَفْضَةُ : خَريطَةٌ يَحْمِلُها الرّاعي لزادِهِ وأداتِه يَحمِلُها فيها وفي الصّحاح : الوَفْضَةُ : شَيءٌ مثلُ الجَعْبَة من أَدَمٍ لَيْسَ فيها خَشَبٌ . قالَ الصَّاغَانِيُّ : تَشْبيهاً . ج : وِفاضٌ وزاد في الأساسِ : وَفَضات وأَنْشَدَ ابن بَرِّيّ للشَّنْفَرَى قالَ الصَّاغَانِيُّ : يَذْكُر تأبَّط شَرًّا وأنَّثَه حيث جَعَلَه أُمُّ عِيالٍ : لها وَفْضَةٌ فيها ثَلاثونَ سَيْحَفاً ... إِذا آنَسَتْ أُولَى العَدِيِّ اقْشَعَرَّتِ الوَفْضَةُ : الجَعْبَةُ والسَّيْحَفُ : النَّصْلُ المُذَلَّقُ . وقال ابنُ عَبّادٍ : الوَفْضَةُ : النُّقرَةُ بَيْنََ الشّارِبَيْنِ تَحْتَ الأنْفِ من الرَّجُل . ويُقَالُ : لَقيتُه عَلَى أوْفاضٍ وعلى أَوْفازٍ أَي عَجَلَةٍ الواحدُ وَفْضٌ بالفتحِ كما في الصّحاح ويُحَرَّكُ عن ابن دُرَيْدٍ يُقَالُ : جاءَ عَلَى وَفْضٍ وعلى وَفَضٍ وأَنْشَدَ الجَوْهَرِيّ لرُؤْبَةَ : " يُمْسي بنا الجِدُّ عَلَى أَوْفاضِ وقال أَبو عُبَيْدٍ في حديث النَّبِيّ صَلّى اللهُ عليه وسَلّم : " أَنَّهُ أمَرَ بصَدَقةٍ أن توضَعَ في الأَوْفاضُ : " هو الفِرَقُ من النَّاسِ والأَخْلاطُ ومثلُه قَوْلُ أَبي عَمْرو قالَ : مِنْ وَفَضَت الإبِلُ إِذا تَفَرَّقَتْ أو الجَماعةُ من قَبائلَ شَتَّى كأصحابِ الصُّفَّة رَضِيَ الله عَنْهم نَقَلَهُ الجَوْهَرِيّ أو الجَماعة الَّذينَ مع كُلِّ واحِدٍ مِنْهُم وَفْضَةٌ لطَعامه وهي مثلُ الكِنانَةِ الصَّغيرةِ يُلْقي فيها طَعامَه وهذا قَوْلُ الفَرَّاء وأنكَره أَبو عُبَيْدٍ وقيل : هو الفُقَراءُ الضِّعافُ الذين لا دِفاعَ بهم ومِنْهُ الحَديثُ : " فأَقّتَرَ أبَواهُ حتَّى جَلَسا مع الأَوْفاضِ " . قالَ أَبو عُبَيْدٍ : وهذا كُلُّه عندنا واحِدٌ ؛ لأن أهْلَ الصُّفَّةِ إنَّما كانوا أخْلاطاً من قبائلَ شتَّى . قلتُ : وأهْلُ الصُّفَّةِ ثَلاثةٌ وتِسْعونَ رَجُلاً جَمَعْتُهُم في كُرّاسَةٍ لَطيفةٍ عَلَى حَرفِ المُعْجَم . والأَوْفاضُ أيضاً : جَمْعُ وَفَضٍ مُحَرَّكَة للَّذي يُقْطَعُ عَلَيْهِ اللَّحْمُ وكَذلِكَ الأوْضامُ جَمْعُ وَضَمٍ نَقَلَهُ أَبو عَمْرٍو . وقال الطِّرِمّاحُ : كَمْ عَدُوٍّ لنا قُراسِيَةِ العِ ... زّ تَرَكْنا لَحْماً عَلَى أَوْفاضِ وقال كُراع : الوَفَضُ : وَضَمُ اللَّحْمِ طائِيَّةٌ . والوِفاضُ ككِتابٍ : الجِلْدَةُ توضَعُ تَحْتَ الرَّحَى قالَهُ أَبو زَيْدٍ وقال غيره : هو وِقايَةُ ثِفالِ الرَّحَى والجَمْعُ وُفُضٌ قالَ الطِّرِمّاح : قَدْ تَجاوَزْتُها بِهَضّاءَ كالجِنّ ... ةِ يُخْفون بَعْضَ قَرْعِ الوِفاضِ والوِفاضُ أيضاً : المكانُ الَّذي يُمْسِكُ الماءَ رواه ثَعْلَبٌ عن ابن الأَعْرَابِيّ قالَ : وكَذلِكَ المَسَكُ والمَساكُ فإذا لم يُمْسِكْ فهو مَسْهَبٌ . وأَوْفَضَ الإبِلَ : فَرَّقَها قالَ اللَّيْثُ : الإبلُ تَفِضُ وَفْضاً وتَستَوْفِضُ وأوْفَضَها صاحِبُها . وقال أَبو تُرابٍ : سَمعتُ خَليفَةَ الحُصَيْنيّ يَقول : أَوْضَفَتِ النّاقةُ وأَوْضَفْتُها فوَضَفَت : خَبَّتْ . وأَوْفَضْتُها فوَفَضَتْ : تَفَرَّقَت . وأَوْفَضَ له : وأَوْضَمَ إِذا بَسَطَ له بِساطاً يَتَّقي به الأرْضَ . ويُقَالُ اسْتَوْفَضَهُ إِذا طَرَدَهُ عن أرْضِه . واسْتَوْفَضَهُ : اسْتَعْجَلَه . واسْتَوْفَضَتِ الإبِلُ إِذا تَفَرَّقَت في رَعْيِها وهو مُطاوِعُ أَوْفَضْتُها . واسْتَوْفَضَ فُلاناً : غَرَّبَهُ ونَفاهُ ومِنْهُ حَديثُ وائِلِ بن حُجْرٍ : " مَنْ زَنا من بِكْرٍ فاصْقَعوه كذا واسْتَوْفِضوه عاماً " أَي اضْرِبوه واطْرُدوه عن أرْضِهِ وغَرِّبوه وانْفوهُ وأصلُه من قَولك : اسْتَوْفَضَتِ الإبِلُ . وممَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : أَوْفَضَه : طَرَدَه . وقال أَبو زَيْدٍ : يُقَال : مالي أراكَ مُسْتَوْفِضاً أَي مَذْعوراً . وقال ذو الرُّمَّة يصفُ ثوراً وَحْشِيًّا : طاوي الحشا قَصَّرَتْ عنه مُحَرَّجَةٌ ... مُسْتَوْفِضٌ من بَناتِ القَفْرِ مَشْمومُ قالَ الأَصْمَعِيّ : مُسْتَوْفَضٌ أَي أُفْزِعَ فاسْتَوْفَضَ . وقال الصَّاغَانِيُّ : يروى مُسْتَوْفِضٌ ومُسْتَوْفَضٌ والمُسْتَوْفَضُ النافِرُ من الذُّعْرِ كَأَنَّهُ طُلِبَ وفْضُه أَي عَدْوُه . وفرَّق ابن شُمَيْلٍ بَيْنَ الوَفْضَةِ والجَعْبَةِ فقال : الجَعْبَةُ : المُسْتَديرَةُ الواسِعَةُ الَّتِي عَلَى فَمِها طَبَقٌ من فَوْقِها والوَفْضَةُ أصْغَرُ منها وأعْلاها وأسْفَلُها مُسْتَوٍ
Sîgalar(1)
Mücavir kökler5 mücavir (8 toplam)
Geçtiği ayetler(1)
يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ
HızlanırlarO gün; onlar, dikili taşlara doğru koşuyorlarmış gibi, kabirlerden çabuk çabuk çıkarlar.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وفض |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misâl (vav ile başlayan) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سرع, عجل, ركض, وفد |
| Zıt Kök | بطء |
| Çekirdek Özet 1 | Sırtındaki ok torbasını veya azık çantasını sarsarak hedefe doğru telaş ve süratle koşma |
| Çekirdek Özet 2 | Kıyamet günü dirilen inkârcıların belirlenmiş hedefe doğru kontrolsüz ve telaşlı bir süratle sevk edilişi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir gayeye yönelen kolektif ve şuursuz yönelişin içsel dengesizlik ve telaşla birleşen kinetiği |
| Kritik Hata Riski | Kökün salt «hızlı yürüme» sayılarak taşıdığı putperest ritüel telaşı, hedefe kilitlenme ve sarsıntılı koşu nüansının yitirilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وف | Bir sınıra, hedefe veya ölçüye doğru tamlıkla yönelme, dolma ve varma; bu çekirdek وفد kökünde topluca bir makama yönelip varmayı, وفر kökünde hacmin ve miktarın tamlığa ulaşmasını, وفق kökünde iki şeyin tam örtüşmesini ve وفي kökünde ahdin veya ölçünün tastamam yerine getirilmesini ifade eder | ض | Anlama keskin bir hareket, sarsılma, fırlama ve telaşlı bir seğirtme boyutu ekleyerek hedef yönelimini içsel bir hızlanma ve çalkantı haline dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Harekete geçirici dış saiki, bir hedefe kilitlenip bağlanmayı ve kesintisiz çekimi temsil eder |
| ف | Ağız; açıklık, nefes, dışa püskürme | Enerjinin ve soluğun dışarı fırlamasını, içteki hızlanmanın bedensel eyleme taşmasını gösterir |
| ض | Yan taraf, ezilme, baskı (türetilmiş imge) | Yere basışın sertliğini, koşu esnasındaki sarsıntıyı ve taşınan yükün bedene çarpıp yayılmasını yansıtır |
| وفض | Bir hedefe bağlanarak (çengel) soluk soluğa (ağız) ve sarsıntılı bir basınçla (baskı) hızla atılma | Bir çekim merkezine doğru eşyalarını ve bedenini sarsarak telaşla koşma hareketinin bütününü ifade eder |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Avcının veya yolcunun deriden mamul ok sadakını (el-vefda) yahut çoban azık torbasını sırtında sallandırıp şıkırdatacak bir süratle seğirtmesi, devenin hızlı yürüyüşe zorlanması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şenferâ bir beytinde sadak anlamındaki kelimeyi şu şekilde zikreder: لَهَا وَفْضَةٌ فِيهَا ثَلَاثُونَ سَيْحَفاً / إِذَا آنَسَتْ أُولَى العَدِيِّ اقْشَعَرَّتِ |
| Erken Arapça kullanım | Zü’r-Rimme yaban sığırını tarif ederken kökün türevini sürat ve tedirginlik anlamında kullanır: طَاوَى الحَشَا فَصَرَتْ عَنْهُ مُحَرَّجَةٌ / مُسْتَوْفَضٌ مِنْ بَنَاتِ القَفْرِ مَشْهُومٌ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Arapça وفض kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde hareket ve donanım arasındaki ilişkiyi yansıtan erken katmanlarla örtüşür. Kökün birincil nominal türevlerinden olan «el-vefda» (deri sadak veya azık torbası), taşınabilir donanımla birlikte hızla yer değiştirme kültürüne aittir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu üçlü kök dizilimi yerine, hızla fırlama ve seğirtme anlamları fonetik olarak yakın olan ve atılmayı bildiren köklerle temsil edilirken; Güney Arapçasında ve klasik bedevi Arapçasında kök, hem taşınan heybe/sadak nesnesini hem de bu nesnenin koşarken bedene çarpıp ses çıkarmasıyla oluşan aceleci hareketi korumuştur. Çöl şartlarında avcının veya habercinin eşyasını toplayıp telaşla yola koyulması hali, kökün semantik çekirdeğinde yerleşik kalmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sadak ve heybe sallantısından doğan hız | Bedevinin sadak taşıyarak hızla koşması (el-vefda) ile genel sürat (el-îfâd) arasında somuttan soyuta geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Göçebe ve avcı teçhizatı ile hızlı intikal | Taşınabilir deri eşya ile donanıp süratle bir menzile yönelme eylemini niteleyen ortak çöl yaşamı leksikonu | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve kanıtlanabilir bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وفض | Anlamlı | Süratle koşmak, telaşla seğirtmek | Deri sadak taşırken hızla hareket etme ve hedefe seğirtme | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| وضف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip | Kur'an'da geçmez |
| فوض | Anlamlı | İşi başkasına bırakmak, dağılmak | İşin idaresini havale etme veya topluluğun başsız karışması | Kur'an'da geçer; ortak akış ve yayılma bağı |
| فضو | Anlamlı | Genişlemek, boşalmak, açılmak | Bir alanın veya mesafenin engelsizce geniş ve açık olması | Kur'an'da geçer; hareketin açık alanda sürmesi bağı |
| ضوف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip | Kur'an'da geçmez |
| ضفو | Anlamlı | Bol olmak, örtmek, taşmak | Giysinin veya suyun bollaşıp etrafı bütünüyle örtmesi | Kur'an'da geçmez; bolluk ve yayılma nüansı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وفض | Merkez | Hedefe yönelen telaşlı sürat | Belirli bir hedefe doğru, üzerindeki ağırlıklarla sarsılarak ve telaşla koşma | Sürat ile birlikte bir gayeye odaklanma ve çalkantılı seğirtme |
| سرع | Komşu | Genel sürat | Eylemin az zamanda gerçekleşmesi; içsel çalkantı veya nesne sallantısı şartı aranmaz | Salt zaman kısalığı ve çabukluk bildirir |
| عجل | Komşu | Vaktinden önce isteme sürati | Bir şeyin zamanı gelmeden aceleyle yapılmasını istemekten doğan hız | Psikolojik sabırsızlık ve öne alma baskısı taşır |
| ركض | Komşu | Ayak vurarak koşma | Bineği topuklayarak veya tabanları yere vurarak fiziksel güçle koşma | Adımların ve ayak hareketinin mekanik vuruşuna odaklanır |
| وفد | Komşu | Topluca bir makama yönelme | Bir elçi veya topluluk halinde saygın bir hedefe intikal etme | İntikalde telaş ve sarsıntıdan ziyade heyet olma vasfı öne çıkar |
| بطء | Zıt | Yavaşlık ve ağırlık | Hareketin gecikmesi, gevşemesi ve ilerlemenin durma noktasına gelmesi | Hız ve telaşın bütünüyle yokluğunu ifade eder |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وفض | Bir hedefe telaşla seğirtmek | Üzerindeki yükle sarsılarak belirlenmiş bir gayeye doğru süratle koşma | Kesin |
| Latince | Praecipitare, convolare | Hızla atılmak, bir noktaya akın etmek | Convolare topluca tek bir hedefe seğirtmeyi karşılar; bedensel sadak sarsıntısını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | To rush headlong, to scurry towards | Bir hedefe telaşla koşturmak | Scurry telaşlı ve sarsıntılı adımları, rush headlong ise hedefe kilitlenmiş önlenemez sürati karşılar | Güçlü |
| Almanca | Zueilen, heranpreschen | Telaşla bir hedefe seğirtmek | Belirli bir gayeye doğru çalkantılı ve aceleci koşuyu ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Se précipiter, courir avec hâte | İtiş kakış ve telaşla koşmak | Bir hedefe doğru kontrolsüz ve hızlı yönelişi karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يُوفِضُونَ (Meâric 70:43) | Dikili bir hedefe/puta koşar gibi kabirlerden çıkıp mahşer meydanına telaşla seğirtmek | İnkârcıların kabirlerinden çıktıklarında içine düşecekleri dehşetli hız ve şaşkınlık tablosu; putperestlerin bayramlarda taşlara tapınmak için koşturmasına yapılan teşbih |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba's ve mahşer ahvali | Kabirlerden dirilişin ardından insanların iradeli mi yoksa cebren mi sevk edildikleri; hızın ilahi kudret karşısındaki acziyeti | İnkârcının mahşer çağrısına karşı koyamayarak sürüklenircesine hızlanması |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Hukuki bir hükme doğrudan medar olan fıkhi bir ıstılah tespiti yapılmamıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Nüsüb ve îfâd ilişkisi | Ayette geçen dikili taşlara (nüsub) cahiliye döneminde putperestlerin kurban sunmak veya tapınmak için yarışarak koşmaları benzetmesi | Putperest ayin koşusunun ahiretteki dehşetli mahşer sevkine istiare kılınması |
| Hadis | Sadaka dağıtımı ve fakirler | Hadiste geçen «el-evfâd» ifadesinin kimsesiz, karmaşık ve yoksul fırkaları tanımlamak üzere kullanılması | Bir yere yerleşemeyip sürekli göç eden veya toplanan dağınık insan zümreleri |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve hesap günü | Kaçınılmaz toplanma sürati | İnkârcının kaçamadığı ilahi çekim merkezine teslimiyeti | Dünyadaki sahte yönelimlerin ahirette mutlak bir sevk ile yüzleşmesi | Güçlü |
| İlmi | Kinetik ve yönelim mekaniği | Çekim altındaki hızlanma vektörü | Dış bir gücün etkisiyle tek bir odağa yönelen kütlesel akış | Cisimlerin belirli bir çekim odağına karşı koymaksızın akması | Muhtemel |
| Siyasi | Kitle psikolojisi ve propaganda | Yönlendirilmiş kitle histerisi | Toplumun belirlenmiş sembollere sorgusuzca koşturulması | İdeolojik veya ritüel tabular etrafında kitlesel seferberlik oluşturulması | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa paniği veya hücumu | Varlıklara veya mala hücum etme | Belirli bir emtiaya veya merkeze telaşla akın eden talep dalgası | Güvensizlik ortamında bireylerin tek bir güvenli veya spekülatif hedefe seğirtmesi | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dış potansiyel alanındaki odaklanmış akı (flux) | Tanımlı bir potansiyel kuyusuna doğru taneciklerin dış kuvvet etkisiyle hızlanarak toplanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif histeri ve sürü yönelimi | Bireylerin rasyonel muhakemeyi yitirip kutsallaştırılmış bir simgeye doğru panikle koşması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İfadenin yalnızca herhangi bir «hızlı yürüme» veya sıradan «koşma» eylemine indirgenerek tefsir edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Dünyada putlara veya dikili hedeflere şuursuzca koşan inkârcı zihniyetin, ahirette aynı telaş ve sarsıntıyla ilahi hesaba sürüklenişindeki ironik devamlılık |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetteki müşrik psikolojisinin, putperest ritüel telaşının ve mahşer günündeki aşağılanma ile korku yüklü süratin edebi ve teolojik boyutunun kaybolması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tekil geçtiği Meâric Suresi 43. ayette inkârcıların diriliş sahnesini çarpıcı bir bedevi imgesiyle canlandırarak, dünyadaki putperestçe adanmışlığın ahiretteki kaçınılmaz zillete nasıl dönüştüğünü gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kıyamet, ba's ve inkârcıların kabirlerinden çıkarılarak toplanma alanına sevk edilişini betimleyen eskatolojik tasvirlerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiretteki dirilişin sakin veya iradi bir gidiş olduğu zannını yıkar; inkârcıların içsel bir sarsıntı, panik ve telaşla, engel olamadıkları bir hedefe doğru seğirttiklerini ortaya koyar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamOk torbasını veya azık çantasını bedenine vurdura vurdura, telaş ve süratle hedefe doğru seğirtmek.
- Soyut anlamBir merkezin veya ideolojik odağın çekimine kapılarak içsel panik ve telaşla gayeye doğru akmak.
- Sistematik karşılıkBelirlenmiş bir merkez vektörü doğrultusunda sönümlenemeyen ve irade dışı hızlanan kütlesel yönelim dinamiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde hareket halindeki bireyin veya kitlenin hız vektörünü; hedefin (dikili taş veya hesap meydanı) oluşturduğu çekim potansiyelini; hedefe doğru yönelten kuvvet gradyanını; hedefe kilitlenme katsayısını; ise bedensel teçhizatın sarsıntısından ve içsel telaştan kaynaklanan çalkantılı salınımı temsil eder. Bu bağıntı, kökün hem hedefe kilitli ivmesini hem de telaşlı sarsıntı dinamiğini sembolize eder.