أثم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ث-مالصيغ: ٢٢ · الجذور المجاورة: ٨٠ · الآيات: ٤٢ · السور: ٢١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خنزرجنفبطنالْإِثْمِأثمإِثْمَعدوأَثَامًاحرمإِثْمًاآثِمًاإِثْمٌبهتسحتأكل

الجذرالصيغ ٢٢الآيات ٤٢السور ٢١المجاورة ٨٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أثم

أ - ث - م

جذر
  • الورود: ٤٨
  • الآيات: ٤٢
  • الصيغ: ٢٢
  • المعاجم: ١٣

İsm hurmadan yapılan içkidir. (EiÇM) Hurmadan yapılan alkollü içkidir. İnsanın kendisine zararlı bir işi yapmasına “ism” denir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءثم · إثم · اثم

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

İsm hurmadan yapılan içkidir. (EiÇM) Hurmadan yapılan alkollü içkidir. İnsanın kendisine zararlı bir işi yapmasına “ism” denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٣٩
باب الثاء والميم و و ا ي ء معهما ث و م، و ث م، م ي ث، ث م أ، أ ث م مستعملات ثوم: الثُّومُ: معروف.. والثُّومةُ: قَبِيعةُ السَّيف التّي على مِقْبَضه.. وثُومةُ: اسمُ رَجُلٍ من بني كلاب. وثم: الوَثِيمُ: المكْتَنِزُ لحماً. وقد وَثُمَ يَوْثُمُ وَثامةً. ووَثَمَ الفَرَسُ الحِجارة بحافره يَثِمُها وَثماً، إذا كَسَرَها. والمُواثَمَةُ في العَدْوِ: المُضابرة كأنّه يَرْمي بنَفْسِهِ، قال: وفي الدِّهاس
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٧٨
الأثْمُ: الذنْبُ. وقد أَثِمَ الرجل بالكسر إّثماً ومَأَثَماً، إذا وقع في الإثم، فهو آثِمٌ وأَثيمٌ، وأَثومٌ أيضاً. وأَثَمَهُ الله في كذا يَأْثُمُهُ ويَأْثمُهُ، أي عَدَّه عليه إثماً، فهو مَأْثُومُ. وأنشد الفرّاء: فهَلْ يَأْثُمَنِّي اللهُ في أَنْ ذَكَرْتُهاوعَلَّلْتُ أَصحابي بها ليلةَ النَفْرِ وآثمه بالمد أوقعه في الإثم. وآثمَهُ بالتشديد، أي قال له: أَثِمْتَ. وقد تُسَمَّى الخمرُ إثماً. وقال: شربتُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٧٢٦
ث م ( وايء ) أثم ، ثمأ ، ميث ، وثم ، ثوم ، ثمو . أثم : قال اللَّيْثُ : يقال : أَثِم فلانٌ يأثَم إثْماً ، أي وَقَع في الإِثم . وتأثَّم ، أي تَحرَّج من الإِثم وكَفّ عنه . وأَخبرني المُنْذِريّ ، عن ابن فَهم ، عن محمد بن سلام ، أنه سأل يُونس عن قوله جَلّ وعَزّ : ( وَمَن يَفْعَلْ ذالِكَ يَلْقَ أَثَاماً ) ( الفرقان : 68 ) فقال : عقوبة ؛ وأَنشد قول بِشْر : وكان مُقامنا نَدْعُو عليهم بأَبْطَح ذي المَجاز
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٦٠١
(باب الهمزة والثاء وما يثلثهما) (أثر) الهمزة والثاء والراء، لـه ثلاثة أصول: تقديم الشيء، وذكر الشيء، ورسم الشيء الباقي. قال الخليل: لقد أثِرْتُ بأن أفعل كذا، وهو همٌّ في عَزْم. وتقولُ افعل يا فلان هذا آثِراً ما، وآثِرَ [ذي] أثير، أي إنْ اخترتَ([1]) ذلك الفعل فافعلْ هذا إمّا لا. قال ابنُ الأعرابيّ: معناه افعلْه أوّلَ كلِّ شيء. قال عُروة بن الورد: وقالوا ما تَشاءُ فقلتُ ألهُو *** إلى الإصباح آثِرَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٠٢٦
المدخل: إثم- الإثم والأثام: اسم للأفعال المبطئة عن الثواب (يقال: أثمت الناقة المشي تأثمه إثما: أبطأت. انظر: اللسان (أثم) )، وجمعه آثام، ولتضمنه لمعنى البطء قال الشاعر: *جمالية تغتلي بالرداف**إذا كذب الآثمات الهجيرا* (البيت للأعشى في ديوانه ص 87؛ واللسان (أثم). وعجزه في المجمل 1/87) وقوله تعالى: ﴿فيهما إثم كبير ومنافع للناس﴾ [البقرة/219] أي: في تناولهما إبطاء عن الخيرات. وقد أثم إثما وأثاما فهو آثم وأثيم.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٩٨
أ ث م تقول‏:‏ فلان من الحياء يتلثم ومن اللمم يتأثم أي يتحرج‏.‏ وتقول‏:‏ كانوا يفزعون من الأنام أشد ما يفزعون من الأثام وهو وبال الإثم قال‏:‏ لقد فعلت هذي النوى بي فعلة أصاب النوى قبل الممات أثامها
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٦١١
الإِثْمُ: الذَّنْبُ، وقيل: هو أَن يعمَل ما لا يَحِلُّ له. وفي التنزيل العزيز: والإِثْمَ والبَغْيَ بغير الحَقّ. وقوله عز وجل: فإِن عُثِر على أَنَّهما استَحقّا إثْماً؛ أَي ما أُثِم فيه. قال الفارسي: سماه بالمصدر كما جعل سيبويه المَظْلِمة اسم ما أُخِذ منك، وقد أَثِم يأْثَم؛ قال: لو قُلْتَ ما في قَوْمِها لم تِيثَمِ أَراد ما في قومها أَحد يفْضُلها. وفي حديث سعيد بن زيد: ولو شَهِدْتُ على العاشر لم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٣٣
* أ ث م * * الإثْمُ * الذنب وقد أثم بالكسر إثما ومأثما إذا وقع في الإثم فهو * آثِمٌ * و * أثِيمٌ * و * أثُومٌ * أيضا وأثمه الله في كذا بالقصر يأثمه بضم الثاء وكسرها أثاما عدة عليه إثما فهو * مأثومٌ * قلت قال الأزهري قال الفراء أثمه الله يأثمه إثما وأثاما جازاه جزاء الإثم فهو مأثوم أي مجزي جزاء إثمه و * آثَمَهُ * بالمد أوقعه في الإثم و * أثَّمه * تأثيما قال له أثمت وقد تسمى الخمر إثما وقال % شربت
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٩٨٩
| | ( * ! الإِثْمُ ، بالكَسْرِ : الذَّنْبُ ) ، قال | الراغب : هو أَعَمُّ من العُدْوانِ . وقال | غَيْرُه ، هو فِعْلٌ مُبَطِّىءٌ عن الثَّواب | وقَوْله تعالى : ! 2 < * ! والإثم والبغي > 2 ! | قال الفرّاء : الإِثْم : ما دُونَ الحَدّ ، | ( و ) قيل : الإِثْمُ : ( الخَمْرُ ) ، قال : | % ( شَرِبْتُ الإِثْمَ حَتَّى ضَلَّ عَقْلِي % | كَذاكَ الإِثْمُ تَصْنَع بالعُقُولِ ) % | كذا في العُباب والصّحاح ، وقولُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٩٩٣
المدخل: اثمأَثِمَ 1 أَثِمَ ذ , (Lth, S, M, &c.,) aor. اَثَمَ , (Lth, M, Msb, K,) inf. n. اِثْمٌ, (S, K,) or أَثَمٌ, the former being a simple subst., (Msb,) and مَأْثَمٌ, (S, K,) He fell into what is termed اِثْمٌ [i. e. a sin, or crime, &c.]; (Lth, T, S, M, Msb, * K *;) [he sinned; committed a sin, or crime;] he did what was unlawful: (M, * K:) and ↓ تَأْثِيمٌ signifies the same as اِثْمٌ: (K:) it may be
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٨٥
المدخل: ءثمأَثَم أَثَم U ( n. ac. أَثْم 1 ), a. Regarded as a sinner ( God ). أَثِمَ أَثِمَ A ( n. ac. اِثْم 2 , أَثَم 4 , مَأْثَم 17 ), a. Sinned; committed a crime, did that which is unlawful. أَثَّمَ أَثَّمَ II , a. Accused of crime, of wrong-doing. آثَمَ آثَمَ IV , a. Caused to fall into sin, crime, led astray. تَأَثَّمَ تَأَثَّمَ V a. [ Min ], Abstained from sin. اِثْم اِثْم 2 , ( pl.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٦٦٦
المدخل: ءثمءثم أَثِمَ - يَأْثَمُ - إثْم - أثام - آثِم - آثِميْن - أثيْم - أثَّمَ - يُؤَثِّمُ - تَأثيْم أثِمَ - يَأْثَمُ + كائن أو قلب كائن + من شيء أوأمر: يشعر بالذنب منه: يقترف ذنباً أو فعلاً مخالفاً للمقبول والمسموح والحلال فيشعر بالذنب وتأنيب الضمير من ذلك إثْم: على وزن " فـِعـْل": اسم فعل" أثِمَ - يَأثَمُ": الشعور بالذنب: وهو كذلك بمعنى
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٠ (الإجمالي: ٢٥٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عدو

    الآيات المشتركة: ٩ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  2. حرم

    الآيات المشتركة: ٦ · Hiram keçe demektir

  3. جنف

    الآيات المشتركة: ٢ · Ecnef kambur demektir

  4. بهت

    الآيات المشتركة: ٣ · Mehd beşik demektir

  5. كسب

    الآيات المشتركة: ٥ · Kazandı

  6. لحم

    الآيات المشتركة: ٣ · Et

  7. سحت

    الآيات المشتركة: ٢ · Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir

  8. خنزر

    الآيات المشتركة: ٢ · Domuz

  9. هلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Boğazlandı

  10. فحش

    الآيات المشتركة: ٣ · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  11. بطن

    الآيات المشتركة: ٣ · Batın karın demektir

  12. أكل

    الآيات المشتركة: ٥ · Ekel pas demektir

الآيات التي ورد فيها(٤٢)

  1. فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Kötülük

  2. وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ

    Kötülük

  3. إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا

    Kötülük

  4. انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا

    Kötülük

  5. وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

    Kötülük

  6. وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا

    Kötülük

  7. فَإِنْ عُثِرَ عَلَى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ …

    Kötülük

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأثم
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerذنب, وزر, حرج, جرح
Zıt Kökبرر
Çekirdek Özet 1Bir yük veya zaaf sebebiyle yavaşlamak, geride kalmak, menzile vaktinde varamamak
Çekirdek Özet 2İnsanı hayırdan ve tekâmülden alıkoyan, bilinçli ve ısrarlı biçimde işlenen vebal ve kötülük
Çekirdek Özet 3Bireyi ve toplumsal düzeni atalete, kokuşmaya ve adaletten sapmaya sürükleyen içsel fren
Kritik Hata RiskiKökün salt soyut ve törensel bir günah tanımına hapsedilerek hayrı geciktiren ve sistemi çökerten somut zarar yönünün ıskalanması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أثBirikmek, yoğunlaşmak, ağırlık oluşturup yerinde tutmak; أثث kökünde eşyanın yığılıp yoğunlaşması, أثر kökünde geride iz kalması ve gecikme, أثل kökünde ise kökleşip ağırlaşma anlamlarında görülür.مKapanma, toplanma ve ihata anlamı katan mim harfinin eklenmesiyle, biriken ağırlığın failin iradesini bütünüyle kuşatarak onu hayırlı hareketten fiilen alıkoyması ve geride bırakması anlamı kesinleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçEyleme geçme iradesini, birincil yönelişi ve failin başlangıçtaki hareket gücünü temsil eder.
ثİşaret, sınır; peltekleşme ile yoğunlaşan engel (ت imgesinden türetme)Yol üzerinde beliren engeli, sınır ihlalini ve harekete direnç gösteren ağırlık katmanını imler.
مSu; akış, derinlik, kapanma ve toplanmaOluşan ağırlığın ve sorumluluğun failin etrafını sararak onu içine çekmesini ve sabitlemesini anlatır.
أثمGücün engelle karşılaşıp içine kapanarak atalete uğramasıBaşlangıçtaki iradî gücün (ا), bir sınır ihlali ve yük sebebiyle (ث) kuşatılıp hapsedilmesi (م), böylece yürüyüşün yavaşlayarak geride kalması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYükü ağır geldiği veya takati kesildiği için kervanın gerisinde kalan, adımlarını yavaşlatan deve için kullanılan fiildir (ناقة آثمة). Buradan hareketle insanı menziline ve hayra ulaştırmaktan alıkoyan her türlü kusur ve vebal bu adla anılmıştır.
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ, öğle sıcağında yavaşlayan ve adımları ağırlaşan develeri tasvir ederken şöyle der: إذا كَذَبَ الآثِماتُ الهَجِيرا / Bu beyitte kök, sıcağın ağırlığı altında geride kalan ve hızını kaybeden binekler için doğrudan fiziksel anlamıyla kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımAklı ağırlaştırıp uyuşturduğu ve insanı doğru karardan alıkoyduğu için şaraba mecazen «ism» denilmiştir; şairin şu mısraı erken dönem kullanımına örnektir: شَرِبْتُ الإثْمَ حتّى ضَلَّ عَقْلِي / كذاك الإثْمُ تفْعَلُ بالعُقولِ. Ayrıca kasten işlenen günahtan kaçınma ve çekinme tavrı «teessüm» (تأثّم) olarak adlandırılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde أثم kökü, merkezi Sami havzasında doğrudan ahlaki kusur, yavaşlama ve yükümlülüğü yerine getirememe semantik alanı etrafında gelişmiştir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı konsonant dizilimiyle birebir morfolojik bir soydaş tespit edilememekle birlikte, kökün taşıdığı «kusurlu olma, borçlu kalma ve suçluluk yüklenme» matrisi İbranice אשם (aşem: suçlu olmak, suç kefareti sunmak) kökü ile yakın bir semantik ve muhtemel fonetik akrabalık sergiler; zira şin/te denkliği Sami diller arası geçişlerde bilinen bir ses değişimidir. Arapçada kök, somut düzlemdeki «yavaşlama, geride kalma» (البطء والتأخر) çekirdeğini korumuş, daha sonra bu fiziksel atalet ahlaki ve hukuki sorumluluk sahasına aktarılarak hayırdan alıkoyan her türlü bilinçli eylemin ortak adı haline gelmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönناقة آثمة türetimi ve البطء والتأخر esasıDevenin yavaşlaması ve geride kalması şeklindeki fiziksel hareket, insanı tekâmülden alıkoyan ahlaki suça kaynaklık etmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice אשם ile muhtemel ses ve anlam paralelliğiSuçluluk, kusur ve bu suçun doğurduğu telafi yükümlülüğü bakımından ortak bir Sami ahlak-hukuk çekirdeğine işaret eder.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında kökle doğrudan eşleşen güvenilir bir biçim tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أثمAnlamlıYavaşlamak, geride kalmak, günah işlemekHayırdan alıkoyan ve failini geciktiren bilinçli eylem ve suç.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
أمثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız bir kök kaydı yer almaz.Kur'an'da geçmez.
ثأمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik leksikografide kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ثمأAnlamı bulunmayanSuya kandırmak veya vurmakNadir kullanımı olan bir diziliştir; hedef kökün semantik ekseniyle doğrudan bağı yoktur.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
مأثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıBu fonetik dizilişte kök leksikonda yer almaz.Kur'an'da geçmez.
مثأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArap dilinde terk edilmiş, kullanılmayan harf birleşimidir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أثمMerkezGeciktiren ve alıkoyan suçİnsanı hayırdan alıkoyan, bilerek yapılan ve kişiyi yavaşlatıp geride bırakan günahtır.İçsel iradeyle hayrı bilerek terk etme veya zararlı eylemi bile bile sürdürme vurgusu taşır.
ذنبKomşuKuyruk gibi peşi sıra gelen suçEylemin kendisinden ziyade ardında bıraktığı kaçınılmaz cezai sonucu ve kuyruk gibi yapışan izi anlatır.Faili takip eden ve hesap gününde önüne çıkacak olan vebal boyutu öne çıkar.
وزرKomşuTaşınan ağır yükİnsanın omzuna binen, taşınması güç ve ezici sorumluluk ağırlığını ifade eder.Yükün eziciliği ve başkasına devredilemez oluşu vurgulanır.
حرجKomşuDaralma ve çıkmaza girmeKişiyi manevi veya hukuki bakımdan sıkıştıran, hareket alanını yok eden dar boğazdır.Vicdani ve şer'i sıkışıklık hissi esastır.
جرحKomşuKazanım ve organla işlenen cürümBeden azalarıyla fiilen kazanılarak toplum veya düzen üzerinde hasar bırakan eylemdir.Eylemin maddeten işlenişi ve kazanç boyutu belirgindir.
بررZıtGenişlik, engelsiz iyilik, sadakatKarada genişçe yayılmak gibi hayırda genişlemeyi, engelleri aşarak hızla menzile ulaşmayı ifade eder.İnsanı geciktiren ağırlıkların aksine onu hayırda öne geçiren taat durumudur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأثمHayırdan alıkoyan bilinçli cürümFaili hayırdan ve menzilden geri bırakan, kasten işlenen vebali ifade eder.Kesin
LatinceDelictum, CulpabilitasGeri kalma, doğru yoldan sapma, kabahatDelictum kelimesi 'yoldan veya vazifeden ayrılmak, eksik bırakmak' kökünden gelir ve hedef kökün hayrı geciktirme boyutuyla örtüşür.Güçlü
İngilizceTransgression, iniquity, deliberate sinSınır ihlali, haksızlık, kasti suçSin genel bir ıstılah iken, iniquity ve transgression kelimeleri kökün bilinçli haksızlık ve yavaşlatıcı kötülük yönünü karşılar.Güçlü
AlmancaMissetat, Frevel, VerschuldungKötü fiil, haddi aşma, borçlu kalmaSalt günah (Sünde) kavramından ziyade hukuki ve ahlaki sınırı bilerek çiğneyip geriye düşüren cürmü anlatır.Güçlü
FransızcaIniquité, forfaitAğır haksızlık, yük getiren suçHukuki ve ahlaki dengenin kasten bozulmasını ve failin üzerine kalan vebali karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsm (Genel vebal ve cürüm)Hayırdan alıkoyan, bilerek işlenen büyük günahŞirkin, iftiranın ve kasti haramların nitelendiği bağlamlar; Nisâ 4:48, Bakara 2:283.
İsm (Maddi ve sosyal zarar)Aklı zedeleyen, toplumsal faydayı baltalayan kötülükKumar ve içkinin bireysel ve toplumsal yıkımını anlatan ayetler; Bakara 2:219.
İsm (Düşmanlık ve haksız saldırı)Başkalarının haklarına tecavüz ve saldırganlık«el-İsm ve'l-udvân» terkibiyle kurulan hukuki ve siyasi zulüm bağlamları; Mâide 5:2, Bakara 2:85.
Esâm (Cezai karşılık)İşlenen suçun doğurduğu kaçınılmaz ağır azapKötülüğün failine dönen cezai akıbet bağlamı; Furkân 25:68.
Eysîm (Vasıf olarak)Kötülükte ısrar eden, vicdanı körelmiş suçluYalancı, müfteri ve hak tanımaz zihniyetin kınandığı yerler; Kalem 68:12, Müttaffifîn 83:12.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah (kebîre) ve failin ahiretteki durumuİsm sahibinin tövbesiz ölmesi halinde imandan çıkıp çıkmayacağı ve bağışlanma sınırları.Kişiyi ilahi lütuftan alıkoyan ve helake sürükleyen bilinçli itaatsizlik.
FıkıhHukuka aykırı fiiller, tazmin ve ceza ehliyetiHata ile yapılan eylemlerde ism (vebal) kalkarken dünyevi tazmin ve bedelin devam edip etmeyeceği.Kast unsurunun varlığıyla sabit olan cezai ve uhrevi sorumluluk.
TefsirGünah türlerinin tasnifi ve kavram nüanslarıİsm ile zenb ve seyyie arasındaki ayrım; içkinin neden ism olarak isimlendirildiği.Kökün asıl anlamı olan «hayırdan ve menzilden geri kalma» vurgusunun korunması.
HadisAhlaki duyarlılık ve vicdani fetva kriteriKalbi tırmalayan, vicdanı huzursuz eden ve insanların görmesinden çekinilen şeylerin ism sayılması.İçsel fren mekanizmasını bozan ve kalbe ağırlık veren huzursuzluk.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun yaratıcısıyla bağı ve kulluk yürüyüşüManevi atalet ve perdeHidayet yürüyüşünü yavaşlatıp durdurmaKasıtlı işlenen vebal, kalbi körelterek kulun hayır yolundaki adımlarını ağırlaştırır.Kesin
İlmiHakikatin aranması ve delile tabi olmaÖnyargı ve kasti tahrifatDoğru bilgiye ulaşmayı engellemeBile bile gerçeği gizlemek ve çarpıtmak, aklı atalete ve cehalete mahkûm eder.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve iktidar ilişkileriZulüm, tarafgirlik ve düşmanlıkMeşruiyeti ve toplumsal barışı dinamitlemeSiyasi arenada ism, hukukun dışına çıkıp saldırganlık (udvân) üreterek devleti çözer.Güçlü
İktisadiMülkiyet, ticaret ve kaynak dağılımıHaksız kazanç ve sömürüÜretimi ve adil paylaşımı baltalamaKumar, tefecilik ve hak gaspları, emeğin doğal akışını kesip zenginliği tek elde dondurur.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünme kuvveti ve entropi artışıFizikte bir sistemin kinetik enerjisini ısıya dönüştürerek hareketi yavaşlatan sürtünme veya sistemdeki düzensizliği artırıp faydalı enerjiyi tüketen entropi gibi, ism de iradi sistemin hızını kesip atalete yol açar.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal yozlaşma ve anomiSosyolojide ve hukukta kuralların bilinçli ihlaliyle toplumsal güvenin zedelenmesi, kurumların işleyişinde sürtünme oluşturarak kolektif ilerlemeyi durdurur ve anomiye sebep olur.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca bireyin vicdanında kalan, toplumsal ve yapısal zararı bulunmayan soyut ve metafizik bir «günah» algısına indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; yalan şahitlikten kul hakkına, kamu malını haksız yere yemekten aklı iptal eden maddelere kadar hem bireyi hem toplumu felç eden somut engelleri ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsm kavramı daraltıldığında, toplumsal kalkınmayı, adaleti ve ahlaki ilerlemeyi geciktiren yapısal suçlar günah kapsamında görülmez; ibadet eksiklikleri günah sayılırken hukuki ve ahlaki atalet meşrulaşır.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Çünkü Kur'an'da ahlak, hukuk ve inanç birbirinden kopuk değildir; أثم kökü bir eylemin sadece ilahi buyruğa aykırı olmakla kalmayıp insanı ve toplumu hayırdan geri bırakan, felç eden tabiatını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hukuki ve ahlaki sınırların çizildiği helal-haram ayetlerinde (Bakara 2:173, 2:219), adalet ve kamu düzeninin emredildiği bağlamlarda (Mâide 5:2) ve şahitliğin gizlenmemesini emreden hükümlerde (Bakara 2:283).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahın sadece şekli kuralların ihlali olduğu sanrısını yıkar; ismin daima bir zarar, bir ağırlık ve hakikati geciktiren bir iç sürtünme barındırdığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAğır bir yük veya takatsizlik sebebiyle yürüyüşün yavaşlaması, kervanın arkasında kalıp menzilden uzaklaşmak.
  • Soyut anlamİnsanın hayra ve tekâmüle doğru olan ontolojik akışını, bilerek ve ısrarla işlediği cürümlerle baltalaması ve manevi atalete mahkûm olması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi içindeki meşru hareketi engelleyen, enerji kaybına yol açan ve bütünü çürümeye sürükleyen sürtünme ve yozlaşma katsayısı.
  • LaTeX modeliV(t)=V0⋅e−λt−∫0tI(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıFormülde V(t), failin veya toplumun t anındaki hayırda ilerleme ve tekâmül hızını temsil eder; V0 başlangıçtaki saf irade ve hareket kapasitesidir. λ parametresi zamana bağlı doğal zaafları gösterirken, I(τ) fonksiyonu sisteme dışarıdan bilerek dahil edilen «ism» (günah ve vebal) bileşenidir. Eksi işaretli integral, işlenen her vebalin birikerek sistemin hızını düşürdüğünü, faili menzilden alıkoyup atalete ve durmaya mahkûm ettiğini modeller.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا