أيو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ي-والصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٥ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قولأيوإِيعجزنبأربب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أيو

أ - ي - و

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: Evet

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءيو

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥ (الإجمالي: ٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عجز

    الآيات المشتركة: ١ · Belin at tarafıdır

  2. نبأ

    الآيات المشتركة: ١ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  3. حقق

    الآيات المشتركة: ١ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  4. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

  5. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أَحَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَرَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ

    Evet

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأيو
YapıEdat ve işlev sözü kökü
Özel Durumİlletli (hemzeli ve mûtel)
Bağlamsal Yakın Köklerمنن, ماا, كيف, أين
Zıt Kökكلل
Çekirdek Özet 1Küme içinden belirli bir unsuru işaret etme, ayırma ve soru veya şart yoluyla tayin etme
Çekirdek Özet 2Varlık, kişi, mekan, zaman veya nitelikler arasından muhatabı belirlemeye ve tercihe sevk etme
Çekirdek Özet 3Belirsizliği sorgulama yoluyla gideren, parçayı bütünden ayrıştıran ayırt edici ve tahsis edici işlev
Kritik Hata RiskiKökü bağımsız bir nesne veya fiil kökü sanarak lafzî türetim aramak veya istifham ve şart işlevini genel nitelemeyle karıştırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أيDikkat çekme, işaret etme, çağırma ve sesleniş odağı oluşturma anlamı taşır; أيه, أين, أيد köklerinde de beliren bir yönelme ve belirginleştirme tabanı sunarوÇekirdeğin işaret ve dikkat çekme gücünü genişleterek bir kümenin fertleri arasında seçme, tayin etme ve bağıntı kurma işlevine dönüştürür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçÇağrının veya sorgunun yöneldiği ilk çıkış noktasını ve dikkat çekici hamleyi temsil eder
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaBelirli bir unsuru işaret etme, kavrama ve işaret edilen ferde doğru yönelme hareketini kurar
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaSorulan veya şart koşulan unsuru ait olduğu bütüne ve arkasından gelen hükme bağlar
أيوBir kümeye uzanıp fertleri tek tek ayırarak öne çıkarma hareketiBelirsiz bir topluluk içinden bir ferdi seçip işaret ederek yargıya bağlama hareketini doğurur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir topluluk veya nesne grubu içinden belirli bir ferdin el veya ses ile ayırt edilerek çağrılması ve tayin edilmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairleri bu kökten türeyen yapıları muhatabı doğrudan nitelemek, sorgulamak ve bir grup içinden öne çıkan savaşçı veya nesneyi övmek için soru ve hayret bağlamında sıklıkla kullanmıştır
Erken Arapça kullanımKlasik dilbilimciler ve erken dönem lügat yazarları, kökü soru ve şart ismi olan yapının asıl biçimi olarak kaydetmiş; iki şeyden birini ayırt etme aracı saymıştır

المصدر Kitâbü Sîbeveyhi, el-Muktadab, Lisânü'l-Arab, Tâcü'l-Arûs.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde soru ve işaret bildiren morfemler kök tabanlı olmaktan ziyade kök-öncesi veya zamirsel çekirdeklere dayanır. Arapçadaki أيو kök yapısı, Sami dillerindeki soru çekirdeği ile işaret ve nida unsurlarının birleşmesiyle açıklanır. Akkadçada soru zamiri olan yapılar, İbranicede nerede ve hangi anlamlarına gelen soru unsurları ve Süryanicedeki işaret ve soru bağlaçları bu yapıyla ortak bir morfolojik mantığı paylaşır. Arapça bu kök-öncesi unsuru üç harfli kök sistemine intibak ettirerek sonuna illet harfi eklemiş ve böylece isimleşen, tamlama kurabilen, i'rab alabilen esnek bir soru ve şart edatına dönüştürmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brockelmann, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönZamirsel ve edatsal kök tabanıSoru ve şart bildiren ismin asıl kök yapısı kabul edilirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiOrtak Sami soru ve işaret morfemleriİbranice, Süryanice ve Akkadçadaki soru ve yer bildiren işaret biçimleriyle semantik ve morfolojik örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik soru öbekleriAfro-Asyatik dillerdeki nida ve soru bildiren tek heceli biçimlerle kökensel paralellikMuhtemel

المصدر Gesenius' Hebrew Grammar, BDB, Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أيوAnlamlıAyırma, seçme, soruBir küme içinden belirli bir fert veya niteliği tayin etmeHedef kök; Kur'an'da geçer
أويAnlamlıSığınma, barınma, toplanmaBir yere çekilme, sığınacak mekan bulma ve şefkat göstermeKur'an'da geçer
يأوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يوأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
وأيAnlamlıSöz verme, vadetme, niyetlenmeBir işi yapmaya kesin karar verme ve azmetmeKur'an'da geçmez
ويأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أيوMerkezParçayı ayırarak tayin etmeBir küme içinden herhangi bir ferdi veya vasfı soru ve şart yoluyla belirlemeTürün fertleri arasından seçme ve ayırma bildirir
مننKomşuŞahıs belirlemeYalnızca akıl sahipleri arasından soru sormaya özgülenirأيو gibi genel kümeyi değil yalnızca kişileri sorgular
مااKomşuMahiyet sorgulamaAkıl sahibi olmayan varlıkları veya bir şeyin zatını ve mahiyetini ararأيو gibi fertleri ayırt etmeyip özü sorgular
كيفKomşuHal ve keyfiyet sorgulamaVarlığın kendisini değil bulunduğu durum ve sıfatı araştırırأيو zatı ve muayyen parçayı ararken bu kök hali araştırır
أينKomşuMekan sorgulamaYalnızca yer ve bulunma konumunu araştırmaya özgülenirأيو doğrudan mekanla sınırlı olmayıp tamlamayla anlam kazanır
كللZıtKapsama ve bütünlemeParçaları ayırt etmeksizin kümenin tamamını içine alırأيو parçayı ve seçileni ararken bu kök bütünü ve geneli ifade eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأيوHangi, hangisi, kimKüme içinden ferdi ayırt eden soru ve şart yapısıKesin
Latincequis, uter, qualisHangi, iki şeyden hangisi, nasıl birNesneleri veya kişileri birbirinden ayırarak sorgulama işlevini karşılarGüçlü
İngilizcewhich, whichever, whichever ofHangi, hangisi olursaSınırlı bir seçenek kümesinden fert seçme ve ayırt etme boyutunu karşılarKesin
Almancawelcher, welche, welchesHangi, hangisiBir grubun üyeleri arasında ayrım yapma ve belirleme yönünü karşılarKesin
Fransızcalequel, laquelle, quelHangi, hangisiBütün içinden parçayı seçip öne çıkarma işlevini tam olarak verirKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Doğrudan istifham (soru)Fert ve taraf belirlemeHangi tarafın veya grubun daha üstün, daha haklı veya daha dayanıklı olduğunu sorgulayan bağlamlar; Meryem 19:73, Furkân 25:24
Tahkîr ve acziyet ortaya koymaMuhatabın iddiasını çürütmeMüşriklerin putlarının veya iddialarının hangi şeye güç yetirebildiğini sorgulayan ve acziyeti gösteren bağlamlar; Şu‘arâ 26:227
Şart ve ta‘mîmGenelleme ve kapsayıcılıkHangi vakit veya hangi halde olursa olsun kuralın işleyeceğini bildiren şart cümleleri; İsrâ 17:110, Kasas 28:28
Nitelik ve vasıf sorgulamaDerece ve mahiyet tayiniVarlığın veya olayın büyüklüğünü ve niteliğini ortaya koyan sorgulamalar; En‘âm 6:19
Nida eki ile dikkat çekmeÇağrı ve yönelmeMuhatabın dikkatini doğrudan ilahi mesaja odaklayan sesleniş bağlamları; Bakara 2:21, Lokmân 31:33

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve ilahi sıfatlarİki fırkadan hangisinin hidayet üzere olduğunu belirleme ve tevhid delillerini ayrıştırmaHak ile batıl arasındaki kesin ayrımın sorgulanması
FıkıhHükümlerin tahsisi ve şartAkitlerde ve yeminlerde şart edatı olarak kullanıldığında hükmün hangi unsuru bağlayacağıBelirsizliğin bertaraf edilmesi ve seçimin tayin şartı
TefsirDilbilimsel tahlil ve i'rabTamlananına göre müzekker, müennes veya cemi anlam kazanması ve i'rab alabilen yegane şart/soru ismi olmasıBağlama göre şekillenen esnek belirleme kabiliyeti
HadisCevamiu'l-kelim ifadeleriEn faziletli ameli veya en hayırlı insanı soran sahabe sorularındaki tayin talebiEn üstün veya en öncelikli olanı seçip belirleme talebi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk ayrımıAyırt edici tercihSahte ilahlar ile gerçek ilah arasında bilinçli seçim yapmaİnsanı körü körüne kabule değil seçenekleri tartarak hakikati bulmaya sevk ederKesin
İlmiMantık ve tasnifAyrıştırma ve kriterKüme içindeki unsurları özelliklerine göre tasnif edip adlandırmaBelirsiz bir yığını sistemli kategorilere dönüştürürGüçlü
SiyasiLiyakat ve temsilSeçim mekanizmasıİdareciler veya fırkalar arasında en ehil olanı tayin etme ölçütüGüç ve yetki kullanımında en uygun olanın belirlenmesini sağlarGüçlü
İktisadiTercih ve kıt kaynaklarOptimizasyonSeçenekler arasından en verimli ve meşru olanı tercih etmeKaynakların dağıtımında önceliklerin ve ihtiyaçların belirlenmesini kurarMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKüme teorisinde seçim fonksiyonu ve filtreleme operatörüTanımlı bir küme içinden belirli bir şartı sağlayan elemanı çekip çıkaran matematiksel işlemle eşyapılıdırGüçlü
Beşeri bilimlerKarar teorisi ve tercih analiziBireyin veya toplumun önündeki alternatifler arasında rasyonel ve ahlaki ayrım yaparak tercihte bulunmasıdırGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiYapıyı yalnızca kuru bir gramer edatı veya basit bir soru kelimesi sayarak ardındaki ontolojik ve ahlaki seçim vurgusunu göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanı sürekli bir karşılaştırma, tartma ve en doğru olanı belirleme sorumluluğuyla yüz yüze getiren varoluşsal bir irade testi aracı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki sorgulamaların retorik bir soru olmaktan öte, muhatabın delil getirme yükümlülüğünü ve sorumluluğunu tescil eden hukuki ve ahlaki birer meydan okuma olduğunu fark edememek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın muhatabı pasif bir dinleyici değil, zihnen ve ahlaken seçim yapan aktif bir irade olarak inşa ettiğini gösteren temel sorgulama araçlarından biridir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İki zıt grubun akıbetini karşılaştıran kıssalarda, tevhid delillerinin sergilendiği kozmolojik ayetlerde ve ilahi isimlerin çağrıldığı dua bağlamlarında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin belirsiz olduğu veya tüm inançların farksız görülebileceği yanılgısını yıkarak açık ölçütler doğrultusunda kesin bir tercihi zorunlu kılar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBelirsiz veya kalabalık bir küme içinden belirli bir fert veya parçayı işaret ederek ayırma, seçme ve yönelme hareketi.
  • Soyut anlamZihinsel ve ahlaki alanda seçenekler arasından kriterlere dayalı bir tayin yapma, belirsizliği sorgulama yoluyla giderme ve iradeyi tercihe zorlama.
  • Sistematik karşılıkMantıki tasnif, epistemik ayrıştırma ve ilahi hitapta muhatabı bilinçli bir saflaşmaya ve seçime sevk eden ayıklama mekanizması.
  • LaTeX modelif:S→{x∈S∣P(x)}
  • LaTeX açıklamasıModelde S muhatabın önündeki alternatifler kümesini, P ayetin veya bağlamın getirdiği ayırt edici hakikat ölçütünü, x ise bu ölçüt üzerinden seçilip tayin edilen fert veya hükmü temsil eder; fonksiyon bu şartı sağlayan unsuru bütünden ayrıştırarak belirler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا