بعض

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ع-ضالصيغ: ٢٠ · الجذور المجاورة: ١٧٢ · الآيات: ٨٧ · السور: ٣٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فتنبَعْضُكُمْبِبَعْضِهجربَعْضًابعضألهبينبَعْضَبِبَعْضٍوليداودبَعْضِعرف

الجذرالصيغ ٢٠الآيات ٨٧السور ٣٨المجاورة ١٧٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بعض

ب - ع - ض

جذر
  • الورود: ١٥٨
  • الآيات: ٨٧
  • الصيغ: ٢٠
  • المعاجم: ١٣

Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan gelir. Parça anlamında kullanılmaktadır. Türkçedeki biri veya kimi karşılığında baad kullanılır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan gelir. Parça anlamında kullanılmaktadır. Türkçedeki biri veya kimi karşılığında baad kullanılır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٠٣٠
باب العين والضاد والباء معهما ع ض ب، ب ع ض، ض ب ع، ب ض ع مستعملات ع ب ض، ض ع ب مهملان عضب: العَضْبُ: السيف القاطع. عَضَبَهُ يَعْضِبُهُ عَضْباً، أي قطعه. وشاة عضباء: مكسورة القرن. وقد عَضِبَتْ عَضَباً، وأعضبتها إعضاباً، وعَضَبْتُ قَرْنَها فانعضب، أي: انكسر. ويقال العَضَبُ يكون في أحد القرنين. وناقة عضباء أي: مشقوقة الأذن، ويقال: هي التي في أحد أُذُنَيْها شق وسمّيت ناقة رسول الله صلّى الله عليه
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٦
بَعْضُ الشيءِ: واحدُ أبْعاضِهِ. وقد بَعَّضْتُهُ تَبْعِيضاً، أي جزَّأتُهُ، فَتَبَعَّضَ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٩١٦
باب العين والضاد مع الباء عضب ، ضبع ، بضع ، بعض : مستعملة عضب : قال الشافعي في المناسك : ( وإذا كان الرجل معضوباً لا يستمسك على الراحلة فحجَّ عنه رجلٌ في تلك الحالة فإنّه يَجْزِيه ) . والمعضوب في كلام العرب : المخبول الزَّمِن الذي لا حَراكَ به . يقال عضبَتْهُ الزَّمانةُ تَعضِبه عَضباً ، إذا أقعدته عن الحركة وأزمنَتْه . وقال أبو الهيثم : العَضَب : الشَّلَل ، والعَرَج والخبَل . وقال شمر : يقال عضبت
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٩٢٣
(باب الباء والعين وما يثلثهما) (بعق) الباء والعين والقاف أصلٌ واحد، وهو شقُّ الشّيء وفَتْحُه. ثمّ يُتَّسَع فيه فيُحمَل عليه ما يقاربُه. قال الخليل: البُعَاقُ شدّة الصوت. والمطر البُعاق، بَعَق الوابلُ إذا انفتح فَجْأَةً. قال أبو زياد: البُعاق من الأمطار أشَدُّها، وقال أرضٌ مبعوقةٌ. قال: والانبعاقُ أن ينبَعِقَ عليك الشّيءُ فجأةً. وأنشد: بينَمَا المرء آمِنٌ راعَه رَا *** ئِعُ حَتْفٍ لم يَخْشَ منه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٦١
- بعض الشيء: جزء منه، ويقال ذلك بمراعاة كل، ولذلك يقابل به كل، فيقال: بعضه وكله، وجمعه أبعاض. قال عز وجل: ﴿بعضكم لبعض عدو﴾ [البقرة/36]، ﴿وكذلك نولي بعض الظالمين بعضا﴾ [الأنعام/129]، ﴿ويلعن بعضكم بعضا﴾ [العنكبوت/25]، وقد بعضت كذا: جعلته أبعاضا نحو جزأته. قال أبو عبيدة: ﴿ولأبين لكم بعض الذي تختلفون فيه﴾ [الزخرف/63]، أي: الذي (راجع: مجاز القرآن 2/205)، كقول الشاعر: *أو يرتبط بعض النفوس حمامها *
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤١٨
ب ع ض بعض الشر أهون من بعض‏.‏ ويقال للرجل من القوم‏:‏ من فعل كذا فيقول‏:‏ أحدنا أو بعضنا يريد نفسه‏.‏ ومنه قول لبيد‏:‏ يريد نفيه‏.‏ وهذه جارية حسانة يشبه بعضها بعضاً‏.‏ وأخذوا ماله فبعضوه تبعيضاً إذا فرقوه‏.‏ وبعض الشاة وبعضها‏.‏ وأبعض القوم فهم مبعضون‏:‏ كثر في أرضهم البعوض‏.‏ وليلة مبعوضة وبعضة‏.‏ وسمع بعض هذيل يقول‏:‏ باتت علينا ليلة بعضة كادت تأكلنا‏.‏ ومن المجاز‏:‏ كلفتني مخ البعوض
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٤١
بَعْضُ الشيء: طائفة منه، والجمع أَبعاض؛ قال ابن سيده: حكاه ابن جني فلا أَدري أَهو تسمُّح أَم هو شيء رواه، واستعمل الزجاجي بعضاً بالأَلف واللام فقال: وإِنما قلنا البَعْض والكل مجازاً، وعلى استعمال الجماعة لهُ مُسامحة، وهو في الحقيقة غير جائر يعني أَن هذا الاسم لا ينفصل من الإضافة. قال أَبو حاتم: قلت للأصمعي رأَيت في كتاب ابن المقفع: العِلْمُ كثيرٌ ولكن أَخْذُ البعضِ خيرٌ مِنْ تَرْكِ الكل، فأَنكره
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٣٦
* ب ع ض * * بَعْضُ * الشيء واحد * أَبْعاضِهِ * وقد * بَعَّضَهُ تَبعِيضاً * أي جزأه * فتبعَّضَ * و * البَعُوضُ * البق الواحدة * بَعُوضَةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٧٦٠
بعض كل شيء: طائفة منه ، سواء قلت أو كثرت، يقال: بعض الشر أهون من بعض. ج أبعاض ، قال ابن سيده: حكاه ابن جني، فلا أدري، أهو تسمح أم هو شيء رواه. ولا تدخله اللام ، أي لام التعريف لأنها في الأصل مضافة، فهي معرفة بالإضافة لفظا أو تقديرا، فلا تقبل تعريفا آخر خلافا لابن درستويه والزجاجي فإنهما قالا: البعض والكل. قال ابن سيده: وفيه مسامحة، وهو في الحقيقة غير جائز، يعني أن هذا الاسم لا ينفصل عن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٤٨٣
بَعَضَهُ البَعُوضُ 1 بَعَضَهُ البَعُوضُ بعضه البعوض , [aor. بَعَضَ ,] inf. n. بَعْضٌ, The بَعُوض [or gnats, or musquitoes,] bit him; and annoyed, or molested, him. (TA.) And بُعِضُوا They were bitten by the بَعُوض: (A:) or were annoyed, or molested, thereby. (K.) بَعَضَهُ is not used in relation to anything but بَعُوض. (TA.) A poet says, praising a man who passed the night within a كِلَّة [or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤١٩
بَعَضَ بَعَضَ A ( n. ac. بَعْض 1 ), a. Stung ( mosquito ). بَعَّضَ بَعَّضَ II , a. Divided, parted; dissected, dismembered; portioned out. تَبَعَّضَ تَبَعَّضَ V , a. Pass. of II. بَعْض بَعْض 1 , ( pl. أَبْعَاْض 38 ), a. Part, portion, lot. b. Some, a few; one, some one. بَعُوْضَة بَعُوْضَة 26t , ( pl. بَعُوْض 26 ), a. Gnat, mosquito. بَعْضَهُم بَعْضًا بَعْضَهُم بَعْضًا a. Amongst
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٠٬٥٨٥
بعض بَعَضَ - يَبْعَضُ - بَعْض - بَعُوْض بَعَضَ - يَبْعَضُ + كائن + كائنات أو أشياء: يفرقها طوائف ومجموعات وفئات متفرقة مختلفة المقدار بَعْض: على وزن " فـَعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " بَعَضَ - يَبْعَضُ ": إحدى الطوائف والمجموعات من مجموع ما كان يؤلف مجموعة واحدة: وهو ايضاً لفظ اختصار يدل على أن جزءاً أو قسماً من "عددٍ " من الكائنات هو
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧٢ (الإجمالي: ٤٠٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أله

    الآيات المشتركة: ٥٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  2. بين

    الآيات المشتركة: ١٩ · Beyn topraktaki yarık demektir

  3. فوق

    الآيات المشتركة: ٦ · Üst

  4. ولي

    الآيات المشتركة: ١٢ · Veli arka demektir

  5. هجر

    الآيات المشتركة: ٥ · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  6. فضل

    الآيات المشتركة: ٨ · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  7. داود

    الآيات المشتركة: ٤ · Davut

  8. هبط

    الآيات المشتركة: ٣ · İnin

  9. درج

    الآيات المشتركة: ٤ · Derc : “Derc” tomar demektir

  10. قول

    الآيات المشتركة: ٣٥ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  11. فتن

    الآيات المشتركة: ٦ · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir

  12. عرف

    الآيات المشتركة: ٦ · Tanınan ile

الآيات التي ورد فيها(٨٧)

  1. … الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ …

    Bazısı

  2. … وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ …

    Bazısı

  3. تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا …

    Bazısı

  4. ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    Bazısı

  5. … عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي …

    Bazısı

  6. وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

    Bazısı

  7. … مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ …

    Bazısı

  8. وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ …

    Bazısı

  9. … قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ …

    Bazısı

  10. … آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا …

    Bazısı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبعض
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجزء, قسم, قسط, شطر, فلق
Zıt Kökكلل
Çekirdek Özet 1Bütünün bölünmesi, ayrıştırılması ve bütünden kopan parça veya pay
Çekirdek Özet 2Bir bütünün üyeleri arasındaki karşılıklı bağımlılık, parça-bütün ilişkisi ve göreli pay
Çekirdek Özet 3Mutlak teklik karşısında çokluğun iç dinamizmi; varlıkların birbirine muhtaç ve birbirini dengeleyen parçalı yapısı
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca belirsizlik bildiren sıradan bir zamir veya edat sayılarak ayetlerde kurduğu ontolojik ve toplumsal parça-bütün örüntüsünün gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بعHarekete geçirme, yayma, dışa fırlatma veya bütünden ayırma; بعث kökünde uykudan veya ölümden diriltip yayma, بعثر kökünde altüst edip saçma, بعد kökünde mesafeyi açıp uzaklaştırma, بعر kökünde dışarı atılan atık, بعل kökünde ise kendi başına yeten veya üstün çıkan gövde anlamlarında bu dışa salma ve ayrılma dinamiği görülürضض harfinin getirdiği sıkışma, basma ve sınırlandırma etkisiyle dışa doğru yayılma eylemi somut bir sınırla tutulur; böylece dağılıp yok olmak yerine bir bütüne ait sınırlı bir parça, kesit ve pay anlamı kesinleşir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir sınırla çevrili alanı, kabı veya bütünü temsil eder; parçalanacak olan gövdenin içsel birliğini kurar
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılanan nesneyi, yüzeyi, odağı ve dışa açılan kaynağı simgeler; bütünün yüzeyine ve ayrışma noktasına odaklanmayı sağlar
ضOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (ikiz harf ص türetmesi)Baskı uygulama, kıstırma ve bir kesiti diğerinden ayırıp sınır koyma hareketini ifade eder
بعضBütünsel bir gövdenin içinden odaklanarak bir kesiti sıkıştırıp ayırmaKuşatıcı bir hacmin içinden belirli bir sınır ve baskıyla bir kısmın koparılması, bütüne nispet edilen sınırlı bir parçanın meydana gelmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismi, eti veya nesneyi keserek kısımlara ayırma; bütünden koparılan pay veya parça; bedeni sokup ısıran ve kanından pay koparan küçük asalak sinek
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa meşhur muallakasında nefsinin veya canının ölümle yakalanışını anlatırken kelimeyi bütünden bir pay veya doğrudan kişinin kendi benliği anlamında kullanmıştır: تَرَّاكُ أَمْكِنَةٍ إِذَا لَمْ أَرْضَهَا / أَوْ يَرْتَبِطْ بَعْضَ النُّفُوسِ حِمَامُهَا
Erken Arapça kullanımİbnü'l-Mukaffa gibi erken dönem nesir yazarlarının ve kabile anlatımlarının metinlerinde «العِلْمُ كَثِيرٌ وَأَخْذُ البَعْضِ خَيْرٌ مِنْ تَرْكِ الكُلّ» ifadesinde geçtiği üzere parçanın bütüne nispetle ihmal edilmemesi gereken payı için kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Lebîd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça بعض kökü, Sami dillerinde parçalama, ısırma, koparma ve pay etme eylemlerini ifade eden fonetik ve semantik bir havuzla irtibatlıdır. Kökün İbranice karşılığı olan ב-ע-ץ veya ısırma, sokma ve ezme çağrışımı taşıyan biçimleri ile Aramice ve Süryanicedeki parçalama ve bölme bildiren yapıları arasında belirgin bir semantik kesişim bulunur. Kökün en ilksel somut tezahürlerinden biri olan «بعوضة» kelimesi, eti sokup parçalayan ve canlıdan pay alan küçük asalağı tanımlarken, kökün fiil ve isim kalıpları bir nesnenin kısımlara bölünmesini (teb‘îd) ve her bir kısmın bütüne ait bir pay oluşunu temsil eder. Arapçada bu kök hem fiziksel bir ayrılmayı hem de mantıksal ve ilişkisel bir parça-bütün bağıntısını koruyarak varlığını sürdürmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi kısımlara ayırma (تبعِيض) ve bütünden ayrılan payBütünü bölen eylemden hareketle her bir parçaya isim olmuş, ayrıca bedeni ısırıp koparan küçük sinek için türetilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicede ısırma, bölme ve küçük parça anlam alanlarıCanlıdan veya bütünden bir cüz koparma eyleminin ortak Sami dilleri zemininde parçalanma kavramıyla örtüşmesiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan genetik bir soydaşlık formu tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بعضAnlamlıBütünden bir pay veya parçaBütünü kısımlara ayırmak, parçalardan her biri; sivrisinekHedef kök; Kur'an'da geçer
بضعAnlamlıKesmek, yarmak, pay etmekEti kemikten ayırmak, ticaret sermayesinden bir pay vermek (bidaa); üç ile dokuz arasındaki sayısal parçaKur'an'da geçer; ortak kesme ve ayırma çekirdeği
عبضAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
عضبAnlamlıKeskin kılıç, kesmekKeskin kılıç ile bir şeyi tek vuruşta kesip ayırmak; boynuzu kırık veya kulağı kesik hayvanKur'an'da geçmez; fiziksel kesme ve koparma anlamı
ضبعAnlamlıPazı, kol uzatma; sırtlanHızlı yürüyüşte kolları öne uzatmak; leş parçalayan yırtıcı hayvan (sırtlan)Kur'an'da geçmez; gövdenin uzvu ve parçalayıcı hayvan
ضعبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik yapı nedeniyle Arapçada terkip edilmemiştir; mühmel

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بعضMerkezParça, pay, cüzBütünle bağı kopmamış, bütüne nispet edilen ve ilişkisellik barındıran cüzHem niceliksel hem niteliksel olarak bütünden bir kısmı ifade eder
جزءKomşuCüz, bölüntüBir bütünün ayrılmış, bağımsızlaşmış somut parçasıParçanın kendi başına bağımsız bir birim haline gelmesine odaklanır
قسمKomşuPay, hisse, nasipDağıtım ve adalet sonucu birine düşen belirlenmiş hisseÖlçülü bir bölüştürme ve hak ediş süreci içerir
قسطKomşuAdil pay, dengeDağıtımda adaleti sağlayan denkleştirilmiş payParçanın adil ve dengeli bir ölçüye dayanmasını öne çıkarır
شطرKomşuYarı, yön, tarafBütünün ikiye bölünmüş yarısı veya yönelinen yarım parçaİkiye ayrılma ve bir yöne yönelme vurgusu taşır
فلقKomşuYarılma, parçaBir şeyin ortadan ikiye çatlayıp yarılmasıyla ortaya çıkan parçaHızlı ve köklü bir yarılma hareketini bildirir
كللZıtBütün, hep, kuşatıcıParçaların tamamını içeren, eksiksiz ve kuşatıcı yekunParçalanmamışlığı ve bütünselliği ifade eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبعضBütünden bir parça veya payBütüne bağıntılı olan cüz, karşılıklılık ve göreli payKesin
LatincePars, portioParça, hisse, kısımBir bütünün bölündüğü somut parça ve dağıtılan payı karşılar; ancak Arapçadaki karşılıklı ilişki kurma zamirleşmesini tam vermezGüçlü
İngilizcePart, portion, someParça, pay, bazısıHem bütüne ait parçayı hem de belirsiz bir grubu (some) karşılar; ilişkisellik bağlamında «each other» ifadesiyle tamamlanırGüçlü
AlmancaTeil, Anteil, mancheParça, hisse, birtakımBir bütünden ayrılan payı ve belirsiz miktarı karşılarGüçlü
FransızcaPartie, portion, certainsParça, porsiyon, bazılarıBütünün unsurunu ve belirsiz kişi veya nesneleri karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis and Short, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ / بَعْضُهُمْ بَعْضًاToplumsal ilişkisellik, karşılıklılık ve diyalektik bağİnsanların, inananların veya inkarcıların birbirine karşı düşmanlığı, dostluğu veya velayeti bağlamı (Bakara 2:36, Âl-i İmrân 3:195, Mâide 5:51, Tevbe 9:71)
بَعْضَ الَّذِي / بِبَعْضِBütünden bir pay veya bir kısımTehdit edilen azabın bir kısmı veya ilahi kitabın bazı hükümleri bağlamı (Bakara 2:85, Nisâ 4:150, Mü'min 40:28, Zuhruf 43:63)
وَفَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍDerecelendirme, hiyerarşi ve işbölümüPeygamberlerin veya insanların kabiliyet ve rızık bakımından farklılaştırılması bağlamı (Bakara 2:253, İsrâ 17:21, Zuhruf 43:32)
بَعُوضَةًSomut biyolojik varlık (sivrisinek)Allah'ın hakikati açıklamak için küçük bir yaratığı misal getirmesi bağlamı (Bakara 2:26)
بَعْضَ يَوْمٍZamanın sınırlı bir kesitiÖlümden veya uykudan sonra geçen sürenin azlığını ifade bağlamı (Bakara 2:259, Kehf 18:19)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCüz-küll meselesi, teb‘îz ve tenzihAllah'ın zatının cüzlerden ve parçalardan (eb'âd) münezzeh oluşu; Kur'an'ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar etmenin küfür sayılmasıBölünemezlik ve mutlak birlik karşısında parçalılığın yaratılmışlık alameti sayılması
FıkıhMülkiyetin taksimi, muba‘ad köle, abdestte başın bir kısmının meshiOrtak mülkün parçalara ayrılması (kısmetü't-teb‘îd); kölenin bir kısmının azat edilmiş olması durumu; başın ne kadarlık kısmının meshedileceği tartışmasıHukuki hakların ve mükellefiyetlerin bütünden düşen hisse oranında paylaştırılması
Tefsirİstisna, tahsis ve mücmel lafızların beyanı«Bazı» kelimesinin geçtiği ayetlerde bu payın neye tekabül ettiği ve mütekellimin kendi nefsini kinaye yoluyla ifade edip etmediği meselesiBütünün içinden belirli bir grubun veya hükmün ayrıştırılması
HadisToplumsal dayanışma ve ümmet bilinciMüminlerin birbirini destekleyen bir bina veya organları birbirine bağlı bir beden gibi oluşunu anlatan rivayetlerBütünün parçalarının birbirini tamamlaması ve kenetlenmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve şeriatın bütünlüğüHakikatin parçalanamazlığıBölünmeyi ve seçmeci imanı engellemeDinin bir kısmını kabul edip bir kısmını reddetmek bütünü inkar sayılır (Bakara 2:85)Kesin
İlmiVarlık ve bilgi hiyerarşisiParça-bütün metodolojisiBütünü parçaları üzerinden çözümleme ve sentezlemeBilginin ve varlığın göreli kısımlarını kendi bağlamında inceleyerek bütüne ulaşmaGüçlü
SiyasiToplum düzeni ve otoriteSınıfların ve zümrelerin karşılıklı denetimiKuvvetler dengesi ve tefâdü'n-nâs (defetme)İnsanların bir kısmı ile diğer kısmının dengelenmesi fesadı önler (Bakara 2:251, Hac 22:40)Kesin
İktisadiİşbölümü ve rızık dağılımıDerecelendirme ve uzmanlaşmaHizmet ve üretim dolaşımının sağlanmasıİnsanların bazısının diğerine iş gördürmesi için derecelerle farklılaştırılması (Zuhruf 43:32)Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde alt küme (A⊂S) ve fraktal parçalanmaBir ana kümenin içinden ayrılan ancak o kümenin elemanları arasında tanımlanan alt küme ve bütünü yansıtan göreli birimKesin
Beşeri bilimlerSosyolojide yapısal işlevselcilik ve toplumsal tabakalaşmaToplum bütününü oluşturan organların, sınıfların veya bireylerin karşılıklı bağımlılık içinde birbirini ikmal etmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca Türkçedeki «bazı» veya İngilizcedeki «some» kelimesi gibi belirsiz, önemsiz ve rastgele bir nicelik sıfatına indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da بعض kelimesi yalnızca belirsizlik bildirmez; parçaların birbirini var ettiği, denetlediği, çatıştığı veya tamamladığı organik bir ilişkisellik ağı (diyalektik nizam) kurar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki «bazınız bazınızdan» veya «onların bazısı bazısının velisidir» gibi derin sosyolojik ve ahlaki bağıntıların sıradan bir belirsizlik kalıbı sanılarak toplumsal birlik ve denge yasalarının ıskalanması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve toplumun tekdüze (homojen) değil, birbirine muhtaç ve birbirini dengeleyen parçalardan oluştuğunu; yaratılmışlar aleminde mutlak bütünlüğün ancak parçaların uyumuyla anlaşılabileceğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İman-küfür kutuplaşması, müminlerin velayeti, toplumsal işbölümü, kavimler arası güç dengesi (tedâfü‘) ve rızık hiyerarşisini bildiren ayet gruplarında anahtar rol oynar.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlıkların bağımsız ve kendi kendine yeten mutlak varlıklar olduğu yanılgısını yıkar; insanın ve toplumun her unsurunun ancak bir bütünün parçası olarak anlam kazanabileceğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir bütünü kısımlara ayırma, etten veya maddeden koparılan pay ve bedenden pay alan küçük canlı (sivrisinek).
  • Soyut anlamBir bütünün unsurları arasındaki karşılıklı bağımlılık, göreli eksiklik, birbirini tamamlama ve ilişkisellik.
  • Sistematik karşılıkMutlak teklik karşısında çokluğun nizamı; toplumsal işbölümü ve zıtların veya eşlerin birbirini dengelediği ilahi yasa.
  • LaTeX modeliS=⋃i=1nBiveyaBi∩Bj≠∅  ⟹  R(Bi,Bj)
  • LaTeX açıklamasıModelde S evreni veya toplumsal bütünü, Bi bu bütünden ayrılan ve ona bağımlı olan parçaları (ba‘d) temsil eder. Bütün (S), bu parçaların (Bi) birleşimiyle var olur. Parçalar arasındaki R bağıntısı ise Kur'an'ın «bazınız bazınızdan» veya «bazısı bazısına velidir» ilkesi gereğince parçaların birbirini etkileme, tamamlama, denetleme veya düşmanlık gibi karşılıklı ilişkisellik fonksiyonunu ifade eder. Tek bir parça kendi başına S olamaz, ancak S içindeki fonksiyonuyla değer kazanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب