ثقل
ث - ق - ل
جذر- الورود: ٢٨
- الآيات: ٢٦
- الصيغ: ١٨
- المعاجم: ١٢
Terazinin karşı kefesine konan taş demektir. Bir şeyin üzerine bastırmak için konan ağırlık, yük demektir. Himl hayvan yükü, vizr insan yükü demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Terazinin karşı kefesine konan taş demektir. Bir şeyin üzerine bastırmak için konan ağırlık, yük demektir. Himl hayvan yükü, vizr insan yükü demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٦٤القاف والثاء واللام معهما
ث ق ل، ل ث ق، ق ث ل مستعملات ثقل: ثَقُلَ ثِقَلاً فهو ثقيلٌ، والثِّقَلُ: رحجان الثَّقيلِ.
والثَّقَلٌ: متاع المسافر وحشمه، وجمعه أثقالٌ.
والأثقالُ: الآثام.
وامرأة ثَقالٌ أي ذات مآكم وكفل.
والمِثقال وزن معلوم قدره.
ومِثقال الشيء: ميزانه من مثله.
والثُقْلَةُ: نعسة غالبة.
واثْقَلَتِ المرأة فهي مُثقِلٌ، قال الله عز وجل: "فلما أثقَلَتْ... ".
والمُثْقَلُ: الذي حمل فوق طاقته،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٩٤الثِقْلُ: واحد الأَثْقالِ، مثل حِمْلٍ وأحمالٍ. ومنه قولهم: أعطه ثِقْلَهُ، أي وزنَه. وقوله تعالى: "وأخرجَتِ الأرضُ أَثْقالَها". قالوا: أجساد بني آدم. والثِقَلُ: ضدّ الخفّة. تقول منه: ثَقُلَ الشيءُ ثِقَلاً، فهو ثَقيلٌ. والثَقَلُ، بالتحريك متاعُ المسافر وحَشَمُهُ. والثَقَلانِ: الإنسُ والجنُّ. ويقال أيضاً: وجدت ثَقَلَةً في جسدي، أي ثِقْلاً وفُتوراً. وثَقِلَةُ القومِ، بكسر القاف: أَثْقَالُهُمْ. يقال:
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٩٢٢ق ث ل
قثل ، ثقل ، لثق ، لقث : ( مستعملة ) .
ثقل : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّه قال في مرضه الذي مات فيه : ( إني تارِكٌ فيكم الثَّقَلَين : كتابَ الله وعِتْرتي ، ولن يفترقا حتى يرِدَا عليَّ الحوضَ ) ، فسَّر النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) الثَّقَلين فجعلهما كتاب الله جلّ وعزّ وعِترته عليه السلام ؛ وقد فسّرت العِتْرة فيما تقدّم وهم جماعةُ عشيرته الأدْنَوْن .
وقال أبو العباس أحمد بن يحيى
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٧٩٠(باب الثاء والقاف وما يثلثهما)
(ثقل) الثاء والقاف واللام أصلٌ واحدٌ يتفرَّع منه كلماتٌ متقاربة، وهو ضِدّ الخِفّة، ولذلك سُمِّيَ الجنُّ والإنس الثَّقَلَين، لكثرة العدد. وأثقال الأرض كنوزُها، في قوله تعالى: ﴿وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا﴾ [الزلزلة 2]، ويقال هي أجسادُ بني آدمَ. قال الله تعالى: ﴿وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ﴾ [النحل 7]، أي أجسادَكم. وقالت الخنساء:
أَبَعْدَ ابنِ عمرٍو مِنْ آلِ الشّريـ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٢٣٨- الثقل والخفة متقابلان، فكل ما يترجح على ما يوزن به أو يقدر به يقال: هو ثقيل، وأصله في الأجسام ثم يقال في المعاني، نحو: أثقله الغرم والوزر. قال الله تعالى: ﴿أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون﴾ [الطور/40]، والثقيل في الإنسان يستعمل تارة في الذم، وهو أكثر في التعارف، وتارة في المدح نحو قول الشاعر:
*تخف الأرض إذا ما زلت عنها**وتبقى ما بقيت بها ثقيلا*
*حللت بمستقر العز منها**فتمنع جانبيها أن تميلا*
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٥٦ث ق ل
ثقل الشيء ثقلاً وثقل الحمل على ظهره وأثقله الحمل ورجل مثقل: حمل فوق طاقته.
وحملت الدابة ثقلها والدواب أثقالها اي أحمالها.
ولفلان ثقل كثيـر أي متـاع وحشـم.
وارتحلـوا بثقلهـم وأثقالهم وثقلتهـم بكسـر القـاف.
وكـان رسـول اللـه صلـى اللـه عليـه وسلـم مبعوثـاً إلـى الثقليـن.
وأثقلـت الحامل وامرأة مثقل.
وتثاقل عن الأمر.
وأثاقل إلى الدنيا: أخلد إليها.
ووطئه وطأة
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٤٩٥الثِّقَل: نقيض الخِفَّة. والثِّقَل: مصدر الثَّقِيل، تقول: ثَقُل الشيءُ ثِقَلاً وثَقَالة، فهو ثَقِيل، والجمع ثِقالٌ. والثِّقَل: رجحان الثَّقِيل. والثِّقْل: الحِمْل الثَّقِيل، والجمع أَثْقال مثل حِمْل وأَحمال. وقوله تعالى: وأَخرجت الأَرض أَثقالها؛ أَثْقَالُها: كنوزُها ومَوْتَاها؛ قال الفراء: لَفَظَتْ ما فيها من ذهب أَو فضة أَو ميت، وقيل: معناه أَخرجت موتاها، قالوا: أَثقالُها أَجسادُ بني آدم، وقيل:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٩٢* ث ق ل * * الثِقْلُ * واحد * الأَثْقالِ * كحمل وأحمال ومنه قولهم أعطاه ثقله أي وزنه وقوله تعالى ﴿وأخرجت الأرض أثقالها﴾ قالوا أجساد بني آدم و * الثِقّلَ * ضد الخفة وقد * ثَقُلَ * الشيء بالضم فهو * ثَقِيلٌ * و * الثَّقَلُ * بفتحتين متاع المسافر وحشمه و * الثَّقَلانِ * الإنس والجن و * التَّثْقيلُ * ضد التخفيف وقد * أثْقَلَهُ * الحمل وأثْقَلَتِ المرأة فهي * مُثْقِلٌ * أي ثقل حملها في بطنها كأثمر
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣٩٧الثقل، كعنب: ضد الخفة قال الراغب: وهما متقابلان، فكل ما يترجح على ما يوزن به أو يقدر به، يقال: هو ثقيل، وأصله في الأجسام، ثم يقال في المعاني، نحو: أثقله الغرم والوزر، قال الله تعالى: أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون . ثقل الشيء ككرم ثقلا كصغر صغرا وثقالة ككرامة فهو ثقيل وثقال، كسحاب وغراب، ج: ثقال بالكسر وثقل بالضم. وشاهد الثقال قوله تعالى: أنفروا خفافا وثقالا . والثقل، محركة: متاع المسافر
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٦٦٠ثَقُلَ
1 ثَقُلَ ثقل , aor. ثَقُلَ , inf. n. ثِقَلٌ (S, Msb, K, &c.) and ثِقْلٌ, a contraction of the former, (Msb,) and ثَقَالَةٌ, (K, TA, in the CK ثِقالَة, but) like كَرَامَةٌ, (TA,) It (a thing, S, Msb) was, or became, heavy, weighty, or ponderous. (S, K.) [See ثِقَلٌ, below.] ― -b2- See also 4. ― -b3- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, or preponderant, ideally.] فَأَمَّا
ثَقُلَ 1 ثَقُلَ ثقل , aor. ثَقُلَ , inf. n. ثِقَلٌ (S, Msb, K, &c.) and ثِقْلٌ, a contraction of the former, (Msb,) and ثَقَالَةٌ, (K, TA, in the CK ثِقالَة, but) like كَرَامَةٌ, (TA,) It (a thing, S, Msb) was, or became, heavy, weighty, or ponderous. (S, K.) [See ثِقَلٌ, below.] ― -b2- See also 4. ― -b3- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, or preponderant, ideally.] فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ, in the Kur ci. 5, means (assumed tropical:) And as to him whose good deeds shall be preponderant. (Bd, Jel.) [See also Kur vii. 7 and xxiii. 104.] ― -b4- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, or weighty, as meaning onerous, burdensome, oppressive, afflictive, grievous, or troublesome.] You say, ثَقُلَ القَوْلُ (tropical:) The saying was [heavy, or weighty, &c.; or] unpleasant to be heard. (TA.) And it is said in the Kur vii. 186, ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالأَرْضِ (assumed tropical:) It (the time of the resurrection) will be momentous, or formidable, [in the heavens and on the earth, or] to the inhabitants of the heavens and the earth, (Bd, Jel,) to the angels and men and genii; app. alluding to the wisdom shown in concealing it: (Bd:) or it means the knowledge thereof [is difficult]: (Ibn-'Arafeh, TA:) or it is occult, or hidden. (Kt, TA.) [ثَقُلَ is also said of a word, and of a sound, meaning (assumed tropical:) It was heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: see 2. And of an affair, or action, meaning (assumed tropical:) It was afflictive, grievous, troublesome, or difficult. In these and similar senses, it is trans. by means of عَلَى: you say, ثَقُلَ عَلَيْهِ (assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, onerous, &c., to him. In like manner also it is said of food, meaning (assumed tropical:) It was, or became, heavy to the stomach; difficult of digestion.] You say also, ثَقُلَ سَمْعُهُ (tropical:) [His hearing was, or became, heavy; or] his hearing partially went. (K, TA.) ― -b5- (tropical:) He (a man) was, or became, heavy in sickness, or disease: [and in like manner, in his sleep:] the verb is thus, with damm to the ق; though said in the K to be ثَقِلَ, like فَرِحَ, as meaning his disease became violent; (Fet-h el-Bلree, TA;) not improbably through error or inadvertence. (MF.) ― -b6- [(assumed tropical:) He was, or became, heavy, slow, sluggish, indolent, lazy, dull, torpid, or drowsy; wanting in alacrity, activity, agility, animation, spirit, or intelligence; stupid.] You say, يَثْقُلُ عَنْ قُبُولِ مَا يُلْقَى اـِلَيْهِ (assumed tropical:) [He is averse from receiving, or accepting, or admitting, or is slow to receive, &c., what is said to him]. (TA.) ― -b7- Also, said of the عَرْفَج, and of the ثُمَام, (tropical:) Its shoots became luxuriant, or succulent, or sappy. (K, TA.) -A2- ثَقَلَهُ, (JK, S, K,) بِيَدِهِ, (K,) aor. ثَقُلَ , (TA,) inf. n. ثَقْلٌ, (K,) He tried the weight of it, (JK, S, K,) namely, a thing, (K,) or a sheep or goat, (S,) by lifting it [with his hand] to see if it were heavy or light. (S, TA.) ― -b2- ثَقَلَ الشَّىْءُ الشَّىْءَ فِى الوَزْنِ, aor. and inf. n. as above, (S,) The thing surpassed the thing in weight; outweighed it. (PS.) ― -b3- See also 2.
ثقّلهُ 2 ثقّلهُ ثقل ثقله ثقلة , inf. n. تَثْقِيلٌ, He, or it, made it, or him, ثَقِيل [i. e. heavy, properly and tropically]: (K:) تثقيل is the contr. of تَخْفِيفٌ; (S;) and signifies the making heavy in weight [&c.]; as also ثَقْلٌ [inf. n. of ↓ ثَقَلَهُ]. (KL.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) He made it (a word or a sound) heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: and particularly a word by uttering hemzeh with its true, or proper, sound, which is commonly termed تَحْقِيقُ الهَمْزَةِ, and opposed to تَخْفِيفُهَا; and by making a single consonant double; and by making a quiescent consonant movent: often occurring in these senses in lexicons and grammars: opposed to خَفَّفَهُ.]
اثقلهُ 4 اثقلهُ أثقل أثقله اثقله اثقلة ثقل He, or it, (a load, S, or a thing, Msb,) [burdened him: or] burdened him heavily: (K:) or beyond his power; overburdened him. (JK, Msb, TA. *) ― -b2- (assumed tropical:) In the latter sense, said also of a debt: and of sickness, or a disease: (JK:) or, said of sickness, or a disease, and of sleep, and of meanness, or sordidness, (tropical:) it [burdened him,] overcame him, and rendered him heavy. (K, * TA, * TK.) -A2- اثقلت, said of a woman, She became gravid; her burden became heavy in her belly: (S:) or she had a burden, (Akh, S, and Bd in vii. 189,) by reason of the greatness of the child in her belly: (Bd, Jel:) or her pregnancy became apparent, or manifest; as also ↓ ثَقُلَتْ. (K.)
6 تَثَاْقَلَ [تثاقل عَلَى شَىْءٍ He pressed heavily, or bore his weight, upon a thing: see مُتَثَاقِلٌ.] ― -b2- تثاقلوا (assumed tropical:) [They were heavy, sluggish, or spiritless:] they did not rise and hasten to the fight when commanded to do so. (IDrd, K.) And تثاقل اـِلَى الأَرْضِ, (S and K in art. ارض, &c.,) and اِثَّاقَلَ الى الرض, the former being the original form of the verb, (Bd and Jel in ix. 38,) (assumed tropical:) He was, or became, heavy, slow, or sluggish, (Bd, Jel,) averse from warring against the unbelievers, (Jel,) and inclining to the earth, or ground; (Bd, Jel;) or propending thereto. (Bd.) And اِثَّاقَلَ اـِلَى الدُّنْيَا (assumed tropical:) He propended to the present world. (TA.) And تثاقل عَنْهُ (assumed tropical:) He was heavy, or sluggish, and held back from it. (K.)
استثقلهُ 10 استثقلهُ أستثقله استثقله استثقلة ٱستثقل ٱستثقله contr. of اِسْتَخَفَّهُ; (S and K and TA in art. خف;) He deemed it, or him, ثَقِيل [i. e. heavy, properly and tropically]. (TA in that art.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) He deemed it (a word or a sound) heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: often occurring in this sense in lexicons and grammars.] ― -b3- اُسْتُثْقِلَ نَوْمًا (assumed tropical:) [He was overcome, and rendered heavy, by sleep: and in like manner, مَرَضًا, by sickness or disease: and لُؤْمًا, by meanness or sordidness: see its pass. part. n., below]. (JK.)
ثِقْلٌ ثِقْلٌ ثقل Weight: or a weight: syn. وَزْنٌ: (S, Msb, KL:) pl. أَثْقَالٌ. (S.) So in the phrase أَعْطِهِ ثِقْلَهُ [Give thou him his, or its, weight]. (S, Msb.) See also مِثْقَالٌ. You say also, أَلْقَى عَلَيْهِ ثِقْلَهُ or ↓ ثِقَلَهُ [He threw upon him his weight: see مِثْقَالٌ, last sentence: and see جِرْمٌ]. (S in art. اوق &c., accord. to different copies.) ― -b2- And A load, or burden: (KL:) or a heavy load or burden: pl. as above. (K.) وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ, in the Kur xvi. 7, means And they carry your loads, or burdens; (Bd;) or your heavy loads or burdens. (TA.) ― -b3- أَثْقَالٌ (as pl. of ثِقْلٌ, K, or of ↓ ثَقَلٌ, Bd) also signifies (tropical:) The treasures, or buried treasures, of the earth: and its dead, or corpses. (K, TA, and Bd and Jel in xcix. 2.) ― -b4- Also (as pl. of ثِقْلٌ, K) (tropical:) Sins. (JK, K.) So in the saying in the Kur [xxix. 12], وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَعَ أَثْقَالِهِمْ (tropical:) [And they shall assuredly bear their sins, and sins (of others whom they have seduced) with their sins]. (TA.)
ثَقَلٌ ثَقَلٌ ثقل A thing, or things, that a man has with him, of such things as burden him: (Ham p. 295:) [and particularly] the household-goods, or furniture and utensils, (El-Fلrلbee, JK, S, Mgh, Msb, K, Ham ubi suprà, and Bd in xcix. 2,) and (accord. to El-Fلrلbee, Msb) the household and kindred and party, or domestics, or servants, (JK, S, Mgh, Msb, K, and Ham,) of a man, (Ham,) or of a traveller: (JK, S, Mgh, Msb, K:) [or the travelling-apparatus and baggage and train, of a man:] pl. أَثْقَالٌ; (JK, S, Mgh, Msb, K; *) with which ↓ ثَقِلَةٌ is syn., (JK, S, K,) as are also ↓ ثَقَلَةٌ and ↓ ثِقْلَةٌ and ↓ ثَقْلَةٌ and ↓ ثِقَلَةٌ; (K;) as meaning all the household-goods or furniture and utensils of persons going on a journey. (S, K.) ― -b2- See also ثِقْلٌ. ― -b3- (assumed tropical:) The requisites and apparatus, instruments, tools, or the like, of a man: (Ham ubi suprà:) as, for instance, (tropical:) the books and writing-reeds of the learned man: every craftsman has what is thus termed. (TA.) By the saying كِلَا ثَقَلَيْنَا طَامِعٌ بِغَنِيمَةٍ the author thereof, Iyلs Et-Tل-ee, means Each of our two armies, the possessors of the ثَقَلَانِ [or apparatus, or weapons, &c., of war, is longing for spoil]: or an army may be termed ثَقَلٌ because it is heavy in assault. (Ham ubi suprà.) ― -b4- Anything held in high estimation, in much request, and preserved with care. (K, TA.) Hence the trad., اـِنِّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللّٰهِ وَعِتْرَتِى [Verily I am leaving among you the two objects of high estimation and of care, the Book of God, and my kindred, or near kindred]: (K:) or they are thus called because of the heaviness of acting in the manner required by them: (Th, TA:) or as being likened to the requisites and apparatus, instruments, tools, or the like, of a man. (Ham ubi suprà.) ― -b5- Also Eggs of the ostrich; because he who takes them rejoices in them, and they are food. (TA.) ― -b6- الثَّقَلَانِ Mankind and the jinn or genii; (S, Msb, K;) because, by the discrimination that they possess, they excel other animate beings. (TA.) It may also mean The Arabs and the foreigners: or mankind and other animate beings. (Ham ubi suprà.)
ثِقَلٌ ثِقَلٌ ثقل Heaviness; weight, or weightiness; ponderousness; gravity; contr. of خِفَّةٌ: (S, K, and Er-Rلghib:) and preponderance: in its primary acceptation, relating to corporeal objects: then, to ideal objects. (Er-Rلghib, TA. [See ثَقُلَ, throughout.]) See also ثِقْلٌ. ― -b2- فِى أُذُنِهِ ثِقَلٌ (tropical:) [In his ear is a heaviness, or dulness,] is said of him whose hearing is not good; as though he were averse from receiving, or accepting, or admitting, or slow to receive, &c., what is said to him. (TA.)
ثَقْلَةٌ ثَقْلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ. ― -b2- Also (assumed tropical:) A fit of drowsiness, or of slumber, that overcomes one: (JK, M, K:) and (tropical:) a heaviness experienced in the chest, (K, TA,) or in the body, (TA,) from food: as also ↓ ثَقَلَةٌ: (K, TA:) or the former, or ↓ the latter, (accord. to different copies of the S,) (assumed tropical:) a heaviness and languor in the body: (S:) and ↓ the latter, (assumed tropical:) a heaviness that is experienced on the heart. (JK.)
ثِقْلَةٌ ثِقْلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.
ثَقَلَةٌ ثَقَلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ: ― -b2- and see ثَقْلَةٌ, in three places.
ثَقِلَةٌ ثَقِلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.
ثِقَلَةٌ ثِقَلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.
ثَقَالٌ ثَقَالٌ ثقال ثقيل : see ثَقِيلٌ, in two places. ― -b2- Also, applied to a woman, (JK, S, K,) Heavy; (S;) large in the hinder part, or posteriors: (JK, * S, * K, TA:) or heavy (K, TA) in an ideal sense. (TA.)
ثُقَالٌ ثُقَالٌ ثقال ثقيل : see ثَقِيلٌ.
ثَقِيلٌ ثَقِيلٌ ثقيل part. n. of ثَقُلَ; (S, Msb, K;) Heavy, weighty, or ponderous: (S, K, and Er-Rلghib:) and so in relation to another thing; preponderant: primarily applied to a corporeal thing: (Er-Rلghib, TA:) and ↓ ثَقَالٌ and ↓ ثُقَالٌ signify the same: (K:) pl. ثِقَالٌ and ثُقْلٌ and ثُقَلَآءُ [which last, however, seems to be applied only to rational beings, agreeably with analogy]. (K.) ― -b2- [Like its verb,] it is also applied to an ideal thing. (Er-Rلghib, TA.) [Thus it signifies (assumed tropical:) Heavy, or weighty, in the sense of onerous, burdensome, oppressive, afflictive, grievous, or troublesome: momentous, or formidable: difficult: heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear; applied to a word and a sound; and particularly to a word in which a single consonant is made double, and to one in which a quiescent consonant is made movent, like ↓ مُثَقَّلٌ: heavy to the stomach; difficult of digestion: heavy applied to the hearing: see the verb.] قَوْلًا ثَقِيلًا, in the Kur [lxxiii. 5], means (assumed tropical:) A heavy, or weighty, saying. (TA.) النُّونُ الثَّقِيلَةُ means (assumed tropical:) [The heavy-sounding ن; as in يَفْعَلَنَّ &c.;] the contr. of الخَفِيفَةُ. (TA in art. خف.) ― -b3- It is also applied to a man, (JK,) meaning (tropical:) [Heavy in sickness, or disease; or] suffering a violent disease: (K:) [and (assumed tropical:) heavy, slow, sluggish, indolent, lazy, dull, torpid, or drowsy; wanting in alacrity, activity, agility, animation, spirit, or intelligence; stupid:] and so is ↓ مُسْتَثْقَلٌ: (JK:) which also means, particularly, (assumed tropical:) overcome, and rendered heavy, by sleep (نَوْمًا), (JK, * K, * TK,) and by sickness or disease (مَرَضًا), and by meanness or sordidness (لُؤْمًا). (K.) ثِقَالُ النَّاسِ [expressly said in the TA to be with kesr, but in the CK, erroneously, ثُقال,] and ثُقَلَآءُ الناس mean (assumed tropical:) Those men whose company is disliked; (K;) whom others deem heavy: each is pl. of ثَقِيلٌ. (TA.) One says, أَنْتَ ثَقِيلٌ عَلَى جُلَسَائِكَ (assumed tropical:) [Thou art heavy, or dull, or unwelcome, to thy companions with whom thou sittest]. (TA.) And (to him who is ثَقِيل, TA in art. نسم,) مَا أَنْتَ اـِلَّا ثَقِيلُ الظِّلِّ بَارِدُ النَّسِيمِ (assumed tropical:) [Thou art no other than one who casts a gloom upon others, and chills them: lit., heavy of shade, or shadow; cold of breeze]. (TA.) ثَقِيلٌ, applied to a man, is mostly used in dispraise: but sometimes, in praise: (Er-Rلghib, TA:) used in praise, it signifies (assumed tropical:) Grave, staid, steady, sedate, or calm. (Kull.) Applied to a horse, (assumed tropical:) Slow; (Kull;) and so ↓ ثَقَالٌ applied to a camel; (K;) a meaning also assigned to ثَفَالٌ, with ف; (TA;) and ↓ مُثْقَلٌ, applied to a horse or the like. (JK.) اِنْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا, in the Kur [ix. 41], means (assumed tropical:) [Go ye forth to fight] prompt and not prompt: (Katلdeh, Bd, Jel, TA:) or whether moving be easy to you or difficult: (Bd, * TA:) or riding and walking: or lightly armed and heavily armed: or healthy and sick: (Bd:) or strong and weak: (Jel:) or rich and poor: (Jel, TA:) or young and old. (TA.)
ثَاقِلٌ ثَاقِلٌ ثاقل A deenلr of full weight; (Z;) not deficient: (S, K:) pl. ثَوَاقِلُ. (S, Z, K.) ― -b2- أَصْبَحَ ثَاقِلًا (assumed tropical:) He became, or became in the morning, heavy by reason of sickness, or disease. (Aboo-Nasr, K, TA.)
أَثْقَلُ أَثْقَلُ ذ More [and most] heavy. (TA.)
مُثْقَلٌ مُثْقَلٌ مثقل Heavily burdened: (TA:) or burdened beyond his power; overburdened. (JK, TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Weighed down, or oppressed, by sickness, or disease, (JK,) and by debt. (JK, Er-Rلghib.) ― -b3- See also ثَقِيلٌ.
مُثْقِلٌ مُثْقِلٌ مثقل , applied to a woman, Gravid; whose burden has become heavy in her belly: (S:) or whose pregnancy has become apparent, or manifest. (K.)
مُثَقَّلٌ مُثَقَّلٌ مثقل : see ثَقِيلٌ. ― -b2- Also (assumed tropical:) Ill received; disapproved; not rendered an object of love to hearts. (Ham p. 37.)
مُثَقَّلَةٌ مُثَقَّلَةٌ مثقل مثقله مثقلة A stone of marble; (JK;) a piece of marble by which a carpet is made heavy: (K:) by rule it should be with kesr to the ق. (TA.)
مِثْقَالٌ مِثْقَالٌ مثقال The weight (مِيزَان, JK, S, K, or وَزْن, Msb, TA, and Jel in iv. 44 and x. 62 and xxi. 48, or زِنَة, TA) of a thing, (JK, S, Msb, K,) of the like thereof (مِنْ مِثْلِهِ [but why this is added I do not see]); (S, Msb, K;) [i. e.] its equal in weight; (PS, and Bd in x. 62;) its quantity (مِقْدَار). (Bd in xxi. 48.) مَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ, in the Kur x. 62, means There is not hidden from thy Lord aught of the weight of the smallest ant: (Jel:) or a thing equal in weight to a small ant; or to the motes that are seen in a ray of the sun that enters through an aperture. (Bd.) ― -b2- A thing with which one weights; as also ↓ ثِقْلٌ; i. e., any of the weights of the balance. (Er-Rلghib, TA.) ― -b3- A certain weight, of which the quantity is well known; (JK;) a dirhem and three sevenths of a dirhem; (Msb, and K in art. مك;) i. e., the seventh part of ten dirhems: (Msb:) or [a dirhem and a half; so in the present day; i. e.,] seventy-two sha'eerehs: (El-Karmلnee, TA:) or twenty keerلts. (Hidلyeh, TA.) ― -b4- [A certain coin;] i. q. دِينَارٌ, q. v.; (Msb in art. دنر;) a مِثْقَال of gold: pl. مَثَاقِيلُ. (S, K.) ― -b5- أَلْقَى عَلَيْهِ مَثَاقِيلَهُ He threw upon him his weight, or burden; syn. مَؤُونَتَهُ [perhaps meaning the burden of supporting him]. (Aboo-Nasr, S, K.) [See also ثِقْلٌ.]
مُتَثَاقِلٌ مُتَثَاقِلٌ متثاقل Bearing one's weight upon a thing: whence the saying, وَطِئَهُ وَطْأَةَ المُتَثَاقِلِ [He trod upon him, or it, with the tread of him who bears his weight, or presses heavily]. (TA.)
مُسْتَثْقَلٌ مُسْتَثْقَلٌ مستثقل : see ثَقِيلٌ.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٩٬٠٣٢ثقل
ثَقُلَ - يَثْقُلُ - ثَقَل - ثَقَلان - ثَقيْل- ثِقال - ثِقَل - أَثْقَال - مِثْقَال - أَثْقَلَ - يُثْقِلُ - مُثْقَل - مُثْقَلون - تَثَاقَلَ - يَتَثَاقَلُ
ثَقُلَ - يَثْقُلُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يكون له ثقل: يكون له أثر وقوة ووزن جلي وبَيِّن وكبير يمكن تمييزه به عن غيره أقل منه قوة وقدرة ووزناً وأثرا
ثَقُلَ - يَثْقُلُ + الكائن أو
الصيغ(١٨)
- مِثْقَالَAğırlık birimi(مِفْعَالَ)×٦
- ثَقُلَتْAğır oldu(فَعُلَتْ)×٤
- ثَقِيلًاAğır olan(فَعِيلًا)×٢
- مُثْقَلُونَAğırlaştırılanlar(مُفْعَلُونَ)×٢
- أَثْقَالَكُمْSizin ağırlıklarınız(أَفْعَالَكُمْ)×١
- أَثْقَالَهَاOnun ağırlıkları(أَفْعَالَهَا)×١
- أَثْقَالَهُمْOnların ağırlıkları(أَفْعَالَهُمْ)×١
- أَثْقَالِهِمْOnların ağırlıkları(أَفْعَالِهِمْ)×١
- أَثْقَلَتْAğırlaştırdı(أَفْعَلَتْ)×١
- اثَّاقَلْتُمْYığışıp kaldınız(تَفَاعَلْتُمْ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤١ (الإجمالي: ١٥١)
- ذرر
الآيات المشتركة: ٦ · Zerre toz demektir
- وزن
الآيات المشتركة: ٤ · Terazi demektir
- خردل
الآيات المشتركة: ٢ · Hardal bitkisi, hurda
- عزب
الآيات المشتركة: ٢ · Meraya salınmış sahibinden uzak develer
- حمل
الآيات المشتركة: ٤ · Haml: İple yüklenen yük demektir
- غرم
الآيات المشتركة: ٢ · Ödenemeyecek borç
- سحب
الآيات المشتركة: ٢ · Fışkıran sudur
- صغر
الآيات المشتركة: ٢ · Küçük
- سأل
الآيات المشتركة: ٤ · “Sehl” ova demektir
- نفر
الآيات المشتركة: ٢ · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
- خفف
الآيات المشتركة: ٢ · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ٧ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
الآيات التي ورد فيها(٢٦)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا
Ağırlık birimi
وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَإِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَكَفَى بِنَا حَاسِبِينَ
Ağırlık birimi
يَابُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ
Ağırlık birimi
قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ
Ağırlık birimi
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ
Ağırlık birimi
وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
Ağırlık birimi
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ثقل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حمل, وزر, وقر |
| Zıt Kök | خفف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin veya yükün zemine doğru baskı yapması, terazide ağır basarak diğer kefeyi yukarı kaldırması |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıkların taşıdığı sorumluluk, günah, bilgi ve hakikatin ontolojik ve ahlaki tartıda meydana getirdiği kesin yer çekimi |
| Çekirdek Özet 3 | Adaletin ve ilahi düzenin ölçülebilir, tartılabilir ve inkâr edilemez bir denge yasası üzerine kurulu olması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel tartı veya soyut bir zorluk olarak anlaşılıp ahlaki ve ontolojik varoluş dengesinden koparılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ثق | Bir nesnenin veya durumun yoğunlaşarak yüzeye, zemine veya hedefe odaklanmış bir tesir icra etmesi | ل | Temas ve yerleşikliği ifade eden ل harfinin eklenmesiyle yoğunlaşan etkinin zemine yapışması, aşağı doğru çeken bir ağırlık ve tartı denkliği oluşturması sağlanmıştır; nitekim aynı çekirdekten gelen ثقب kökünde bu yoğunluk delip geçme, ثقف kökünde ise zihinsel olarak tam kavrama ve yakalama yönündedir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ث | İşaret, bağlama veya sınır imgesinin yoğunlaşmış türevi | Nesnenin bulunduğu konumda tutunmasını ve yoğunlaşarak sabit bir iz bırakmasını temsil eder; erken alfabedeki işaret imgesinin peltek varyantıdır. |
| ق | Ufuktaki güneş veya iğne deliği; toplanma, büzülme, sınır noktası | Dağınık unsurların tek bir kütlede yoğunlaşmasını, merkezkaç değil merkeze doğru büzülerek toplanmasını simgeler. |
| ل | Çoban değneği; yöneltme, raptetme, bağlama | Hareketi belirli bir hedefe veya zemine yönlendirip oraya bağlayan, kontrol altına alan etkiyi simgeler. |
| ثقل | Yoğunlaşmış kütlenin zemine yönelerek oturması | Parçaların bir merkezde toplanıp yoğunlaşarak (ق) zemine doğru yapışması ve orayı belirgin biçimde etkileyerek aşağı çekmesi (ل) hareketini topluca resmeder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir cisme veya hayvana taşıyabileceğinden fazla yük yüklenmesi, terazinin bir kefesinin ağır basması, devenin veya yolcunun yükünün ağırlığı sebebiyle hareket kabiliyetinin yavaşlaması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | El-Hansâ mersiyesinde ve Züheyr b. Ebî Sülmâ divanında geçer. Züheyr b. Ebî Sülmâ beytinde kökü yeryüzünün vakar ve ağırlığı bağlamında överek şöyle kullanmıştır: تَخِفُّ الأَرْضُ إِذَا مَا زِلْتَ عَنْهَا / وَتَبْقَى مَا بَقِيتَ بِهَا ثَقِيلَا |
| Erken Arapça kullanım | Yolculuk kafilesinin temel ev ve barınma eşyasına, yüklerine ve geride kalan aile efradına eş-şekal الثَّقَل denmiştir. Ayrıca bedendeki aşırı uyku veya uyuşukluk haline sükle ثُقْلَة denilerek hareketin yavaşlaması tasvir edilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Zuhayr b. Abī Sulmā.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde ثقل kökü, düzenli ses denklikleriyle korunan en köklü tartı ve kıymet çekirdeklerinden biridir. Arapçadaki peltek ث sesi, Kuzeybatı Sami dillerinde düzenli olarak ש (şîn) sesine, Doğu Sami kolunda ise š sesine dönüşür. Kök, Akadcada tartmak, bedelini gümüşle tartarak ödemek anlamındaki šaqālu fiili ve ağırlık birimi olan šiqlu kelimesiyle doğrudan soydaştır. İbranicede šāqal שָׁקַל biçiminde bir nesneyi tartmak, bedelini tartarak ödemek fiili olarak korunmuş; buradan da meşhur ağırlık ve para birimi šeqel שֶׁקֶל türemiştir. Batı ve Doğu Süryanicede kök ses denkliklerine uygun olarak tqīl veya teqal ܬܩܠ biçiminde görünür ve terazide tartmak, ağır basmak anlamlarını korur (Aramice Daniel kitabındaki menê menê teqêl u-farsîn ibaresinde geçen teqêl tartıldın ve hafif bulundun manasındadır). Dolayısıyla kök, Sami dünyasında rastgele bir yükü değil; doğrudan doğruya terazinin kefesine konulan, değeri tartılarak belirlenen ve yer çekimi kanunuyla bağlanan ölçü ve ağırlık birimini ifade eder.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD), Payne Smith Compendious Syriac Dictionary.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ثَقُلَ — يَثْقُلُ — ثِقَل | Hafifliğin zıddı olarak bir nesnenin hacim, yoğunluk veya kütlece yer çekimine galebe çalması, dengede diğer kefeyi bastırması. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akadca šaqālu, İbranice šāqal, Süryanice teqal | Kökün Sami ortak mirasında doğrudan tartı, terazide tartma, ağırlık birimi ve bu ağırlığın sağladığı ekonomik değer ile ilişkili olması. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak tartı/yoğunluk kökleri | Doğu Afrika ve Berberi dillerinde yük ve yoğunluk belirten bazı temel morfemlerle fonetik benzerlikler kaydedilmişse de düzenli kurallar sınırlıdır. | Muhtemel |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, CAD.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ثقل | Anlamlı | Ağırlık, tartı | Terazide ağır basma, yük ve kütle yoğunluğu. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ثلق | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez. |
| قثل | Anlamlı | Toplayıp yığmak | Bir nesneyi bir araya getirip yığmak, bir şeyi kökünden kesip devirmek. | Arapçada müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez. |
| قلث | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde kullanım dışı (mühmel) kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| لثق | Anlamlı | Çamur ve ıslaklığın yapışması | Suyun toprağa karışarak çamur haline gelmesi ve yere basanın ayağına yapışıp ağırlık yapması. | Arapçada müsta‘meldir; hedef kökle zemin ve ağırlık bağı vardır; Kur'an'da geçmez. |
| لقث | Anlamlı | Çabucak almak, kapmak | Bir şeyi hızla toplayıp almak veya bir sözü hemen kapıp nakletmek. | Arapçada müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ثقل | Merkez | Kütle, tartı ve sorumluluk ağırlığı | Terazinin kefesinde aşağı basan, değeri veya sorumluluğu tayin eden kütlesel ve ontolojik ağırlıktır. | Kendi doğasında veya tartıda ağır olan, hafifin karşıtı. |
| حمل | Komşu | Taşınan yük | Taşınan nesnenin kendisini veya taşınma eylemini anlatır; mutlaka yerçekimsel tartı fazlalığı ifade etmez. | Bedende, sırtta veya binek üzerinde taşınan her türlü yük. |
| وزر | Komşu | Sorumluluk ve vebal yükü | İnsanın sırtına binen, taşınması sığınak veya kurtuluş aratan ahlaki ve cezai günah yüküdür. | Suç, günah ve kaçınılmaz hukuki sorumluluk yükü. |
| وقر | Komşu | Kulakta sağırlık, vakar ve içsel ağırlık | İçsel bir doluluk, yerleşiklik ve dışarıdan gelen sesi engelleyen ağırlıktır. | Duyusal veya ahlaki derinlik ve sarsılmaz ağırlık. |
| خفف | Zıt | Hafiflik | Terazide yukarı kalkan, yer çekimi veya değer baskısı oluşturmayan, kolay hareket eden durum. | Ağırlığın, yoğunluğun ve baskının bulunmaması hali. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ثقل | Ağırlık, tartıda basma | Maddi ve manevi olarak hafifliğin zıddı olan her türlü ağırlık, kıymet ve mesuliyet. | Kesin |
| Latince | Gravitas, pondus | Ağırlık, ciddiyet, tartı | Gravitas hem fiziksel ağırlığı hem de devlet adamına özgü vakar ve ciddiyeti karşılar; kökün semantik genişlemesiyle örtüşür. | Güçlü |
| İngilizce | Weight, heaviness, gravity | Ağırlık, yerçekimi, ciddiyet | Weight tartısal yükü, gravity ise hem yerçekimini hem de durumun vahametini karşılar; nesnel ve ahlaki boyutu birlikte verir. | Kesin |
| Almanca | Gewicht, Schwere | Ağırlık, yer çekimi, zorluk | Gewicht terazideki tartıyı ve önemi; Schwere ise taşınması güç olan fiziksel ve zihinsel yükü tam olarak karşılar. | Kesin |
| Fransızca | Poids, gravité, pesanteur | Ağırlık, ciddiyet, yer çekimi baskısı | Poids nesnel tartıyı, pesanteur ise zemine doğru çeken fiziksel baskıyı ve hantallığı başarıyla aktarır. | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مِثْقَالَ | En küçük ölçü ve tartı birimi | Amellerin ve zerrelerin ilahi adalette hesaba katılması bağlamında (Nisâ 4:40, Enbiyâ 21:47, Zilzâl 99:7-8). |
| ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ | Terazinin ağır gelmesi, salih amellerin üstünlüğü | Ahirette amel tartısının hakikate uygun olarak ağır basması ve kurtuluşa erme bağlamında (A'râf 7:8, Mü'minûn 23:102, Kâria 101:6). |
| أَثْقَال | Günahlar, veballer veya yeryüzünün içindekiler | İnsanların yüklendiği vebal ağırlıkları (Ankebût 29:13) veya kıyamette yerin kusacağı cesetler ve madenler bağlamında (Zilzâl 99:2). |
| قَوْلًا ثَقِيلًا | Vahyin taşıdığı azamet, sorumluluk ve bağlayıcılık | Hz. Peygamber'e indirilen Kur'an vahyinin büyüklüğü ve manevi ağırlığı bağlamında (Müzzemmil 73:5). |
| الثَّقَلَانِ | Sorumluluk taşıyan iki şuurlu varlık (İnsanlar ve Cinler) | Mükellef olmaları ve yeryüzünde ağırlık teşkil etmeleri bağlamında (Rahmân 55:31). |
| اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ | Yere çakılıp kalmak, tembellik ve dünyaya meyil | Cihad veya sefere çağrıldığında bedenin ve nefsin hantallığına yenik düşme bağlamında (Tevbe 9:38). |
| سَحَابًا ثِقَالًا | Yağmur suyuyla dolup ağırlaşmış bulutlar | Rahmet yüklü bulutların su kütlesi taşıması ve yere hayat vermesi bağlamında (A'râf 7:57, Ra'd 13:12). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mizan, mükellefiyet ve teklif-i mâ lâ yutâk | Ahirette amellerin mahiyetinin tartılıp tartılamayacağı, arazların cisimleştirilerek miyara tabi tutulması ve insanın sorumlu (sekaleyn) oluşunun ilahi hikmeti. | Hakikat ve değerin mutlak adalette kütlesel bir gerçekliğe dönüşmesi. |
| Fıkıh | Zekât ölçüleri, diyet miktarları ve borç yükü (miskal) | Şer'î miskalin dirhem ve dinar cinsinden net altın ağırlığı olarak tespiti; borcun veya nafakanın şahsı ezmesi (müskal). | Ölçülebilir, standart altın ağırlık birimi ve kişiyi acze düşüren mali yük. |
| Tefsir | Ahiret sahneleri, arzın ağırlıklarını atması ve ağır söz | Kıyamette yerin ağırlıklarını dışarı atmasının kabirdekiler mi yoksa yer altı hazineleri mi olduğu; vahyin ağır söz oluşunun getirdiği ahkâm. | Ontolojik dengenin sarsılması ve ilahi hitabın varlık üzerindeki ezici ciddiyeti. |
| Hadis | Terazide ağır gelen zikirler ve sekarat-ı mevt ağırlığı | Dile hafif fakat mizanda ağır gelen kelimeler (kelimetâni hafîfetâni...) ve ölüm anındaki bedensel ağırlık tasvirleri. | Biçimsel kolaylığa karşılık hakiki varoluşsal kıymetin azameti. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık mertebesi ve mükellefiyet | Mükellef varlık (es-Sekalân) | Sorumluluğu yüklenme ve hesap verme | İnsan ve cin, varoluş alanında ahlaki bir kütleye sahip oldukları için ilahi emanetin ağırlığını taşırlar. | Kesin |
| İlmi | Fiziksel ve ahlaki tartı yasası | Mizan ve kıymet yoğunluğu | Nesneleri ve fiilleri hakiki değerine göre ayırma | Doğadaki yer çekimi ve kütle yoğunluğu gibi ahlakta da eylemlerin hakikate uygunluğu tartılır. | Kesin |
| Siyasi | Devlet yönetimi ve tebaa üzerindeki yük | Kamu mesuliyeti ve adil vergilendirme | Yöneticinin keyfi vergi ve angaryalarla halkı ezmesini önleme | İktidarın halka taşıyamayacağı ağır mükellefiyetler (muğremun muskalûn) yüklememesi esastır. | Güçlü |
| İktisadi | Mübadele aracı ve değer ölçüsü | Miskal (standart kütle birimi) | Enflasyondan arındırılmış reel değer standardı oluşturma | İktisadi mübadelede altının veya madenin zerre miktarı da olsa tartılarak hak kaybının engellenmesi. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kütle çekimi (gravitasyon) ve eylemsizlik kütlesi () | Bir cismin kütlesi arttıkça uzay-zaman dokusunu daha fazla bükmesi ve hareket durumunu değiştirmeye karşı daha büyük direnç göstermesi, kökün yere doğru ağır basması ve gevşekliğe direnmesiyle tam bir izomorfizm gösterir. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal ve ahlaki sorumluluk (meşruiyet ağırlığı) | Sosyolojide ve hukukta bir kararın veya kuralın toplum vicdanında bağlayıcı olması, onun ardındaki hakikat ve adalet kütlesinin ağırlığıyla orantılıdır; hafif ve temelsiz iddialar toplumsal yapıda tutunamaz. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece zahiri bir tartı aletindeki gramaja veya taşınması zahmetli bir fiziksel yüke indirgenmesi; soyut ve ontolojik ağırlığın göz ardı edilmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; hakikatin, ilahi vahyin, ahlaki eylemin, bulutlardaki rahmet suyunun ve insanın kozmik sorumluluğunun varlık tabakasında meydana getirdiği gerçek ve silinmez yoğunluktur. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Mizanın sadece metaforik veya keyfi bir yargılama sanılması; amellerin varoluşsal bir gerçekliğe, tartılabilir bir kıymete sahip olduğunun unutularak dinin amelsiz bir temenniye dönüştürülmesi. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık ve ahlak anlayışının temeli adalettir ve adalet mizan (ölçü/denge) ile tecelli eder. ثقل kökü, bu terazinin hakiki dayanağı olan değer ve kütle kavramını inşa eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ahiret hesaplaşmasını anlatan mizan ayetlerinde (A'râf 7:8-9, Kâria 101:6-9), vahyin azametini bildiren hitaplarda (Müzzemmil 73:5) ve zerre miktarı amelin zayi olmayacağını bildiren adalet ayetlerinde (Enbiyâ 21:47, Zilzâl 99:7-8). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Amellerin ve niyetlerin havada kaybolup gideceği zannını düzeltir; her eylemin ontolojik bir ağırlığı (miskal) olduğunu ve ilahi sistemin hiçbir kütleyi göz ardı etmediğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir cismin kütlesel yoğunluğu sebebiyle terazinin kefesini aşağı bastırması, binek veya zemin üzerinde çökertici bir baskı oluşturması.
- Soyut anlamBir bilginin, emrin veya ahlaki eylemin varoluş düzeninde taşıdığı hakikat payı, bağlayıcılık gücü ve ontolojik kıymet.
- Sistematik karşılıkAdalet sisteminde hiçbir şeyin rastgele silinmediği, her bir zerrenin hakiki ağırlığıyla hesap cetveline girdiği mizan nizamı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde her bir amelin ve eylemin hakikat kütlesini (miskal), bu amelin niyet ve ihlas katsayısını temsil eder. Çarpımların toplamı olan kefedeki ağırlık, ilahi adaletin kurtuluş ve hakkaniyet eşiği olan değerini aştığında (), terazide ağır basma durumu gerçekleşir ve ebedi kurtuluş (felâh) tecelli eder. Tersine değer sıfırın altında kaldığında hafiflik ve hüsran ortaya çıkar.