حبط

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ب-طالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٩٩ · الآيات: ١٦ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».صددفَأَحْبَطَخدنلَيَحْبَطَنَّلَحَبِطَحبطعملخسرشركحَبِطَتْفَحَبِطَتْسلقدنووَسَيُحْبِطُسفح

الجذرالصيغ ٩الآيات ١٦السور ١٢المجاورة ٩٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حبط

ح - ب - ط

جذر
  • الورود: ١٦
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٣

Habte suyu kurumuş kuyu demektir. Habt (ha,tı), “Hibte” suyu çekilmiş kuyu, kör kuyu demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Habte suyu kurumuş kuyu demektir. Habt (ha,tı), “Hibte” suyu çekilmiş kuyu, kör kuyu demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٠٩
باب الحاء والطاء والباء معهما ح ط ب، ح ب ط، ب ط ح مستعملات حطب: الحَطَب معروف، حَطَبَ يَحطِب حَطْباً وحَطَباً. والمخفَّف مصدر، والمثَّقَل اسم. وحطَبْتُ القوم إذا احتَطَبتَ لهم، قال: وهل أحطِبَنَّ القوم وهي عَرِيَّةٌ ويقال للمُخلِّط في كلامه وأمره: حاطبُ لَيْلٍ، مَثَلاً له لأنّه لا يَتَفَقّد كلامَه كحاطب اللَّيل لا يُبصر ما يجمع في حَبْله من رديء وجيّد. وحَطَب فلان بفُلان إذا سَعَى به.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٥٦
حَبِطَ عملُهُ حَبْطاً بالتسكين، وحُبوطاً: بطَلَ ثوابه. وأَحْبَطَهُ الله تعالى. والإحْباطُ: أن يذْهبَ ماءُ الرَكِيَّةِ فلا يعودَ كما كان. ويقال أيضاً: حَبِطَ الجُرحُ حَبَطاً بالتحريك، يعودَ كما كان. ويقال أيضاً: حَبِطَ الجُرحُ حَبَطاً بالتحريك، أي عَرِبَ ونُكِسَ. والحَبَطُ أيضاً: أن تأكل الماشيةُ فتُكْثِرَ حتَّى تنتفخ لذلك بطونُها ولا يخرج عنها ما فيها. يقال: حَبِطَتِ الشاةُ بالكسر. وفي الحديث
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٠٣٥
ح ط ب حطب ، حبط ، بطح : مستعملة . حطب : أبو عُبَيد عن الأصمعي : من أمثالهم في الأمر يُبرم ولم يشهده صاحبه قولهم : ( صَفْقَةٌ لم يشهدها حاطب ) . قال : وكان أصله أن بعض آل حاطب باع بيعة غُبِن فيها فقيل ذلك . قال أبو عُبَيد : وقال أكثم بن صَيْفي : المِكْثَارُ كحاطب ليل . قال أبو عُبَيد : وإنما شبهه بحاطب الليل : لأنه ربما نهشته الحية ، كذلك المِكثارُ ربما أصابه في إكثاره بعضُ ما يكره ) . قال الليث :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٣٢٠
(باب الحاء والباء وما يثلثهما) (حبج) الحاء والباء والجيم ليس عندي أصلاً يعوّل عليه ولا يُفَرّع منه، وما أدري ما صحّة قولهم: حَبَجَ العَلَمُ بَدَا، وحَبَجَت النارُ: بدَتْ بَغْتَةً. وحَبِجَت الإبل، إذا أكلت العَرفَج فاشتكت بطونَها، كلُّ ذلك قريبٌ في الضَّعف بعضُه مِن بعض. وأما حَبَجَ بها، فالجيم مبدلةٌ من قاف. (حبر) الحاء والباء والراء أصلٌ واحد منقاسٌ مطّرد، وهو الأَثرُ في حُسْنٍ وبَهاء.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٢٥١
- قال الله تعالى: ﴿حبطت أعمالهم﴾ [المائدة/53]، ﴿ولو أشركوا لحبط عنهم ما كانوا يعملون﴾ [الأنعام/88]، ﴿وسيحبط أعمالهم﴾ [محمد/32]، ﴿وليحبطن عملك﴾ [الزمر/65]، وقال تعالى: ﴿فأحبط الله أعمالهم﴾ [الأحزاب/19]، وحبط العمل على أضرب: أحدها: أن تكون الأعمال دنيوية فلا تغني في القيامة غناءا، كما أشار إليه بقوله: ﴿وقدمنا إلى ما عملوا من عمل فجعلناه هباء منثورا﴾ [الفرقان/23]. والثاني: أن تكون أعمالا أخروية، لكن
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٤٤
ح ب ط حبط بطنه‏:‏ انتفخ حبطاً بالتحريك‏.‏ وفرس حبط القصيري‏:‏ مجفر‏.‏ وحبط جلده من السياط‏.‏ ومن المجاز‏:‏ حبط عمله حبوطاً وحبطاً بالسكون وأحبط الله عمله‏.‏ وتقول‏:‏ إن عمل عملاً صالحاً أتبعه ما يحبطه وإن أصعد كلماً طيباً أرسل خلفه ما يهبطه استعير من حبط بطون الماشية إذا أكلت الخضر فاستوبلته وهلكت به‏.‏ ومنه حبط دم القتيل‏:‏ هدر وبطل‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٣٩٠
الحَبَط مثل العَرَبِ: من آثارِ الجُرْحِ. وقد حَبِطَ حَبَطاً وأَحْبَطَه الضرْبُ. الجوهري: يقال حَبِط الجرحُ حَبَطاً، بالتحريك، أَي عَرِب ونُكس. ابن سيده: والحَبَطُ وجع يأْخذ البعير في بطْنه من كَلإٍ يَسْتَوْبِلُه، وقد حَبِطَ حَبَطاً، فهو حَبِطٌ، وإِبِل حَباطَى وحَبَطةٌ، وحَبِطَت الإِبلُ تَحْبَطُ. قال الجوهري: الحَبَطُ أَن تأْكل الماشية فتُكْثِرَ حتى تَنْتَفِخَ لذلك بطونُها ولا يخرج عنها ما فيها.
رابط المدخل

الحَبَط مثل العَرَبِ: من آثارِ الجُرْحِ. وقد حَبِطَ حَبَطاً وأَحْبَطَه الضرْبُ. الجوهري: يقال حَبِط الجرحُ حَبَطاً، بالتحريك، أَي عَرِب ونُكس. ابن سيده: والحَبَطُ وجع يأْخذ البعير في بطْنه من كَلإٍ يَسْتَوْبِلُه، وقد حَبِطَ حَبَطاً، فهو حَبِطٌ، وإِبِل حَباطَى وحَبَطةٌ، وحَبِطَت الإِبلُ تَحْبَطُ. قال الجوهري: الحَبَطُ أَن تأْكل الماشية فتُكْثِرَ حتى تَنْتَفِخَ لذلك بطونُها ولا يخرج عنها ما فيها. وحَبِطتِ الشاة، بالكسر، حَبَطاً: انتفخ بطنها عن أَكل الذُّرَقِ، وهو الحَنْدَقُوقُ. الأَزهري: حَبِطَ بطنُه إِذا انتفخ يحبَطُ حَبَطاً، فهو حَبِطٌ. وفي الحديث: وإِنَّ ممّا يُنْبِتُ الرَّبِيعُ ما يَقْتُلُ حَبَطاً أَو يُلِمُّ، وذلك الدَّاء الحُباطُ، قال: ورواه بعضهم بالخاء المعجمة من التَّخَبُّطِ، وهو الاضْطِرابُ. قال الأَزهريّ: وأَما قول النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: وإِنَّ مما يُنبِت الربيعُ ما يقْتُلُ حَبَطاً أَو يُلمّ، فإِن أَبا عبيد فسر الحَبَطَ وترك من تفسير هذا الحديث أَشياء لا يَستغْني أَهلُ العلمِ عن مَعْرِفتها، فذكرت الحديث على وجهه لأُفَسِّر منه كلَّ ما يحتاجُ من تفسيره، فقال وذَكره سنده إِلى أَبي سعيد الخدري انه قال: جلس رسولُ اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، على المِنْبر وجَلسنا حولَه فقال: إِني أَخاف عليكم بَعْدِي ما يُفْتَحُ عليكم من زَهرةِ الدنيا وزِينتِها، قال: فقال رجل أَوَيَأْتي الخيرُ بالشرّ يا رسول اللّه؟ قال: فسكت عنه رسولُ اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، ورأَيْنا أَنه يُنْزَلُ عليه فأَفاقَ يَمْسَحُ عنه الرُّحضاء وقال: أَين هذا السائلُ؟ وكأَنه حَمِدَه؛ فقال: إِنه لا يأْتي الخيرُ بالشرّ، وإِنَّ مما يُنبِت الربيعُ ما يَقتل حبَطاً أَو يُلمّ إِلاّ آكِلةَ الخَضِر، فإِنها أَكلت حتى إِذا امتلأَت خاصرتاها استَقْبَلَتْ عينَ الشمسِ فثَلَطَتْ وبالَتْ ثم رتَعَتْ، وإِن هذا المال خَضِرةٌ حُلوةٌ، ونِعْم صاحبُ المُسْلمِ هو لمن أَعْطى المِسْكينَ واليتيمَ وابنَ السبيلِ؛ أَو كما قال رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم: وإِنه مَن يأْخذه بغير حقه فهو كالآكل الذي لا يشبع ويكون عليه شهيداً يوم القيامة. قال الأَزهري: وإِنما تَقَصَّيْتُ رواية هذا الخبر لأَنه إِذا بُتِرَ اسْتَغْلَقَ معناه، وفيه مثلان: ضرَب أَحدَهما للمُفْرِط في جمع الدنيا مع مَنْعِ ما جمَع من حقّه، والمثل الآخر ضربه للمُقْتَصِد في جمْعِ المال وبذْلِه في حقِّه، فأَما قوله: صلّى اللّه عليه وسلّم: وإِنَّ مما يُنبت الربيعُ ما يقتل حبَطاً، فهو مثل الحَرِيصِ والمُفْرِط في الجمْع والمنْع، وذلك أَن الربيع يُنبت أَحْرار العشب التي تَحْلَوْلِيها الماشيةُ فتستكثر منها حتى تَنْتَفِخَ بطونها وتَهْلِكَ، كذلك الذي يجمع الدنيا ويَحْرِصُ عليها ويَشِحُّ على ما جمَع حتى يمنَعَ ذا الحقِّ حقَّه منها يَهْلِكُ في الآخرة بدخول النار واسْتِيجابِ العذابِ، وأَما مثل المُقْتَصِد المحمود فقوله، صلّى اللّه عليه وسلّم، إِلاَّ آكِلةَ الخَضِر فإِنها أَكلت حتى إِذا امتلأَتْ خَواصِرُها استقبلت عينَ الشمسِ فثَلَطَتْ وبالَتْ ثم رتعت، وذلك أَن الخَضِرَ ليس من أَحْرارِ البقول التي تستكثر منها الماشية فتُهْلِكه أَكلاً، ولكنه من الجَنْبةِ التي تَرْعاها بعد هَيْجِ العُشْبِ ويُبْسِه، قال: وأَكثر ما رأَيت العرب يجعلون الخَضِرَ ما كان أَخْضَرَ من الحَلِيِّ الذي لم يصفَرّ والماشيةُ تَرْتَعُ منه شيئاً شيئاً ولا تستكثر منه فلا تحبَطُ بطونُها عنه؛ قال: وقد ذكره طرَفةُ فبين أَنه من نبات الصيف في قوله: كَبَناتِ المَخْرِ يَمْأَدْنَ، إِذا أَنْبَتَ الصيْفُ عَسالِيجَ الخَضِرْ فالخَضِرُ من كَلإِ الصيفِ في القَيْظِ وليس من أَحرارِ بُقولِ الرَّبيع، والنَّعَمُ لا تَسْتَوْبِلُه ولا تَحْبَطُ بطونُها عنه، قال: وبناتُ مَخْرٍ أَيضاً وهي سحائبُ يأْتِينَ قُبُلَ الصيف، قال: وأَما الخُضارةُ فهي من البُقول الشَّتْوِيّة وليست من الجَنْبة، فضرب النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، آكِلةَ الخَضِرِ مثلاً لمن يَقْتَصِد في أَخذ الدنيا وجمْعِها ولا يُسْرِفُ في قَمِّها (* قوله «قمها» أي جمعها كما بهامش الأصل.) والحِرص عليها، وأَنه ينجو من وَبالِها كما نَجَتْ آكلةُ الخَضِر، أَلا تراه قال: فإِنها إِذا أَصابت من الخَضِر استقبلت عين الشمس فثَلطت وبالت؟ وإِذا ثلطت فقد ذهب حبَطُها، وإِنما تَحْبَطُ الماشيةُ إِذا لم تَثْلِطْ ولم تَبُلْ وأْتُطِمَت عليها بطونها، وقوله إِلا آكلة الخضر معناه لكنَّ آكلة الخضر. وأَما قول النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم: إِن هذا المال خَضِرةٌ حُلْوة، ههنا الناعمة الغَضّةُ، وحَثَّ على إِعطاء المِسكين واليتيم منه مع حَلاوتِه ورَغْبةِ الناس فيه، ليَقِيَه اللّهُ تبارك وتعالى وبالَ نَعْمَتِها في دنياه وآخرته. والحَبطُ: أَن تأْكل الماشية فتكثر حتى تنتفخ لذلك بطونها ولا يخرج عنها ما فيها. ابن سيده: والحَبطُ في الضَّرْعِ أَهْونُ الورَمِ، وقيل: الحَبطُ الانْتِفاخُ أَين كان من داء أَو غيره. وحَبِطَ جِلدُه: وَرِمَ. ويقال: فرس حَبِطُ القُصَيْرَى إِذا كان مُنْتَفِخَ الخاصرتين؛ ومنه قول الجعدي: فَلِيق النَّسا حَبِيط المَوْقِفَيْـ ـنِ، يَسْتَنُّ كالصَّدَعِ الأَشْعَبِ قال: ولا يقولون حَبِط الفرسُ حتى يُضِيفُوه إِلى القُصَيْرَى أَو إِلى الخاصِرةِ أَو إِلى المَوْقِفِ لأَن حبَطَه انتفاخُ بطنِه. واحْبَنْطَأَ الرجلُ: انتفخ بطنه. والحَبَنْطَأُ، يهمز ولا يهمز: الغَلِيظ القَصِير البطِينُ. قال أَبو زيد: المُحْبَنْطِئ، مهموز وغير مهموز، الممْتَلئ غضَباً، والنون والهمزة والأَلف والباء زَوائدُ للإلحاق، وقيل: الأَلف للإلحاق بسفرجل. ورجل حَبَنْطىً، بالتنوين، وحَبَنْطاةٌ ومُحْبَنْطٍ، وقد احْبَنْطَيْتَ، فإِن حَقَّرْتَ فأَنت بالخيار إِن شئت حذفت النون وأَبدلت من الأَلف ياء وقلت حُبَيْطٍ، بكسر الطاء منوناً لأَن الأَلف ليست للتأْنيث فيفتح ما قبلها كما نفتح في تصغير حُبْلى وبُشْرى، وإِن بقَّيت النون وحذفت الأَلف قلت حُبَيْنِطٌ، وكذلك كل اسم فيه زيادتان للإلحاق فاحذف أَيَّتَهما شئت، وإِن شئتَ أَيضاً عوَّضْتَ من المحذوف في الموضعين، وإِن شئتَ لم تُعَوِّضْ، فإِن عوَّضت في الأَوّل قلت حُبَيِّطٍ، بتشديد الياء والطاء مكسورة، وقلت في الثاني حُبَيْنِيطٌ، وكذلك القول في عَفَرْنى. وامرأَة حَبَنْطاةٌ: قصيرة دَمِيمةٌ عَظيمةُ البطْنِ. والحَبَنْطى: المُمْتلئ غضَباً أَو بطنة. وحكى اللحياني عن الكسائي: رجل حَبَنْطىً، مقصور، وحِبَنْطىً، مكسور مقصور، وحَبَنْطأٌ وحَبَنْطَأَةٌ أَي مُمْتلئ غيظاً أَو بِطنة؛ وأَنشد ابن بري للراجز: إِني إِذا أَنْشَدْتُ لا أَحْبَنْطِي، ولا أُحِبُّ كَثْرةَ التَّمَطِّي قال وقال في المهموز: ما لك تَرْمِي بالخَنى إِلينا، مُحْبَنْطِئاً مُنْتَقِماً علينا؟ وقد ترجم الجوهري على حَبْطَأَ. قال ابن بري: وصوابه أَن يذكر في ترجمة حبط لأَن الهمزة زائدة ليست بأَصلية، وقد احْبَنْطَأْت واحْبَنْطَيْت، وكل ذلك من الحبَطِ الذي هو الورَمُ، ولذلك حكم على نونه وهمزته أَو يائه أَنهما مُلْحِقتان له ببناء سَفَرْجل. والمُحْبَنْطِئُ: اللاَّزِقُ بالأَرض. وفي الحديث: إِن السِّقط ليَظَلُّ مُحْبَنْطِياً على باب الجنة، فسروه مُتَغَضِّباً، وقيل: المُحْبَنْطِي المُتغَضِّبُ المُسْتَبْطِئُ للشيء، وبالهمز العظيم البطن، قال ابن الأَثير: المُحْبَنْطِئُ، بالهمز وتركه، المُتَغَضِّبُ المُسْتَبْطِئُ للشيء، وقيل: هو الممتنِعُ امتِناعَ طلَبٍ لا امتناع إِباء. يقال: احبنطأْت واحْبَنْطَيْت، والنون والهمزة والأَلف والياء زوائد للإلحاق. وحكى ابن بري المُحْبَنطِي، بغير همز، المتغضِّبُ، وبالهمز المنتفخ. وحَبِطَ حبْطاً وحُبوطاً: عَمِلَ عَملاً ثم أَفْسَدَه، واللّه أَحْبَطه. وفي التنزيل: فأَحْبَطَ أَعمالَهم. الأَزهري: إِذا عمل الرجل عملاً ثم أَفْسَدَه قيل حَبِطَ عَمَلُه، وأَحْبَطَه صاحبُه، وأَحْبَطَ اللّه أَعمالَ من يُشْرِكُ به. وقال ابن السكيت: يقال حَبِطَ عملُه يَحْبَطُ حبْطاً وحُبُوطاً، فهو حَبْطٌ، بسكون الباء، وقال الجوهري: بطل ثوابه وأَحبطه اللّه. وروى الأَزهري عن أَبي زيد أَنه حكى عن أَعرابي قرأَ: فقد حبَط عملُه، بفتح الباء، وقال: يَحْبِطُ حُبوطاً، قال الأَزهري، ولم أَسمع هذا لغيره، والقراءة: فقد حَبِط عملُه. وفي الحديث: أَحْبَط اللّه عمله أَي أَبْطَلَه، قال ابن الأَثير: وأَحْبَطه غيرُه، قال: وهو من قولهم حَبِطَت الدابةُ حَبطاً، بالتحريك، إِذا أَصابت مَرْعىً طيِّباً فأَفرطت في الأَكل حتى تنتفخ فتموت. والحَبَطُ والحَبِطُ: الحرث بن مازِنِ بن مالك بن عمرو بن تَميم، سمي بذلك لأَنه كان في سفر فأَصابه مثل الحَبَط الذي يصيبُ الماشية فنَسَبُوا إليه، وقيل: إِنما سمي بذلك لأَن بطنه وَرِمَ من شيء أَكله، والحَبِطاتُ والحَبَطاتُ: أَبناؤه على جهة النسَب، والنِّسْبة إِليهم حُبَطِيٌّ، وهم من تميم، والقياس الكسر؛ وقيل: الحَبِطاتُ الحرثُ بن عمرو بن تَميم والعَنْبَرُ بن عمرو والقُلَيْبُ بن عمرو ومازِنُ بن مالك بن عمرو. وقال ابن الأَعرابي: ولقي دَغْفَلٌ رجلاً فقال له: ممن أَنت؟ قال: من بني عمرو بن تميم، قال: إِنما عمرو عُقابٌ جاثِمةٌ، فالحبطات عُنُقُها، والقُلَيْبُ رأْسها، وأُسَيِّدٌ والهُجَيْمُ جَناحاها، والعَنْبَرُ جِثْوتُها وجَثوتُها، ومازنٌ مِخْلَبُها، وكَعْب ذنبها، يعني بالجثوة بدنها ورأَْسها. الأَزهري: الليث الحَبِطاتُ حيّ من بني تميم منهم المِسْوَرُ بن عباد الحَبَطِيُّ، يقال: فلان الحبطي، قال: وإِذا نسبوا إِلى الحَبِطِ قالوا حَبَطِيٌّ، وإِلى سَلِمةَ سَلَمِيّ، وإِلى شَقِرةَ شَقَرِيٌّ، وذلك أَنهم كرهوا كثرة الكسرات ففتحوا؛ قال الأَزهري: ولا أَرى حَبْط العَمل وبُطْلانه مأْخوذاً إِلا من حبَط البطن لأَن صاحب البطن يَهْلِكُ، وكذلك عملُ المنافق يَحْبَطُ، غير أَنهم سكنوا الباء من قولهم حَبِطَ عمله يَحْبَطُ حبْطاً، وحركوها من حَبِطَ بطنه يَحْبَطُ حَبَطاً، كذلك أُثبت لنا؛ عن ابن السكيت وغيره. ويقال: حَبِطَ دم القتيل يَحْبَطُ حَبْطاً إِذا هُدِرَ. وحَبِطَتِ البئر حبْطاً إِذا ذهب ماؤُها. وقال أَبو عمرو: الإِحْباطُ أَن تُذْهِب ماء الرّكيّة فلا يعود كما كان.

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٨١
* ح ب ط * * حَبِطَ * عمله بطل ثوابه وبابه فهِم و * حُبُوطاً * أيضا و * أحْبَطَهُ * الله و * الحَبَطُ * بفتحتين أن تأكل الماشية فتُكثر حتى تنتفخ لذلك بطونها ولا يخرج عنها ما فيها وقيل هو أن ينتفخ بطنها عن أكل الذرق وهو الحندوق وفي الحديث ﴿وإن مما ينبت الربيع ما يقتل حبطا أو يُلم﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٧٩١
الحبط محركة: آثار الجرح أو السياط بالبدن. وقال الجوهري: حبط الجرح حبطا، بالتحريك، أي عرب ونكس. وقال ابن عباد: حبط الجرح، إذا بقيت له آثار بعد البرء، أو الآثار، أي آثار السياط الوارمة التي لم تشقق، فإن تقطعت ودميت فعلوب، بالضم، وقد تقدم في موضعه، وهذا قول العامري، ونقله الصاغاني. وقال ابن سيده: الحبط: وجع ببطن البعير من كلإ يستوبله، أي يستوخمه، كذا في المحكم، أو من كلإ يكثر منه، فينتفخ منه بطونها
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٠٢١
حَبِطَ 1 حَبِطَ حبط , aor. حَبَطَ , inf. n. حَبَطٌ, (Az, S, K, &c.,) He (a beast, Az, S, or a camel, ISd, K) ate much, (S,) or had pain in his belly from pasture which he found unwholesome, or from eating much of herbage, (ISd, K,) so that he became swollen, or inflated, thereby (S, ISd, K) in his belly, (S,) and there would not come forth from him (S, ISd, K) what was in it, (S,) or anything;
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٦٥
حَبَطَ حَبَطَ I ( n. ac. حَبْط 1 , حُبُوْط 27 ) حَبِطَ A ( n. ac. حَبَط 4 ) a. Was fruitless, useless; went for nothing, was of no avail ( labour, blood & c. ). b. Was swollen, inflated, blown out. أَحْبَطَ أَحْبَطَ IV , a. Rendered fruitless, nullified. b. [ 'An ], Shunned, turned away from. حَبَط حَبَط 4 , a. Mark, trace; scar. b. Tumour, swelling.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٥٬٤٢١
حبط حَبِطَ - يَحْبَطُ - أَحْبَط َ - يُحْبِط ُ حَبِط َ - يَحْبَط ُ + أمر أو فعل: انتهى إلى فشل تام وذهبت كل ثمرته المرجوة: يعمل عملاً ذا ثمرة ونفع، ثم بسبب خطأ وسوء تدبير، تتوقف وتتخرب وتهلك كل ثمرة ونفع كان قد صار منه أَحْبَط َ - يُحْبِط ُ: على وزن " أفعل" من " حَبِط َ - يَحْبَط ُ "جعل عمله " يَحْبَط ُ ": جعل عمله ينتهي إلى غير ثمرة، وتهلك
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٩ (الإجمالي: ١٣١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عمل

    الآيات المشتركة: ١٦ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  2. خسر

    الآيات المشتركة: ٤ · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

  3. أخر

    الآيات المشتركة: ٦ · Uhur ense demektir

  4. سلق

    الآيات المشتركة: ١ · Dilde çıkan sivilcedir

  5. خدن

    الآيات المشتركة: ١ · Gizli dost demektir

  6. كره

    الآيات المشتركة: ٢ · Hoşlanmadı

  7. دنو

    الآيات المشتركة: ٣ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  8. صدد

    الآيات المشتركة: ٢ · Alıkoyarlar

  9. شرك

    الآيات المشتركة: ٣ · Tasma kayış demektir

  10. كفر

    الآيات المشتركة: ٥ · Hufre, çukur demektir

  11. سخط

    الآيات المشتركة: ١ · Sekete çöküntü demektir

  12. سفح

    الآيات المشتركة: ١ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. … يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ …

    Boşa gitti

  2. أُولَئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

    Boşa gitti

  3. وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خَاسِرِينَ

    Boşa gitti

  4. وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    Boşa gitti

  5. مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ

    Boşa gitti

  6. … الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    Boşa gitti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحبط
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبطل, خسر, فسد
Zıt Kökنجح
Çekirdek Özet 1Canlının zararlı ot yiyerek karnının şişmesi, sindiremeyip içten çürümesi ve helak olması
Çekirdek Özet 2Yapılan eylemlerin görünüşte var ve dolgun olmasına rağmen özden bozulup tüm değer ve semeresini yitirerek sıfırlanması
Çekirdek Özet 3Şirk, nifak, riya ve nankörlük gibi temel ifsat edici amillerin amellerin geçerliliğini ve getirisini kökten iptal etmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca basit bir «yok olma» veya «boşa çıkma» sanılması; oysa dıştan semereli ve kabarık görünen amelin içten çürüyüp failini helake sürüklemesi boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حبKuşatma, tutma, içine alma, biriktirme ve bağlama; حبب, حبس, حبك, حبل köklerinde olduğu gibi bir unsuru sınırlandırma veya bünyede toplamaطBünyede toplanan ve biriken şeyin dışarı atılamayıp şişkinlik, gerilim, baskı ve ardından içten çöküş ile ifsat doğurması

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevirme, içeride tutma, sınırlama ve tecrit etme
بEv, çadırİç, bünye, kapalı hazne veya barınma alanı
طSepet, çarkKuşatma, sarma, dairesel baskı ve dışa doğru şişme
حبطBünyede kuşatılıp hapsolan şeyin şişkinlik oluşturarak içeriden patlamasıSınırlandırılmış bir bünyeye kontrolsüzce dolan veya orada sıkışıp kalan şeyin içten içe şişkinlik yaratarak yapıyı çökertmesi ve tüm birikimi hükümsüz kılması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOtlayan hayvanın (özellikle deve ve davarın) ilkbaharda taze veya zararlı otları aşırı yiyerek karnının gazla şişmesi, bağırsaklarının kilitlenmesi ve bu şişkinlik sebebiyle telef olması; ayrıca derideki yaranın iyileşmeyip kabuk altında cerahat bağlayarak bozulması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi Araplar arasında hayvanın zararlı ottan şişip çatlaması durumunu ifade eden kullanımlar yaygındır; nitekim Temîm kabilesine mensup Hâris b. Amr’ın bir yolculukta bu illete yakalanması üzerine kavmine el-Habitât adı verilmiştir
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde kök doğrudan fiziksel çekirdeğiyle yer almaktadır: «Şüphesiz baharın bitirdiği öyle şeyler vardır ki ya aşırı şişkinlikten (habatan) öldürür yahut ölüme yaklaştırır»

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve erken hadis külliyatı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حبط kökü, Sami dillerinde özellikle bünyede tutulan veya sindirilemeyen şeyin içeride kalarak ifsat doğurması, bozulması ve değerini yitirmesi semantik alanıyla ilişkilidir. Fonetik ve semantik açıdan Batı Sami dillerindeki köklerle karşılaştırıldığında, İbranice ve Aramice/Süryanice katmanda doğrudan h-b-t dizilişinden ziyade, vurma, yere serme veya hükümsüz kılma bildiren h-b-t / h-b-t kökleri fonetik örtüşmeler gösterir. Ancak Arapça kökteki temel somutlaşma, hayvancılık kültürünün bir yansıması olarak midenin şişmesi ve hazımsızlıkla canlının zayi olması şeklinde özgül bir biyolojik mecaz üzerinden derinleşmiştir. Bu somut çekirdek, zamanla amelin içerikten yoksun kalarak şişkin bir vehim üretmesi ve neticede failini mahvetmesi şeklinde soyutlaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönHayvan karnının gazla şişmesi ve helak olmasıSomut biyolojik rahatsızlıktan amelin manevi olarak boşa çıkıp sahibine zarar vermesi mecazına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiVurma, düşürme, boşa çıkarma veya yere sermeKuzeybatı Sami dillerinde hükümsüz kalma veya düşürülme eksenli yakın anlam alanlarıMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve açık bir dış bağ tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, BDB.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حبطAnlamlıKarnın şişmesi, amelin boşa gitmesiDoyumsuzluk veya zararlı besinle şişip telef olma, amelin değerini tamamen yitirmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
حطبAnlamlıOdun toplamak, yakacak hazırlamakKuru odun devşirmek; mecazen insanlar arasında söz taşıyıp fitneyi alevlendirmekKur'an'da geçer
بحطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir
بطحAnlamlıYere sermek, düzlemek, yaymakBir şeyi yüzükoyun yere yatırmak; suyun yayıldığı geniş çakıllı vadi yatağıKur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir
طحبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir
طبحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حبطMerkezİptal olma, boşa çıkmaDıştan var ve dolgun görünen amelin içten ifsatla büsbütün değerini yitirmesiFailin kendi tutumu sebebiyle amelin tüm getirisinin sıfırlanması
بطلKomşuHükümsüzlük, asılsızlıkBir şeyin özü itibarıyla geçersiz, temelsiz ve gerçek dışı olmasıVarlığı hakikat temeline dayanmayan şeyin doğrudan yokluğu
خسرKomşuZiyan, eksilmeYatırılan sermayenin veya amelin kâr getirmeyip zararla sonuçlanmasıSermayenin tamamen veya kısmen erimesi
فسدKomşuBozulma, çürümeBir şeyin dengeli ve yararlı yapısının bozularak işe yaramaz hale gelmesiAmelin sıhhat şartlarının sakatlanması
نجحZıtBaşarı, hedefe ulaşmaBir amelin amaçlanan neticeyi eksiksiz vermesi ve semere doğurmasıÇabanın boşa gitmeyip kurtuluş ve kazanç getirmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaحبطبطلان العمل وهلاكهAmelin değerini yitirerek sahibine fayda vermemesi ve helake sebep olmasıKesin
LatinceFrustrari, irritum fieriBoşa çıkmak, hükümsüzleşmekAmacına ulaşamama ve sonucun iptal edilmesini karşılar; biyolojik şişme mecazını taşımazGüçlü
İngilizceTo come to naught, to be annulled, to miscarryBoşa gitmek, hükümsüz kalmak, heba olmakEylemin neticesiz kalmasını ve geçersiz kılınmasını karşılar; amelin dış görünüşteki aldatıcı çokluğunu tam yansıtmazGüçlü
AlmancaZunichtewerden, fehlschlagen, erlöschenBoşa çıkmak, hükümsüz kalmakÇabanın boşa gitmesi ve etkisini tamamen kaybetmesi yönünü karşılarGüçlü
FransızcaÊtre réduit à néant, être annuléSıfırlanmak, hükümsüz sayılmakSonucun tamamen ortadan kalkması ve yok sayılması anlamını verirGüçlü

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Küfür ve irtidad ile amellerin iptaliDinden dönme veya inkâr sebebiyle geçmiş tüm amellerin dünyada ve ahirette silinmesiMürtedlerin ve kâfirlerin akıbeti bağlamında; Bakara 2:217, Âl-i İmrân 3:22, Mâide 5:5
Şirk ile amellerin yok oluşuTevhid inancından sapmanın peygamberler dahi olsa tüm amelleri sıfırlamasıTevhid ilkesinin kesinliği bağlamında; En'âm 6:88, Zümer 39:65
İkiyüzlülük (nifak) ve cihattan kaçınmaKalpteki hastalık ve itaatsizlik sebebiyle yapılan işlerin boşa çıkarılmasıMünafıkların psikolojisi ve tavırları bağlamında; Tevbe 9:69, Ahzâb 33:19, Muhammed 47:9
Peygamber'e karşı saygısızlık ve edep ihlaliFarkında olmadan amellerin tüm sevabını alıp götüren davranış kusurlarıToplumsal terbiye ve peygambere saygı bağlamında; Hucurât 49:2
Dünyevileşme ve hakikati inkârAhirete inanmadan sırf dünya menfaati için yapılan iyi işlerin ahirette hiçbir karşılık bulamamasıİnkârcıların çabalarının aldanışı bağlamında; Hûd 11:16, Kehf 18:105

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİhbât ve tekfîr meselesiBüyük günahların veya irtidadın geçmiş salih amelleri tamamen yok edip etmeyeceği; Mu'tezile ile Ehl-i Sünnet arasındaki amel-iman dengesi tartışmasıAmelin varlık ve sevap değerinin günah sebebiyle ontolojik ve ahlaki olarak sıfırlanması
Fıkıhİbadetlerin butlanı ve iadesiİrtidad eden kişinin önceki hac, namaz gibi ibadetlerinin dinden döndükten sonra tekrar İslam'a girmesi halinde kaza edilip edilmeyeceğiŞer'î geçerliliğin ve uhrevi zimmetten düşme vasfının kalkması
TefsirAmellerin boşa çıkma illiyetiAyetlerde amelleri habata uğratan şirket, nifak, riya ve Resul'e itaatsizlik gibi kalbî ve amelî illetlerin tahliliAmelin dış görünüşteki çokluğunun niyet ve iman yokluğuyla bir seraba dönüşmesi
HadisAşırı tüketim ve riya tehlikesiDünyalıkların zararlı ot gibi insanı şişirip helak etmesi veya gösteriş için yapılan amellerin ahirette sahibinin aleyhine dönmesiFazlalık ve şişkinliğin helak edici mahiyeti

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve amellerin kabulüİhbât (amellerin geçersiz kılınması)Temel inanç ilkesi bozulduğunda tüm eylemlerin değerini sıfırlama mekanizmasıŞirk veya inkâr girdiğinde, ne kadar büyük görünürse görünsün hiçbir amelin ilahi mizanda ağırlık taşımamasıKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTemel öncülün çökmesiYanlış bir aksiyom üzerine kurulu devasa kuramların temel çökünce anlamsızlaşmasıBaşlangıç varsayımı batıl olduğunda, üzerine inşa edilen bütün çıkarımların ve bilimsel mesainin geçersizleşmesiGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve sadakatMeşruiyet kaybı ve ihanetToplum sözleşmesine veya temel nizama ihanetin önceki tüm hizmetleri hükümsüz kılmasıDevlete veya topluma karşı açık bir ihanetin, failin geçmişteki bütün siyasi kazanımlarını ve itibarını tasfiye etmesiGüçlü
İktisadiVerimlilik ve toksik birikimToksik varlık, iflasDışarıdan zenginlik gibi görünen aşırı borçlanma veya köpüğün reel üretim olmaması sebebiyle aniden batmasıİçsel sermaye ve reel üretimle desteklenmeyen aldatıcı büyümenin sistemi çökertip tüm yatırımları sıfırlamasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYutan eleman ile çarpım (x×0=0) veya sistemik patlama (overpressure)Matematikte diğer çarpanların büyüklüğü ne olursa olsun sıfır çarpanının tüm işlemi sıfırlaması; fizikte ise tahliye edilemeyen iç basıncın kabı patlatarak yapıyı yok etmesiKesin
Beşeri bilimlerHukuki butlan ve meşruiyet iptaliBir sözleşmenin veya kamusal eylemin kurucu unsurundaki fesadın, o ana kadar doğmuş olan bütün hukuki sonuçları geriye dönük olarak geçersiz kılmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca sıradan bir «başarısızlık», «emeklerin zayi olması» veya «işlerin rast gitmemesi» gibi nötr bir talihsizlik olarak algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, daima failin kendi kalbî ve ahlaki ifsat edici tutumu (şirk, irtidad, nifak, kibr, saygısızlık) sonucu, amelin görünüşte varlığını korumasına rağmen özden çürüyüp failine azap ve hüsran getirecek şekilde sıfırlanmasını anlatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİhbât olgusunu ameli yapanın iradesi dışındaki bir «şanssızlık» gibi görmek; böylece şirk ve nifakın ameli içten kemirip patlatan aktif ve yıkıcı doğasını fark edememek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın amel-niyet-iman ilişkisine dair ahlaki mimarisini açıklar; amelin niceliğinin değil, tevhid ve ihlas eksenindeki sıhhatinin belirleyici olduğunu, aksi takdirde en büyük amellerin bile birer yanılsamadan ibaret kalacağını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların tutumlarını deşifre eden surelerde (Tevbe, Ahzâb, Muhammed), şirkin tehlikesini vurgulayan tevhid ayetlerinde ve peygamberi otoriteye karşı takınılması gereken edep kurallarını bildiren ayetlerde (Hucurât)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amellerin otomatikman ve salt biçimsel olarak insana kurtuluş sağlayacağı zannını; ayrıca kalpteki şirk veya nankörlük sürerken yapılan iyiliklerin ahirette mutlak bir karşılık bulacağı yanılgısını düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının hazmedemediği zararlı otları yiyerek karnının gazla şişmesi, iç baskıyı tahliye edemeyip çatlayarak ölmesi.
  • Soyut anlamBirikmiş amellerin, temel kurucu şart olan tevhid, samimiyet ve meşruiyetten yoksun kalması neticesinde dıştan çok ve gösterişli görünürken içten ifsat olup tüm değerini kaybetmesi ve failini hüsrana uğratması.
  • Sistematik karşılıkDevasa bir girdiler kümesinin, kurucu bir negatif çarpan veya yutan eleman ile temasa geçtiğinde sıfırlanması; meşruiyetini yitiren sistemin kendi hacmi altında ezilerek çökmesi.
  • LaTeX modeliV=(∑i=1nAi)×∏j=1m(1−Cj)
  • LaTeX açıklamasıFormülde V amellerin nihai geçerli değerini ve uhrevi semeresini, Ai kişinin gerçekleştirdiği görünür amelleri temsil eder. Parantez içindeki ameller toplamı ne kadar büyük olursa olsun, Cj ile sembolize edilen ifsat edici amillerden (şirk, irtidad, nifak, riya gibi ameli habata uğratan unsurlar) herhangi birinin devreye girmesi (Cj=1) durumunda, (1−Cj) çarpanı sıfır değerini alır ve tüm ameller toplamını yutarak V=0 sonucunu doğurur; amelin dışsal büyüklüğü sonucu değiştiremez.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح