حدث

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-د-ثالصيغ: ١٤ · الجذور المجاورة: ٥٨ · الآيات: ٣٦ · السور: ٢٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حَدِيثًاشريأَحَادِيثَحَدِيثُتُحَدِّثُحدثبعدالْأَحَادِيثِأتيغيرخبرذكرقعدبعض

الجذرالصيغ ١٤الآيات ٣٦السور ٢٨المجاورة ٥٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حدث

ح - د - ث

جذر
  • الورود: ٣٦
  • الآيات: ٣٦
  • الصيغ: ١٤
  • المعاجم: ١٣

Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra ortaya çıkandır. Taze meyve anlamına da gelir. Hudus pası kaldırma anlamına gelirken vakıa ise suyun toplandığı çukur dermektir. Suyun dolmasına vuku’ denir. Hudus ortaya çıktıktan sonra sürekli olarak genişleyen ve yayılan olaylara denir. Vuku’ ise ortaya çıkıp kısa zamanda sona eren olaylara denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra ortaya çıkandır. Taze meyve anlamına da gelir. Hudus pası kaldırma anlamına gelirken vakıa ise suyun toplandığı çukur dermektir. Suyun dolmasına vuku’ denir. Hudus ortaya çıktıktan sonra sürekli olarak genişleyen ve yayılan olaylara denir. Vuku’ ise ortaya çıkıp kısa zamanda sona eren olaylara denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٩١
باب الحاء والدال والثاء معهما ح د ث يستعمل فقط حدث: يقال: صارَ فلان أُحدوثة أي كَثَّروا فيه الأحاديث. وشابُّ حَدَثٌ، وشابَّة حَدَثة: فتيّة في السِّنِّ. والحَدَث من أحداث الدهر شِبْه النازلة، والأُحدوثة: الحديث نفسه. والحديث: الجديد من الأشياء. ورجل حِدْث: كثير الحديث. والحَدَث: الإِبْداء.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٨٦
الحديثُ: نقيض القديم. والحديثُ: الخبرُ، يأتي على القليل والكثير، ويُجمَعُ على أحاديثَ على غير قياس. قال الفراء: نُرَى أنّ واحدَ الأحاديث أُحْدوثَةٌ، ثم جعلوه جمعاً للحديث. والحُدوثُ: كون شيءٍ لم يكن. وأَحْدثَةُ الله فَجَدَثَ. وحَدَثَ أمرٌ، أي وقع. والحَدَثُ والحُدْثى والحادثةُ والحَدَثانُ، كلُّها بمعنىً. وأَحْدَثَ الرجل، من الحَدَثِ. واستْتحدثتُ خبراً، أي وجدت خبراً جديداً. قال ذو الرمة:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٨٣
ح د ث حدث استعمل من وجوهه : ( حدث ) . حدث : قال : الحَدَث من أَحْدَاث الدَّهْر : شِبْهُ النَّازِلَة . قال : والحَدِيثُ : ما يُحدِّثُ به المُحَدِّثُ تحديثاً . ورجُلٌ حِدْثٌ أي كثير الحدِيث . والأحاديثُ في الفقه وغيره معروفة ، قلت : واحدة الأحاديث أُحْدُوثة . وقال الليث : شابٌّ حَدَثٌ : فَتِيُّ السِّنِّ . والحَدِيثُ : الجديدُ من الأشياء . ويقال : صار فلانٌ أُحْدُوثَةً أي أكثروا فيه الأحاديث .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٣٩٨
(باب الحاء والدال وما يثلثهما) (حدر) الحاء والدال والراء أصلان: الهبوط، والامتلاء. فالأوّل حَدَرْتُ الشّيءَ إذا أَنزَلْتَه([1]). والحُدُور فعل الحادر. والحَدُور، بفتح الحاء: [المكان([2])] تَنْحَدِر منه. والأصل الثاني قولُهم للشَّيء الممتلئ حادر. يقال عَينٌ حَدْرَة بَدْرَة: ممتلِئة. وقد مضى شاهدُه([3]). وناقةٌ حادرةُ العينين، إذا امتلأتَا. وسُمِّيت حَدْراء لذلك. ويقال الحيدرة الأسد* ويمكن أن
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٤٩
- الحدوث: كون الشيء بعد أن لم يكن، عرضا كان ذلك أو جوهرا، وإحداثه: إيجاده. وإحداث الجواهر ليس إلا لله تعالى، والمحدث: ما أوجد بعد أن لم يكن، وذلك إما في ذاته، أو إحداثه عند من حصل عنده، نحو: أحدثت ملكا، قال تعالى: ﴿ما يأتيهم من ذكر من ربهم محدث﴾ [الأنبياء/2]، ويقال لكل ما قرب عهده محدث، فعلا كان أو مقالا. قال تعالى: ﴿حتى أحدث لك منه ذكرا﴾ [الكهف/70]، وقال: ﴿لعل الله يحدث بعد ذلك أمرا﴾ [الطلاق/1]،
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٢٠
ح د ث هو حدث من الأحداث وحديث السن‏.‏ ونزلت به حوادث الدهر وأحداثـه ومـن ينجـو مـن الحدثان‏.‏ وكان ذلك في حدثان أمره‏.‏ قال البعيث‏:‏ أتى أبد من دون حدثان عهدها وجرت عليها كل نافجـة شمـل وأحدث الشيء واستحدثه‏.‏ قال الطرماح‏:‏ ظعائن يستحدثن في كل موقف رهيناً وما يحسن فك الرهائن واستحـدث الأميـر قريـة وقنـاة‏.‏ واستحدثـوا منـه خبـراً أي استفادوا منه خبراً حديثاً جديداً‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٩٠٩
الحَدِيثُ: نقيضُ القديم. والحُدُوث: نقيضُ القُدْمةِ. حَدَثَ الشيءُ يَحْدُثُ حُدُوثاً وحَداثةً، وأَحْدَثه هو، فهو مُحْدَثٌ وحَديث، وكذلك اسْتَحدثه. وأَخذني من ذلك ما قَدُمَ وحَدُث؛ ولا يقال حَدُث، بالضم، إِلاَّ مع قَدُم، كأَنه إِتباع، ومثله كثير. وقال الجوهري: لا يُضَمُّ حَدُثَ في شيء من الكلام إِلا في هذا الموضع، وذلك لمكان قَدُمَ على الازْدواج. وفي حديث ابن مسعود: أَنه سَلَّمَ عليه، وهو يصلي،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٧١
* ح د ث * * الحَدِيثُ * الخبر قليله وكثيره وجمعه * أحاديثُ * على غير القياس قال الفراء نرى أن واحد الأحاديث * أُحْدُوثَةٌ * بضم الهمزة والدال ثم جعلوه جمعا للحديث و * الحُدُوثُ * بالضم كون الشيء بعد أن لم يكن وبابه دخل و * أحْدَثَهُ * الله * فحَدَثَ * و * الحَدَثُ * بفتحتين و * الحُدْثَى * بوزن الكبرى و * الحَادِثَةُ * و * الحَدَثانُ * بفتحتين كله بمعنى و * استحْدَثَ * خبرا وجد خبرا جديدا ورجل *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٤٣٨
حدث الشيء يحدث حدوثا ، بالضم، وحداثة بالفتح: نقيض قدم ، والحديث: نقيض القديم، والحدوث: نقيض القدمة، وتضم داله إذا ذكر مع قدم كأنه إتباع، ومثله كثير. وفي الصحاح: لا يضم حدث في شيء من الكلام إلا في هذا الموضع، وذلك لمكان قدم، على الأزدواج، وفي حديث ابن مسعود أنه سلم عليه وهو يصلى فلم يرد عليه السلام، قال: فأخذني ما قدم وما حدث يعني همومه وأفكاره القديمة والحديثة، يقال: حدث الشيء، فإذا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٧٬٣٠٠
حَدَثَ 1 حَدَثَ حدث , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. حَدُثَ , (Mgh, Msb,) inf. n. حُدُوثٌ (S, Mgh, Msb, K) and حَدَاثَةٌ, (A, K,) It was new, or recent; contr. of قَدُمَ: (S, * A, K:) it (a thing) came into existence; began to be; had a beginning; began, or originated; existed newly, for the first time, not having been before: (S, Mgh, Msb, TA:) but when mentioned with قَدُمَ, it is written حَدُثَ,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٨١٢
حَدَثَ حَدَثَ U ( n. ac. حُدُوْث 27 ), a. Happened, took place. b. Came into being, originated. حَدُثَ حَدُثَ U ( n. ac. حَدَاْثَة 22t , حُدُوْث 27 ), a. Was new, fresh, recent; was young. حَدَّثَ حَدَّثَ II , a. Related, told. b. [ 'An ], Related of, cited. حَاْدَثَ حَاْدَثَ III , a. Conversed, talked with. أَحْدَثَ أَحْدَثَ IV , a. Originated, brought into existence, created;
رابط المدخل

حَدَثَ حَدَثَ U ( n. ac. حُدُوْث 27 ), a. Happened, took place.

b. Came into being, originated.

حَدُثَ حَدُثَ U ( n. ac. حَدَاْثَة 22t , حُدُوْث 27 ), a. Was new, fresh, recent; was young.

حَدَّثَ حَدَّثَ II , a. Related, told.

b. [ 'An ], Related of, cited.

حَاْدَثَ حَاْدَثَ III , a. Conversed, talked with.

أَحْدَثَ أَحْدَثَ IV , a. Originated, brought into existence, created; produced; brought about, gave rise to.

تَحَدَّثَ تَحَدَّثَ V a. [ Bi or 'An ], Related, told.

تَحَاْدَثَ تَحَاْدَثَ VI , a. Conversed, talked together.

اِسْتَحْدَثَ اِسْتَحْدَثَ X , a. Heard, learnt ( news & c. ).

b. Reproduced.

حِدْث حِدْث 2 , a. Relater, narrator, teller of stories; talker, conversationalist.

حَدَث حَدَث 4 , ( pl. أَحْدَاْث 38 ), a. New thing; novelty; innovation.

b. Event, occurrence; accident.

c. Young; young man, youth.

حَدِث حَدِث 5 , حَدُث 6 , a. see 2 .

حَاْدِث حَاْدِث 21 , a. New, fresh, recent; original.

حَاْدِثَة حَاْدِثَة 21t , ( pl. حَوَاْدِثُ 41 ), a. Novelty, change.

b. Vicissitude.

c. Event; news.

حَدَاْثَة حَدَاْثَة 22t , a. Newness, freshness, novelty.

b. Youth.

c. Commencement.

حَدِيْث حَدِيْث 25 , ( pl. حِدَاْث 23 , حُدَثَآءُ 43 ), a. New, fresh, recent; young.

b. ( pl. حِدْثَاْن 34 , أَحَاْدِيْثُ 69 ), Story, narrative; tale, tradition.

c. Conversation, talk, chat.

حُدُوْث حُدُوْث 27 , a. Rise, origin; appearance.

b. see 22t (a) .

حِدِّيْث حِدِّيْث 30 , a. see 2 .

حِدْثَاْن حِدْثَاْن 34 , a. see 22t (a) .

حِدْثان الدَّهْر حِدْثان الدَّهْر a. Vicissitudes of fortune.

مُحَادَثَة مُحَادَثَة a. Conversation, converse, talk.

مُحْدَث مُحْدَث a. Parvenu.

المُحْدَثُوْن المُحْدَثُوْن a. The moderns.

أُحْدُوْثَة أُحْدُوْثَة ( pl. أَحَادِيْث ), a. News, tidings, intelligence; report, rumour.

b. Story, tale.

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٦٬٧٢٤
حدث حَدَّثَ - حَدَّثَ - يُحَدِّثُ - حَدِيْث - أَحَادِيْث حَدَّثَ - يُحَدِّث + كائن + أمراً: على وزن " فَعَّلَ " من " حَدَثَ - يَحْدُثُ " : جعله " يَحْدُثُ " على وجه التكرار والشدة: يجعل الفعل يقع في وقت قريب جداً من وقت الرواية على وجه التكرار والشدة حَدَّثَ - يُحَدِّث + كائن + كائناً أو لـِ كائن + خبراً: يجعل الخبر يحدث ويقع للكائن الآخر
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٨ (الإجمالي: ٢١٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. بعد

    الآيات المشتركة: ٨ · Baid uzak demektir

  2. أتي

    الآيات المشتركة: ١٠ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  3. خوض

    الآيات المشتركة: ٢ · Havz (hı) : Havuz demektir

  4. ذكر

    الآيات المشتركة: ٦ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  5. شري

    الآيات المشتركة: ٢ · Satın aldılar

  6. عرض

    الآيات المشتركة: ٣ · Ön dişler demektir

  7. قعد

    الآيات المشتركة: ٢ · Temel demektir

  8. عسى

    الآيات المشتركة: ٢ · Umulur

  9. غير

    الآيات المشتركة: ٤ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  10. هزأ

    الآيات المشتركة: ٢ · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…

  11. أول

    الآيات المشتركة: ٤ · Alet kaldıraç demektir

  12. بعض

    الآيات المشتركة: ٣ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

الآيات التي ورد فيها(٣٦)

  1. فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ عَلَى آثَارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهَذَا الْحَدِيثِ أَسَفًا

    Söz

  2. وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ

    Söz

  3. اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ …

    Söz

  4. أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ

    Söz

  5. أَفَبِهَذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ

    Söz

  6. فَذَرْنِي وَمَنْ يُكَذِّبُ بِهَذَا الْحَدِيثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ

    Söz

صفحة الصيغة: أَتُحَدِّثُونَهُمْ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحدث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجدد, وقع, نبا, خبر
Zıt Kökقدم
Çekirdek Özet 1Daha önce yok iken veya bilinmezken sonradan varlık, tazelik ve görünürlük kazanma
Çekirdek Özet 2Zamana ve tecrübeye yeni dahil olan dinamik hitap, olay, haber ve ilahi müdahale
Çekirdek Özet 3Varlık ve bilginin durağan olmayıp sonradan ve ardışık yenilenmelerle açığa çıkması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca dilde aktarılan rivayet ve söz kalıbına indirgeyip olgusal ve zamansal yenilenme boyutunu yok saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حدSınır koyma, belirginleştirme, keskin bir hatla ayırma ve sonuca ulaştırma; حدب, حدد, حدق köklerinde olduğu gibi belirgin bir sınır ve görünür bir form kazanmaثBelirginleşen ve sınır kazanan duruma zamansal bir başlangıç, yayılma ve ardışık bir tezahür boyutu katarak önceden olmayanın sonradan ortaya çıkmasını ifade eder

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaBelirli bir mahiyetin veya durumun diğerlerinden ayrışarak kendi varlık alanını sınırlandırması
دKapı; giriş, geçiş, hareketKapalı bir eşikten geçerek dışarıya, görünür ve tecrübe edilir alana adım atma hareketi
ثİşaret, im, sınır (ikiz harf ت temelinde ses yoğunlaşmasıyla türetme)Ortaya çıkan durumun bir iz, haber, etki veya süreklilik bırakarak kendini tescil etmesi
حدثKapalı eşikten geçerek sınırları belirginleşen ve ardında iz bırakarak tecrübe alanına giren yeni oluşumYokluk veya gizlilik perdesini aşarak zamansal alanda yeni bir etki ve iz olarak belirme hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yokluktan veya eskimişlikten sonra taze, yeni ve parlak olarak ortaya çıkması; yaşça küçüklük, körpelik ve zamansal yenilik
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ, sevgilisinin bineklerinin geceleyin yola çıkarılmasını ve yeni gelişen durumları tasvir ederken kökün türevlerini beklenmedik olay ve tazelik bağlamında kullanır
Erken Arapça kullanımİbn Mes‘ûd’un namaz esnasında selamına karşılık alamayınca zihnini meşgul eden eski ve yeni kaygıları anlatırken ifade ettiği rivayette geçer: فَأَخَذَنِي مَا قَدُمَ وَمَا حَدُثَ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin genelinde ortak kök biçimi olarak korunan حدث,Proto-Sami dil evresindeki *ḥ-d-ṯ morfolojik tabanına dayanır. Bu kök, Batı ve Doğu Sami kollarında düzenli ses denkliği kuralları çerçevesinde «yeni olmak, yenilenmek, sonradan meydana gelmek» semantik çekirdeğini taşır. İbranicede חָדָשׁ biçimi «yeni», חִדֵּשׁ fiili ise «yenilemek, tazelemek» anlamına gelirken; Ugarit dilinde ḥdt biçimi yeni ayı ve yenilenmeyi gösterir. Aramice ve Süryanicede חֲדַת ve ܚܕܰܬ biçimleri doğrudan «yeni, taze» anlamını korur. Arapçada kök, hem ontolojik anlamda bir şeyin yokluktan sonra varlık sahnesine çıkışını hem de bu çıkışın zihinde veya dilde bıraktığı taze aktarımı, yani «söz ve haber» boyutunu kuşatacak şekilde zenginleşmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönZamansal ve ontolojik yenilikBir şeyin önceden mevcut değilken meydana gelmesi, tazelik ve buna bağlı olarak aktarılan taze haberKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *ḥ-d-ṯ köküİbranice ḥādāš, Aramice ḥăḏaṯ ve Ugaritçe ḥdt ile tam ses ve anlam denkliği gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanÇad ve Berberî kollarındaki bazı yenilik ve başlama bildiren köklerle tipolojik benzerlik taşırMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حدثAnlamlıSonradan meydana gelmeYokluktan sonra var olma, yenilik, taze söz ve olayHedef kök; Kur'an'da geçer
حثدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
دحثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
دثحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
ثحدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
ثدحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حدثMerkezSonradan olma ve aktarımYokluktan sonra zamansal olarak ilk kez veya yeniden belirmeOlayın veya sözün tazeliğini ve sonradanlığını vurgular
جددKomşuYenilikEskimenin zıddı olarak bir yapının veya nesnenin tazelenmesiOntolojik başlangıçtan ziyade formun yenilenmesini öne çıkarır
وقعKomşuMeydana gelmeDüşme ve kesinleşme yoluyla bir olayın gerçekleşmesiZamansal yenilikten ziyade olayın kaçınılmazlığını belirtir
نباKomşuHaberDeğeri yüksek ve büyük öneme sahip bilginin intikaliTazelikten ziyade haberin taşıdığı ağırlık ve ciddiyeti vurgular
خبرKomşuBilgi ve aktarımSınanmış, iç yüzü bilinerek elde edilmiş malumatSözün yeniliğini değil içeriğin tecrübi doğruluğunu gösterir
قدمZıtÖnce olma ve eskilikZamanda önde bulunma, başlangıcı bilinmeme veya eskimiş olmaSonradan var olmanın ve tazeliğin tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحدثSonradan olma, taze söz, yeni hadiseOntolojik meydana geliş ile bu gelişin sözlü aktarımını bir arada karşılarKesin
Latinceevenire, novus, narratioMeydana gelmek, yeni, anlatıOlayın ortaya çıkışını ve yeniliğini verir ancak kelamî hudûs derinliğini tam kapsamazGüçlü
İngilizceoccur, new, narrative, discourseOrtaya çıkmak, yeni, anlatı, söylemAnlam alanını parçalı karşılar; tek kelimede hem oluşu hem sözü birleştiremezGüçlü
Almancageschehen, neu, Ereignis, BerichtMeydana gelmek, yeni, olay, raporOlayın vuku bulmasını ve aktarımını karşılar; kökteki organik tazelik eksik kalırGüçlü
Fransızcaadvenir, nouveau, récit, proposVuku bulmak, yeni, anlatı, sözZamansal olarak belirmeyi ve beyanı karşılar fakat kavramsal bütünlüğü bölerGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حَدِيث / الْحَدِيثİlahi vahiy ve Kur'anVahyin zamana hitap eden taze ve en üstün söz oluşu (Zümer 39:23, Kehf 18:6)
حَدِيث / حَدِيثًاİnsan sözü ve sıradan konuşmaİnsanların kendi aralarında ürettikleri veya gizledikleri ifadeler (Nisâ 4:78, Tahrîm 66:3)
الْأَحَادِيث / أَحَادِيثİbret verici olaylar ve rüya tabirleriTarihsel olayların ibretlik anlatıları ve rüyaların olaylara dönüşen yorumları (Yûsuf 12:6, Mü'minûn 23:44)
مُحْدَثZamansal olarak yeni inen uyarıcı vahiyMuhatabın hayatına yeni dahil olan taze ilahi hatırlatma (Enbiyâ 21:2, Şuarâ 26:5)
يُحْدِثُ / أُحْدِثَYeni bir durum veya hüküm meydana getirmeAllah'ın şartları değiştirmesi veya olayların gidişatında yeni bir boyut açması (Tâhâ 20:113, Talâk 65:1)
تُحَدِّثُ / فَحَدِّثْBir durumu açıkça beyan etme ve anlatmaKıyamette yerin haberlerini dökmesi veya nimetin şükranla ilan edilmesi (Zilzâl 99:4, Duhâ 93:11)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂlemin yaratılışı ve hudûs deliliÂlemin kadîm olmayıp sonradan yaratıldığının ispatıVarlığın yokluktan sonra meydana gelmesi anlamında teknikleşme
FıkıhHükmi kirlilik haliAbdesti bozan haller ve namaza engel durumlarHükmen temiz olan durumun sonradan gelen bir etkenle bozulması
TefsirVahyin nüzul sırası ve bağlamsallığıAyetlerdeki muhdes nitelemesinin Kur'an'ın yaratılmışlığıyla ilişkisiVahyin tarihsel akış içinde muhataba taze ve yeni bir uyarı olarak inmesi
HadisPeygamberî rivayetler ve bid'atSünnetin sözlü/eylemsel aktarımı ve dinde sonradan ihdas edilen sapmalarHz. Peygamber'den nakledilen haberler ile dine sonradan sokulan yenilikler

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve sünnet iletişimiİlahi hitabın güncelliğiDini bilinci sürekli uyanık ve diri tutmaVahiy donmuş bir metin değil, muhatabın her anına yeni müdahaledirKesin
İlmiEpistemoloji ve gözlemYeni veri ve olgu tespitiBilgi birikimini yeni gelişmelerle sınamaÖnceden bilinmeyen olayların tespitiyle kuramların güncellenmesiGüçlü
SiyasiYönetim ve kriz yönetimiBeklenmedik konjonktürel gelişmeKarar mekanizmalarını yeni durumlara uyarlamaOrtaya çıkan yeni siyasi dengelere göre meşru tedbirler geliştirmeGüçlü
İktisadiPiyasa ve üretim hareketleriYeni sermaye ve piyasa dalgalanmasıİktisadi dengeleri dinamik tutmaPiyasada önceden öngörülmeyen yeni taleplerin ve koşulların doğmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık zaman adımı ve durum geçişiBir sistemin t anındaki durumundan t+Δt anında yeni ve ölçülebilir bir duruma sıçramasıGüçlü
Beşeri bilimlerTarihsel olay ve paradigma kırılmasıToplumsal yapıda önceki dengeleri değiştiren yeni bir hadisenin vuku bulması ve anlatıya dönüşmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece Hz. Peygamber'e nispet edilen rivayet metinlerine veya alelade dedikoduya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem ontolojik bir oluşu hem tarihte iz bırakan büyük hadiseleri hem de ilahi vahyin tazeliğini kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın kendi kendisine «hadis» demesindeki dinamik ve meydan okuyucu tazeliği göremeyip kavramı metinler arası polemiğe hapsetmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın statik bir kanun kitabı değil, insanın varoluşsal zamanına anbean müdahale eden taze ve diri bir hitap olduğunu kavramayı sağlar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin indiriliş tazeliğini anlatan Enbiyâ ve Şuarâ ayetlerinde, rüya ve olay örgüsünü çözen Yûsuf suresinde ve ilahi müdahaleyi bildiren Talâk suresinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin zamandan kopuk bir metin olduğu yanılgısını ve kökün yalnızca dille sınırlı olup ontolojik oluş boyutunu dışladığı zannını düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKapalı bir eşikten geçerek dışarı çıkan, parlaklığı ve tazeliğiyle dikkat çeken yeni durum veya nesne.
  • Soyut anlamBir şeyin önceden mevcut değilken zamansal bir başlangıçla varlık alanına çıkması ve tecrübe edilebilir bir anlatı/etki üretmesi.
  • Sistematik karşılıkDurağan durumun bozulup yeni bir parametrenin sisteme dahil olmasıyla oluşan zamansal yenilenme ve bilgi akışı.
  • LaTeX modeliS(t)=0∀t<t0  ⟹  S(t)=1∀t≥t0
  • LaTeX açıklamasıModel, t0 anından önce varlık veya tezahür alanında bulunmayan bir durumun (S=0), bu eşik aşıldıktan sonra pozitif bir gerçeklik olarak belirmesini (S=1) sembolize eder. Böylece kökün çekirdeğinde yer alan yokluktan sonra var olma ve taze bir etki olarak ortaya çıkma dinamiği matematiksel olarak ifade edilmiş olur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح