دحر
د - ح - ر
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Dhl hayvanı avlamak için kazıyarak yapılmış tuzak demektir. Sonra lam ra’ya dönüşerek dhr engel anlamına gelmeye başlamıştır. “Tahur” (tı,ha) oku uzağa atan ser yay, “tı” “dal”a dönüşmüş kovmak anlamı kazanmıştır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Dhl hayvanı avlamak için kazıyarak yapılmış tuzak demektir. Sonra lam ra’ya dönüşerek dhr engel anlamına gelmeye başlamıştır. “Tahur” (tı,ha) oku uzağa atan ser yay, “tı” “dal”a dönüşmüş kovmak anlamı kazanmıştır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦١٢باب الحاء والدال والراء معهما
د ح ر، ح د ر، ر د ح، ح ر د، د ر ح مستعملات
دحر:
دَحَرْتُه أدحَرُه دَحْراً أي بعَّدتُه ونَحَّيْتُه.
ومَلُوماً مَدْحُوراً أي: مطروداً.
حدر:
الحَدْر: ما تحدِرُه من عُلْوٍ إلى سُفْل، والمُطاوعة مه الأنْحدار، وحَدَرْتُ السَّفينة في الماء حُدوراً. والحَدور اسم مُنحَدَر الماء في انحطاط صبَبَه، وكذلك الحَدور في سَفْح جَبَل.
وحَدَرْتُ القرِاءةَ حَدْراً، وحَدَرَتْ عيَنْي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٨الدُحورُ: الطَرْدُ والإبْعاد. وقد دَحَرَهُ. قال الله تعالى: "اخْرُجْ مِنها مَذْموماً مَدْحوراً"، أي مُقًصىً.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٦٣٥ح د ر
حدر ، حرد ، دحر ، درح ، ردح : مستعملات .
دحر : قال الليث : الدَّحْرُ : تَبْعِيدُك الشيءَ عن الشيء ، يقال : اللَّهم ادْحَرْ عنا الشيْطان أي اطرده ونَحِّه .
وقال الله : ( قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَّدْحُورًا ) ( الأعراف : 18 ) قالوا : مَطروداً .
وقال الفرَّاء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( الْمَلإِ الاَعْلَى وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ ) ( الصافات : 8 ، 9 ) قرأ الناسُ بضم الدال ونَصْبها ، فمن
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٣٢(باب الدال والحاء وما يثلثهما)
(دحر) الدال والحاء والراء أصلٌ واحد، وهو الطَّرد والإبعاد. قال الله تعالى: ﴿اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُوماً مَدْحُورا([1])﴾[الأعراف 18].
(دحز) الدال والحاء والزاء ليس بشيء. وقال ابن دريد: الدَّحْز: الجِماع([2]). وقد يُولَع هذا الرجُل بباب الجماع والدَّفْع، وباب القَمْش والجمع.
(دحس) الدال والحاء والسين أصلٌ مطَّرِد مُنْقاس، وهو تخلُّل الشَّيءِ بالشَّيءِ في
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٩٥- الدحر: الطرد والإبعاد، يقال: دحره دحورا، قال تعالى: ﴿اخرج منها مذؤما مدحورا﴾ [الأعراف/18]، وقال: ﴿فتلقى في جهنم ملوما مدحورا﴾ [الإسراء/39]، وقال: ﴿ويقذفون من كل جانب *** دحورا﴾ [الصافات/8 - 9].
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩١د ح ر
دحره: طرده دحوراً " ويقذفون من كل جانب دحوراً " والشيطان مدحور من رحمة الله.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬١٢٢دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده. الأَزهري: الدَّحْرُ تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي التنزيل العزيز: ويُقْذَفُونَ من كلِّ جانبٍ دُحُوراً؛ قال الفراء: قرأَ الناس بالنصب والضم، فمن ضمها جعلها مصدراً كقولك دَحْرتُه دُحُوراً، ومن فتحها جعلها اسماً كأَنه قال يقذفون بِداحِرٍ وبما يَدْحَرُ؛ قال الفراء: ولست أَشتهي الفتح لأَنه لو وجه على ذلك على صحة لكان فيها الباء كما تقول يُقْذَفُونَ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٤* د ح ر * * دَحَرَهُ * طرده وأبعده وبابه خضع
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٠٢٠الدحر: الطرد والإبعاد والدفع كالدحور، بالضم: نقله الجوهري ورده الصغاني فقال: والصواب الدحر: الطرد، وبناء فعول للزوم لا للتعدي، فعلهن كجعل، يدحره دحرا ودحورا، وهو داحر ودحور، الأخير كصبور. وفي الدعاء اللهم ادحر عنا الشيطان أي ادفعه واطرده ونحه. والمدحور هو المقصى والمطرود. وقال الأزهري: الدحر: تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي الكتاب العزيز: ويقذفون من كل جانب دحورا قال الفراء: قرأ الناس بالنصب والضم.
الدحر: الطرد والإبعاد والدفع كالدحور، بالضم: نقله الجوهري ورده الصغاني فقال: والصواب الدحر: الطرد، وبناء فعول للزوم لا للتعدي، فعلهن كجعل، يدحره دحرا ودحورا، وهو داحر ودحور، الأخير كصبور. وفي الدعاء اللهم ادحر عنا الشيطان أي ادفعه واطرده ونحه. والمدحور هو المقصى والمطرود. وقال الأزهري: الدحر: تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي الكتاب العزيز: ويقذفون من كل جانب دحورا قال الفراء: قرأ الناس بالنصب والضم. فمن ضمها جعلها مصدرا، ومن فتحها جعلها اسما. كأنه قال: يقذفون بداحر وبما يدحر. قال الفراء: ولست أشتهي الفتح، لأنه لو وجه ذلك على صحة لكان فيها الباء، كما تقول: يقذفون بالحجارة ولا يقال: يقذفون الحجارة، وهو جائز. وفي التكملة: قرأ السلمي وابن أبي عبلة: دحورا، بفتح الدال، أي داحرا، على جهة المبالغة، وفيه إضمار، أي يقذفون من كل جانب بدحور عن التسمع، أو هو مصدر كقبول وولوع ووضوء. وقال الزجاج: معنى قوله دحورا، أي يدحرون أي يباعدون. وفي حديث عرفة: ما من يوم إبليس فيه أدحر ولا أدحق منه في يوم عرفة . الدحر: الدفع بعنف على سبيل الإهانة والإذلال. والدحق: الطرد والإبعاد. وأفعل التي للتفضيل من دحر ودحق كأشهر وأجن من شهر وجن.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٢٢دَحَرَهُ
1 دَحَرَهُ دحر دحره دحرة , (S, A, K,) aor. دَحَرَ , (K,) inf. n. دُحُورٌ (S, A, K) and دَحْرٌ, (T, K,) He (God, S) drove him away; expelled, or banished, him: he removed him; put, or placed, him at a distance, or away, or far away: (T, S, A, K:) he pushed, thrust, or repelled, him, (K,) with roughness, or violence, and ignominy. (TA.) It is said, in a form of prayer, اَلّٰهُمَّ ادْحَرْ
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥١دَحَرَ
دَحَرَ A ( n. ac. دَحْر 1 , دُحُوْر 27 ),
a. Drove away, repelled.
دَاْحِر
دَاْحِر 21 , دَحُوْر 26 ,
a. Driving away, banishing, expelling.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٬٦٠٣دحر
دَحَرَ - يَدْحَرُ - مَدْحُوْر - دُحُوْر - دُحُوْراً
دَحَرَ - يَدْحَرُ + كائن + كائناً: يدفعه بعنف طارداً إياه خارج مكان أو حصن، بإذلال وإهانة وهزيمة
مَدْحُوْر: اسم مفعول من فعل " دَحَرَ - يَدْحَرُ "
دُحُوْر: على وزن " فـُعول" اسم فعل مبالغة من " دَحَرَ - يَدْحَرُ ": " الدَّحْرُ " الشديد
دُحُوْراً: حال من " دُحُوْر ": بدُحُوْر: معاملة تتصف
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣٣)
- جهم
الآيات المشتركة: ٣ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- ذأم
الآيات المشتركة: ١ · Zemin suyu azalmış, dipte kalmış, çekildiği zaman bulanık…
- وصب
الآيات المشتركة: ١ · Serçe ile işaret parmaklarının aralarıdır
- ذمم
الآيات المشتركة: ١ · Semm (Sin) ısırgan otuna benzeyen zehirli bitki demektir
- لوم
الآيات المشتركة: ١ · Dilin arka tarafı, dil kemiği demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ٢ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- صلي
الآيات المشتركة: ١ · Ona yaslanırlar
- ملأ
الآيات المشتركة: ١ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…
- عجل
الآيات المشتركة: ١ · Buzağı demektir
- وحي
الآيات المشتركة: ١ · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- رود
الآيات المشتركة: ١ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
- جمع
الآيات المشتركة: ١ · Yumruk demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَدْحُورًا لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ
Küçük düşürülerek kovulan
مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا
Küçük düşürülerek kovulan
ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتُلْقَى فِي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا
Küçük düşürülerek kovulan
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | دحر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طرد, دفع, قذف |
| Zıt Kök | قرب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi veya kimseyi aşağılayarak, hor görüp zillet içinde geriye itmek ve kovmak |
| Çekirdek Özet 2 | Kibir ve haddi aşma cürmü işleyen varlığın ilahi huzurdan, semavi meclisten ve rahmet dairesinden alçaltılarak defedilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Meşru nizamı ihlal eden unsurların tahkir edilerek sistem sınırları dışına itilmesi ve etkisizleştirilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimenin sadece nötr bir uzaklaştırma veya fiziki çıkarma sanılması; içerdiği zillet, tahkir ve küçültme boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| دح | İtmek, yaymak, savurmak, yerinden oynatarak kaydırmak; دحو kökünde yayma ve döşeme, دحض kökünde ise ayağın veya delilin kaydırılıp boşa çıkarılması | ر | Titreşim, süreklilik ve kesin yöneliş bildiren harfin eklenmesiyle eylem, bir varlığı zillet ve hakaret eşliğinde geriye doğru itip tamamen kovma ve sistem dışına savurma anlamı kazanmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | kapı | Eşik, geçiş, açılma veya kapanma hareketi; bir sınır alanından diğerine geçiş imkânı |
| ح | çit, duvar | Çevirme, sınır koyma, muhafaza etme ve geçişi kesin biçimde engelleme |
| ر | insan başı | Baş, yöneliş, benlik, üstünlük iddiası ve bilinçli hareket |
| دحر | Kapının kapatılıp sınırın dışına sürülmesi | Diklenerek ve üstünlük taslayarak (baş) sınıra (çit) dayanan unsurun, kapı kapatılarak zillet ve zorlama eşliğinde eşiğin dışına püskürtülmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseyi, hayvanı veya asalak bir unsuru eliyle yahut bir aletle itip kakarak, aşağılayıp hırpalayarak bulunduğu yerden kovup uzaklaştırmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Arefe günü rivayetinde İblis'in ilahi lütuf karşısındaki zillet ve hezimeti bu kökle nitelenmiştir: مَا مِنْ يَوْمٍ إِبْلِيسُ فِيهِ أَدْحَرُ وَلَا أَدْحَقُ مِنْهُ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ (Lisānü'l-Arab) |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça دحر kökü, guttural boğaz sesleri ile patlamalı diş sesinin birleştiği itme, savurma ve püskürtme semantik matrisine aittir. Kökün Kuzeybatı Sami dillerinde birebir aynı üçlü radikalle (d-ḥ-r) tam örtüşen yaygın bir türevi bulunmamakla birlikte, İbranice ve Aramicedeki d-ḥ-y/d-ḥ-h (דחה: itmek, savurmak, reddetmek, yere çalmak) ve d-ḥ-p (şiddetle sürmek, telaşla dışarı atmak) biçimleriyle yakın semantik akrabalık taşır. Arapçada son harf olan ر sesinin dahil olmasıyla kök, yalın bir itme eyleminden öteye geçerek failin üstünlüğünü ve mef'ulün mutlak zilletini içeren tahkiramiz bir kovma ve bertaraf etme yönünde özelleşmiştir.
درجة الثقة Muhtemel
المصدر David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Gesenius.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | دح kök matrisi ve ses genişlemesi | İtme ve yerinden oynatma bildiren ikili tabanın ر harfiyle tahkir ve zillet içeren sürekli bir kovmaya dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerindeki د-ح kökleri | İbranice ve Aramicede itme, defetme ve düşürme bildiren köklerle anlamsal ve kökensel paralellik | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dışı ilişki tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| دحر | Anlamlı | Kovmak ve uzaklaştırmak | Bir kimseyi horlayarak, zillet içinde itip mekândan veya makamdan sürmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| درح | Anlamlı | Ağırlaşmak ve yaşlanmak | Adımlarını yavaş ve bitkin atmak, ihtiyarlık sebebiyle dermansız kalmak | Kur'an'da geçmez |
| حدر | Anlamlı | Yukarıdan aşağıya indirmek | Bir şeyi yüksekten aşağıya doğru salmak, gözyaşının yahut suyun eğimden akması | Kur'an'da geçmez |
| حرد | Anlamlı | Kastetmek ve engellemek | Bir işe öfkeyle niyetlenmek, menedip daraltmak veya yalnızlaşmak | Kur'an'da geçer (Kalem 68:25) |
| ردح | Anlamlı | Geniş ve ağır olmak | Tabanı yayvan, hacimli ve yere sağlam oturan nesne veya yapı | Kur'an'da geçmez |
| رحد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| دحر | Merkez | Kovma ve dışlama | Horlanarak ve zillet içinde uzaklaştırılma | Haddini aşan varlığın ilahi huzurdan veya meclisten küçültülerek defedilmesi |
| طرد | Komşu | Kovma ve sürme | Yalın biçimde yerinden uzaklaştırma | Mutlaka hakaret ve küçültme içermesi gerekmeyen genel mekanik veya fiili sürme hali |
| دفع | Komşu | İtme ve defetme | Çarpma ve temas yoluyla geri püskürtme | Bir saldırıya veya baskıya karşı durup onu kuvvet kullanarak geriletme |
| قذف | Komşu | Atma ve fırlatma | Hızla savurarak uzağa fırlatma | Bir nesneyi bir noktadan diğerine şiddetle ve süratle fırlatıp feda etme |
| قرب | Zıt | Yakınlaşma ve kabul | İtibar ve hürmetle merkeze alınma | Varlığın emniyet ve yakınlık bularak huzura dahil edilmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | دحر | Horlayarak kovmak | Bir varlığı zillet ve şiddetle itip bulunduğu yerden defetmek | Kesin |
| Latince | expello, deicio, repello | Dışarı atmak, alçaltarak kovmak, geri püskürtmek | 'Expello' dışarı sürmeyi, 'deicio' aşağı düşürmeyi karşılar; manevi tahkir boyutu bağlamla tamamlanır | Güçlü |
| İngilizce | to banish ignominiously, to repel, to cast out with disgrace | Rezil ederek kovmak, püskürtmek | 'Repel' fiziksel itmeyi, 'cast out with disgrace' ise hakir görerek dışlamayı tam olarak karşılar | Güçlü |
| Almanca | verstoßen, schmachvoll vertreiben | Hakir görerek kovmak, sürmek | 'Vertreiben' kovma fiilini, 'schmachvoll' nitelemesi ise kökteki zillet ve utanç unsurunu dengeler | Güçlü |
| Fransızca | bannir ignominieusement, repousser | Rezilce defetmek, geri püskürtmek | 'Repousser' eylemsel savuşturmayı, 'bannir' ise statü kaybıyla sistem dışına atmayı ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Cassell's Latin Dictionary, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَدْحُورًا | İblis'in ilahi huzurdan zelil edilerek kovulması | Kibir gösterip secde etmeyen İblis'in cennetten ve ilahi yakınlıktan alçaltılmış olarak tard edilişi (A'râf 7:18) |
| مَدْحُورًا | Ahirette kınanmış ve dışlanmış olarak cehenneme atılma | Dünyayı ahirete tercih edenlerin ve Allah ile beraber başka ilah edinenlerin cehenneme hakir kılınarak fırlatılması (İsrâ 17:18, İsrâ 17:39) |
| دُحُورًا | Şeytani unsurların gök katından püskürtülmesi | Yüce meclisi (el-Meleü'l-A'lâ) gizlice dinlemeye çalışan şeytanların yakıcı alevlerle kovulup uzaklaştırılması (Sâffât 37:9) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İblis'in ontolojik düşüşü ve ebedi hüsranı | Şeytanın kibri neticesinde ilahi rahmetten ebediyen mahrum kalması ve zilletle dışlanması | Mutlak ilahi adalet karşısında kibrin zilletle cezalandırılması |
| Fıkıh | Haddi aşan bozguncuların tecridi | Toplum nizamına kasten saldıran bozguncuların sürgün ve tecrit (nefy) yaptırımıyla toplumdan uzaklaştırılması | Hukuki meşruiyeti yitiren unsurun alçaltıcı tecridi |
| Tefsir | Semavi koruma ve cehennem tasvirleri | Melekler meclisine sızmak isteyen cinlerin taşlanması ve cehennem ehlinin tahkir edilerek azaba sürüklenmesi | Fiziki savuşturma ile manevi zilletin birleşmesi |
| Hadis | Arefe günü iblisin hali | Arefe gününde inen ilahi af karşısında İblis'in tarihteki en zelil, hakir ve kovulmuş (adher) duruma düşmesi | Psikolojik ve ruhsal hezimet |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve kulluk dairesi | Rahmetten tard ve zillet | Kutsal alanı fesattan arındırma | Kibirle isyan eden varlığın ilahi yakınlık alanından tahkir edilerek bütünüyle çıkarılması | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Batıl ve temelsiz bilginin elenmesi | Epistemik kirliliği önleme | İspatsız, çelişkili ve hakikatle bağdaşmayan sahte önermelerin bilgi yapısından reddedilip atılması | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve meşru otorite | İsyan ve anarşinin bastırılması | Toplum düzenini koruma | Meşru nizama ve hukuka başkaldıran bozguncuların yetkilerinin ellerinden alınıp tecrit edilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ahlakı ve meşru ticaret | Asalak ve haksız kazancın tasfiyesi | Piyasayı istismardan temizleme | Spekülatif, tefeci ve üretimsiz yapıların ekonomik dolaşımın dışına itilerek menedilmesi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Elektrostatik itim (repulsion) ve dengesiz sistemden dışlanma | Aynı yüklü kutupların birbirini şiddetle itmesi veya dinamik bir sistemin kararlılığını bozan yabancı bir partikülün merkezkaç kuvvetiyle sistem çeperinin dışına fırlatılması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Damgalama (stigma), dışlanma (ostracism) ve hukuki aforoz | Temel ahlaki veya toplumsal sözleşmeyi kökten ihlal eden aktörlerin kolektif bilinç tarafından statüleri düşürülerek marjinalleştirilmesi ve topluluktan uzaklaştırılması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece nötr bir fiziksel uzaklaştırma veya bir mekândan çıkarma olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Eylemin mutlaka bir zillet, aşağılama, küçültme ve ilahi adalet karşısında itibar kaybı boyutu barındırması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Şeytanın kovulmasının veya cehennem azabının yalnızca bir yer değiştirme sanılması; suçlunun yaşadığı derin psikolojik yıkım ve şeref kaybının ayetlerin anlamından koparılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi nizamın kibir karşısındaki kesin tavrını gösterir; batılın ve isyanın sadece engellenmekle kalmayıp, bütün onurundan soyundurularak zelil bir biçimde defedildiğini öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İblis'in kovuluş kıssalarında (A'râf 7:18), şirk ve dünya tutkusuyla yoldan çıkanların uhrevi akıbetinde (İsrâ 17:18, 17:39) ve semavi alanın korunmasını anlatan ayetlerde (Sâffât 37:9). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şeytani odakların ve taşkın güçlerin yenilmez veya saygın bir güce sahip olduğu yanılgısını yıkar; hakikat karşısında onların sürekli püskürtülen, alçaltılan ve sınır dışı edilen aciz varlıklar olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir varlığı tahkir ederek, itip kakarak ve zillet içinde bulunduğu yerden zorla kovup uzaklaştırmak.
- Soyut anlamİlahi ve meşru nizamı ihlal eden bir unsurun, itibar kaybı ve küçültülme eşliğinde sistem sınırlarının dışına itilmesi.
- Sistematik karşılıkNizamı koruyan mekanizmanın, sisteme sızmaya çalışan gayrimeşru ve haddini aşmış unsurları alçaltıcı bir kuvvetle bertaraf edip arındırması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde meşru nizamı, ilahi huzuru veya korunan semavi alanı; haddini aşarak sınıra saldıran veya kibirlenen unsuru; uygulanan zorlayıcı defetme ve kovma dinamiğini temsil eder. Bağıntı, eylemi sonucunda ihlalci unsurun meşru alanın dışına atıldığını () ve süreçte sıfırın altına inen bir itibar/zillet değerine () mahkûm edildiğini simgeler.